III SA/Kr 1538/24
jednostki samorządu terytorialnego, mając na względzie zapewnienie jawności postępowania o udzielenie dotacji i jej rozliczenia. Dotację celowe na cele publiczne związane z realizacją zadań jednostki samorządu terytorialnego udzielane i rozliczane w trybie publicznoprawnym. Użyte w art. 403 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska określenie "nie mniejszej niż" oznacza, że finansowanie ochrony środowiska przez gminę może odbywać się także z innych dochodów budżetowych gminy. Dalej, finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej, o którym mowa w ust. 1 i 2 omawianego art. 403 ustawy Prawo ochrony środowiska, odbywa się w trybie określonym w przepisach odrębnych, z zastrzeżeniem ust 4-6.
Gmina podniosła, że w dniu 14 czerwca 2024 r. podpisała z WFOŚIGW Umowę o dofinansowanie w ramach programu priorytetowego "Ciepłe Mieszkanie", której przedmiotem jest udzielenie Gminie dotacji na realizację przedsięwzięcia na podstawie wniosku o dofinansowanie złożonego przez Gminę w ramach programu priorytetowego "Ciepłe Mieszkanie". Umowa ta określała również prawa i obowiązki Gminy w związku z udzielaniem przez nią dofinansowania.
Program "Ciepłe Mieszkanie" skierowany został bezpośrednio do gmin (nie do beneficjentów końcowych), które mogły pozyskać dotację z WFOŚiGW. Podstawą prawną udzielenia dotacji gminie jest ustawa Prawo ochrony środowiska (§ 8 Rozdziału VI). Natomiast to gmina, a nie WFOŚiGW udziela dotacji beneficjentowi końcowemu realizującemu przedsięwzięcia będące przedmiotem Programu. W związku z powyższym, po otrzymaniu z WFOŚiGW informacji o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku oraz o podjęciu przez Zarząd WFOŚiGW uchwały o przyznaniu dotacji gminie, koniecznym było właściwe ujęcie niniejszego zdarzenia po stronie finansowej budżetu Miasta Krakowa oraz Wieloletniej Prognozy Finansowej. W przeciwnym razie, tj. bez utworzenia planu finansowego Gmina nie mogłaby udzielać dotacji beneficjentom końcowym Programu, a bez wprowadzenia niniejszego przedsięwzięcia do WPF, Gmina nie mogłaby zawierać z beneficjentami końcowymi umów wieloletnich, gdyż zawarcie umowy każdorazowo wiąże się z koniecznością zaangażowania środków finansowych. Udostępnienie środków finansowych przez WFOŚiGW oznacza, że WFOŚiGW wypłaci Gminie dotację dopiero po zrealizowaniu i rozliczeniu inwestycji przez beneficjentów końcowych, na podstawie złożonego przez Gminę wniosku o płatność zawierającego wykaz i zakres tych przedsięwzięć. W omawianym mechanizmie finansowania nie dochodzi do "przepływu" środków
III SA/Kr 1538/24
finansowych z WFOŚiGW za pośrednictwem Gminy do beneficjenta końcowego. To Gmina udziela dofinansowania beneficjentowi końcowemu i na potwierdzenie niniejszego zawiera umowę o udzielenie dotacji celowej angażując jednocześnie środki finansowe pod tą umowę. W konsekwencji powstaje zobowiązanie Gminy do wypłaty środków finansowych w ramach udzielonej dotacji celowej beneficjentowi końcowemu.
W związku z powyższym, po przyznaniu dotacji przez WFOŚiGW, Gmina dokonała szeregu czynności w zakresie finansowym celem właściwej realizacji Programu "Ciepłe Mieszkanie" oraz dopełnienia obowiązków dotyczących Budżetu Miasta oraz Wieloletniej Prognozy Finansowej (Rady Miasta Krakowa podjęła w dniu 19 czerwca 2024 r. uchwały: nr V/79/24 zmieniająca uchwałę nr CXXV/3406/23 Rady Miasta Krakowa z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie budżetu Miasta Krakowa na rok 2024 oraz w sprawie zmian w budżecie Miasta Krakowa na rok 2024 oraz nr V/81/24 w sprawie zmiany uchwały Nr CXXV/3407/23 Rady Miasta Krakowa z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta Krakowa z późniejszymi zmianami).
