Zdaniem organu odwoławczego orzeczenie organu I instancji jest prawidłowe i ma uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Organ odwoławczy potwierdził, że opisy gleb odkrywek nr 1 i nr 2, sporządzone przez klasyfikatora, odpowiadają opisowi - gleby brunatnej wytworzonej z glin (odkrywka nr 1) i gleby brunatnej wytworzonej z piasków (odkrywa nr 2), o klasie bonitacyjnej IIIb gruntu ornego - zawartemu w Urzędowej Tabeli Klas Gruntów stanowiącej załącznik do rozporządzenia gkg (dalej: UTKG). Określona przez klasyfikatora klasa bonitacyjna IIIb odpowiada zatem opisowi zawartemu w UTKG: dla odkrywki nr 1 (Dział I, Rozdział 4, Oddział 2, gatunek gleby "f"), tj. gleb opisanych jako: gleby brunatne wytworzone z glin, lekkie, średnie lub ciężkie, o poziomie próchnicznym o miąższości około 25 cm, gleby te występują na terenach falistych, brak jest na nich cech wyługowania; dla odkrywki nr 2 (Dział I, Rozdział 4, Oddział 3, gatunek gleby zbliżony do "k"), tj. gleby wytworzonej z piasków gliniastych lekkich, o poziomie próchnicznym o miąższości około 25 cm, strukturalnym, barwy ciemnoszarej lub ciemnobrunatnej.
Powyższe opisy gatunków zawarte w UTKG – odpowiadają charakterystyce gleby opisanej w odkrywkach przez klasyfikatora, zatem potwierdzają klasę bonitacyjną IIIb. Zatem brak jest przesłanek do zmiany klasy IIIb, o którą wnioskowała strona we wniosku i w odwołaniu.
Podsumowując: na podstawie wykonanych odkrywek glebowych klasyfikator potwierdził w działce nr [...] dotychczasowe ustalenia klasyfikacji gruntów w zakresie
typu i klasy bonitacyjnej, nieznacznie korygując jedynie przebieg ich zasięgu, co zostało opisane szczegółowo w operacie technicznym nr [...] i przedstawione na mapie klasyfikacyjnej stanowiącej załącznik do decyzji organu I instancji.
Zarzut zawarty w odwołaniu, wskazujący, że klasyfikator nierzetelnie przeprowadził czynności klasyfikacyjne, nie ustalił rzeczywistego stanu gleb na działkach, jest bezzasadny. Wszystkie czynności klasyfikatora zostały wykonane w terenie (w obecności właściciela) zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia gkg, tj. klasyfikator:
a) sporządził opis fizjograficzny,
b) ustalił zasięg gruntów podlegających klasyfikacji,
c) zbadał profile glebowe, w tym określił uziarnienia w ich poszczególnych poziomach
genetycznych oraz szczegółowo określił na mapie ewidencyjnej miejsca przeprowadzania tych badań,
d) zaliczył grunty do odpowiedniego typu, rodzaju i gatunku genetycznego gleby, rodzaju użytku gruntowego oraz klasy bonitacyjnej,
e) ustalił zasięg konturu typu gleby oraz klasy bonitacyjnej.
Zgodnie ze "Szczegółowymi zasadami przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów" opracowanymi przez Polskie Stowarzyszenie U Gruntów na zlecenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (cyt.) W odkrywkach glebowych (podstawowych i podobnych) klasyfikator określa podstawowe cechy morfologiczne poziomów zróżnicowania w profilu glebowym, w tym: układ i miąższość poziomów genetycznych, sposób przechodzenia jednego poziomu w drugi, skład granulometryczny, barwę, strukturę i układ agregatów glebowych, występowanie oglejenia i jego nasilenie oraz głębokość w profilu glebowym, obecność i głębokość występowania węglanów, obecność konkrecji żelazistych. W poszczególnych poziomach zróżnicowania klasyfikator również wykonuje pomiar odczynu z zastosowaniem kwasomierza terenowego i płynu Hellig’a. Opisy gleb zaliczanych do
klas bonitacyjnych poszczególnych użytków gruntowych są zestawione w UTKG.
