Odnosząc się do stwierdzenia zobowiązanego, że nie zgadza się z tym, że doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności, a tym samym zawieszającą bieg terminu przedawnienia. Organ zauważyć, że wydanie przez wierzyciela takiej decyzji wpisuje się w kolejną przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia, tj. przewidzianą w art. 24 ust. 5f usus. Zgodnie z tym przepisem w przypadku wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji ustalającej m.in. obowiązek opłacania składek ubezpieczeniowych, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Bez znaczenia pozostaje zatem, czy zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji jest pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania zaległości, czy też nie jest. Postępowanie w sprawie wydania decyzji i jej wydanie aż do momentu jej uprawomocnienia się stanowi bowiem samodzielną przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia zaległości.
W badanym przypadku czynnością niewątpliwie bezpośrednio prowadzącą do wyegzekwowania zaległości było doręczenie tytułów wykonawczych. Ocenić należy tylko, czy doręczenie ich nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia. Najstarsza zaległość objęta w/w tytułami wykonawczymi, tj. za październik 2013 r. uległaby przedawnieniu - na zasadach ogólnych z art. 24 ust. 4 usus - w listopadzie 2018 r. Jak wynika z akt sprawy, tytuły wykonawcze z dnia 17 listopada 2017 r. doręczone zostały zobowiązanemu w dniu 5 grudnia 2017 r., tj. przed upływem tego terminu.
Nawet gdyby zatem zgodzić się ze stanowiskiem zobowiązanego, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji zobowiązującej płatnika do zapłaty zaległych składek, nie było pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania zaległości, to przede wszystkim zaznaczyć należy, że już samo postępowanie w sprawie wydania tejże decyzji spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5f usus. Ponadto czynność doręczenia tytułów wykonawczych również nastąpiła przed upływem terminu przedawnienia dochodzonych należności składkowych. Doręczenie tytułu wykonawczego jest zaś niewątpliwie czynnością egzekucyjną, która to zawiesza bieg terminu przedawnienia. Słusznie zatem organ egzekucyjny zastosował w tej sprawie art. 24 ust. 5b usus i uznał, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Zastosowanie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania zaległości spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zawieszenie to trwa aż do zakończenia postępowania egzekucyjnego, a jak wskazał organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu, postępowanie to w dalszym ciągu nie zostało zakończone.
W ocenie organu poczynione ustalenia prowadzą do wniosku, że powyższe zaległości nie uległy przedawnieniu. Organ egzekucyjny przeprowadził także analizę pod kątem istnienia ewentualnych innych przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego, mimo że zobowiązany podniósł jedynie przesłankę przedawnienia. W jej wyniku zaś nie ustalił, by zachodziła konieczność takiego umorzenia. Rozstrzygnięcie podjęte przez organ egzekucyjny o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego było prawidłowe. Również sam zobowiązany nie wskazał, z jakim to przepisem prawa "stoi w oczywistej i jawnej sprzeczności" zaskarżone postanowienie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie:
art. 24 ust. 5b SysUbSpołU poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania ws. określenia wysokości należności z tytułu składek ubezpieczeniowych stanowi pierwszą czynność egzekucyjną co jest sprzeczne z dyspozycją przepisu i stanowiskiem judykatury;
art. 34 § 4 pkt 3 lit. a w zw. z art. 59§la i 2 EgzAdmU - poprzez ich niezastosowanie, 3. art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., 77§ 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. oraz art. 2 i 7 Konstytucji - poprzez rozpoznanie sprawy w sposób nieobiektywny, z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania - gdyż Organ nie odniósł się w zupełności do twierdzenia skarżącego, iż przed 29 sierpnia 2022 r. ZUS nie podjął żadnych czynności egzekucyjnych w sprawie co w połączeniu z doręczeniem w trybie art. 44 k.p.a. oraz brakiem wiedzy skarżącego, że toczy się wobec niego jakiekolwiek postępowanie związane z należnościami publicznoprawnymi budzi uzasadnioną wątpliwość czy nie doszło do nadużycia prawa przez Organy egzekucyjne w administracji, a tym samym czy nie doszło do naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zmianę decyzji Dyrektora Oddziału ZUS poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie ze złożonym wnioskiem.
W ocenie Skarżącego Organ w przedmiotowej sprawie mógł dopuścić się nadużycia swojego prawa wyłącznie w celu zawieszenia biegu przedawnienia bez faktycznego podjęcia działań egzekucyjnych. Pomimo podniesienia tejże kwestii w odwołaniu Dyrektor IAS jedynie zasygnalizował ów temat, jednakże w ogóle się do niego nie odniósł.
Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie pierwotny Organ egzekucyjny w administracji, z wysokim prawdopodobieństwem, nie dokonał żadnej faktycznej czynności mającej na celu podjęcie działań egzekucyjnych - samo "doręczenie" tytułu egzekucyjnego (przy zastosowaniu fikcji doręczenia) przy późniejszej bezczynności Organu - nie może jawić jako realna czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności. Realnie, do 2022 r. Skarżący nie miał najmniejszego pojęcia o toczącym się względem niego postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Po 9 latach od powstania zobowiązania podatkowego nagle zostaje mu zajęty majątek, zaś skarżący dowiaduje się, że nie ma on możliwości obrony swoich praw, pomimo że Organ nie podjął żadnych rzeczywistych działań egzekucyjnych.
Co więcej należy zwrócić uwagę na fakt, że sam ustawodawca dostrzegł niedoskonałość poprzedniej regulacji i zwrócił uwagę na nadużywanie prawa przez organy administracji publicznej, gdyż obowiązująca przed 2020 rokiem dyspozycja przepisu powodowała, że kwestia przedawnienia była regulacją martwą. W związku z powyższym skarżący podtrzymuje, że pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności nastąpiło 29 sierpnia 2022 roku kiedy to ZUS skierował wniosek o Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków Stare Miasto. Wobec powyższego roszczenie jest przedawnione. Skarżący w dalszym ciągu podtrzymuje, że doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek ubezpieczeniowych nie jest pierwszą czynnością egzekucyjną, nie powoduje zawieszenia postępowania wskazanego w art. 24 ust. 5b Ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.".
Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 4 listopada 2024 r. znak 1201-IEE.7113.2.182.2024.2.ID utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 4 września 2024 r. nr 180400.71.22032.2024.RED.MStr odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie postanowień stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2025.132).
Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są określone w u.p.e.a. Przepisy tej ustawy, co wynika z treści zaskarżonych postanowień, były rozważane przez orzekające w sprawie organy I i II instancji i stanowiły postawę zaskarżonych postanowień.
I tak, zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. (z uwagi na treść art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2019 r., poz. 2070), postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Zgodnie natomiast z treścią § 2 art. 59 ww. ustawy, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje zatem wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.
Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest bowiem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.
Oceniając w świetle powyższego prawidłowość zaskarżonych postanowień o odmowie umorzenia postępowań egzekucyjnych w kontekście stosowania art. 59 § 1 u.p.e.a., Sąd stwierdza, że organy nie naruszyły przepisów prawa. Słusznie przyjął organ I instancji, a za nim DIAS, że w sprawie nie zaistniały przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego (określone w art. 59 § 1) w tym również przedawnienia należności.
Przyjąć należy również, iż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie zaistniała przesłanka umorzenia określona w art. 59 § 2 u.p.e.a,
Kwestia przedawnienia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych unormowana jest w art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025r., poz. 350 ze zm., zw. dalej "usus"). Zgodnie z art. 24 ust. 4 tejże ustawy należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie pięciu lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.
Zgodnie z art. 24 ust. 5b, który - w brzmieniu obowiązującym w czasie, kiedy powstała zaległość (Dz.U. 2017.1778) - stanowił, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek ubezpieczeniowych z dnia 28 grudnia 2016 r. nastąpiło w dniu 9 stycznia 2017 r. Zawiadomienie to zobowiązany odebrał osobiście. Jak wynika z akt sprawy postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 18 września 2017 r. określającej wysokość zaległości składkowej i zobowiązującej płatnika składek do jej zapłaty. Decyzję doręczono zobowiązanemu w dniu 6 października 2017 r. w trybie doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 44 k.p.a.
W aktach znajduje się także potwierdzenie doręczenie tytułów wykonawczych. Tytuły wykonawcze z dnia 17 listopada 2017 r. doręczone zostały zobowiązanemu w dniu 5 grudnia 2017 r
Najstarsza zaległość objęta w/w tytułami wykonawczymi, tj. za październik 2013 r. uległaby przedawnieniu - na zasadach ogólnych z art. 24 ust. 4 usus - w listopadzie 2018 r. Ponieważ, tytuły wykonawcze z dnia 17 listopada 2017 r. doręczone zostały skarżącemu w dniu 5 grudnia 2017 r., tj. przed upływem tego terminu to niewątpliwie doszło do czynności egzekucyjnej, która to zawiesza bieg terminu przedawnienia.
Sąd uznał więc, że słusznie organ egzekucyjny zastosował w tej sprawie art. 24 ust. 5b usus i uznał, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Zawieszenie trwa aż do zakończenia postępowania egzekucyjnego, a jak wskazał organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu, postępowanie to w dalszym ciągu nie zostało zakończone.
Podsumowując, zaskarżone postanowienia nie zawierają wad prawnych, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny. Organy zgromadziły wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i na tej podstawie dokonały prawidłowej analizy sytuacji faktycznej, którą następnie poddały prawidłowej subsumpcji pod znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Zaskarżone postanowienie zawiera wszelkie niezbędne wymagane przepisami elementy, zaś jego uzasadnienia faktyczne wskazuje fakty, które organy uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły, a uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.