Organ II instancji odniósł się również do twierdzeń skarżącego, w których podał on, że na skutek niedoręczenia tytułów wykonawczych nie miał możliwości wniesienia zarzutów. Jednakże, w aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia doręczenia w dniu 18 grudnia 2023 r., doręczenie nastąpiło do rąk adresata.
Zdaniem Dyrektora IAS, organ słusznie ocenił te argumenty, które mieściły się w dopuszczalnych zarzutach skargi na czynność egzekucyjną, w tym ustalił, że zajęcie wierzytelności nastąpiło zgodnie z procedurą i nie stanowi zbyt uciążliwego środka zaskarżenia.
Z faktu, że skargi z dnia 4 lutego 2025 r. były jednobrzmiącymi pismami, zawierającymi identyczne argumenty skarżącego, wynika to, że załatwienie tego środka zaskarżenia jednym postanowieniem było prawidłowe i zgodne z zasadami ekonomiki i szybkości postępowania. Zdaniem Dyrektora IAS, wydanie dwóch jednobrzmiących postanowień byłoby przejawem zbytniego formalizmu.
Reasumując, Dyrektor IAS stwierdził, że nie zachodzi w sprawie naruszenie przepisów dotyczących sposobu i formy przeprowadzenia zaskarżonej czynności egzekucyjnej, ani też nie stanowi zbytniej uciążliwości dla skarżącego zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Organ wywiódł z powyższego, że zażalenie jest niezasadne.
Pismem z dnia 18 czerwca 2025 r. skargę na ww. postanowienie z dnia 28 kwietnia 2025 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w przepisanym terminie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
"1. Obrazę art. 7 Kpa, art. 77 § 1 Kpa, poprzez zaniechanie dokonania całości materiału dowodowego w sprawie, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy prowadząc do dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego z naruszeniem art. 80 Kpa i przyjęcia w konsekwencji, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania wskazywanych w dotychczasowym stanowisku skarżącego wyrażonym w złożonym środku zaskarżenia od rozstrzygnięcia organu I instancji.
2. Obrazę art. 62 Kpa poprzez niezasadne zastosowanie i połączenie do wspólnego rozpoznania kilku spraw pomimo braku ku temu podstaw, czym dodatkowo naruszono art. 12 § 1 Kpa".
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w całości i wydanie rozstrzygnięcia przez Sąd lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o umorzenie lub zawieszenie prowadzonego postępowania.
W uzasadnieniu skargi wniesionej do Sądu, skarżący zaznaczył, że organy uchybiły przepisom postępowania, gdyż na żadnym etapie procedowania nie wydały postanowienia o połączeniu skarg, dotyczących dwóch tytułów egzekucyjnych. Natomiast, zdaniem skarżącego w sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące dopuszczalność wspólnego rozpoznania kilku spraw administracyjnych, tj. tożsamości stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz tożsamości organu administracji. Według podniesionej argumentacji, zasada szybkości postępowania i ekonomiki procesowej nie może prowadzić do pomijania form postępowania i naruszeń uprawnień procesowych stron.
Kolejno, skarżący podniósł, że organ nie zajął stanowiska w sprawie doręczenia decyzji. Jednakże głównym zarzutem skargi było wskazanie, że prowadzona egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych jest zbyt uciążliwa dla skarżącego. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący ponowił argumentację zawartą w skargach na czynności egzekucyjne i zażaleniu od zaskarżonego postanowienia. Sprecyzował tylko, że kwota dokonanego zajęcia jest znaczna i przekracza możliwości dokonania jednorazowej zapłaty.
Wniosek skarżącego w zakresie zawieszenia postępowania nie został skierowany do Sądu, lecz do organów administracji.
W odpowiedzi z dnia 14 lipca 2025 r. na skargę, Dyrektor IAS podtrzymał stanowisko ujęte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Organ II instancji podkreślił, że skarga nie zawiera żadnych okoliczności, które świadczyłyby o wadliwości wydanego postanowienia. Ponadto, wskazał także że niezasadne jest kwestionowanie przez skarżącego rozstrzygnięcia jednym postanowieniem skarg z dnia 4 lutego 2025 r., gdyż art. 62 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) nie znajduje w sprawie zastosowania, a to było prowadzone stosownie do art. 54 § u.p.e.a. Poza tym, według organu obie skargi zostały załatwione we właściwym trybie. Z kolei, odnosząc się do pozostałej części skargi, organ podniósł, że podnosząc zarzut zbyt uciążliwej czynności egzekucyjnej skarżący powinien wyraźnie wskazać, która czynność jest nieprawidłowa i na czym ta nieprawidłowość polega, zaś w stanie sprawy wysoka kwota dochodzonych należności i powoływane ogólnikowo nieprawidłowości w czynnościach organu egzekucyjnego nie mogą stanowić do tego podstawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego
i przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych, które nie zostały podniesione w skardze, a są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się
z uwzględnieniem obowiązujących wówczas przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a., sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
(art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, w których zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do treści art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo
w części.
Należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana
na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie ww. przepisu,
w przeciwieństwie do przypadków określonych w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. jest niezależne od woli stron.
Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do rozstrzygnięcia o prawidłowości dokonanej w sprawie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej oznaczonej jako środki pieniężne z tytułu pomocy prawnej i innych.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora ZUS w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że nie zawierają one wad, powodujących konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację zawartą w postanowieniach organu I i II instancji. W konsekwencji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
Powołany środek zaskarżania ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym i technicznym. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że skarga na czynności egzekucyjne składana w trybie art. 54 u.p.e.a. nie może być uniwersalnym środkiem zaskarżenia, za pomocą którego można skutecznie kwestionować ewentualne wadliwości postępowania egzekucyjnego, a które mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie egzekucyjnej (u.p.e.a.). Wynika z tego, że w trybie art. 54 u.p.e.a. nie można skutecznie wnieść skargi, kiedy zawiera ona podstawy dotyczące innego środka zaskarżenia.
W ramach skargi na czynności egzekucyjne mogą być podnoszone wyłącznie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego. Na postanowienie organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1439/18; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 96/19 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Natomiast, rozpatrzeniu w trybie skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) nie podlegają kwestie materialno-prawne. Kwestie te rozstrzygane są stosownie do art. 34 u.p.e.a. i art. 59 u.p.e.a.
Powołane powyżej uwagi mają istotne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, gdyż wyznaczają ramy kontroli sądowej. W realiach niniejszej sprawy skarżący zakwestionował wprost dokonane zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, jednakże poza wskazaniem, że organ powinien był zastosować mniej uciążliwy środek, ponieważ kwota zajęcia jest znaczna i przekracza możliwości dokonania jednorazowej zapłaty nie uzasadnił swojego stanowiska. Powołał wyłącznie okoliczności odnoszące się do postępowania egzekucyjnego, które mogą być zaskarżone w trybie zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Skarżący nie wskazał także jaki środek alternatywny powinien być zastosowany przez organy egzekucyjne.
W powyższym zakresie, rację należy przyznać więc organom. Postępowanie skargowe nie może być bowiem traktowane jako środek zaskarżenia, w ramach którego można podnosić wszelkiego rodzaju kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania. Prawidłowo więc, organy I i II instancji odmówiły wydania rozstrzygnięcia w zakresie sformułowanych zarzutów skarg z dnia 4 lutego 2025 r. dotyczących wystawienia tytułów wykonawczych bez uprzedniego upomnienia, niedoręczenia tytułów wykonawczych i stosownych decyzji. Dodatkowo, irrelewantna z perspektywy skargi na czynność egzekucyjną jest podnoszona przez skarżącego niezakończona prawomocnie bliżej nieokreślona sprawa sądowa.
Ponadto, Sąd podkreśla, że w tytule pism z dnia 4 lutego 2025 r. skarżący wyraźnie wskazał, że skargi dotyczyły "zajęcia egzekucyjnego" i oznaczył konkretne numery zajęć, zatem biorąc pod uwagę termin wniesienia tych pism, organy prawidłowo zakwalifikowały je jako skargi na czynności egzekucyjne, a nie zarzuty w trybie art. 33 i art. 34 u.p.e.a. Zakres tych skarg był więc wyznaczony treścią art. 54 u.p.e.a. i nie mógł prowadzić do rozpoznania innych zarzutów niż dotyczące prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub zagadnienia zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu, Dyrektor IAS oceniając więc czynność egzekucyjną, zaskarżoną w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zasadnie skoncentrował się zatem na kwestiach formalnoprawnych, które odnoszą się tylko do prawidłowości działania organu egzekucyjnego, tj. Dyrektora ZUS w sprawie zajęć innej wierzytelności pieniężnej, a nie analizował dodatkowych zarzutów, niemieszczących się w zakresie skargi na czynności egzekucyjne.