Zdaniem Gminy art. 403 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska nie zawierał katalogu zamkniętego dochodów budżetowych, z których mogą być finansowane zadania własne gminy w zakresie określonym w art. 400a ust. 1 pkt 2, 5, 8, 9,15,16, 21 - 25, 29, 31, 32 i 38-42. Powyższe oznaczało, że dotacja udzielona gminie przez WFOŚIGW, stanowi inny niż wskazany w art. 403 ust. 2 ww. ustawy dochód budżetowy, z którego mogły być finansowane zadania własne gminy z zakresu ochrony środowiska. W związku z tym , w dalszym zakresie gmina winna stosować przepisy art. 403 ust. 4-6 ustawy Prawo ochrony środowiska (art. 403 ust. 3). Skoro brak było przepisów rangi ustawowej, które ustanawiałyby odrębne, względem art. 403 ust. 2-6 ww. ustawy regulacje prawne dla udzielania ww. dotacji celowych dla beneficjentów końcowych programu priorytetowego "Ciepłe Mieszkanie", udzielanie tychże dotacji może leżeć wyłącznie w kompetencji organu stanowiącego gminy (art 18 ust 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym i art 403 ust. 5 ustawy - Prawo ochrony środowiska).
Zastosowany mechanizm finansowania w ww. programie nie kreował żadnego powiązania formalnoprawnego pomiędzy beneficjentem końcowym (w omawianym przypadku wspólnotą mieszkaniową), a funduszem, jak również gminą. Dopiero
III SA/Kr 1538/24
beneficjent programu, tj. gmina, winna w zgodzie z przepisami prawa - art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 400a ust. 1 pkt 5, 21, 22 i art. 403 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska, podjąć uchwałę organu stanowiącego w sprawie przyjęcia Regulaminu udzielania dotacji celowych w ramach programu na obszarze gminy, która będzie stanowić źródło prawa obejmującego warunki programu dla beneficjentów końcowych.
Zdaniem Gminy, uzasadnienie uchwały Kolegium w aspekcie faktycznym jak i prawnym nie pozwalało na postawienie tezy o braku kompetencji ustawowych po stronie organu stanowiącego do podjęcia uchwały w omawianym zakresie. Nadto w uzasadnieniu uchwały nie wskazano czy właściwym organem byłby organ wykonawczy, czy też należy poprzestać na zawarciu umowy z funduszem, opracowaniu i opublikowaniu dokumentów związanych z naborem wniosków.
Gmina powoła się na wyroki sądów administracyjnych: z 20 kwietnia2023 r. I SA/Łd 260/23, z 23 marca 2023 r. I SA/Łd 163/23 oraz wyjaśnienia RIO w Bydgoszczy z 29 stycznia 2024 r., znak: RIO_NR.K-432-2/2024 i z 20 czerwca 2024 r., znak: RIO_NR.K-432- 21/2024.
W odpowiedzi na skargę oraz w piśmie z 23 września 2024 r. stanowiącym uzupełnienie odpowiedzi Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie ponieważ wskazany w uchwale art. 403 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska mógł stanowić, a nawet powinien stanowić, podstawę ustalania w uchwale o charakterze prawa miejscowego, zasad udzielania dotacji celowej. Fakt, że środki przeznaczane na tego typu dotacje pochodziły ze środków przekazywanych gminie na podstawie umowy zawartej z WFOŚiGW, nie miał znaczenia w sprawie – ponieważ środki te były dochodami gminy, a takie dochody mogły być przeznaczane na dotacje celowe.
