W przypadkach naruszenia lub wycofania zobowiązania cło ostateczne może być pobrane od produktów wprowadzonych do wolnego obrotu nie później niż 90 dni przed zastosowaniem środków tymczasowych, pod warunkiem, że przywóz ten został zarejestrowany zgodnie z art. 14 ust. 5 i takie wsteczne traktowanie nie dotyczy przywozu produktów dokonanego przed naruszeniem lub wycofaniem zobowiązania (ust. 5).
Jednym z motywów przewodnich przyjęcia rozporządzenia podstawowego 2016/1036 była okoliczność, że Porozumienie o stosowaniu artykułu VI układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r. (Dz.U. UE. L. 1994.336.103 z dnia 23 grudnia 1994 r.) nie zawiera przepisów dotyczących obejścia środków antydumpingowych, chociaż oddzielna decyzja ministerialna GATT uznała takie obejście za problem i przekazała go Komitetowi Antydumpingowemu GATT w celu wypracowania rozwiązania. Z uwagi na fiasko wielostronnych negocjacji w tej sprawie i w oczekiwaniu na wynik przekazania sprawy do Komitetu Antydumpingowego Światowej Organizacji Handlu (WTO) prawo Unii powinno zawierać przepisy dotyczące praktyk polegających na montażu produktów w Unii lub kraju trzecim w celu obejścia środków antydumpingowych (motyw 20 preambuły).
W rezultacie, w art. 13 ust. 1 rozporządzenia podstawowego 2016/1036 przewidziano, że cła antydumpingowe nałożone na podstawie niniejszego rozporządzenia można rozszerzyć tak, aby objęły przywóz z państw trzecich, których dotyczy środek produktów podobnych, zarówno nieznacznie zmodyfikowanych, jak i niemodyfikowanych, lub nieznacznie zmodyfikowanych produktów podobnych, lub też ich części, w przypadku, gdy obowiązujące środki są obchodzone.
Według art. 13 ust. 3 rozporządzenia podstawowego 2016/1036, dochodzenia na mocy niniejszego artykułu wszczyna się z inicjatywy Komisji, na wniosek państwa członkowskiego lub dowolnej zainteresowanej strony, w przypadkach, gdy wniosek zawiera wystarczające dowody dotyczące czynników wymienionych w ust. 1 niniejszego artykułu. Wszczęcie następuje w drodze rozporządzenia Komisji, w którym nakazuje się organom celnym poddanie przywozu rejestracji zgodnie z art. 14 ust. 5 lub żądanie gwarancji. Komisja informuje państwa członkowskie, gdy zainteresowana strona lub państwo członkowskie wystąpiły z wnioskiem uzasadniającym wszczęcie dochodzenia, a Komisja zakończyła jego analizę, lub gdy Komisja samodzielnie ustaliła, że należy wszcząć dochodzenie. Dochodzenia prowadzone są przez Komisję. Komisji mogą towarzyszyć organy celne, a dochodzenia są kończone w ciągu dziewięciu miesięcy. W przypadku gdy ostatecznie ustalone fakty uzasadnią rozszerzanie środków, rozszerzenia tego dokonuje Komisja zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 15 ust. 3. Rozszerzenie skutkuje począwszy od daty nałożenia obowiązku rejestracji na podstawie art. 14 ust. 5 lub żądania gwarancji. Odpowiednie przepisy proceduralne niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do wszczynania i prowadzenia dochodzeń mają zastosowanie na podstawie niniejszego artykułu.
W myśl art. 13 ust. 4 rozporządzenia podstawowego 2016/1036, przywożone produkty nie podlegają rejestracji na podstawie art. 14 ust. 5 ani środkom, w przypadku gdy handel nimi prowadzą przedsiębiorstwa korzystające ze zwolnień.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia, tymczasowe lub ostateczne cła antydumpingowe nakłada się w drodze rozporządzenia, a pobiera je państwo członkowskie w formie i wysokości, a także zgodnie z innymi kryteriami ustanowionymi w rozporządzeniu nakładającym te cła. Cła te pobiera się niezależnie od ceł, podatków i innych opłat zwykle nakładanych na przywóz. Żaden produkt nie może być objęty jednocześnie cłem antydumpingowym i wyrównawczym w celu eliminacji tych samych skutków powstałych z tytułu dumpingu lub subsydiowania wywozu. Rozporządzenia nakładające tymczasowe lub ostateczne cła antydumpingowe oraz rozporządzenia i decyzje dotyczące przyjęcia zobowiązania lub zakończenia postępowania lub innych czynności publikuje się w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. (...).