Na podstawie badania profilu glebowego w terenie klasyfikator ustalił typ, rodzaj i gatunek gleby oraz warunki wodne i usytuowanie profilu w rzeźbie terenu, a także cechy, które dodatkowo mogą wpływać na jakość produkcyjną gleby. To doświadczenie klasyfikatora pozwala na prawidłowe określenie składu granulometrycznego w poszczególnych poziomach glebowych. Ocena przez klasyfikatora cech gleby polega na rozpatrywaniu zależności pomiędzy właściwościami gleby, jej położeniem w rzeźbie terenu, warunkami wodnymi, szkielotowością, kamienistością czy strukturą gleby a urodzajnością. Wszystkie te czynności klasyfikacyjne zostały wykonane przez klasyfikatora i udokumentowane w operacie (w szczególności w opisie odkrywek, w protokole klasyfikacyjnym z 25 września 2025 r. i dodatkowo uwidocznione w dokumentacji fotograficznej). Po przeprowadzeniu czynności klasyfikacyjnych klasyfikator sporządził projekt ustalenia klasyfikacji – zgodnie z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia gkg.
Podważanie w odwołaniu klasy gruntu IIIb poprzez wskazywanie, że grunty te "długo są nieużytkowane" i wskazywanie, że grunty te w rzeczywistości utraciły charakter gruntów rolnych - nie są przesłanką do obniżenia klasy bonitacyjnej gruntu. Zgodnie z załącznikiem nr 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 2024 poz. 219 ze zm.) do gruntów ornych R zalicza się nie tylko grunty poddane stałej uprawie mechanicznej mającej na celu produkcję rolniczą lub ogrodniczą ale także grunty "utrzymywane w postaci ugoru lub odłogowane". Natomiast klasa gruntu ornego nie zależy od "aktualnego uprawiania gruntu bądź jego nie uprawiania", lecz od jego jakości produkcyjnej ustalonej na podstawie cech genetycznych gleb.
Organ wyjaśnił, że podstawę klasyfikacji stanowi naturalny potencjał plonotwórczy gleby (gruntu). Dla samej klasy nie ma znaczenia sposób uprawy (czy też ugorowanie, odłogowanie), stosowna agrotechnika, poziom nawożenia, głębokość orki itp. Zatem to upoważniony przez Starostę klasyfikator określa rodzaj użytku gruntowego zaliczanego do grupy gruntów rolnych i leśnych i przeprowadza gleboznawczą klasyfikację gruntów. To klasyfikator jako powołany, w trybie art. 84 § 1 k.p.a., biegły w sprawie wykonuje badania profili glebowych w odkrywkach, których liczba i rozmieszczenie odpowiadają warunkom fizjograficznym badanego obiektu. Podważane w odwołaniu wykonanie przez klasyfikatora czynności klasyfikacyjnych
poprzez badanie właściwości gleby w terenie (a nie w warunkach laboratoryjnych) –
jest bezzasadne. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia gkg czynności klasyfikacyjne przeprowadza się w terenie. W szczególności badanie profili glebowych, w tym określenie uziarnienia w ich poszczególnych poziomach genetycznych, wykonywane
jest przez klasyfikatora w terenie metodą organoleptyczną.
Zgodnie ze "Szczegółowymi zasadami przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów" do określenia składu granulometrycznego na poszczególnych poziomach glebowych klasyfikator stosuje metodę organoleptyczną opartą na badaniu plastyczności utworów glebowych w stanie suchym i wilgotnym. To doświadczenie klasyfikatora pozwala na prawidłowe określenia składu granulometrycznego w poszczególnych poziomach glebowych. Badania laboratoryjne nie zastąpią badań klasyfikatora w terenie wykonanych metodą organoleptyczną. Badania laboratoryjne klasyfikator wykonuje wyjątkowo, dla potwierdzenia swoich ustaleń lub wyjaśnienia rozbieżności.
Natomiast żądanie strony dotyczące powołania innego klasyfikatora do przeprowadzenia ponownej gleboznawczej klasyfikacji gruntów (ze względu na brak potwierdzenia wnioskowanej zmiany w zakresie klasoużytku IIIb i aroganckie zdaniem skarżącej zachowanie klasyfikatora) nie jest zasadne. Subiektywne odczucia (przekonania) skarżącej nie przesądzają o wadliwym działaniu organu przy wyborze klasyfikatora. Wybór i upoważnienie klasyfikatora do czynności klasyfikacyjnych należy wyłącznie do Starosty i to Starosta, a nie wnioskodawca, wybiera i upoważnia klasyfikatora. Tylko takie działanie Starosty pozwala zachować bezstronność i niezależność klasyfikatora. Na konieczność takiego postępowania wskazuje opublikowany 25 stycznia 2023 r. raport Najwyższej Izby Kontroli dotyczący wykonywania gleboznawczej klasyfikacji gruntów na obszarze Polski – zawierający ogólną ocenę działania starostów.
Za nieskuteczny organ ocenił również zarzut skarżącej dotyczący biernego uczestnictwa przedstawicieli organu przy czynnościach klasyfikacyjnych. Przepisy rozporządzenia gkg nie nakładają na organ obowiązku aktywnego uczestnictwa w czynnościach klasyfikacyjnych. Organ jest jednak gospodarzem prowadzonego postępowania i w oparciu o to może brać udział w charakterze obserwatora w czynnościach klasyfikacyjnych prowadzonych przez klasyfikatora. Po ich przeprowadzeniu klasyfikator opracowuje projekt ustalenia klasyfikacji (§ 8 ust. 1 rozporządzenia gkg), który jest następnie podstawą wydania przez starostę decyzji o ustaleniu klasyfikacji (co wynika z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia gkg).
W ocenie organu przeprowadzona gleboznawcza klasyfikacja gruntów na działce nr 328/1 w zakresie dotychczasowych klasoużytków "RIIIb" i "LzIV" została wykonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, tj. zgodnie z § 5, 6 i 7 rozporządzenia gkg, a sporządzony operat – projekt ustalenia klasyfikacji zawiera wszystkie elementy wyszczególnione w § 8 ust. 2, które posłużyły do wydania decyzji starosty.
Zdaniem organu skoro operat techniczny został sporządzony zgodnie z przepisami rozporządzenia gkg, a zawarte w nim wnioski nie budzą wątpliwości, brak jest podstaw do ponownego wykonania gleboznawczej klasyfikacji gruntu, o co wnioskuje skarżąca.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżąca T. G. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj:
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1246) tj:
- § 5 ust 1 który enumeratywnie wymienia poszczególne zadania, a w szczególności § 5 ust 1 pkt 2 - przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie;
- § 7 ust 1 i 3 poprzez przyjęcie przez Organ dopuszczalności dokonywania wybiorczych czynności przez klasyfikatora, pomijanie istotnych dla sprawy okoliczności tj. nie uwzględnienie istniejącego rodzaju użytku gruntowego, wykonywanie czynności dotyczących pomiaru węglanu wapnia z fiolki bez oznaczenia zawartości (brak etykiety), wykonywanie czynności w odkrywkach pierwotnie wykonywanych bez obecności właścicieli, gdzie grunt został całkowicie wymieszany naruszając wytyczne MWINGiK z dnia 29 lipca 2025r.;
- § 7 ust 1 pkt 7 poprzez przyjęcie, że "zaliczenie gruntów do odpowiedniego typu, rodzaju i gatunku gleby, rodzaju użytku gruntowego oraz klasy bonitacyjnej" może być przedstawione przez klasyfikatora z pominięciem stanu rzeczywistego co zaprzecza całkowicie zasadom logiki;
- pominięcie innych okoliczności mających wpływ na potencjalną produkcję pszenicy i żyta, a także innych gatunków takich jak pszenżyto, groch, łubin i burak;
- podnoszenie w decyzji niespójnych informacji klasyfikatora bez doświadczenia jako wykładni przepisów dotyczących gleboznawczej klasyfikacji gruntów;
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 6 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w oparciu o przesłanki pozaprawne, których nie przewidują przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w postaci ponownego badania przez inną rzetelną firmę stosującą przepisy prawne w przeciwnym razie zwrot kosztów wpłaconych na opracowanie dokumentacji i przeprowadzenie czynności ze względu na przeprowadzenie czynności przez osobę nieposiadającą uprawnień, co podważa sens wydanej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego nierzetelnego przeprowadzenia przez klasyfikatora czynności klasyfikacyjnych organ wskazał, że jest on nieuzasadniony. Wszystkie czynności klasyfikatora zostały wykonane w terenie (w obecności właściciela) zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, w tym klasyfikator: sporządził opis fizjograficzny, ustalił zasięg gruntów podlegających klasyfikacji, zbadał profile glebowe, w tym określił uziamienia w ich poszczególnych poziomach genetycznych oraz szczegółowo określił na mapie ewidencyjnej miejsca przeprowadzania tych badań, zaliczył grunty do odpowiedniego typu, rodzaju i gatunku genetycznego gleby, rodzaju użytku gruntowego oraz klasy bonitacyjnej, ustalił zasięg konturu typu gleby oraz klasy bonitacyjnej. Na podstawie badania profilu glebowego w terenie klasyfikator ustalił typ, rodzaj i gatunek gleby oraz warunki wodne i usytuowanie profilu w rzeźbie terenu, a także cechy, które dodatkowo mogą wpływać na jakość produkcyjną gleby. Wszystkie czynności klasyfikacyjne zostały wykonane przez klasyfikatora w operacie (w szczególności w opisie odkrywek, w protokole klasyfikacyjnym z 25 września 2025 r. i dodatkowo uwidocznione w dokumentacji fotograficznej). Po przeprowadzeniu czynności klasyfikacyjnych klasyfikator sporządził projekt ustalenia klasyfikacji - zgodnie z § 8 ust. 