Wyrok WSA z dnia 09 grudnia 2025, sygn. III SA/Kr 446/25

Sygnatura: III SA/Kr 446/25
Data orzeczenia: 09 grudnia 2025
Sąd: Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA)
Status: Nieprawomocne
Podatnik: os. fizyczna

Streszczenie

Pan K. H. złożył wniosek do ZUS o umorzenie należności z tytułu składek, powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną. ZUS odmówił umorzenia, argumentując brakiem przesłanek całkowitej nieściągalności oraz nieudowodnieniem przez wnioskodawcę, że spłata zadłużenia pozbawiłaby go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb. Wnioskodawca jest rozwiedziony, pobiera emeryturę netto w wysokości…

1.832,71 zł miesięcznie, posiada nieruchomość z hipoteką na rzecz ZUS, ma II grupę inwalidzką, i figuruje w KRS jako członek stowarzyszeń. Nie przedstawił pełnych informacji o wydatkach i sytuacji rodzinnej. Podatnik wnioskował o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, twierdząc, że jego sytuacja finansowa i zdrowotna uniemożliwia spłatę, a ZUS nieprawidłowo rozpatrzył sprawę, zaniedbując uczestnictwo w postępowaniu egzekucyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że decyzja ZUS o odmowie umorzenia jest zgodna z prawem. Sąd stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności należności, a podatnik nie wykazał okoliczności uzasadniających umorzenie na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia. Decyzja ZUS jest uznaniowa i nie przekroczyła granic uznania administracyjnego, gdyż oparto ją na rzetelnie zgromadzonym materiale dowodowym.

jeszcze 121 słów

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie WSA Michał Niedźwiedź Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi ze skargi K. H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Nowym Sączu z dnia 3 lutego 2025 r. nr UP-81/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.

Uzasadnienie

Pan K. H. (dalej jako Skarżący lub Wnioskodawca) złożył w dniu 10 lipca 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku powołał się na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 14 listopada 2024 r. nr 2313/2024 odmówił Wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych( dalej: u.s.u.s.), ponadto Wnioskodawca nie wykazał, że zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. ustawy, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego.

Skarżący nie wykazał także, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń, lub że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydana została objęta skargą z dniu 3 lutego 2025 r, którą utrzymano w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 listopada 2024 r. W jej uzasadnieniu stwierdzono, że z przedłożonego przez Wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 19 września 2024 r. wynika, że: jest rozwiedziony, pobiera świadczenie emerytalne, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, nie korzysta z innych form pomocy, nie wykazał stałych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, nie wskazał czy prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie wykazał wysokości zobowiązań finansowych, które dochodzone są przez komornika. Ponadto jest współwłaścicielem domu o powierzchni 140 m2, położonego w G., który jest w trakcie licytacj. Ma ustaloną II grupę inwalidzką przyznaną na stałe, dokumentacja dotycząca stanu zdrowia pozostaje w aktach Oddziału ZUS w Nowym Sączu.

Organ ustalił natomiast, że Wnioskodawca od dnia 17 listopada 2011 r. zaprzestał Pan wykonywania działalności gospodarczej, pobiera świadczenie emerytalne, w wysokości 2.837,43 zł brutto, które po dokonanych potrąceniach na rzecz Komornika Sądowego w wysokości 709,35 zł wynosi 1.832,71 zł netto miesięcznie. Ponadto Wnioskodawca figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym jako: członek komisji rewizyjnej Stowarzyszenia Na Rzecz [...], oraz prezes zarządu Stowarzyszenia [...] "G." KRS. Od 19 grudnia 2015 r. pozostaje Pan w zawiązku małżeńskim z Panią I. H. Posiada następców prawnych: córki E. H. i M. J. Jest właścicielem w 1/2 części nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0450 ha, położonej w miejscowości G., na której ZUS dokonał wpisu do hipoteki.

Przystępując do oceny ustawowych przesłanek umorzenia zaległości Organ podkreślił, w związku z tym, że zobowiązanie zostało zabezpieczone wpisem do hipoteki na powyższej nieruchomości może być nadal dochodzone, pomimo przedawnienia, jednakże tylko z przedmiotu tej hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Podkreślono, że postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

Odnosząc się do stanu zdrowia skarżącego wskazano, z pewnością stanowi to utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu, jednakże stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W przypadku Wnioskodawcy przesłanka nie zachodzi, gdyż pobiera świadczenie emerytalne przyznane na stałe, które podlega corocznej waloryzacji i jest wypłacane niezależnie od stanu zdrowia. W sprawie brak jest informacji o konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Również ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. l pkt l rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się, więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Podkreślono, że w złożonym wniosku o ponowne umorzenie Wnioskodawca poinformował, że nie wykazał kosztów związanych z utrzymaniem, gdyż są one powszechnie znane. Organ wyjaśnił jednak, że koszty mogą być uznawane za "powszechnie znane", jednakże są one zróżnicowane i zależą od indywidualnych okoliczności, takich jak: liczba osób w gospodarstwie domowym, wysokość opłat stałych (np. czynsz, media), szczególne potrzeby wynikające z sytuacji życiowej. Organ analizując sprawę nie ma możliwości oszacowania tych kosztów bez konkretnych danych. Z tego względu ich dokładne uwzględnienie w oświadczeniu jest niezbędne do rzetelnej oceny sytuacji finansowej.