Istotą spornego zagadnienia jest interpretacja ww. art. 403 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska, w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania ww.
III SA/Kr 1538/24
uchwały z 19 czerwca 2024 r. Wówczas przepis ten stanowił, że zasady udzielania dotacji celowej, o której mowa w ust. 4, obejmujące w szczególności kryteria wyboru inwestycji do finansowania lub dofinansowania oraz tryb postępowania w sprawie udzielania dotacji i sposób jej rozliczania określa odpowiednio rada gminy albo rada powiatu w drodze uchwały. Powołany przepis został znowelizowany z dniem 11 stycznia 2025 r. (przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 27 listopada 2024 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. poz. 1940), kiedy to weszło w życie nowe brzmienie art. 403 ust. 5 powołanej ustawy, doprecyzowujące uprawnienia rad gmin (i odpowiednio powiatów). Jak wynikało z uzasadnienia projektowanych zmian, nowelizacja miała na celu uelastycznienie obowiązujących już regulacji stanowiących ustawowe upoważnienie dla rady powiatu lub rady gminy w zakresie zasad udzielenia dotacji celowej oraz sposobu jej rozliczania w ramach finansowania ochrony środowiska z budżetów tych powiatów oraz gmin. Projektodawcy zaznaczali, że kształt nowych przepisów, ma związek z pojawiającymi się w orzecznictwie sądów i administracji wątpliwościami dotyczącymi możliwości wprowadzania odpowiednio przez powiaty lub gminy dodatkowych kryteriów lub warunków dofinansowania, w tym dotyczących potencjalnych beneficjentów dotacji celowej, mając na względzie dbałość o środki publiczne. Projektowane przepisy miały dać powiatom lub gminom "możliwość doprecyzowania szczegółowych kryteriów lub warunków, jakie będą musiały zostać spełnione przez podmiot lub jednostkę ubiegające się o udzielenie dotacji celowej, w tym także wynikających z wymagań określonych w przepisach odrębnych lub umowie dotacji zawartej przez gminę lub powiat z Narodowym Funduszem lub wfośigw" (uzasadnienie projektu - druk. Nr 813 Sejmu X kadencji).
Przytoczone powyżej przepisy dowodzą, że zgodnie z zamierzeniami ustawodawcy ani przed nowelizacją, ani po niej (tj. po 11 stycznia 2025 r.) nie zostały wprowadzone do ustawy ograniczenia w uchwalaniu prawa miejscowego określającego kryteria wyboru inwestycji do finansowania lub dofinansowania oraz tryb postępowania w sprawie udzielania dotacji i sposób jej rozliczania – tylko do takich sytuacji, gdy środki przeznaczane na dotacje pochodziłyby z dochodów własnych gmin lub powiatów.
Środki otrzymywane z WFOŚIGW były i są niewątpliwie dochodami gmin zgodnie z obowiązującym w dacie podjęcia ww. uchwały art. 3 ust. 3 pkt 3 ustawy
III SA/Kr 1538/24
z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 356 z późn. zm.) oraz obowiązującym od 25 października 2024 r. – analogicznym przepisem ustawy (art. 3 ust. 3 pkt 3) z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. poz. 1572 z późn. zm.). Co więcej, dofinansowanie z funduszy WFOŚIGW dochodów gminnych przeznaczanych na realizację zadań własnych jakimi są inwestycje w program "Ciepłe Mieszkanie" zgodnie z klasyfikacją (Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 513 z późn. zm.) ujmuje się w paragrafie 246 jako: "Środki otrzymane od pozostałych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych na realizację zadań bieżących jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych. W paragrafie tym ujmuje się również dotacje, o których mowa w art. 411 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska". Powołany w klasyfikacji art. 411 ustawy Prawo ochrony środowiska tylko przykładowo wymienia formy udzielania dotacji, taką formą są też środki przekazywane gminie na finansowanie realizacji jej zadań własnych.