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Ustosunkowując się do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego kwestionowania klasy gruntu Illb i wskazania braku rolniczego użytkowania gruntu organ podniósł, że jest on nieuzasadniony. Powyższe nie jest przesłanką do obniżenia klasy bonitacyjnej gruntu. Zgodnie z załącznikiem nr 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków do gruntów ornych R zalicza się nie tylko grunty poddane stałej uprawie mechanicznej mającej na celu produkcję rolniczą lub ogrodniczą ale także grunty "utrzymywane w postaci ugoru lub odłogowane". Natomiast klasa gruntu ornego nie zależy od "aktualnego uprawiania gruntu bądź jego nie uprawiania" lecz od jego jakości produkcyjnej ustalonej na podstawie cech genetycznych gleb. Zatem to upoważniony przez Starostę klasyfikator określa rodzaj użytku gruntowego zaliczanego i przeprowadza gleboznawczą klasyfikację gruntów. To klasyfikator jako powołany, w trybie art. 84 § 1 k.p.a., biegły w sprawie wykonuje badania profili glebowych w odkrywkach, których liczba i rozmieszczenie odpowiadają warunkom fizjograficznym badanego obiektu. Także zarzut badania przez klasyfikatora właściwości gleby w terenie (a nie w warunkach laboratoryjnych) jest nieuzasadniony. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów czynności klasyfikacyjne przeprowadza się w terenie. W szczególności badanie profili glebowych, w tym określenie uziamienia w ich poszczególnych poziomach genetycznych, wykonywane jest przez klasyfikatora w terenie metodą organoleptyczną. Zgodnie ze "Szczegółowymi zasadami przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów" do określenia składu granulometrycznego na poszczególnych poziomach glebowych klasyfikator stosuje metodę organoleptyczną opartą na badaniu plastyczności utworów glebowych w stanie suchym i wilgotnym. To doświadczenie klasyfikatora pozwala na prawidłowe określenia składu granulometrycznego w poszczególnych poziomach glebowych. Badania laboratoryjne nie zastąpią badań klasyfikatora w terenie wykonanych metodą organoleptyczną. Badania laboratoryjne klasyfikator wykonuje wyjątkowo, dla potwierdzenia swoich ustaleń lub wyjaśnienia rozbieżności.
Na rozprawie w dniu 17 września 2026 r. pełnomocnik skarżącej podkreśliła, że absolutnie nie może zgodzić się z twierdzeniami klasyfikatora oraz organów administracji, że będąca przedmiotem ocen działka stanowi grunt orny. W ocenie pełnomocnika skarżącej teza taka zakłamuje rzeczywistość. Pełnomocnik podkreśliła, że klasyfikator przeprowadził odkrywki przed wyznaczonym do tej czynności terminem i choć mógł to uczynić to jednak samo badanie gruntu winno mieć miejsce w obecności strony/pełnomocnika. Nadto kwestionuje przyjęty przez klasyfikatora dobór miejsc (pod drzewami, na skarpie) akcentując, że miejsca te były niereprezentatywne dla działki. Dodaje, że sam wybór wykonawcy prac budzi zastrzeżenia, gdyż nie był transparentny. Na pytanie sądu pełnomocnik wyjaśniła, że nie wskazywała klasyfikatorowi konkretnego miejsca czwartej i piątej odkrywki, a jedynie sam obszar, który winien być zbadany. Pełnomocnik wskazała, że prawdą jest, iż w trakcie odkrywek cztery i pięć klasyfikator natrafił na gruz, który w glebie zalega od lat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 3 kwietnia 2026 r. znak sprawy: IG-II.7513.4.2026.UK utrzymująca w mocy decyzję Starosty Tarnowskiego z 15 stycznia 2026 r. znak: GGK-I. 6623.10.2.2024.MM.
Materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm. – zwanej dalej: pgik) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 2012 r., poz.1246, zwanego dalej: "rozporządzeniem").
Zgodnie z art. 7d pkt 1 lit. a tiret trzecie pgik gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie.
Stosownie do treści art. 2 pkt 12 pgik przez gleboznawczą klasyfikację gruntów - rozumie się przez to podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb. Natomiast w art. 20 ust. 3 pgik wskazano, że grunty rolne i leśne obejmuje się gleboznawczą klasyfikacją gruntów, przeprowadzaną w sposób jednolity dla całego kraju, na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów.
