Wyrok WSA z dnia 27 maja 2026, sygn. III SA/Kr 319/26

Organ odwoławczy zauważa, że organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu błędnie wskazał, że odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu 28 listopada 2019 r. i siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów upłynął 5 grudnia 2019 r., jednak nie zmienia to faktu że ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że zarzuty wniesiono po upływie ustawowego terminu.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego w zażaleniu, że doręczenie tytułów wykonawczych na adres zobowiązanego w Z. ul. S. [...] było nieskuteczne z uwagi na to, że był to adres zameldowania, a nie adres zamieszkania zobowiązanego, organ odwoławczy wskazuje że organ egzekucyjny prawidłowo skierował korespondencję do zobowiązanego na w.w. adres. Skarżący pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. zgłosił w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, że jest zameldowany pod w.w. adresem. W tym samym piśmie nie wskazał ani adresu zamieszkania, ani też adresu do korespondencji. Organ egzekucyjny prawidłowo zatem wysłał korespondencję na adres wskazany mu przez skarżącego. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 16 września 2025 r. wskazał, że zobowiązany zamieszkiwał pod adresem: ul. P. [...] w K. do końca kwietnia 2016 r.

Uchybienie terminowi określonemu w przepisie art. 27 § 1 pkt 9 upea, do złożenia zarzutów, spowodowało bezskuteczność czynności zobowiązanego, polegającej na złożeniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W tej sytuacji zasadne było wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Tak jak było w tej sprawie. Upływ terminu do złożenia zarzutów uniemożliwił rozpatrzenie żądania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, rozpatrując zażalenie, ocenił zatem, że organ l instancji prawidłowo zastosował art. 61a kpa w tej sprawie. Słusznie odmówił wszczęcia postępowania, gdyż zarzuty zostały złożone po upływie ustawowego terminu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję, skarżący zarzucił:

l. Naruszenie art. 138 § pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu Instancji, podczas gdy nie zachodziły przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania (tj. 7-dniowy do wniesienia zarzutów nie rozpoczął biegu) w wyniku błędnego uznania przez Organ, że doszło do skutecznego doręczenia tytułów wykonawczych stanowiących podstawę egzekucji, a także bezzasadnego przyjęcia, iż Organ był zwolniony z obowiązku badania prawidłowości doręczenia decyzji nr 180471DZPDZ19/001205 z dnia 13 czerwca 2019 r., podczas gdy decyzja ta nie została skutecznie doręczona skarżącemu i nie wywołała żadnych skutków prawnych, w szczególności nie mogła stanowić podstawy egzekwowania obowiązku, a czynności realizowane na jej podstawie nie mogły doprowadzić do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych za lata 2015-2016,

2. Naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie prawidłowości doręczenia decyzji z dnia 13 czerwca 2019 r. oraz tytułów wykonawczych, co doprowadziło Organ do błędnego przyjęcia, iż termin 7-dniowy do wniesienia zarzutów rozpoczął bieg.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako "p.p.s.a.", rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 7 stycznia 2026 r. znak sprawy: 1201-IEE.7113.2.213.2025.2.BF, utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z 12 listopada 2025 r. nr 180400.71.29353.2025.RED.MStr odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu na prowadzenie egzekucji administracyjnej.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie postanowień stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30.07.2020 r. Zgodnie bowiem z art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2029.2070) dalej uzupea, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020 r. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie znowelizowanej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W tej sprawie postępowanie egzekucyjne wszczęto na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 5 listopada 2019 r., zatem przed wejściem w życie nowelizacji upea - w tym art. 33 § 1 pkt 1 tejże ustawy. Przedmiotowa nowelizacja – jak już wspomniano – zasadniczo weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r.

W poprzednim stanie prawnym, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego można było zgłaszać jedynie w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, co wynikało z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W postępowaniu egzekucyjnym w administracji istnieje cały katalog środków zaskarżenia. Niektóre z nich przysługują w zasadzie w toku całego postępowania egzekucyjnego. Do takich należą w szczególności skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.) oraz wniosek o umorzenie postępowania (z przyczyn wskazanych w art. 59 u.p.e.a.). Inne zaś można wnosić tylko na poszczególnych etapach postępowania i w ściśle określonych terminach. W tym zakresie w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 czerwca 2016 r., III SA/Łd 155/16) podnosi się, iż w postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązuje zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej, co ma zapobiegać komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek.

Takim specyficznym środkiem były m.in. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, które do czasu ww. nowelizacji z 2020 r. można było wnosić tylko w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.). Zarzut wniesiony po tym terminie (z uchybieniem terminu) powoduje, że taka czynność Zobowiązanego jest prawnie nieskuteczna. W niniejszej sprawie odpisy tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu w dniu 27 listopada 2019 r. Siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów upłynął zatem 4 grudnia 2019 r.

Sąd w całości podziela rozważania organu odnośnie prawidłowości doręczenia na adres wskazany przez skarżącego. Skarżący pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. zgłosił w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, że jest zameldowany pod adresem w Z. ul. S. [...]. W tym samym piśmie nie wskazał ani adresu zamieszkania, ani też adresu do korespondencji. Organ egzekucyjny prawidłowo zatem wysłał korespondencję na adres wskazany mu przez skarżącego.

Termin do wniesienia zarzutów liczony jest od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, w konsekwencji uchybienie terminowi określonemu w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. do złożenia zarzutów, spowodowało bezskuteczność czynności zobowiązanego, polegającej na złożeniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wystąpiły tym samym okoliczności uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w tym zakresie.

Siedmiodniowy termin wynikający z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.) jest terminem zawitym, co oznacza, że niepodjęcie określonej czynności przez uprawniony podmiot w okresie zakreślonym tym terminem, powoduje definitywne wygaśnięcie przysługującego podmiotowi prawa do tej czynności. W takim przypadku nie ma podstaw do inicjowania czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie (w tym w zakreślonym terminie) wniesionego zarzutu.

W konsekwencji stwierdzić należy, że zasadne było wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Przepis art. 61a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 2025.1691) stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a §1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taką przyczyną – zdaniem Sądu – jest niezachowanie terminu zawitego do dokonania określonej czynności.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.