Podkreślić należy, że Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, zgodnie z którym przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej lub ocenia się zasadność zgłoszonego zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13). Bezzasadnym jest zatem podnoszenie na tym etapie postępowania okoliczności związanych z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, prowadzących do umorzenia postępowania.
Co więcej, należy zauważyć, że skarżący nie kwestionował zasadniczo okoliczności formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Jego zarzuty dotyczyły zaś braku wydania na etapie postępowania dotyczącego rozpoznania skarg na czynności egzekucyjne postanowienia o połączeniu dwóch skarg na dwa różne zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Nie jest zasadne stanowisko organu II instancji, w którym wskazuje on, że nie znajduje zastosowania art. 62 k.p.a. Należy jednak zauważyć, że rozpoznanie skarg na czynności egzekucyjne nastąpiło wydaniem jednego postanowienia przez ten sam organ, w oparciu o tę samą podstawę prawną oraz w tym samym stanie faktycznym, a wniesione skargi zawierały tożsamej treści zarzuty oraz żądania. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Połączenie przedmiotowych skarg do rozpoznania jednym postanowieniem znajduje zatem oparcie w wyżej wymienionym przepisie, określającym zasadę szybkości i ekonomiki postępowania egzekucyjnego. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, w jednym postępowaniu można prowadzić także kilka spraw administracyjnych dotyczących tego samego wnioskodawcy, gdy prawa strony wynikają z tego samego stanu faktycznego i właściwy jest ten sam organ (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2550/15). Wskazane ww. przepisem warunki uzasadniające w okolicznościach kontrolowanej sprawy odniesienie się do dwóch skarg skarżącego jednym postanowieniem zostały niewątpliwie spełnione. Odnotować przy tym należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Omawiana ustawa nie posiada regulacji odrębnych w zakresie połączenia skarg na czynności egzekucyjne, a zatem przepis art. 62 k.p.a. można stosować na gruncie spraw z zakresu postępowania egzekucyjnego. Jednakże, brak wydania postanowienia w przedmiocie połączenia skarg na czynność egzekucyjną nie stanowi uchybienia procesowego.
Oceniając natomiast zastosowany przez organ egzekucyjny jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5 u.p.e.a., tj. egzekucję z innej wierzytelności pieniężnej, wskazać należy, że stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. W razie złożenia wniosku przez wierzyciela, ustawowym obowiązkiem organu egzekucyjnego jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego, upoważnia i zobowiązuje organ egzekucyjny, zgodnie z art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a., do stosowania środków egzekucyjnych, przewidzianych w ustawie, prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku z nich, środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego.
Katalog środków egzekucyjnych, stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczących należności pieniężnych, zawiera art. 1a pkt 12 lit. a. u.p.e.a. Jednym z tych środków jest egzekucja z innej wierzytelności pieniężnej.
Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z innej wierzytelności pieniężnej zawierało wszystkie elementy oznaczone w przepisie art. 67 § 2 u.p.e.a. we wzorze obowiązującym na dzień dokonania zaskarżonej czynności, określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 18 marca 2024 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 426).
Zgodnie z art. 67 § 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym na dzień zajęcia wierzytelności), zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:
1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;
5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
6) kwotę kosztów egzekucyjnych:
a) opłaty manipulacyjnej,
b) opłaty za czynności egzekucyjne,
c) wydatków egzekucyjnych,
d) opłaty egzekucyjnej,
e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;
7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;
9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
Zajęcia dokonano poprzez przesłanie przez Dyrektora ZUS zawiadomienia stronom postępowania.
W okolicznościach niniejszej sprawy należy także odnieść się do kwestii doręczenia na niewłaściwy adres skarżącego postanowienia organu I instancji, tj. ul. K. [...], a nie ul. K. [...]. Biorąc pod uwagę wyjaśnienia organów I i II instancji oraz zgromadzony w aktach materiał dowodowy, Sąd doszedł do przekonania, że doręczenie na ww. adres postanowienia organu I instancji należy uznać za uchybienie procesowe, niemające wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Uprawnienie procesowe skarżącego nie zostały w żaden sposób ograniczone. Skarżący w skardze skierowanej do sądu, ani też w złożonym uprzednio zażaleniu nie poddawał w wątpliwość skuteczności doręczenia postanowienia organu I instancji. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że postanowienie to zostało doręczone skarżącemu osobiście. Domniemanie doręczenia nie zostało przez skarżącego na żadnym etapie postępowania obalone, dlatego należy przyjąć, że dane zawarte na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korzystają z przymiotu prawdziwości, a korespondencja skierowana na imię i nazwisko skarżącego dotarła do jego wiadomości.
