Wyrok WSA z dnia 14 listopada 2025, sygn. III SA/Kr 597/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Tytułem wprowadzenia przypomnieć należy, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Stosowanie egzekucji administracyjnej ma miejsce wówczas, gdy nałożono na zobowiązanego określone obowiązki a zobowiązany tych obowiązków nie wykonuje dobrowolnie. Organ egzekucyjny obciąża obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym.

Niniejsza sprawa dotyczy zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w prowadzonym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym. Zarzut w obecnym stanie prawnym (od 30 lipca 2020 r.) jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Jak stanowi § 2 podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W przedmiotowej sprawie główny zarzut skarżącego zawarty w piśmie z 4 lutego 2025 r. sprowadzał się do naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 ustawy – poprzez niedoręczenie skarżącemu upomnień. Na celu wykazania powyższego, skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i odebranie od niego zeznań.

Nadto, w uzupełnieniu powyższej argumentacji podniósł, że nie doręczono mu żadnej decyzji, nie miał w związku z tym możliwości jej zaskarżenia.

ZUS w zaskarżonym postanowieniu, stosownie do art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej u.p.e.a.) oddalił zarzut skarżącego.

W zaskarżonym postanowieniu organ wskazał, że jako wierzyciel wystawił w dniu 17 grudnia 2024 r. tytuły wykonawcze o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] (k. 45-67 a. admin.). Ww. tytuły wykonawcze zostały odebrane osobiście przez skarżącego w dniu 3 stycznia 2025 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 44 a. admin.)

Tytuły wykonawcze wystawione zostały prawidłowo na podstawie upomnień z dnia 21 listopada 2024 r. o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] (k. 30 - 41 a. admin.). Skarżący odebrał upomnienia osobiście w dniu 6 grudnia 2024 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 29 a. admin.).

Jak wskazano w tytułach wykonawczych ( [...], [...], [...], [...], [...], [...]) - podstawa prawna obowiązku wynika z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 ustawy; identyfikacja podstawy prawnej obowiązku – deklaracja złożona przez płatnika składek.

Zgodnie z art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a. – w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne przeprowadza się egzekucję administracyjną, jeżeli składki te wynikają z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. Oznacza to, że deklaracja rozliczeniowa sporządzona zgodnie z przepisami stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Deklaracja rozliczeniowa stanowi szczególny dokument, którego realizacja w postępowaniu egzekucyjnym jest możliwa bez uprzedniego wydania decyzji ustalającej i określającej wysokość należności. Dokumenty wskazane w art. 3a § 1 u.p.e.a, tj. m.in. deklaracje mogą stanowić zatem podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia egzekucji w sytuacji, gdy zobowiązany nie przekazał wierzycielowi należności w wysokości obliczonej przez siebie.

W skardze skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1, art. 33 § 2 pkt 2a ustawy w związku z art. 3 i art. 4 op.cit. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało niezasadnym wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego.

Odnotowania wymaga, że zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 2a ustawy w związku z art. 3 i art. 4 op.cit. ustawy został podniesiony dopiero w skardze.

Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zatem skarżący zakreślił granice żądania, zaś organ nie był uprawniony ani zobowiązany do badania innych kwestii niż podniesione w zarzutach. Zostały wskazane jedynie zarzuty określone w art. 33 § 2 pkt 1 i art. 33 § 2 pkt 4 ustawy, zaś kwestia dotycząca określenia obowiązku niegodnie z treścią obowiązku (33 § 2 pkt 2a ustawy) nie została tam podniesiona. Tym samym nie stanowi uchybienia niebadanie tej kwestii przez organ egzekucyjny. Należy podzielić pogląd, że organ egzekucyjny, ani sąd administracyjny nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy (odpowiednio) w zażaleniu, skardze czy skardze kasacyjnej (por. wyrok NSA z 25 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2889/21; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 124/21). Należy podzielić stanowisko WSA w Bydgoszczy, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów do wierzyciela (art. 33 § 1 u.p.e.a.), a nie do sądu, przy czym zobowiązany powinien to uczynić nie później niż do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 § 5 pkt 2 u.p.e.a.). Skoro powyższy zarzut nie był rozpatrywany przez wierzyciela, to tym bardziej nie podlega rozpatrzeniu przez sąd. Zarzut ten wykracza poza granice danej sprawy (art. 134 p.p.s.a.). W skardze strona nie może przytaczać nowych zarzutów, czy nowych ich podstaw (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 86/23).

Należy przypomnieć, że podstawowym zarzutem podnoszonym w sprawie prowadzeni egzekucji administracyjnej był zarzut niedoręczenia skarżącemu upomnienia. Skarżący na jego poparcie wskazał, że nie doręczono mu żadnej decyzji i miał on w związku z tym możliwości jej zaskarżenia. Jak już wyżej wskazano, podstawa prawna obowiązku wynika z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 ustawy.

Podnosząc zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1, art. 33 § 2 pkt 2a ustawy w związku z art. 3 i art. 4 op.cit. ustawy skarżący wskazał natomiast, że tytuły wykonawcze w tej sprawie wystawiono niezasadnie, albowiem dotyczą one kwot dochodzonych przez ZUS, co do których wysokości zgłoszono zastrzeżenia w przepisanej prawem formie, skutkiem czego prowadzone są postępowania przed Sądami powszechnymi, które do dziś dnia nie zostały prawomocnie zakończone. Podał, że sprawy te obejmują postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie za sygn.: [...], sygn. [...], sygn. [...], przed Sądem Okręgowym w Krakowie za sygn.: [...], sygn. [...].

W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że podane przez skarżącego sygnatury sądowe prowadzonych postępowań w przedmiocie określenia zaległości nie obejmują okresu który jest przedmiotem z zaskarżonego postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postępowanie egzekucyjne dotyczy okresu 05/2024 r. do 10/2024 r., natomiast jak wynika z dołączonych do sprawy decyzji określających zadłużenia /zaskarżonych przez zobowiązanego/ okresy te nie pokrywają się, gdyż dotyczą okresu 07/2015 r. do 09/2023 r. Wobec tych faktów, nowo sformułowane zarzuty o nieprawidłowym określeniu obowiązku są chybione, więc też nie mogłyby być uznane. Sąd podziela powyższe stanowisko organu.

Odnosząc się do powyższego zarzutu należy zauważyć, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych. Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1222/22, LEX nr 3446992).

Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a podnoszona przez niego argumentacja była niespójna i wewnętrznie sprzeczna.

Z jednej bowiem strony wskazywał, że nie doręczono mu żadnej decyzji i nie mógł jej zaskarżyć (pismo z 10 stycznia 2025 r.), a w skardze wskazał, że tytuły wykonawcze wystawiono niezasadnie, albowiem dotyczą kwot dochodzonych przez ZUS, co do których wysokości zgłoszono zastrzeżenia w przepisanej prawem formie, skutkiem czego prowadzone są postępowania przed sądami powszechnymi, które do dziś dnia nie zostały prawomocnie zakończone. Podał, że sprawy te obejmują postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie za sygn.: [...], sygn. [...], sygn. [...], przed Sądem Okręgowym w Krakowie za sygn.: [...], sygn. [...]. Z uwagi na powyższe, mając również na względzie twierdzenia organu zawarte w odpowiedzi na skargę, argumentację skarżącego uznać należy za niewiarygodną, a zatem za niesługującą na uwzględnienie.

W związku z tym, wobec wykluczenia przez organ I instancji okoliczności, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. i braku zgłoszenia przez stronę jakichkolwiek faktów mogących inaczej zinterpretować okoliczności faktyczne sprawy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako nieuzasadnioną oddalił.

Na mocy art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.