Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 4 września 2024 r. nr 1839/2024 odmówił skarżącemu P. S. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 80 933,12 zł.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący prowadził działalność gospodarczą i z tego tytułu podlegał obowiązkowi opłacania składek w ZUS. W związku z tym, że nie wywiązywał się z tego obowiązku na koncie powstały zaległości.
W dniu 9 lipca 2024 r. skarżący złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek ze względu na trudną sytuację finansową. W uzasadnieniu wskazał, że jest osobą samotną, w chwili obecnej nie posiada stałej pracy i stałego miejsca zamieszkania, nie pobiera żadnych świadczeń socjalnych. Podkreślił, że jedyną osobą, która była mu w stanie pomóc był jego brat, który zmarł nagle w 2022 r. i zostawił żonę z trójką dzieci. Skarżący oświadczył, że nie jest właścicielem żadnych ruchomości, nieruchomości, sprzętu AGD. Posiada wykształcenie podstawowe, bez żadnych kursów nie jest i nie będzie w stanie dostać pracy o większych dochodach niż najniższa krajowa. Oznajmił, że nie ma możliwości podjęcia pracy na stałą umowę ze względu na: wykształcenie podstawowe, bez żadnych dodatkowych kursów i zawodu; słaby wzrok (+2), który co roku się pogarsza; chorobę kręgosłupa stwierdzoną 20 lat temu, wrośnięte nerwy w kręgosłup lędźwiowy
(nie posiada dokumentacji medycznej, gdyż z uwagi na brak pracy i ubezpieczenia nie miał możliwości leczenia); zniszczone uzębienie, co powoduje przewlekłe bóle; pogłębiającą się depresję, spowodowaną brakiem pracy i perspektyw na dalsze życie. Skarżący wskazał, że nawet jeśli byłaby możliwość podjęcia stałej pracy z minimalnym wynagrodzeniem to nie będzie go stać na wynajęcie mieszkania, zrobienie opłat, utrzymanie i spłatę zadłużenia, przez co aktualnie nie posiada stałego miejsca zamieszkania i zameldowania. Do akt sprawy przedłożył: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej - z 8 lipca 2024 r.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał ww. decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wyjaśniając, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący poinformował, że nie pracuje zarobkowo, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z Urzędu Pracy i z pomocy społecznej, nie korzysta z innych form pomocy. W bazie KSI ZUS od 11/2023 r. skarżący nie posiada aktualnego tytułu do ubezpieczenia. Z oświadczenia skarżącego wynika, że jest kawalerem, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, w chwili obecnej nie posiada stałego miejsca zamieszkania, nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem, nie posiada zobowiązań pieniężnych, ani żadnego majątku. W bazie CEP i CBDKW na nazwisko skarżącego nie są zarejestrowane żadne składniki mienia ruchomego i nieruchomości. Należności skarżącego na koncie płatnika nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne. Bieg terminu przedawnienia zaległości został zawieszony:
1. od doręczenie skarżącemu pisma o wszczęciu postępowania celem wydania decyzji o wysokości zadłużenia w dniu 27 stycznia 2012 r. - do uprawomocnienia się decyzji o wysokości zadłużenia za okres 08/2003-12/2011 w dniu 14 maja 2012 r.;
2. od doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych w dniu 26 października 2012 r. (wystawionych w dniu 27 września 2012 r.) i wszczęcia egzekucji - do nadal (egzekucja aktywna).
Organ wyjaśnił także, że przymusowe dochodzenie należności prowadzone wobec zaległości skarżącego nie zostało zakończone. Skarżący powołał się na swoją sytuację zdrowotną, jednak do akt sprawy nie dołączył żadnej dokumentacji medycznej oraz nie powołał się na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Zdaniem organu, w sprawie nie wykazano okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem skarżącemu zobowiązania na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W stosunku do działalności skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c ustawy nie zachodzą. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy. Zobowiązanie skarżącego przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy w sytuacji skarżącego również nie zachodzi. Organ wskazał, że skarżący prowadził działalność gospodarczą, która aktualnie jest wykreślona. W bazie KSI ZUS od 11/2023 r. nie posiada on aktualnego tytułu do ubezpieczenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wobec zadłużenia skarżącego jest prowadzone przymusowe dochodzenie należności, które nie zostało zakończone. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Na tej podstawie wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 ustawy.
Nadto ZUS odniósł się do art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zdaniem organu, przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w stosunku do skarżącego nie ma zastosowania. Nie prowadzi on bowiem działalności gospodarczej. Okoliczności o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w stosunku do skarżącego również nie zachodzą. Wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
ZUS wyjaśnił, że skarżący powołał się na swoją sytuację zdrowotną, wskazując, że cierpi na chorobę kręgosłupa (stwierdzoną 20 lat temu), posiada wrośnięte nerwy w kręgosłup lędźwiowy, depresję, słaby wzrok (+2), który co roku się pogarsza, zniszczone uzębienie powodujące przewlekły ból. Do akt sprawy nie dołączył jednak żadnej dokumentacji medycznej dotyczącej problemów zdrowotnych oraz nie powołał się na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Organ wskazał, że ze zrozumieniem podchodzi do sytuacji zdrowotnej skarżącego, jednak wystąpienie ww. przesłanki uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka rodziny, ale także skutkiem tej choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Tymczasem skarżący jest w wieku aktywności zawodowej, do akt sprawy nie przedłożył dokumentu stwierdzającego całkowitą i trwałą niezdolność do pracy i nie udowodnił on, że istnieją trwałe przeszkody zdrowotne wykluczające go z możliwości podjęcia pracy zarobkowej i uzyskiwania dochodu. W kontekście powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna skarżącego uniemożliwia bądź ogranicza mu pozyskiwanie dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia.
ZUS wyjaśnił, że rozważył możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia przez skarżącego zadłużenia pozbawiłaby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Z dokumentacji złożonej przez skarżącego wynika, że nie posiada on żadnego dochodu, jednak prowadząc samodzielne gospodarstwo domowe zapewne ponosi niezbędne koszty utrzymania/wyżywienia. W ocenie Zakładu, informacje przedstawione przez skarżącego nie są jednoznaczne, brak jest zatem możliwości rzetelnej oceny jego obecnej sytuacji finansowej. W konsekwencji powyższego ZUS podkreślił, że sytuacja materialno-bytowa skarżącego nie świadczy o tym, że powołane trudności płatnicze mają charakter stały. Skarżący jest osobą w wieku aktywności zawodowej, aktualnie nie posiada tytułu do ubezpieczenia. Nie udowodnił on, że istnieją trwałe przeszkody zdrowotne uniemożliwiające mu podjęcie zatrudnienia, a tym samym uzyskiwanie dochodu na spłatę zadłużenia. Wiek skarżącego świadczy o możliwości spłacenia zaległości w przyszłości. Umorzenie należności z tytułu składek na obecnym etapie byłoby zatem działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. ZUS podniósł, że pomimo powoływanej trudnej sytuacji materialnej skarżący oznajmił, że nie korzysta z form pomocy przeznaczonych dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, w tym ze wsparcia z MOPS. Końcowo organ wskazał, że wobec zadłużenia skarżącego jest prowadzone przymusowe dochodzenie należności, które nie zostało zakończone.