Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 8 grudnia 2025 r., Znak sprawy: 210000/71/2025-OUM- 2237/2025/JK na podstawie: art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350), dalej "u.s.u.s.", w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 64 999,66 zł, w tym na: a)ubezpieczenia społeczne - za okres 04-12/2011 r., 01-12/2012 r., 01-12/2013 r., 01/2014 r. w łącznej kwocie 41 429,06 zł, w tym z tytułu: składek - 17 869,06 zł, odsetek - 23 560,00 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 04-12/2011 r., 01-12/2012 r., 01-12/2013 r., 01/2014 r. w łącznej kwocie 20 248,67 zł, w tym z tytułu: składek - 8 637,67 zł, odsetek - 11 611,00 zł, c) Fundusz Pracy - za okres 04-12/2011 r., 01-12/2012 r., 01-12/2013 r., 01/2014 r. w łącznej kwocie 3 321,93 zł, w tym z tytułu: składek -1449,93 zł, odsetek - 1 872,00 zł. Odsetki liczone na 14 października 2025 r., tj. na dzień wpływu wniosku.
Rozstrzygnięcie zapadło po rozpoznaniu wniosku z 14.10.2025r. w którym podkreślono, iż w skutek przebudowy placu targowego w N. i zamknięciu drogi do miejsca, w którym skarżąca prowadziła sklep i brakiem dojazdu uwikłała się w spiralę zadłużenia i niewypłacalności. Dodała, że ma do spłaty zobowiązania od ponad 11 lat. Nadmieniła, że próbowała spłacić swoje zobowiązania, jednakże jej sytuacja znacznie się pogorszyła. Wskazała, że opiekuje się chorą mamą, która wymaga pampersowania, karmienia i całodobowej opieki. Podała, że jest jedyną osobą, która sprawuje opiekę nad chorą mamą. Nadto wskazała, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu wydało postanowienie o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną mamą od dnia złożenia wniosku tj. 24 maja 2023 r.- bezterminowo w wysokości 2 988,00 zł. Jednakże w związku toczącą się kilkanaście miesięcy sprawą sądową o przyznanie powyższego świadczenia złożyła wniosek w imieniu mamy o przyznanie świadczenia wspierającego. Podała, że była zmuszona złożyć wniosek o to świadczenie, ponieważ przez okres rozstrzygania sprawy nie posiadała żadnych środków utrzymania, a mama wymagała stałej opieki i kosztownej rehabilitacji. Wskazała, że świadczenie wspierające wyklucza możliwość pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane i wypłacone do momentu przyznania jej mamie świadczenia wspierającego a skarżąca jako opiekun zgłoszona jest do ubezpieczeń z tytułu opieki, którą sprawuje nieprzerwanie. Dodała, że nie ma możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia.
W/g organu analiza dokumentacji zgromadzonej w sprawie wykazała: aktualnie wnioskująca nie prowadzi działalności gospodarczej. Zgodnie z Kompleksowym Systemem Informatycznym ZUS jest zgłoszona jest do ubezpieczeń jako osoba niepodejmująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające (...). W złożonym piśmie oświadczyła, że przyznano jej świadczenie z tytułu rezygnacji/niemożności podjęcia zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną mamą. Jednakże, w między czasie mamie zostało przyznane świadczenie wspierające, w związku z tym nie pobiera już skarżąca świadczenia pielęgnacyjnego.
Oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córką. Wskazała, że mąż uzyskuje dochód w wysokości 1 530,00 zł. Zakład ustalił, że mąż nie posiada tytułu do ubezpieczeń. Oświadczyła również, że córka uczy się i uzyskuje stypendium szkolne w kwocie 100,00 zł. Wskazała, że rodzina pobiera zasiłek rodzinny w kwocie 135,00 zł. Ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych - 300,00 zł oraz koszty związane z leczeniem- 250,00 zł. Oświadczyła, że poza przedmiotowym zadłużeniem nie posiada innych zobowiązań finansowych. W Bazie Danych Ksiąg Wieczystych nie figuruje jako właścicielka nieruchomości. W złożonym oświadczeniu wskazała, że jest właścicielką samochodu osobowego [...] z 2016 r. Wskazała inne składniki mienia ruchomego: pralka automatyczna o wartości 1000,00 zł, lodówka- 2 000,00 zł oraz TV o wartości 2 000,00 zł. Nie posiada wierzytelności.