Zwrócono uwagę, że ZUS dokonując rozeznania sytuacji finansowej płatnika każdorazowo zobligowany jest do analizy dochodów osiąganych w rodzinie na podstawie minimum socjalnego ustalonego 19 grudnia 2024 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, który za III kwartał 2024 r. dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego wyniosło 1.823,78 zł.

Z uwagi na brak pełnych informacji (zwłaszcza informacji o rodzaju prowadzonego przez Wnioskodawcę gospodarstwa domowego - czy prowadzi sam, czy z żoną i jakie dochody otrzymuje żona) organ pomimo dochowania najwyższej staranności nie był w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej, a więc nie może w sposób wiarygodny odnieść jego sytuacji życiowej do wskaźnika minimum socjalnego i przeprowadzić analizę możliwości płatniczych.

Podkreślono, że osoba, która decyduje się na złożenie wniosku o umorzenie winna liczyć się z tym, że będzie musiała przedstawić swoją sytuację rodzinną i majątkową oraz, że te dane zostaną poddane szczegółowej analizie. Natomiast rolą organu jest ocena czy złożone oświadczenia i przedstawione dowody są wystarczające do udzielenia umorzenia.

Zaznaczono, że brak jest również informacji, aby Wnioskodawca korzystał z innych instytucji wsparcia skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku. Gdyby jego sytuacja materialna była bardzo ciężka, to zapewne taka pomoc zostałaby przyznana.

Brak środków finansowych nie przesądza o możliwości umorzenia zaległych składek, gdyż nawet w sytuacji, gdy dłużnik nie posiada środków na zaspokojenie należności, istnienie tych zaległości nie zmienia jej sytuacji majątkowo-rodzinnej, a jedynie wpływa na brak możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Względy społeczne wymagają, aby zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a płatnik nie był pochopnie z niego zwalniany.

Umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania.

W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucono podawanie przez organ nieprawdy. Świadome zatajenie istotnych pism, które miały na celu wykazać zaniedbania ze strony ZUS w czynnościach prowadzonych postępowań związanych z majątkiem Skarżącego, a związanych z prowadzoną działalnością gospodarcza. Świadomie bezrefleksyjnie przelewał z zajętej emerytury Komornikowi pieniądze na które do dnia dzisiejszego Skarżący nie ma wiedzy ile i na jaki nr sprawy. ZUS nie uczestniczył od 2020 roku w czynnościach egzekucyjnych, pomimo że jako uczestnik miał prawo i obowiązek uczestniczyć w procesie egzekucyjnym. Dopiero uaktywnił się w 2024 roku kiedy Komornik działając świadomie na zaniżeniu kosztów egzekucji, manipulując licytacjami miał na celu zakończyć sprawę wiedząc że kwota uzyskana nie zaspokoi wierzycieli, a sam zapewni sobie wieczne dochody, czerpiąc z ZUS przelewy.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Na wstępie należy podkreślić, że umorzeniu może podlegać jedynie zobowiązanie istniejące, do którego uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania z tytułu składek wygasa bez względu na to, czy dłużnik podatkowy powołał się na tę okoliczność. Tym samym zaległości w zobowiązaniach z tytułu składek, które wygasły wskutek przedawnienia i w związku z tym już nie istnieją, nie mogą być przedmiotem decyzji w sprawie wniosku o udzielenia ulgi w spłacie tych zobowiązań, a w związku z tym postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu.

W omawianej sprawie organ prawidłowo ustalił, że co prawda zobowiązanie objęte wnioskiem uległo przedawnieniu, jednakże z uwagi na treść art. 24 ust 5 u.s.u.s. przedmiotowa należność nadal istnieje.

Stosownie do treści ust 4 tego przepisu należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Ust 5 stanowi natomiast, że nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Biorąc przy tym pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2020 r wydany w sprawie sygn. akt P 2/18 należy uznać, że stanowisko Organu w tym zakresie jest prawidłowe.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy trzeba wskazać, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji były obowiązujące przepisy art. 28 ust. 1-3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia w sprawie umorzenia składek. Przepisy te określają przypadki, w razie zaistnienia których możliwe jest umorzenie należności składkowych w całości bądź w części. I tak, należności te mogą zostać umorzone w razie stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.) lub w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).

W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca sprecyzował przypadki całkowitej nieściągalności, o której mowa w ust. 2, a w zaskarżonej decyzji ZUS przesłanki te szczegółowo omówił. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie ma charakter wyczerpujący, a tym samym stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tej normie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

W okolicznościach niniejszej sprawy ZUS uznał, że nie można stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności. Nie jest to też przez Skarżącego kwestionowane.

Jak już wyżej podniesiono, alternatywnie wobec wskazanych przesłanek organ może dokonać umorzenia należności z tytułu składek, gdy zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który daje możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Przepis ten odsyła do rozporządzenia w sprawie umorzenia składek.