Doręczanie pism jest czynnością materialno-techniczną, która wywołuje określone skutki prawne. Na etapie doręczenia postanowienia organu I instancji skutkiem tym było otwarcie biegu terminu do wniesienia zażalenia. Zażalenie zostało wniesione prawidłowo w przepisanym terminie. Należy więc przyjąć, mając na uwadze zasady sprawności i szybkości postępowania oraz potencjalne skutki ewentualnego wzruszenia aktu z tej przyczyny, że uchybienie procesowe organu nie miało istotnego znaczenia dla biegu postępowania w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną, dlatego też Sąd zdecydował o merytorycznym rozpoznaniu skargi.
Z kolei, odnosząc się do drugiego z podnoszonych przez skarżącego argumentów, tj. zbytniej uciążliwości zastosowanego w sprawie środka egzekucyjnego, Sąd podziela stanowisko organów I i II instancji.
Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków, organ wybiera środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zasada ta jest określana jako zasada racjonalnego działania, czy stosowania najłagodniejszych środków egzekucyjnych. Ocena stopnia dolegliwości poszczególnych środków egzekucyjnych należy do organu egzekucyjnego, będącego "gospodarzem" postępowania egzekucyjnego. Niemniej zawsze powinna być stosowana z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. Zasada ta rządzi wyborem konkretnego środka egzekucyjnego. W przypadku, gdy istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, należy zastosować te, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
Jednakże, jeżeli skarżący nie zgadza się z wybranym przez organ środkiem egzekucyjnym i składa skargę w trybie art. 54 u.p.e.a., to na nim spoczywa obowiązek oznaczenia na czym w konkretnym postępowaniu, polega zbytnia, nadmierna uciążliwość środka egzekucyjnego, na którą powołuje się w skardze. W niniejszej sprawie skarżący tego nie wskazał. Jedynie ogólnikowo podał, że w jego subiektywnym odczuciu kwota zajęcia jest znaczna i przekracza możliwości dokonania jednorazowej zapłaty. Natomiast, stanowisko to nie jest prawidłowe, gdyż strona została ograniczona jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. Jak słusznie zauważył Dyrektor IAS, zarówno w skardze na czynność egzekucyjną, w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, jak i w skardze do Sądu, skarżący nie podniósł żadnych okoliczności, które w jego ocenie, stanowią o wadliwości dokonanego zajęcia.
Podnieść przy tym należy, że w ramach podstawy skargi na czynność egzekucyjną sformułowanej w art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. prawodawca posługuje się określeniem nieostrym "zbyt uciążliwego" środka egzekucyjnego. Wprowadzenie takiego określenia nieostrego oznacza konieczność oceny czynności egzekucyjnej z punktu widzenia szeroko rozumianego kryterium "uciążliwości". Za uciążliwość środka egzekucyjnego uznaje się dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego bytu dłużnika czy prowadzonej przez niego działalności, powodująca niemożność, czy istotne utrudnienie w codziennym jego funkcjonowaniu (por. wyrok NSA z 23 lutego 2019 r., sygn. akt I FSK 1384/15). Pojęcie to nie obejmuje samej uciążliwości tego środka egzekucyjnego, a taki jej wymiar, który oznacza w rezultacie jej nadmiar podlegający ocenie w okolicznościach konkretnej czynności egzekucyjnej ( por. wyrok NSA z 26 września 2023 r., sygn. akt III FSK 436/23).
Jak słusznie wskazuje w niniejszej sprawie organ odwoławczy, z samej istoty postępowania egzekucyjnego, w toku którego stosowane są elementy przymusu, wynika pewien stopień dolegliwości dla zobowiązanego. O zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może decydować subiektywne przekonanie skarżącego, lecz zobiektywizowane kryteria, zaistniałe w stanie faktycznym danej sprawy. Przy wyborze środka egzekucyjnego organ egzekucyjny powinien kierować się nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz przede wszystkim efektywnością. Zastosowany środek egzekucyjny powinien być jak najmniej uciążliwy dla zobowiązanego, jednakże ta najmniejsza uciążliwość nie może niweczyć celu egzekucji.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, organy słusznie przyjęły, że skoro próby egzekucji z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego nie przyniosły oczekiwanych efektów ze względu na brak możliwych do zajęcia środków, to dalsza egzekucja nie daje gwarancji zaspokojenia wierzyciela.