Sposób i tryb przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów określony został w rozporządzeniu w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. W myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia przeprowadzenie klasyfikacji obejmuje:
1) analizę niezbędnych materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny;
2) przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie;
3) sporządzenie projektu ustalenia klasyfikacji;
4) rozpatrzenie zastrzeżeń do projektu klasyfikacji;
5) wydanie decyzji o ustaleniu klasyfikacji.
Jak stanowi z kolei ust. 2 § 5 rozporządzenia czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, przeprowadza osoba upoważniona przez starostę, zwana dalej "klasyfikatorem".
Przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie obejmuje natomiast zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia:
1) sporządzenie opisu fizjograficznego;
2) ustalenie zasięgu gruntów podlegających klasyfikacji;
3) badanie profili glebowych, w tym określenie uziarnienia w ich poszczególnych poziomach genetycznych oraz szczegółowe określenie na mapie ewidencyjnej miejsca przeprowadzania tych badań;
4) ustalenie rodzaju zbiorowisk roślinnych na łąkach trwałych i pastwiskach trwałych;
5) ustalenie typu siedliskowego lasu, jego drzewostanu, podszycia i runa na gruntach leśnych;
6) ustalenie rodzaju i gęstości zadrzewień i zakrzewień gruntów zadrzewionych i zakrzewionych;
7) zaliczenie gruntów do odpowiedniego typu, rodzaju i gatunku gleby, rodzaju użytku gruntowego oraz klasy bonitacyjnej;
8) ustalenie zasięgu konturów typów gleb oraz klas bonitacyjnych.
Po przeprowadzeniu czynności klasyfikacyjnych w terenie klasyfikator opracowuje projekt ustalenia klasyfikacji (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 10 zastrzeżenia do projektu ustalenia klasyfikacji mogą być zgłaszane: 1) w okresie jego wyłożenia, o którym mowa w § 9 ust. 1, albo 2) w ciągu 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w § 9 ust. 2.
Analiza powyższych uregulowań Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz przepisów wykonawczych pozwala na stwierdzenie, że prawidłowo sporządzony operat techniczny (zawierający w szczególności protokół oraz projekt klasyfikacji gruntów), przyjęty następnie do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, stanowi podstawę do wydania orzeczenia w sprawie klasyfikacji gruntów, a to z kolei pozwala ujawnić ewentualne zmiany w gleboznawczej klasyfikacji gruntów w ewidencji gruntów i budynków (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lutego 2018 r., III SA/Kr 1450/17). Dla rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia klasyfikacji gleboznawczej gruntu zasadnicze znaczenie ma zatem operat techniczny sporządzony przez klasyfikatora, a także jego ocena dokonana przez organy w toku postępowania.
Podkreślić należy, że w postępowaniu o zmianę klasyfikacji gruntów kluczowe znaczenie ma ustalenie, że wystąpiła zmiana w profilu glebowym. W tym względzie mają znaczenie obiektywne okoliczności rzeczywistego pogorszenia się klasyfikacji klasy gruntów, a nie mają znaczenia natomiast okoliczności związane z działaniem właściciela gruntu skoro klasyfikacji gleby dokonuje się z uwagi na jakość produkcyjną z uwzględnieniem cech genetycznych gleby (art. 2 pkt 12 pgik).
W rozpatrywanej sprawie z zasadniczego dowodu w niej przeprowadzonego – operatu technicznego wykonanego w listopadzie 2025 r. - wynika, że okoliczności uzasadniające zmianę klasyfikacji gleboznawczej nie zaistniały.
Z protokołu klasyfikacyjnego sporządzonego 25 września 2025 r. wynika ogólna charakterystyka gruntów objętych klasyfikacją: ukształtowanie terenu: faliste, wzniesienie nad poziom morza: 244 m n.p.m., ilość opadów atmosferycznych 771 mm rocznie; stosunki wodne: właściwe; dominujące rodzaje użytków: Lz, R oraz dominujące klasy gruntów: IIIb, IV.
Prace terenowe obejmowały wykonanie podstawowych odkrywek glebowych, które pozwoliły klasyfikatorowi, na określenie poziomów genetycznych gleb oraz ich charakterystykę morfologiczną. Wykonane zostały również odkrywki zasięgowe, w celu określenia zasięgu konturów klasyfikacyjnych. Dla każdej odkrywki podstawowej klasyfikator wykonał na gruncie szczegółowy opis obejmujący: miąższość poszczególnych poziomów genetycznych, skład mechaniczny (określony metodą organoleptyczną), barwę gleby, strukturę gleby, układ i zwięzłość materiału glebowego, zawartość węglanu wapnia (określony na podstawie reakcji z 10% roztworem HC1), zbadano odczyn pH gleby. Obecność konkrecji żelazistych, manganowych i węglanowych, ślady oglejenia wskazały na okresowe występowanie wód gruntowych. W trakcie prac terenowych została wykonana dokumentacja fotograficzna każdego badanego profilu glebowego oraz pomiar sytuacyjny, w celu dokładnego określenia lokalizacji wykonanych odkrywek na przedmiotowej działce.