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1-3 ww. rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności.

Należy podkreślić, że przywołany wyżej przepis rozporządzenia daje organowi administracyjnemu, podobnie jak w przypadku stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, możliwość, a nie obowiązek umorzenia zaległości. To w gestii uznania ZUS pozostaje więc, czy przy zaistniałym stanie faktycznym za zasadne uzna umorzenie należnych świadczeń. Aby jednak w ogóle rozważać możliwość umorzenia, musi zostać spełniona przynajmniej jedna z ww. przesłanek. Co istotne, przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia nakłada na wnioskodawcę (zainteresowanego) ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na zły stan majątkowy, trudną sytuację zdrowotną, czy inne istotne okoliczności.

W orzecznictwie przyjmuje się, że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych, niezależnych od dłużnika (por. np. wyrok NSA z 23 kwietnia 2009 r. II GSK 884/08).

W rozpoznawanej sprawie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że Wnioskodawca nadal pozostaje w związku małżeńskim, ma dwie pełnoletnie córki, pobiera emeryturę z tytułu której uzyskuje realnie kwotę 1 832 zł 71 gr netto miesięczni i jest współwłaścicielem nieruchomości, na której ustanowiono hipotekę zabezpieczającą objętą wnioskiem należność.

Pomimo podejmowanych działań organ nie był w stanie ustalić dalszych okoliczności związanych z sytuacją rodzinną i majątkową Skarżącego, w szczególności w zakresie ponoszonych wydatków, gdyż odmówił on złożenia wymaganego oświadczenia w tym zakresie.

Co prawda obowiązek ustalenia stanu faktycznego spoczywa na Organie, nie zwalnia to jednak Wnioskodawcy z obowiązku współdziałania i dostarczania na żądanie organu wymaganych informacji, zwłaszcza wtedy, gdy (tak jak w omawianym przypadku) tylko on jest w ich posiadaniu. Dlatego też Organ, w braku pełnych informacji dotyczących sytuacji Wnioskodawcy, prawidłowo uznał, że nie zaistniały podstawy do umorzenia należności.

Sam fakt uzyskiwania niskiego dochodu nie świadczy o braku środków na uregulowanie należnych składek, skoro Wnioskodawca dysponuje zarówno majątkiem jak i stałych dochodem w postaci emerytury. Ponadto brak korzystania z jakiejkolwiek formy pomocy skierowanej do osób wymagających wsparcia ze strony wyznaczonych do tego podmiotów może przemawiać za tym, że trudności finansowe nie mają ciężkiego lub wyjątkowego charakteru i że Skarżący jest w stanie we własnym zakresie zrealizować minimum potrzeb egzystencji.

Jeśli zaś chodzi o wskazane problemy zdrowotne, to organ słusznie wskazał, że uzyskiwane dochody z emerytury są całkowicie od nich niezależne.

Umorzenie należności z tytułu składek jest wyjątkiem, który może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, kiedy przesłanki umorzenia zostały wykazane w sposób niewątpliwy. Tymczasem w sprawie niniejszej nie zostało wykazane, że jakakolwiek forma spłat zaległości pociągnie za sobą niemożliwe do akceptacji skutki dla Skarżącego. Organ orzekający wziął pod uwagę podnoszone przez niego okoliczności i dokonał ich oceny, uznając ostatecznie, że istnieje możliwość spłaty należności np. w systemie ratalnym.

Wymaga zaakcentowania, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają, co do zasady, zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi.

Jeżeli zatem, tak jak w kontrolowanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych należności, a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie, niemożliwe jest wywiązanie się strony z zobowiązań wobec ZUS - których zaistnienia zainteresowany nie wykazał - to negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.

Należy zauważyć, że decyzja wydawana na podstawie art. 28 u.s.u.s. jest decyzją uznaniową, a zatem kontrola jej legalności jest dokonywana przez Sąd w ograniczonym zakresie. Sąd nie może umorzyć należności, ani nakazać organowi, aby to uczynił.

Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, że kontrola decyzji uznaniowej polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 27 października 2020 r. I OSK 1011/20).

Należy wskazać, że dokonując ustaleń stanu faktycznego organ ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. 7, art. 10, art. 77, art. 80, art. 81 k.p.a. i ocenić wyniki postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów, na podstawie wiedzy i doświadczenia życiowego, wysnuwając ze zgromadzonego materiału dowodowego logicznie uzasadnione wnioski. Ustalenia dotyczące spełnienia, czy też nie, przesłanek umorzenia, odnosić się powinny do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja zachowuje powyższe standardy, a wnioski dotyczące braku spełnienia przez Skarżącego przesłanek umorzenia nie są dowolne. Odmawiając umorzenia zaległości podatkowej w niniejszej sprawie ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał jakimi przesłankami kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje, zdaniem Sądu, na akceptację.

Stwierdzając zatem, że ZUS nie uchybił przepisom postępowania, oparł rozstrzygnięcie na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego i w sposób wyczerpujący je uzasadnił, Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Nie dopatrzył się też innego rodzaju uchybień, które uzasadniałyby uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

jeszcze 2052 słowa

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo