W dniu 8.05.2026 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, zarzucając mu naruszenie:
- art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na utożsamieniu wniosku o ograniczenie sposobu wykonywania zastosowanego środka egzekucyjnego z wnioskiem o zwolnienie składnika majątkowego spod egzekucji, a następnie rozpoznaniu sprawy według przesłanek właściwych dla zwolnienia składnika majątkowego z egzekucji.
- art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że zobowiązany powinien wykazać możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji z innych składników majątkowych, mimo że przepis art. 13 § 1 u.p.e.a. nie ustanawia takiego wymogu jako samodzielnej przesłanki rozpoznania wniosku.
- art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez pominięcie obowiązku dokonania realnej oceny proporcjonalności sposobu wykonywania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w okolicznościach konkretnej sprawy, w tym przy uwzględnieniu faktu, że postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone do czasu ostatecznego rozpoznania zarzutów wniesionych w sprawie egzekucji administracyjnej.
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak wyczerpującego rozważenia całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności nie uwzględnienie znaczenia zawieszenia postępowania egzekucyjnego dla oceny, czy dalsze utrzymywanie zajęcia w dotychczasowym zakresie jest konieczne i proporcjonalne.
- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia o charakterze ogólnym i schematycznym, bez wykazania, że wnioskowane ograniczenie sposobu wykonywania zajęcia mogłoby rzeczywiście prowadzić do bezskuteczności egzekucji w konkretnym stanie faktycznym.
- art. 7 § 2 u.p.e.a. oraz art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że ustawowa ochrona kwoty wolnej z art. 54 Prawa bankowego wyłącza potrzebę indywidualnej oceny wniosku w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a., mimo że ochrona ta ma charakter ustawowego minimum i nie zastępuje oceny proporcjonalności w konkretnej sprawie.
- art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób schematyczny, z użyciem argumentacji właściwej dla zobowiązań podatkowych, mimo że sprawa dotyczy egzekucji opłaty dochodzonej przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, co świadczy o braku dostosowania rozważań organu do rzeczywistego charakteru sprawy.
- art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewyjaśnienie skarżącemu w sposób przekonujący, dlaczego w konkretnych okolicznościach sprawy Interes wierzyciela oraz ogólnie ujęty interes publiczny miałyby przeważać nad interesem skarżącego w ograniczeniu sposobu wykonywania zajęcia rachunku bankowego, zwłaszcza w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Organ stwierdził, że zajęcie rachunków bankowych pozostaje jedynym skutecznym środkiem egzekucji i nie może dojść do jego uchylenia, jeżeli nie wskazano alternatywnego składnika majątkowego umożliwiającego skuteczną egzekucję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd rozpoznał sprawę na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 pkt 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: "p.p.s.a."). Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności rozstrzygnięć, a więc zgodności z prawem zarówno wydanego aktu (lub czynności), jak i przebiegu postępowania poprzedzającego jego wydanie. Kontrola ta dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili podejmowania zaskarżonego orzeczenia.
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna, nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.).
Stosownie do art. 7 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Z § 2 ww. przepisu wynika zaś, że organ stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Należy w tym kontekście zwrócić uwagę na zasadę celowości, będącą jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. II FSK 139/11 zasada ta wskazuje na podejmowanie w toku postępowania takich postanowień i innych czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez zobowiązanego spoczywającego na nim obowiązku.
Organ egzekucyjny może jednak, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części, określone składniki majątkowe zobowiązanego, o czym stanowi art. 13 § 1 u.p.e.a.
Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego zobowiązanego z egzekucji jak wynika z treści art. 13 § 1 u.p.e.a. jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt II FSK 789/08, Lex nr 863802).
W literaturze prawa również podnosi się, że o istnieniu tej przesłanki po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego jest na tyle pojemne, że pozwala objąć swym zakresem wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji zobowiązanego (B. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2005, Wrocław 2005, str. 158).
W orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje przy tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 442/10, Lex nr 673058; WSA w Łodzi z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Łd 997/07, Lex nr 863819; WSA w Krakowie z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 395/12, Lex nr 1274767; WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 189/13, Lex nr 1368407, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 154/15, Lex nr 2117103, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Po 832/18 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 583/10, Lex nr 749474). Dokonując wykładni przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. należy mieć na uwadze podstawowy cel postępowania egzekucyjnego jakim jest zaspokojenie stwierdzonej tytułem wykonawczym wierzytelności. To z kolei nakłada na organ egzekucyjny obowiązek między innymi rozważenia czy wskazane przez zobowiązanego inne sposoby zaspokojenia wierzyciela ze składników majątkowych zobowiązanego wierzyciela, faktycznie mogą doprowadzić do realizacji podstawowego celu egzekucji. Jest to o tyle istotne, że zgodnie z treścią art. 13 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji zażalenie przysługuje tylko dłużnikowi.
Z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2024 r., III FSK 1248/22 (LEX nr 3769860), wynika natomiast, że choć do zwolnienia danego składnika majątkowego konieczne jest wykazanie ważnego interesu zobowiązanego, to organy egzekucyjne - korzystając z przyznanego im uznania - muszą również ocenić, czy przeniesienie egzekucji na inny składnik majątkowy nie uczyni jej bezskuteczną. Podkreśla się przy tym, że nie należy rezygnować z jedynego skutecznego środka w sytuacji, gdy w konsekwencji niemożliwe lub poważnie utrudnione stałoby się wyegzekwowanie należności publicznoprawnych.
Podkreślić także należy, że uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r. sygn. akt III SA 3416/99; wyrok NSA z dnia 14 maja 1997 r. sygn. akt I SA/Łd 344/96 - publikowane w CBOSA; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Po 103/13, Lex nr 1323427).
To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej w ograniczonym zakresie.
Zaskarżone w rozpoznawanej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu z 02.02.2026r. w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji zajętego rachunku bankowego, zostało wydane w ramach wyżej opisanego tzw. postępowania ulgowego, uregulowanego w art. 13 § 1 u.p.e.a.
Wbrew zarzutowi skarżącego, zdaniem Sądu, organy egzekucyjne nie naruszyły granic wyznaczonych przez art. 13 § 1 u.p.e.a. i pozostawały w obszarze uznania administracyjnego. Z utrwalonej linii orzeczniczej, do której należy m.in. powołany już wyrok NSA z 11 września 2024 r., III FSK 1248/22, wynika, że instytucja zwolnienia danego składnika majątku z egzekucji ma charakter wyjątkowy. Niezbędnym jest nie tylko wykazanie subiektywnej potrzeby zwolnienia określonego dobra spod egzekucji, ale także przedstawienie w sposób obiektywnie weryfikowalny, że nie doprowadzi to do bezskuteczności lub znacznego utrudnienia egzekucji.
W postępowaniu tym nie ocenia się natomiast prawidłowości czynności egzekucyjnej. Zarzuty skargo oscylujące wokół tytułu wykonawczego wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny – czyli podmiot - zdaniem skarżącego - "o szczególnych hybrydowym charakterze" uznać należało za zupełnie bezzasadne.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi, podobnie jak organ w zaskarżonym postanowieniu, należy wskazać, że z art. 54 ustawy z dnia 29.07.1997r. Prawa bankowego wynika, iż środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy.
W ocenie Sądu, zakwalifikowanie przez organy wniosku skarżącego z dnia 16.01.2026r. jako wniosku o zwolnienie spod zajęcia zdaniem było poprawne, a zatem nie można zatem zarzut skarżącego w tym zakresie uznać należy jako niezasługujący na uznanie.
Co jednakże najistotniejsze w tej sprawie, i co prawidłowo wypunktowały w tym postępowaniu organy egzekucyjne - ani w toku postępowania przed organami, ani w skardze - skarżący nie wskazał innego środka, z którego można byłoby prowadzić egzekucję.
Należy w tym miejscu powtórzyć za organem, że postępowanie egzekucyjne prowadzi się zgodnie m.in. z zasadą celowości egzekucji, która wskazuje, iż celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowej realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków i jest ono wdrażane, gdy zobowiązany sam dobrowolnie ich nie wykonuje. Organ egzekucyjny działając zgodnie z przepisami upea oraz w ramach ciążącego na nim obowiązku realizacji tytułu wykonawczego, kierując się zasadami wynikającymi z prawa i interesem publicznym. Organ nie działał dowolnie ani samowolnie - istota uznania administracyjnego jest ograniczona przepisami.
Zatem działanie organu egzekucyjnego w zakresie utrzymania zajęcia było konsekwencją ustawowego obowiązku ochrony interesu publicznego, a nie dowolnym subiektywnym wyborem organu.
Ustosunkowując się do wskazanych w skardze zarzutów odnośnie naruszenia przepisów procedury administracyjnej oraz u.p.e.a., w ocenie Sądu nie zasługują one na uwzględnienie.
W myśl zasady ustalonej w art. 8 k.p.a., organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w informowaniu uczestników postepowania o podejmowanych czynnościach zmierzających do załatwienia sprawy. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy, do naruszenia której dochodzi w sytuacji braku ustosunkowania się organu do twierdzeń strony wskazywanych przez nią jako istotne. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 k.p.a., doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie postanowienia, które nie może być sformułowane ogólnikowo i w przypadku postępowania odwoławczego powinno służyć przekonaniu strony odwołującej do tego, że jej stanowisko zostało wzięte pod uwagę i rozważone w kontekście wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Powinno ono zatem dokładnie wyjaśniać przyczyny, motywy dokonanej przez organ oceny.
W ocenie Sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy i dokonując jego oceny zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a., ustaliły wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy fakty, a następnie motywy podjętego rozstrzygnięcia przedstawiły w uzasadnieniach swoich postanowień, spełniających kryteria określone w art. 107 § 3 k.p.a. Przedstawiając w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie tylko zgromadzony materiał dowodowy, dokonane na jego podstawie ustalenia, jak również podstawę prawną rozstrzygnięcia organy zrealizowały również zasadę pogłębiania zaufania wyrażoną w art. 8 k.p.a., jak i zasadę wyjaśniania przesłanek, którymi się kierowały przy załatwieniu sprawy wyrażoną w art. 11 k.p.a. Wskazać należy, że organy w uzasadnieniach postanowień nie tylko wskazały przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w niniejszej sprawie, ale także przedstawiły interpretację art. 13 § 1 u.p.e.a., przesłanki, które uzasadniały przyjęcie konkretnego rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa tak przez organ II instancji, jak i organ I instancji. Samo subiektywne przekonanie skarżącego o wadliwości postanowienia organu II instancji nie jest wystarczającą przesłanką do uchylenia tego postanowienia.
Podsumowując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Skarżący nie wskazał składników majątku z których możliwe byłoby dalsze prowadzenie skutecznej egzekucji w razie zwolnienia z niej rachunku bankowego.
Odnośnie zarzutu "braku realnej oceny zawieszenia postępowania egzekucyjnego", wyjaśnić należy, że z art. 58 § 1 upea wynika, iż w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków.
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.