W art. 14 ust. 5 postanowiono, że począwszy od wszczęcia dochodzenia, Komisja, po poinformowaniu w odpowiednim czasie państw członkowskich, może polecić organom celnym podjęcie odpowiednich kroków w celu rejestrowania przywożonych produktów, tak by można było następnie zastosować środki wobec tego przywozu od daty takiej rejestracji. Przywóz podlega rejestracji na wniosek przemysłu Unii, który to wniosek zawiera dostateczne dowody uzasadniające takie działanie. Przywóz można również poddać rejestracji z inicjatywy Komisji. Rejestracja zostaje wprowadzona rozporządzeniem Komisji. Takie rozporządzenie określa cel działania oraz, w stosownych przypadkach, szacunkową kwotę przyszłej należności. Okres poddania przywożonych produktów obowiązkowej rejestracji nie przekracza dziewięciu miesięcy.
Uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz rozporządzenie podstawowe, rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/1930 z dnia 8 listopada 2021 r. nakładającym ostateczne cło antydumpingowe i stanowiącym o ostatecznym pobraniu cła tymczasowego nałożonego na przywóz sklejki z drewna brzozowego pochodzącej z Rosji, nałożono ostateczne cło antydumpingowe na przywóz sklejki składającej się wyłącznie z arkuszy z drewna, przy czym grubość żadnej warstwy nie przekracza 6 mm, z zewnętrznymi warstwami z drewna określonego w podpozycji 4412 33, z co najmniej jedną zewnętrzną warstwą z drewna brzozowego, nawet powlekaną, pochodzącej z Rosji, obecnie objętej kodem CN ex 4412 33 00 (kod TARIC 4412 33 00 10). Stawki ostatecznego cła antydumpingowego mające zastosowanie do ceny netto na granicy Unii, przed ocleniem, dla produktu opisanego w ust. 1, zostały uzależnione od przedsiębiorstwa, w którym produkty zostały wytworzone (art. 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2021/1930).
W dniu 23 sierpnia 2023 r. weszło w życie rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/1640 z dnia 21 sierpnia 2023 r. wszczynające dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków antydumpingowych, wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2021/1930 na przywóz sklejki z drewna brzozowego pochodzącej z Rosji, poprzez przywóz sklejki z drewna brzozowego wysyłanej z Turcji i Kazachstanu, zgłoszonej lub niezgłoszonej jako pochodząca z Turcji i Kazachstanu, oraz poddające rejestracji przywóz sklejki z drewna brzozowego wysyłanej z Turcji i Kazachstanu (powoływane jako rozporządzenie wszczynające dochodzenie).
W art. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2023/1640 przewidziano, że na podstawie art. 13 ust. 3 oraz art. 14 ust. 5 rozporządzenia podstawowego organy celne państw członkowskich podejmują właściwe kroki w celu rejestrowania przywozu do Unii określonego w art. 1 niniejszego rozporządzenia. Obowiązek rejestracji wygasa po upływie dziewięciu miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
Przyjmując wskazane rozporządzenie Komisja Europejska miała m.in. na uwadze, że na podstawie art. 14 ust. 5 rozporządzenia podstawowego 2016/1036 przywóz produktu objętego dochodzeniem zostaje poddany obowiązkowej rejestracji w celu dopilnowania, by jeśli w wyniku postępowania zostanie stwierdzone obchodzenie środków, cła antydumpingowe mogły zostać pobrane w odpowiedniej wysokości, nieprzekraczającej cła rezydualnego nałożonego rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/1930, od dnia wprowadzenia rejestracji tego przywozu (motyw 25 część F. REJESTRACJA).
Rezultatem przeprowadzenia tak wszczętego dochodzenia było rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/1287 z dnia 13 maja 2024 r. rozszerzające ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2021/1930 wobec przywozu sklejki z drewna brzozowego pochodzącej z Rosji na przywóz sklejki z drewna brzozowego wysyłanej z Turcji i Kazachstanu, zgłoszonej lub niezgłoszonej jako pochodząca z Turcji i Kazachstanu (powoływane jako rozporządzenie wykonawcze 2024/1287). Z przedmiotowego rozporządzenia wynika, że Komisja Europejska - uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, uwzględniając rozporządzenie podstawowe 2016/1036, w szczególności jego art. 13, a także mając na uwadze, m.in., że zmiany w przywozie z Rosji, Kazachstanu i Turcji wyraźnie wskazują na zmianę struktury handlu po nałożeniu środków na przywóz sklejki z drewna brzozowego, podczas gdy przywóz z Rosji niemal zanikł, znacząco wzrósł przywóz zarówno z Kazachstanu, jak i z Turcji. Jednocześnie znacznie zwiększyły się przepływy handlowe sklejki z drewna brzozowego, kłód i forniru między Rosją a Kazachstanem oraz Rosją i Turcją, ponadto stwierdzając, że spadek przywozu z Rosji i jednoczesny wzrost przywozu z Kazachstanu i Turcji stanowi zmianę struktury handlu między wyżej wymienionymi państwami w rozumieniu art. 13 ust. 1 rozporządzenia podstawowego (motywy 51 i 52 punktu 2.3.4. podsumowania) - postanowiła w art. 1 ust. 1 tego aktu, że ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem pierwotnym 2021/1930 zostaje rozszerzone na przywóz sklejki składającej się wyłącznie z arkuszy z drewna, przy czym grubość żadnej warstwy nie przekracza 6 mm, z zewnętrznymi warstwami z drewna wyszczególnionego w podpozycji 4412 33, z co najmniej jedną zewnętrzną warstwą z drewna brzozowego, nawet powlekanej, obecnie klasyfikowanej do kodu CN ex 4412 33 10, wysyłanej z Kazachstanu i Turcji, zgłoszonej lub niezgłoszonej jako pochodząca z Kazachstanu i Turcji (kody TARIC 4412331010 i 4412331020). Stosownie do art. 1 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego 2024/1287 rozszerzone cło jest cłem antydumpingowym w wysokości 15,80% mającym zastosowanie do "wszystkich pozostałych przedsiębiorstw" w Rosji. W myśl art. 1 ust. 3 przedmiotowego rozporządzenia, cło rozszerzone na mocy ust. 1 i 2 niniejszego artykułu jest pobierane od przywozu zarejestrowanego zgodnie z art. 2 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2023/1649.