Rację miała przy tym Gmina podkreślając, że dotacje celowe, do których odnosiła się uchwała dotyczyły zadań własnych gminy wskazanych art. 400a ust 1 pkt 5, 21 i 22 ustawy Prawo ochrony środowiska. Każde ze wskazanych ww. przepisach zadań ujęte jest w zbiorczym katalogu zadania własnego gminy wymienionym w art 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminny jako ochrona środowiska. Skoro zatem zgodnie z art 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej, to niewątpliwie do tego zakresu należy też zaspakajanie potrzeb wspólnoty lokalnej związanych z ochroną środowiska (art 7 ust 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art 400a ust 1 pkt 5, 21 i 22 ustawy - Prawo ochrony środowiska).
Reasumując, powyższe rozważania, żaden przepis ustawy nie wyłącza przewidzianej powołanego art. 403 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska, jako podstawy prawnej do określenia w uchwale przez radę gminy kryteriów wyboru
III SA/Kr 1538/24
inwestycji do finansowania lub dofinansowania oraz trybu postępowania w sprawie udzielania dotacji i sposób jej rozliczania.
Nie były też zasadne zastrzeżenia Kolegium, że rada gminy powtórzyła w uchwale wytyczne WFOŚIGW i swoich zobowiązań umownych wynikających z zawartego z funduszem porozumienia.
Orzecznictwo sądów administracyjnych kwestionuje jedynie powtarzanie w przepisach prawa miejscowego powszechnie obowiązujących przepisów ustawowych. Przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 listopada 2024 r. III OSK 955/23 uzasadniał szeroko, że zgodnie z art. 94 Konstytucji RP organy samorządu mogą wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie ustanawiać akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Potwierdza tę zasadę obowiązujący w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stanowiący, że gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy wyłącznie na podstawie upoważnień ustawowych. Skoro akt prawa miejscowego jest wydawany na podstawie delegacji ustawowej, to tylko przestrzeganie tak zakresu podmiotowego jak i przedmiotowego tej delegacji daje podstawy do uznania danego aktu za zgodny z prawem. Przepis aktu prawa miejscowego nie może ponownie regulować tego samego, co już jest uregulowane w ustawie. Dopuszczalność powtórzeń tej samej regulacji w akcie hierarchicznie niższego rzędu jest zasadniczo niedopuszczalna i nie może prowadzić do powstawania sprzeczności w systemie prawa, a w tym do sytuacji, w której ta sama norma prawna zostałaby uregulowana w dwóch hierarchicznie odrębnych aktach prawnych i uchylenie jednego z tych aktów nie skutkowałoby automatycznie pozbawieniem obowiązywania danej normy w innym akcie prawnym. Także § 137 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. z 2002 r. Nr 100, poz. 908) zakazuje powtarzania przepisów w aktach prawnych. Zgodnie bowiem z jego treścią w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw oraz przepisów innych aktów normatywnych.
Niemniej jednak Rada Miasta Krakowa nie powtórzyła w zaskarżonej uchwale przepisów prawa wyższego rzędu, a jedynie nadała wytycznym WFOŚIGW kształt i charakter prawa miejscowego. Takie działanie w ocenie Sądu, zgodne było z
III SA/Kr 1538/24
prawem ponieważ brak takiej uchwały uniemożliwiałby Gminie wystąpienie do ostatecznych beneficjentów o zwrot przekazanej dotacji, w razie chociażby jej wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem. To bowiem prawo miejscowe statuowało przepisy określające wzajemne prawa i obowiązki (organów pośredniczących w przekazywaniu dotacji tj. gminy i ostatecznych beneficjentów) w związku z finansowaniem programu "Ciepłe Mieszkanie".
Z tych to powodów Sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze na podstawie art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).
O kosztach Sąd orzekł na podstawie 200 w zw. z art. 205 § 2 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnym zasądzając od Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie na rzecz Gminy Miejskiej w Krakowie zwrot kosztów postępowania (zwrot wpisu i koszty zastępstwa prawnego).