W/g organu skarżąca nie sygnalizuje problemów w bieżącym regulowaniu wydatków, co świadczyłoby o skrajnie trudnej sytuacji finansowej. Nie dołączyła do akt sprawy dokumentów wskazujących na występowanie trudności w terminowym wywiązaniu się z podstawowych i bieżących opłat. W związku z powyższym można domniemywać, że realizacja tych opłat odbywa się płynnie, więc nie potwierdza trwałego lub wyjątkowego charakteru występujących trudności. Ograniczone możliwości płatnicze podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona. Poza przedmiotowym zobowiązaniem nie posiada zobowiązań wobec innych wierzycieli, a więc spłata zadłużenia wobec ZUS nie będzie kolidowała ze spłatą innych zobowiązań. Wobec braku informacji ponoszonych dochodach wszystkich członków gospodarstwa domowego Zakład nie ma możliwości ustalenia dochodu dyspozycyjnego, a także dokonania obiektywnej analizy sytuacji finansowej. Ze względu na nieudokumentowanie powyższych okoliczności, Zakład miał ograniczone możliwości wyważenia, czy skarżąca znajduje się w sytuacji zagrożenia bytu i czy jest to sytuacja trwała i nieodwracalna.
Niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych powinna być brana pod uwagę przy umarzaniu zaległości, jeśli wynika ona z przyczyn niezależnych, obiektywnych, którym strona nie jest w stanie się przeciwstawić, mimo podjętego w tym kierunku wysiłku. Umorzenie należności w sprawie byłoby wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek. Fakt opłacania składek jest okolicznością nadzwyczajną, a spełnieniem obowiązku wynikającego z przepisów prawa, natomiast umorzenie zaległości nie może być traktowane jako kredytowanie zobowiązanego.
Nie bez znaczenia dla podjęcia rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że zaległości figurujące na koncie skarżącej dotyczą okresu od 2011 r. i dotychczas nie podejmowała ona żadnych starań dotyczących dobrowolnej spłaty zaległości.
Wnioskująca poowołała się na problemy zdrowotne mamy. Wskazała, że mama jest osobą niepełnosprawną, leżącą, wymagającą karmienia i całodobowej opieki. Choroba osoby zobowiązanej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia płatnika możliwości uzyskiwania dochodu niezbędnego do opłacenia należności. Do akt sprawy przedłożyła dokumentacją medyczną oraz orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności mamy. Wskazane problemy mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Podkreślenia również wymaga fakt, iż pobierała skarżąca świadczenie pielęgnacyjne, które było rekompensatą za rezygnację z aktywności zawodowej. W związku z wydaną przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie decyzją z dnia 25 października 2024 r. ustalono dla mamy prawo do pobierania świadczenia wspierającego. W sytuacji, gdy zostało ustalone prawo do świadczenia wspierającego, wypłata świadczenia pielęgnacyjnego ulega wstrzymaniu z mocy prawa. Wystąpienie przedmiotowej przesłanki (zdrowotnej), uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej opieki. Przy czym jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb. Z ustaleń wynika, że nie podejmuje skarżąca zatrudnienia, gdyż sparuje opiekę nad matką, która jest osobą leżącą, wymaga całodobowej opieki. Z tytułu sprawowania opieki nad osobą pobierającą świadczenie wspierające jest ona zgłoszona do ubezpieczeń emerytalnych i rentowych oraz ubezpieczenia zdrowotnego. Warunkiem podlegania do ubezpieczeń z tego tytułu jest niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie z osobą wymagającą opieki, brak innych tytułów do ubezpieczeń. Tymczasem z przedłożonej do sprawy dokumentacji wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córką. Nie uwzględniła matki jako członka gospodarstwa domowego. Okoliczność ta o tyle ma znaczenie, że matka posiada stałe źródła dochodów z tytułu emerytury oraz świadczenia wspierającego.