Rozporządzenie wykonawcze 2024/1287 weszło w życie 15 maja 2024 r.
Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że w dacie zgłoszenia celnego (2 lutego 2024 r.) objęte nim towary stanowiły przedmiot dochodzenia dotyczącego możliwości obchodzenia środków antydumpingowych wprowadzonych rozporządzeniem pierwotnym 2021/1930.
W związku z tym, że dochodzenie to ujawniło istnienie praktyki obchodzenia cła antydumpingowego nałożonego na przywóz sklejki z drewna brzozowego pochodzącego z Rosji - rozporządzeniem wykonawczym 2024/1287 doszło do rozszerzenia ostatecznego cła antydumpingowego - na przywóz sklejki wysyłanej z Kazachstanu i Turcji, zgłoszonej lub niezgłoszonej jako pochodząca z Kazachstanu i Turcji. Powyższe znajduje oparcie w wyżej powołanych obowiązujących przepisach prawa, do których stosowania organ był obowiązany w myśl zasady legalizmu.
Przy czym, pobór "rozszerzonego" cła antydumpingowego dotyczył towarów zarejestrowanych zgodnie z art. 14 ust. 5 rozporządzenia podstawowego 2016/1036. Na podstawie tego przepisu zgłoszenia celne podlegały rejestracji po to, aby można było zastosować środki wobec danego przewozu od daty takiej rejestracji. W prawie unijnym przewidziano zatem sytuację, w której cło antydumpingowe może być pobrane w odpowiedniej wysokości z mocą wsteczną od daty rejestracji przywozu. Umocowanie ku temu znajduje się w rozporządzeniu podstawowym 2016/1036 (zasada - art. 10 ust. 1, wyjątek - art. 10 ust. 4 i 5 w zw. z art. 14 ust. 5).
W rezultacie słuszne jest stanowisko organu, że unijne rozporządzenie podstawowe dotyczące cła antydumpingowego przewiduje wsteczne pobieranie cła ostatecznego. Na uwagę zasługuje, że postępowanie antydumpingowe ma szczególny charakter, jego specyfika zaś charakteryzuje się tym, że po przeprowadzeniu stosownego dochodzenia może doprowadzić do rozszerzenia poboru ceł antydumpingowych. Specyfika ta wymaga, aby środki ochronne mogły być użyte także w odniesieniu do towarów sprowadzanych do UE w czasie trwania dochodzenia. Istota postępowania antydumpingowego polega między innymi na ochronie rynku wspólnotowego przed szkodami związanymi z przywożeniem towarów po cenach dumpingowych już w okresie trwania wymaganego przepisami dochodzenia. W tym celu stosuje się m.in. rejestrację towarów.
Zgodnie ze wspomnianym art. 14 ust. 5 rozporządzenia podstawowego 2016/1036 - Komisja Europejska w rozporządzeniu wykonawczym wszczynającym dochodzenie poleciła krajom członkowskim rejestrację importu m.in. sklejki brzozowej przywożonej z Kazachstanu. Rozporządzenie nie wskazało technicznego sposobu dokonywania rejestracji przywozu, pozostawiając krajom członkowskim swobodę doboru sposobu i narzędzi dokonania takiej rejestracji. Wystarczające było zatem zarejestrowanie importu przedmiotowego towaru w sposób automatyczny.
Skutkiem takiej rejestracji była – w zależności od wyników dochodzenia – możliwość pobrania cła od momentu rejestracji, bez względu na fakt, że samo rozporządzenie wykonawcze 2024/1287 weszło w życie już po dokonaniu przez skarżącego zgłoszenia.