Na podstawie wyników badań i obserwacji terenowych sporządzone zostały trzy podstawowe opisy profili glebowych, reprezentujące dominujące typy gleb na badanym obszarze. Wykonane zostały również dwie odkrywki zasięgowe, które pozwoliły na określenie zasięgu poszczególnych konturów klasyfikacyjnych. Na podstawie przeprowadzonych analiz, klasyfikator dokonał określenia zasięgu użytków gruntowych występujących na działce nr [...] - z uwzględnieniem ich charakterystyki siedliskowej i morfologicznej. Nie stwierdzono również występowania zbiorowisk roślinnych charakterystycznych dla trwałych użytków zielonych, tj. roślinności tworzącej zwartą darń (mieszanka traw i byliny). Dlatego też badany grunt nie został zaklasyfikowany jako łąka (Ł), ani pastwisko (Ps),
Na wyraźne żądanie właściciela nieruchomości i jej pełnomocnika, przy aprobacie Dyrektora Wydziału Geodezji, klasyfikator przystąpił do wykonania dodatkowych odkrywek glebowych we wskazanych przez skarżącą lokalizacjach (odkrywka nr 4 i 5) znajdujące się w zasięgu konturu klasyfikacyjnego stanowiącego grunty orne klasy Illb. Podczas wykonania 1-wszej dodatkowej odkrywki, klasyfikator wydobył z gruntu szereg materiałów i przedmiotów pochodzenia nienaturalnego, w tym: gruz budowlany, fragmenty eternitu, druty, elementy plastikowe, szkło oraz folie, w wyniku czego klasyfikator stwierdził, że warstwa wierzchnia gleby została przekształcona w wyniku prac ziemnych i nie posiada cech naturalnego profilu glebowego. W konsekwencji klasyfikator podjął decyzję o odstąpieniu od dalszych czynności klasyfikacyjnych w danej lokalizacji argumentując, iż gleboznawcza klasyfikacja gruntów odnosi się wyłącznie do naturalnego potencjału plonotwórczego gleby, wynikającego z jej budowy i właściwości genetycznych. Dla udokumentowania stanu faktycznego na gruncie wykonana została dokumentacja fotograficzna odkrywki oraz wydobytych materiałów. Następnie klasyfikator przystąpił do wykonania kolejnej odkrywki w nowej lokalizacji-wskazanej przez Strony postępowania. Jednak i tu wyniki prac były identyczne - wierzchnia warstwa profilu glebowego również wskazywała na znaczne zniszczenie (degradację) poziomu próchnicznego. W związku z powtarzającym się występowaniem materiałów obcego pochodzenia dokonano pomiaru zasięgu zdegradowanej warstwy glebowej. Obszar ten klasyfikator oznaczył na szkicu klasyfikacyjnym jako fragment wyłączony z gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Na podstawie przeprowadzonego wywiadu terenowego, badań terenowych oraz analizy materiałów; klasyfikator określił klasę gruntów na Rlllb i LzIV - na podstawie wykonanych odkrywek oraz zgodnie z Urzędową Tabelą Klas Gruntów, stanowiącą załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 12 września 2012r, ws. gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Działka nr [...] leży w konturze: RIIIb-B-3f i RIIlb-AB-2x oraz LzIV-B-2a.
Jak wskazał klasyfikator analiza odkrywek glebowych, tj. składu mechanicznego poszczególnych warstw, ich miąższości, struktury, układu oraz położenia odkrywek glebowych wskazują, iż grunt należy zaliczyć do gleb brunatnych. W profilu glebowym nr 1 występuje grunt o składzie mechanicznym piasek gliniasty lekki (warstwa Al) oraz glina lekka (warstwy B i C), z kolei w profilu glebowym nr 2, występuje grunt o składzie mechanicznym piasek gliniasty lekki (warstwa A1, B, C). W profilu glebowym nr 3 występuje grunt o składzie mechanicznym piasek gliniasty lekki pylasty (warstwa A1), piasek słabo gliniasty pylasty (warstwa B), piasek gliniasty mocny (warstwa C). Analiza odkrywek pozwoliła zakwalifikować badany grunt do gruntu klasy IIlb oraz IV, co jest zgodne z Urzędową Tabelą Klas Gruntów, stanowiącą załącznik do rozporządzenia. Klasyfikator potwierdził tym samym, dotychczasową klasę gruntu na działce.
