Wyrok WSA z dnia 16 grudnia 2025, sygn. III SA/Kr 665/25

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a i b, art.77, art.107 k.p.a., przepisów ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art.107 ust.5b, a nadto Konstytucji (prawo do godności, zakaz dyskryminacji, prawo do wolności i równego traktowania) oraz umów, paktów i konwencji międzynarodowych (EKPCz, MPPOiP, KPP, TUE, TFUE)

W uzasadnieniu skarżący podniósł jak w odwołaniu. Podał też, że oprócz dokumentów ze zdjęciem – w tym Kart Krakowskiej oraz dokumentu Królestwa [...], przedłożył organowi odpis zupełny aktu urodzenia, potwierdzenie zastrzeżenia numeru PESEL, świadectwo pracy i rozwiązanie umowy o pracę, kopię formularza PIT oraz decyzji o nadaniu numeru NIP. Wskazał również na możliwość uruchomienia procedury identyfikacji przez Policję, w przypadku wątpliwości co do jego tożsamości. Podał też, że złożenie wniosku o wydanie dowodu tożsamości jest deklaracją przynależności do państwa, co tym sami czyni bezprzedmiotową rozpoczętą przez niego procedurę zrzeczenia się obywatelstwa. Skarżący uważał, że jest dyskryminowany oraz traktowany gorzej niż obcokrajowcy, w tym uchodźcy czy imigranci.

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 16 grudnia 2025 r. ustanowiony przez Sąd pełnomocnik z urzędu, podtrzymał twierdzenia skarżącego wnosząc o przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części przez skarżącego.

Skarżący na pytanie Sądu wyjaśnił, że ostatecznie 27 sierpnia 2025 r. złożył wniosek o wydanie mu dowodu osobistego (nr i seria [...] wydanego przez Prezydenta Miasta Krakowa). Skarżący wyjaśnił, że złożył wniosek o azyl w Austrii i został zarejestrowany w tej procedurze. Potwierdził również, że wyrobił sobie paszport, po to żeby przebywając na terenie Austrii posługiwać się tym dokumentem.

Na pytanie Sądu, dlaczego powołuje się na obywatelstwo Królestwa [...], które jest powszechnie znane z faktu, że jego "obywatele" nie chcą płacić zobowiązań podatkowych, skarżący wyjaśnia, że nie chce być obywatelem Polski bowiem przez lata wymagano od niego tylko obowiązków, a nie zapewniano mu realizacji jego praw obywatelskich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga została uwzględniona ponieważ zasadniczo rację miał skarżący, że art. 107 ust. 5b pkt 1 ustawy o pomocy społecznej – brak dowodu osobistego nie stanowił nieusuwalnej przeszkody w prowadzeniu postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie konkretnej formy pomocy społecznej.

Powołany przepis stanowi, że sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby lub rodziny ustala się na podstawie następujących dokumentów: dowodu osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość.

W rozpoznawanej sprawie skarżący na potwierdzenie swojej tożsamości, przedłożył m.in. odpis zupełny aktu urodzenia (potwierdzający datę urodzenia); dokument potwierdzający zastrzeżenie PESEL. Dodatkowo w aktach sprawy znajdowały się m.in. dokumenty powołujące poprzedni dowód osobisty skarżącego (z daty zwolnienia z Aresztu Śledczego). Wprawdzie dokumenty te nie zawierały zdjęcia skarżącego, ale, zdaniem Sądu, nie było formalnych i faktycznych przeszkód, aby tożsamość skarżącego została potwierdzona w trakcie wywiadu środowiskowego przez matkę skarżącego, wspólnie zamieszkującą ze skarżącym (co wynikało z jej oświadczenia – k. 28 akt administracyjnych).

Rację miało przy tym Kolegium, że wnioskujący o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – miał obowiązek współpracować w przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zasadniczo jednak skarżący umożliwił sporządzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, tyle że w dacie sporządzania tego wywiadu nie posiadał ani dowodu osobistego, ani paszportu.

Sąd wprawdzie nie aprobuje argumentacji skarżącego co do przyczyn odmowy występowania o wydanie dowodu osobistego lub paszportu, jednak z uwagi na nadmierny, nieakceptowalny formalizm w wykładni art. 54 ust. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – Sąd uznał, że organy odmawiając potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, dokonały błędnej, nadmiernie formalistycznej wykładni powołanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. art. 107 ust. 5b pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Może się bowiem zdarzyć, że osoby znajdujące się w kryzysie bezdomności, a potrzebujące rzeczywistej pomocy (co nie jest na obecnym etapie oczywiste w przypadku skarżącego) nie będą dysponowały dokumentami potwierdzającymi ich tożsamość takimi jak: dowód osobisty lub paszport.

Sąd wziął również pod uwagę, że na obecnym etapie skarżący posiada aktualny dowód osobisty i, jak oświadczył, również aktualny paszport. W ponownym postępowaniu organy rozpatrzą wniosek skarżącego przeprowadzając niezbędne w sprawie postępowanie z uwzględnieniem stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku.

Z tych to powodów Sąd uchylił w pkt I wyroku zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a.". Sąd przyznał również ustanowionej w sprawie pełnomocniczce z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej zgodnie z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 763 z późn. zm.).