Nie można podzielić zarzutów stawianych w skardze, że importer nie został poinformowany o zarejestrowaniu importu w trybie art. 2 rozporządzenia wszczynającego dochodzenie. Przepis ten nie nakłada na organy celne państw członkowskich obowiązku informowania o rejestrowaniu przywozu. Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że skarżący zupełnie pomija, że zostały utworzone nowe kody Taric dla produktu objętego dochodzeniem, tak jak tego wymagało rozporządzenie podstawowe 2016/1036 (art. 14 ust. 6). W przypadku sklejki wysyłanej z Kazachstanu był to kod 4412 33 10 20, a w przypadku sklejki wysyłanej z Turcji kod 4412 33 10 10.
Jak wynika z art. 1 rozporządzenia wszczynającego dochodzenie, przywożona do Unii sklejka składająca się wyłącznie z arkuszy z drewna, przy czym grubość żadnej warstwy nie przekracza 6 mm, z zewnętrznymi warstwami z drewna wyszczególnionego w podpozycji 4412 33, z co najmniej jedną zewnętrzną warstwą z drewna brzozowego, nawet powlekanej, objęta była do czasu utworzenia nowych kodów, kodem CN 4412 33 10.
Dodać należy, podzielając argumentację organu, że treść rozporządzenia wykonawczego wszczynającego opisane dochodzenie została opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE, zatem informacja o obowiązku rejestracji przez organy celne przywozu sklejki brzozowej z Kazachstanu była powszechnie znana. Powinna być znana zarówno importerowi zajmującemu się systematycznym przywozem sklejki brzozowej, jak też reprezentującej go agencji celnej, wyspecjalizowanej w zakresie międzynarodowego obrotu towarowego i dokonywaniu zgłoszeń celnych. Należy podkreślić, że na organie celnym nie spoczywał obowiązek informowania zgłaszających o dokonywanej rejestracji przywozu, która odbywała się automatycznie. Wszczęcie przez Komisję Europejską dochodzenia dotyczącego możliwego obchodzenia środków antydumpingowych wprowadzonych uprzednio na przywóz sklejki brzozowej pochodzącej z Rosji poprzez przywóz sklejki brzozowej z Turcji i Kazachstanu niezależnie od jej deklarowanego pochodzenia i jednocześnie wprowadzenie obowiązku rejestracji przywozu w celu dopilnowania poboru cła antydumpingowego w przypadku stwierdzenia obchodzenia środków, dawały podstawy, aby importerzy sklejki brzozowej importujący taki towar z Turcji i Kazachstanu w okresie od 23 sierpnia 2023 r. (data wejścia w życie rozporządzenia wszczynającego dochodzenie) spodziewali się, że podlegające rejestracji przywozy zostaną objęte taką samą stawką cła antydumpingowego, jak te, które pochodzą z Rosji.
Ponadto skarżący nie kwestionował powołanej przez organ odwoławczy okoliczności, że informacja o rejestracji przywozu towarów na podstawie rozporządzenia wszczynającego dochodzenie została w dniu jego wejście w życie zamieszczona w ogólnodostępnej internetowej przeglądarce taryfowej ISZTAR (System Zintegrowanej Taryfy Celnej), a do kodu Taric 4412 33 10 20 w okresie dochodzenia przypisany był środek 564 – rejestracja antydumpingu lub cła wyrównawczego, który z dniem wejścia w życie rozporządzenia rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe został usunięty, a w jego miejsce umieszczono informację o obowiązującym cle antydumpingowym.
Głównym zarzutem skarżącego jest twierdzenie, że importowany towar pochodził z Chin, natomiast przedmiotem rozporządzenia wykonawczego 2024/1287 nie jest jakakolwiek sklejka przywożona z Kazachstanu lub Turcji, lecz tylko pochodząca z Rosji. Skoro, jak wynika ze zgłoszenia celnego, krajem pochodzenia były Chiny, to importowany towar nie powinien w ogóle podlegać regulacji rozporządzenia wykonawczego 2024/1287.
W ocenie Sądu zarzuty te nie są jednak uzasadnione.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia pierwotnego (rozporządzenia wykonawczego 2021/1930), nakłada się ostateczne cło antydumpingowe na przywóz sklejki (...) w podpozycji 4412 33, (...), pochodzącej z Rosji, obecnie objętej kodem CN ex 4412 33 00 (kod TARIC 4412 33 00 10). Chodzi zatem o towar o pochodzeniu rosyjskim, bez względu na kraj wysyłki czy wywozu. Innymi słowy do nałożenia cła antydumpingowego wystarczające jest, aby towar w postaci sklejki objęty był kodem TARIC 4412 33 00 10.
Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego 2024/1287 ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2021/1930 zostaje rozszerzone na przywóz sklejki (...) w podpozycji 4412 33, (...), obecnie klasyfikowanej do kodu CN ex 4412 33 10, wysyłanej z Kazachstanu i Turcji, zgłoszonej lub niezgłoszonej jako pochodząca z Kazachstanu i Turcji (kody TARIC 4412331010 i 4412331020).