W wyniku przeprowadzonych czynności klasyfikacyjnych na gruncie klasyfikator stwierdził, że należy skorygować przebieg granicy pomiędzy konturem klasyfikacyjnym stanowiącym grunty zadrzewione i zakrzewione klasy IV a konturem stanowiącym grunty orne klasy IIIb, w granicach pokazanych na mapie klasyfikacji. Na części działki klasyfikator odstąpił od czynności klasyfikacyjnych z powodu zanieczyszczenia poziomu próchnicznego - degradacji gruntu.
Podkreślić należy, że aby zmiany gleby mogły być postawą zmiany jej klasyfikacji powinny mieć charakter trwały i wpływać na naturalne właściwości gruntu (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 271/17), nie mogą być również wynikiem zaniedbań właściciela (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 688/11).
Treść sporządzonego operatu technicznego nie pozwala zatem na przyjęcie, że doszło do jakiejkolwiek zmiany w profilu glebowym w stosunku do stwierdzonej poprzednio. W tym celu klasyfikator zapoznał się ze zgromadzonymi materiałami archiwalnymi, a następnie dokonał oceny – w oparciu o stan stwierdzony na gruncie i porównanie go z materiałem archiwalnym, że przedmiotowe zmiany nie miały miejsca.
Stąd argumentacja skarżącej, że przedmiotowe grunty, są porośnięte trawą i wykaszane jak łąka, nie ma w ogóle znaczenia w kwestii zmiany klasyfikacji gruntu.
Mając na względzie treść operatu technicznego zasadnie przyjęto w zaskarżonych decyzjach, że brak było podstaw do zmiany klasyfikacji gleboznawczej.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego i rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Wskazać bowiem należy, że upoważniony przez Starostę Tarnowskiego klasyfikator (upoważnienie nr 14.25 w aktach administracyjnych) wykonał wymagane przepisami rozporządzenia czynności – przeprowadził analizę niezbędnych materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny; przeprowadził czynności klasyfikacyjne w terenie, sporządził projekt ustalenia klasyfikacji.
Z przedłożonego przez klasyfikatora operatu technicznego wynika, że przeprowadził on szczegółową analizę dokumentów archiwalnych (k. 10-11 operatu), dokonał czynności klasyfikacyjnych w terenie (k. 8-9), wskazał, że zachowano dotychczasową klasę bonitacyjną gruntów. Po przedstawieniu przez klasyfikatora operatu technicznego został on przyjęty przez Starostę Tarnowskiego. Zawiadomieniem z dnia 21 listopada 2025 r. (k.226) skarżącą została poinformowana o możliwości zapoznania się z projektem ustalenia klasyfikacji dla działki 328/1 i o możliwości składania zastrzeżeń. W piśmie z dnia 19 grudnia 2025 r. skarżąca podważyła kompetencje klasyfikatora, zarzucając mu brak wiedzy.
W dniu 15 stycznia 2026 r. Starosta Tarnowski wydał decyzję orzekając:
O aktualizacji gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla działki położonej w obrębie T., jednostka ewidencyjna Tarnów Gmina, oznaczonej numerem [...], w zakresie przebiegu granicy pomiędzy konturem klasyfikacyjnym stanowiącym tereny zadrzewione i zakrzewione klasy IV (LzIV) a konturem klasyfikacyjnym stanowiącym grunty orne Masy Illb (RIIlb), w granicach oznaczonych na mapie klasyfikacji stanowiącej załącznik do decyzji.
O pozostawieniu bez zmian dotychczasowej gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla działki położonej w obrębie T., jednostka ewidencyjna Tarnów Gmina,
oznaczonej numerem [...] w zakresie klasy gruntu RIIIb;
zgodnie z danymi zawartymi w projekcie ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów, przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 21.11.2025 r., zaewidencjonowanym pod numerem [...].
Zdaniem Sądu organ odwoławczy - Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Krakowie - odniósł się do podniesionych w odwołaniu zarzutów. Zastrzec jednak należy, że nie wnikał w ocenę merytoryczną dokonanej klasyfikacji lecz starał się wytłumaczyć, jakie kwestie mają, a jakie nie mają i mieć nie mogą dla ewentualnej zmiany klasyfikacji gruntów.