Na aprobatę zasługuje argumentacja organu II instancji, że skarżący nie wskazał innych środków, potencjalnie dla niego mniej uciążliwych, z których wierzyciel mógłby zaspokoić swoją wierzytelność. Zasadne jest, jak wskazał organ, wobec wielości czynności egzekucyjnych prowadzonych przeciwko skarżącemu i wykorzystaniu przez organ dostępnych innych środków egzekucyjnych, które mogłyby zostać potraktowane jako mniej uciążliwe, ale okazały się nieskuteczne, przyjęcie za prawidłowe stanowiska, że organy dokonały odpowiedniego ważenia środków egzekucyjnych pod kątem ich uciążliwości. Tym samym, zastosowany został w danych okolicznościach najmniej uciążliwy z nich środek, który okazał się skuteczny. Stanowisko organu znajduje odzwierciedlenie w dokumentach znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy.
O zbytniej uciążliwości analizowanych środków egzekucyjnych nie może świadczyć sam fakt zajęcia innych wierzytelności pieniężnych i związane z tym uciążliwości, które są wpisane w naturę tego postępowania. Akcentowana przez skarżącego znaczna kwota zajęcia, która przekracza możliwości dokonania jednorazowej zapłaty jest ogólnikowa i nie znajduje pokrycia w stanie faktycznym sprawy. Z istoty postępowania egzekucyjnego wynika, że wiąże się ono z pewnymi dolegliwościami dla majątku skarżącego.
Z przedstawionych względów, zdaniem Sądu, organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwych czynności egzekucyjnych nie zasługuje na uwzględnienie, co skutkowało oddaleniem wniesionej skargi na te czynności organu egzekucyjnego.
Ponadto, skarżący nie podaje, jaki jego zdaniem, środek był mniej uciążliwy, a jednocześnie odpowiednio efektywny. W niniejszej sprawie, organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego, jednakże nie było ono skuteczne z powodu braku środków pieniężnych. Z kolei, przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego, organ prowadzący to postępowanie ocenia, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym, przy czym zajęcie wierzytelności pieniężnej zwykle jest właśnie środkiem najmniej uciążliwym dla zobowiązanego. Zatem, należy stwierdzić, że organ dokonując wyboru zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, tym bardziej w perspektywie nieskutecznego zajęcia, zastosował środek egzekucyjny o najmniejszej uciążliwości dla skarżącego, a zarazem skuteczny i efektywny dla wierzyciela.
W świetle zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów k.p.a., należy jeszcze raz wskazać, że w postępowaniu egzekucyjnym z mocy art. 18 u.p.e.a, mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., o ile przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. Oznacza to, że tylko niektóre zasady postępowania administracyjnego można przenieść na grunt postępowania egzekucyjnego nie zmieniając ich brzmienia, inne należy stosować odpowiednio, jeszcze innych nie stosuje się w ogóle.
W myśl wymienionego w skardze art. 7 k.p.a., formułującego zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie uchybiono wskazywanym w skardze przepisom k.p.a. Organy prawidłowo zrealizowały cele postępowania egzekucyjnego. Dokonanie czynności poprzedziło wydanie wymaganych prawem aktów administracyjnych i wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 124 § 2 k.p.a. w postanowieniach zawarto wszystkie ich przewidziane prawem podstawowe elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono swoje stanowisko oraz wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa, ustosunkowano się także do zarzutów skarżącego sformułowanych w skardze oraz w zażaleniu.
Poddane sądowej kontroli rozstrzygnięcie organu I i II instancji, stanowi wynik prawidłowej wykładni oraz prawidłowego zastosowania k.p.a. oraz u.p.e.a. Organ wywiązał się z obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie naruszono również zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Analiza akt sprawy nie pozostawia zatem wątpliwości, że w rozpatrywanym przypadku przepisy u.p.e.a. nie zostały naruszone. W świetle powyższego uznać należało, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem.
Mając powyższe na uwadze powyższe okoliczności, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.