Innymi słowy, jeżeli krajem wysyłki towaru klasyfikowanego do kodu CN ex 4412 33 10 jest Kazachstan (nowy kod TARIC 4412331020) lub Turcja (nowy kod TARIC 4412331010), wówczas – bez względu na kraj pochodzenia towaru – nakładane jest ostateczne cło antydumpingowe. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że rejestracji, podlegała sklejka przywożona z Turcji lub Kazachstanu bez względu pochodzenie. Organ celny nie musiał uwzględniać pochodzenia towaru i dysponować danymi wskazującymi na rosyjskie pochodzenie sklejki celem poddania importu towaru rejestracji.
Wobec powyższego, okoliczność, że importowany przez skarżącego towar miał mieć chińskie pochodzenie, nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd nie podziela argumentacji skarżącego, że z treści art. 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia wykonawczego 2024/1287 wynika, że chodzi o towar pochodzący z Rosji. Sformułowanie "Ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2021/1930 nakładającym ostateczne cło antydumpingowe i stanowiącym o ostatecznym pobraniu cła tymczasowego nałożonego na przywóz sklejki z drewna brzozowego pochodzącej z Rosji" należy rozumieć w ten sposób, że prawodawca unijny przytoczył w całości tytuł rozporządzenia wykonawczego 2021/1930, a nie że zawarł sformułowanie "pochodzącej z Rosji", które wskazywać miało na rosyjskie pochodzenie towaru objętego rozporządzeniem wykonawczym 2024/1287. Gdyby w istocie w ten sposób odkodować normę prawną zawartą w art. 1 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego 2024/1287, to doszłoby do sytuacji, w której rozporządzenie wykonawcze 2024/1287 nakłada cło antydumpingowe na towary, które już uprzednio zostały objęte takim cłem na podstawie rozporządzenia pierwotnego. Założenie racjonalnego prawodawcy wyklucza takie działanie.
Natomiast art. 1 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego 2024/1287 w brzmieniu: "Rozszerzone cło jest cłem antydumpingowym w wysokości 15,80% mającym zastosowanie do "wszystkich pozostałych przedsiębiorstw" w Rosji" odnosi się do tabeli zawartej w art. 1 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego 2021/1930 (ostatni wiersz w tabeli), a nie do pochodzenia towaru.
Na marginesie Sąd zauważa, że w dniu 11 października 2024 r. na podstawie art. 5 rozporządzenia podstawowego 2016/1036 Komisja Europejska wszczęła dochodzenie antydumpingowe dotyczące przywozu sklejki z drewna twardego pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej. Następnie rozporządzeniem wykonawczym komisji (UE) 2025/1139 z dnia 6 czerwca 2025 r. nakładającym tymczasowe cło antydumpingowe na przywóz sklejki z drewna twardego pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz. U. UE L z 10 czerwca 2025 r., Nr 1139) nałożono tymczasowe cło antydumpingowe na przywóz sklejki składającej się wyłącznie z arkuszy drewna innego niż bambus i drewno okoumé, przy czym grubość żadnej warstwy nie przekracza 6 mm, z co najmniej jedną zewnętrzną warstwą z drewna tropikalnego lub drewna drzew innych niż iglaste, z gatunków wymienionych w podpozycjach 4412 31, 4412 33 i 4412 34, także powleczonej lub pokrytej powierzchniowo, obecnie objętej kodami CN i TARIC 4412 31 10 80, 4412 31 90 00, 4412 33 10 12, 4412 33 10 22, 4412 33 10 82, 4412 33 20 10, 4412 33 30 10, 4412 33 90 10 oraz 4412 34 00 10 i pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że w momencie dokonywania zgłoszeń celnych importowanego towaru z terenu Kazachstanu nie funkcjonowało jeszcze rozporządzenie wykonawcze 2024/1287, wobec czego zgodnie z przyjętą zasadą lex retro non agit nie można stosować obecnie funkcjonującego prawa wstecz, należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją wprowadzenia przepisów rozszerzających cło antydumpingowe, które w sposób nieprzewidziany (zaskakujący) dotyczą stanów faktycznych zaistniałych przed ich wejściem w życie. Rozporządzenie wszczynające dochodzenie, które weszło w życie 23 sierpnia 2023 r., czyli przed datą dokonania przez skarżącego zgłoszenia celnego, zapowiadało ewentualne wprowadzenie takich przepisów, przewidywało określone mechanizmy związane z rejestracją danego towaru, w tym wprowadzenie kodu Taric dla produktu objętego dochodzeniem tak, aby zgodnie z rozporządzeniem podstawowym 2016/1036 można było zastosować środki wobec tego przywozu od daty takiej rejestracji. Skoro rozporządzenie wszczynające dochodzenie obowiązywało w dacie dokonania zgłoszenia celnego, to stanowiło podstawę prawną do określenia kwoty ostatecznego cła antydumpingowego i nie można przyjąć, że mamy do czynienia z niedozwolonym retroaktywnym skutkiem cła antydumpingowego (por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2023 r., sygn. akt I GSK 365/20 i powołane tam orzecznictwo). Utworzony kod Taric dla produktu objętego dochodzeniem przypisany do importowanego przez stronę skarżącą towaru - 4412 33 10 20 został wskazany w zgłoszeniu celnym z dnia 2 lutego 2024 r. (pozycja 33 zgłoszenia). Okoliczność ta jest bezsporna.