Sąd podziela prezentowany zatem w orzecznictwie pogląd, że co prawda organ prowadzący postępowanie dowodowe nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego - klasyfikatora, ponieważ nie dysponuje niezbędnymi do tego wiadomościami specjalnymi, to powinien jednak dokonać oceny tego dowodu pod względem formalnym, m.in. zbadać, czy dowód ten zawiera wymagane przepisami prawa elementy, czy biegły dostatecznie wyczerpująco odpowiedział na zadane mu pytania, czy zawarta w opinii konkluzja została wystarczająco uzasadniona, czy wywód biegłego nie zawiera niejasności czy pomyłek. Opinia biegłego nie wiąże organu administracji, który jest obowiązany poddać ją swej ocenie jak każdy dowód, gdyż to organ - nie zaś biegły - rozstrzyga sprawę (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2026 r., sygn. akt III FSK 248/26).
Sąd nie uznał za zasadnych zarzutów dotyczących naruszenia przez organy przepisów postępowania - art. 6 k.p.a. i § 5 ust. 1, § 7 ust. 1,3 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W zaskarżonej decyzji zarówno organ I, jak II instancji powołały podstawy prawne do wydania decyzji w przedmiocie wydania gleboznawczej klasyfikacji gruntu zawarte w pgik. Nie budzi zatem wątpliwości, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły normy prawa powszechnie obowiązującego zawarte w pgik.
Zwrócić należy uwagę, że organy nie dysponują wiadomościami specjalnymi z tego względu w sprawach o zmianę klasyfikacji gleboznawczej konieczne jest powołanie klasyfikatora, który taką wiedzą dysponuje. Skarżąca i jej pełnomocnik nie zgadzają się z opinią biegłego i kwestionują zawarte w niej ustalenia merytoryczne, jednakże zdaniem Sądu organy nie mają możliwości przyjęcia odmiennych ustaleń od tych zawartych w opinii biegłego. Skarżąca i jej pełnomocnik nie wskazują wadliwości formalnych operatu – poza kwestią nierzetelności, niedbalstwa i niewłaściwego zachowania klasyfikatora. Tymczasem, podkreślić należy, że organ nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii biegłego klasyfikatora, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi. Organ nie może również orzec w sposób niezgodny z opinią biegłego i ustalić samodzielnie klasy gruntu. Dodatkowo wskazać należy, że skoro operat techniczny został sporządzony zgodnie z przepisami, a zawarte w nim wnioski nie budziły wątpliwości, brak było podstaw do powołania kolejnego klasyfikatora.
W ocenie Sądu w żaden sposób nie można więc skutecznie zarzucić organom, że dokonana przez nie ocena operatu, zwłaszcza w zakresie wniosków w nim zawartych, była wadliwa.
Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje niezbicie, że organ odwoławczy odwoływał się do opracowania "Szczegółowych zasad przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów" Polskiego Stowarzyszenia Klasyfikatorów Gruntów, by dokonać oceny projektu i zawartych w nim wniosków klasyfikatora w dopuszczalnym przez przepisy zakresie – a mianowicie czy zawarta w nim konkluzja klasyfikatora została wystarczająco uzasadniona. Wyraźnie organ odwoławczy podniósł w motywach rozstrzygnięcia i podkreślił, że klasa gruntu nie zależy od jego uprawniania bądź nie uprawiania. Nadto, że właściwości gruntu, w tym ukształtowanie gruntu i stosunki wodne, zostały uwzględnione, przez klasyfikatora przy ustalaniu klasy gruntu, a opis odkrywek odpowiada opisowi odkrywek zawartemu w Urzędowej Tabeli Klas Gruntów (UTKG).
Ponadto wskazać należy na czynny udział strony w trakcie czynności na gruncie w dniu 25 września 2025 r. Na rozprawie w dniu 17 września 2026 r. pełnomocnik skarżącej kwestionując przyjęty przez klasyfikatora dobór miejsc (pod drzewami, na skarpie) i akcentując, że miejsca te były niereprezentatywne dla działki, potwierdziła jednocześnie, iż dokonano dodatkowych odkrywek i miała skarżąca wpływ na miejsce ich wykonania wskazując obszar, który winien być zbadany. Pełnomocnik skarżącej potwierdziła, że prawdą jest, iż w trakcie odkrywek cztery i pięć klasyfikator natrafił na gruz, który w glebie zalega od lat.
Zdaniem Sądu w niniejszym postępowaniu organy prawidłowo przeprowadziły wszystkie etapy postępowania w przedmiocie klasyfikacji gruntów, oceniły opinię biegłego klasyfikatora i prawidłowo ustaliły, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zmiany klasyfikacji gleboznawczej działki, zatem skarga zasługiwała na oddalenie.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.