Zgodzić się więc należy z organem odwoławczym, że nałożenie ostatecznego cła antydumpingowego na podstawie rozporządzenia wykonawczego 2024/1287, które weszło w życie 15 maja 2024 r., w odniesieniu do towaru wskazanego w zgłoszeniu celnym (a zatem przed wejściem w życie przedmiotowego rozporządzenia), jest dopuszczalne w świetle prawa wspólnotowego, z uwagi na konieczność ochrony rynku wspólnotowego przed praktykami dumpingowymi.
Dodać przy tym należy, że rozporządzenie podstawowe 2016/1036 uchylało rozporządzenie Rady (WE) nr 1225/2009 z dnia 24 września 2009 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów nie będących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz. Urz. UE L z dnia 22 grudnia 2009 r. Nr 343, str. 51, z późn. zm., dalej "rozporządzenie 1225/2009"), które, co należy podkreślić, zawierało zbliżone regulacje prawne w zakresie wszczęcia dochodzenia i rejestracji przywożonych w jego trakcie produktów tak, aby można zastosować ostateczne cło od daty takiej rejestracji, a więc z mocą wsteczną. Stan taki potwierdza tylko prawidłowość przedstawionego wyżej stanowiska organu i świadczy o utrwalonej procedurze Unii Europejskiej w zakresie ochrony rynku wspólnotowego przed praktykami dumpingowymi.
Trafnie zatem organ odwoławczy podnosi, z odwołaniem się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, że prawo unijne, z uwagi na chronione dobro (zapobieganie występowaniu nierównych warunków konkurencji na rynku wewnętrznym UE) oraz procedury obowiązujące przy badaniu działań dumpingowych, świadomie dopuszcza możliwość nakładania ostatecznych ceł antydumpingowych z mocą wsteczną (porównaj wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach C-667/11 i C-376/02). Zauważyć należy, że sprawa C-667/11 dotyczyła możliwości poboru cła antydumpingowego z mocą wsteczną od przywozu niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji. W sprawie tej TSUE orzekł, że art. 14 ust. 5 rozporządzenia 1225/2009 (który odpowiada co do istoty treści art. 14 ust. 5 rozporządzenia podstawowego 2016/1036), powinien być interpretowany w ten sposób, że warunki rejestracji tego rodzaju co sporne w postępowaniu głównym są zgodne z owym przepisem i są w związku z tym wystarczające do celów poboru z mocą wsteczną cła antydumpingowego w zastosowaniu art. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 723/2011 z dnia 18 lipca 2011 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali wysyłanych z Malezji, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Malezji, po przeprowadzeniu dochodzenia stwierdzającego zaistnienie obejścia ostatecznych ceł antydumpingowych nałożonych przez rozporządzenie Rady (WE) nr 91/2009 z dnia 26 stycznia 2009 r. nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych elementów złącznych z żeliwa lub stali pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej.
W sprawie niniejszej, podobnie jak w sprawie rozpoznawanej przez TSUE, przywóz towaru podlegał rejestracji na podstawie rozporządzenia wszczynającego dochodzenie, a zatem podlega on cłu antydumpingowemu rozszerzonemu rozporządzeniem wykonawczym 2024/1287.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji w aspekcie zasady niedziałania prawa wstecz należy wskazać, że ogólny zakaz retroakcji (wstecznego działania prawa) jest zasadą pochodną od zasady zaufania. Retroakcja polega na tym, że normy prawne "nakazują kwalifikować według nowych norm czyny, stany rzeczy lub zdarzenia, które miały miejsce i zakończyły się w przeszłości". Inaczej rzecz ujmując, ustawodawca nie może w ten sposób wprowadzać do systemu prawa regulacji, aby dopuszczał zastosowanie nowych norm prawnych do zdarzeń ukształtowanych w przeszłości, z którymi prawo nie wiązało dotąd takich skutków prawnych. Zakaz ten ma gwarantować podmiotom prawa, by mogły one układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie narażą się na skutki prawne swojego działania, których nie mogły przewidzieć (zob. M. Zubik, W. Sokolewicz [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, wyd. II, red. L. Garlicki, Warszawa 2016, art. 2).
Należy ponownie zauważyć, że prawodawca unijny wprowadzając do porządku prawnego rozporządzenie wykonawcze 2024/1287 poprzedził je rozporządzeniem wykonawczym 2023/1649 wszczynającym dochodzenie w sprawie dotyczącej możliwego obchodzenia środków antydumpingowych. Rozporządzenie wszczynające dochodzenie wyraźnie przewidywało obowiązek rejestracji przywozu sklejki z drewna brzozowego wysyłanej z Kazachstanu i Turcji. Od tego też momentu podmioty dokonujące przywozu towaru z tych krajów miały w pełni świadomość, że w przyszłości może dojść do nałożenia na te towary cła antydumpingowego. Nie mamy więc do czynienia z sytuacją, w której podmioty prawa są zaskakiwane wprowadzeniem nowego obowiązku w postaci konieczności zapłaty cła antydumpingowego, nie mogąc tego przewidzieć w momencie przywozu. Wprost przeciwnie – obowiązek rejestracji takich towarów wyeliminował ryzyko "zaskoczenia" wprowadzeniem cła antydumpingowego. Podkreślić należy, że zasada lex retro non agit nie jest zasadą bezwzględnie obowiązującą (por.np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt SK 19/06, OTK-A 2007/4/37). W przedmiotowej sprawie rozporządzenie wykonawcze 2023/1649 wyłączyło domniemanie niepobrania w przyszłości żadnych innych należności poza należnościami dotychczas przewidzianymi prawem. W związku z tym nie można zasadnie twierdzić, że rozporządzenie wykonawcze 2024/1287 stanowi swoistą pułapkę dla podmiotów prawa niespodziewających się wprowadzenia przepisów nakładających dodatkowe obciążenia finansowe, których nie można było racjonalnie przewidzieć. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP jest nieuprawniony.
Skarżący podkreśla również, że żadna firma w Kazachstanie nie stała się właścicielem towaru i następnie nie sprzedała go skarżącemu. Wobec tych okoliczności nie można przyjąć, iż towar został wysłany z Kazachstanu, bowiem kraj ten był wyłącznie "przystankiem" dla towaru wysłanego z Chin, a tym samym do przedmiotowej sprawy nie ma zastosowania rozporządzenie wykonawcze 2024/1287, bowiem towar został wysłany z Chin, a w Kazachstanie nastąpiło jego przeładownie na inny rodzaj transportu.
Należy jednak zwrócić uwagę, że po pierwsze stosownie do treści art. 15 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L z dnia 10 października 2013 r., nr 269, str. 1, z późn. zm. – dalej jako "UKC"), osoba składająca zgłoszenie celne, deklarację do czasowego składowania, przywozową lub wywozową deklarację skróconą, zgłoszenie do powrotnego wywozu, powiadomienie o powrotnym wywozie, wniosek o udzielenie pozwolenia lub o wydanie innego typu decyzji jest odpowiedzialna za:
a) prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu, deklaracji, powiadomieniu lub wniosku;
b) autentyczność, prawidłowość i ważność dokumentu załączanego do zgłoszenia, deklaracji, powiadomienia lub wniosku;
c) wypełnianie - w stosownych przypadkach - wszystkich zobowiązań związanych z objęciem towarów daną procedurą celną lub z prowadzeniem dozwolonych operacji.
Obowiązkom określonym w akapicie pierwszym niniejszego ustępu podlega również przedstawiciel celny danej osoby, o którym mowa w art. 18, jeżeli składa zgłoszenie, deklarację lub powiadomienie, przedkłada wniosek lub udziela wymaganych informacji.
Po drugie, to skarżący sam wskazał jako kraj wysyłki Kazachstan (pole 15 zgłoszenia), a nie Chiny. Skarżący nie skorzystał także z możliwości sprostowania zgłoszenia celnego w tym zakresie. Wobec powyższego podnoszony w skardze zarzut, że towar wysłany został z Chin, a nie z Kazachstanu, który miał być jedynie miejscem przeładunku towaru, nie znajduje żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym. Ze zgłoszenia celnego wyraźnie wynika kraj wysyłki.
Ponadto skarżący wskazuje, że dostawa towaru odbywała się na warunkach FCA – dostarczone do przewoźnika. Reguła ta przewiduje, że sprzedawca dostarcza towar przewoźnikowi lub innej osobie wyznaczonej przez kupującego w określonym miejscu. Miejsce to może być w zakładzie sprzedawcy lub w innym ustalonym punkcie. Jeżeli zatem towar w Kazachstanie został przeładowany z transportu kolejowego na transport drogowy, to Kazachstan uznać należy za kraj dostarczenia towaru kupującemu. Kupujący od tego momentu ponosi pełną odpowiedzialność za towar jak również ewentualne ryzyko jego utraty czy zniszczenia. Należy odróżnić kraj wysyłki od kraju pochodzenia towaru. Kraj pochodzenia to miejsce, w którym towar został wyprodukowany, wytworzony lub zmontowany. W zgłoszeniu celnym podaje się zarówno kraj wysyłki, jak i kraj pochodzenia, oznaczając odpowiedni kod kraju.
W ocenie Sądu zgodzić należy się ze stanowiskiem organu odwoławczego wyrażonym w odpowiedzi na skargę, że skarżący nie przedłożył w niniejszej sprawie żadnych dowodów wskazujących, iż krajem wysyłki były Chiny, w szczególności listów kolejowych SMGS potwierdzających transport kolejowy towaru z Chin, co podnosi w skardze. Skoro przekazanie kupującemu towaru nastąpiło w Kazachstanie, to zgodnie z warunkami FCA sprzedający musiał dokonać odprawy eksportowej w Kazachstanie, a to także potwierdza, że wywóz nastąpił z Kazachstanu.
Co więcej skarżący nie wykazał również, że importowany towar pochodził z Chin, co próbował uczynić na etapie postępowania przed Sądem. W piśmie procesowym z dnia 21 maja 2025 r. skarżący wnioskował o dopuszczenie dowodu z dokumentów dołączonych do pisma, na okoliczność chińskiego pochodzenia towaru, przedkładając kserokopie dokumentów bez ich urzędowego tłumaczenia na język polski. Już z tego powodu wniosek nie zasługiwał na uwzględnianie, albowiem językiem urzędowym w Polsce jest język polski. Ponadto, jak wynika z treści art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W tym przypadku wątpliwości takie nie wystąpiły. Sąd podziela bowiem stanowisko organu odwoławczego, że deklarowane przez stronę chińskie pochodzenie towaru nie zmienia zasadności nałożenia cła antydumpingowego. Cło rozszerzające dotyczy sklejki z drewna brzozowego, która bez względu na swoje pochodzenie została wysłana z Kazachstanu lub Turcji.
Sąd nie podziela również argumentacji zaprezentowanej w skardze, że organy naruszyły przepisy proceduralne. W niniejszej sprawie organy celne oparły się na wszechstronnie zebranym materiale dowodowym. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przyjęte stanowisko w sprawie, wskazując fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody którym dał wiarę. Organy celne przytoczyły wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a także dokonały na podstawie całokształtu zebranego materiału oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Postępowanie w sprawie prowadzone było w sposób praworządny z poszanowaniem praw strony, dlatego zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej w szczególności art. art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 o.p. są nieuzasadnione.
Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia przepisów ustawy o podatku od towarów i usług należy wskazać, że zgodnie z art. 19a ust. 9 wskazanej ustawy obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów powstaje z chwilą powstania długu celnego, z zastrzeżeniem ust. 10a i 11 (które to wyjątki nie mają w sprawie zastosowania). Zatem podatek od towarów i usług w imporcie pozostaje w bezpośrednim związku z przepisami celnymi. Zgodnie z art. 30b ust. 1 oraz ust. 6 ustawy o VAT podstawą opodatkowania z tytułu importu towarów jest wartość celna powiększona o należne cło. Jeżeli przedmiotem importu są towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o należne cło i podatek akcyzowy. Do podstawy opodatkowania dolicza się opłaty oraz inne należności, jeżeli organy celne mają obowiązek pobierać te należności z tytułu importu towarów.
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że kwota cła ma fundamentalny wpływ na kształtowanie podstawy wymiaru podatku od towarów i usług od importu towarów, stanowiąc immanentną część składową tego elementu konstrukcji podatku. Dochodzi bowiem do swoistej zapłaty podatku (od towarów i usług) od innej należności publicznoprawnej, jaką jest cło, w tym także cło antydumpingowe (zob. wyroki NSA z 23 września 2020 r., I FSK 1854/17 oraz z 30 listopada 2023 r., I FSK 1527/19). Należy także zwrócić uwagę, że postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług z tytułu importu, w zasadniczej części musi uwzględnić wynik postępowania w sprawie określenia należności celnych. Innymi słowy, ocena zgodności z prawem decyzji określającej wysokość należności celnych przekłada się na ocenę zgodności z prawem decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu. Oznacza to, że skoro prawidłowe były ustalenia w przedmiocie należności celnych, to za prawidłowe należało uznać również oparte na tych ustaleniach rozstrzygnięcie w sprawie podatku od towarów i usług (zob. wyrok NSA z 16 stycznia 2020 r., I FSK 1891/17).
Zgodnie z art. 33 ust. 2a ustawy o VAT, jeżeli po zwolnieniu towaru, o którym mowa w art. 194 unijnego kodeksu celnego, organ celny stwierdzi, że w zgłoszeniu celnym, rozliczeniu zamknięcia albo decyzji kwota podatku została wykazana nieprawidłowo albo nie została określona w prawidłowej wysokości, naczelnik urzędu celno-skarbowego wydaje decyzję określającą różnicę między kwotą podatku w prawidłowej wysokości a kwotą podatku już wykazaną albo określoną.
Zgodnie natomiast z art. 73d Prawa celnego, naczelnik urzędu celno-skarbowego prowadzi jedno postępowanie w sprawie należności celnych przywozowych, podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego, a także opłaty paliwowej i opłaty emisyjnej, z tytułu importu towarów. Zatem wydawana jest jedna decyzja.
Wobec powyższego Sąd nie podziela argumentacji skarżącego, że doszło do naruszenia przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.
Z tych wszystkich względów i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę wniesioną w niniejszej sprawie.
Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek w tym zakresie złożył organ odwoławczy, a strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.