Odnosząc się do dowodów złożonych przez stronę organ wskazał, że decyzją z dnia 24 maja 2022 r. nr [...] Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej sprostował dane zawarte w zgłoszeniu nr [...] z dnia 7 listopada 2021 r. w części dotyczącej pola 14 (jest "3" winno być "2"). Decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera uzasadnienia faktycznego, została wydana w odrębnym postępowaniu i nie ma znaczenia dla oceny prawnej niniejszej sprawy. Każda sprawa ma charakter indywidualny i zawsze należy stosować przepisy obowiązującego prawa w realiach konkretnego, zindywidualizowanego stanu faktycznego. Przedmiotowe postępowanie dotyczy importowanego towaru, organ orzeka w sprawie na podstawie zebranego materiału dowodowego, w postępowaniu celnym nie można stosować analogii do innych spraw, każdą sprawę należy traktować odrębnie.
W związku z powyższym, w ocenie organu drugiej instancji Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej zasadnie odmówił sprostowania zgłoszenia i nie naruszył przepisów art. 19a ust. 9, art. 30b ust. 1w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT.
P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 19 ust. 1 UKC, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że omyłkowe zadeklarowanie w zgłoszeniu celnym przedstawicielstwa pośredniego przez osobę posiadającą upoważnienie do działania w charakterze przedstawiciela bezpośredniego oznacza, że osoba ta działa w charakterze przedstawiciela nie będąc do tego umocowana, a w konsekwencji uznanie, że zgłaszający działa we własnym imieniu i na własną rzecz, podczas gdy z przepisu nie wynika taki wniosek, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do nieprawidłowego uznania, że pomimo złożenia pełnomocnictwa do działania w charakterze przedstawiciela bezpośredniego, spółkę należy uznać za dokonującą tego zgłoszenia we własnym imieniu i na własną rzecz;
2. art. 48 UKC, poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji niedokonanie z urzędu weryfikacji oraz sprostowania danych zawartych w zgłoszeniu celnym pomimo istnienia oczywistej sprzeczności pomiędzy informacją dotyczącą rodzaju przedstawicielstwa, wskazaną w polu 14 formularza zgłoszenia celnego, a treścią upoważnienia załączonego do tego zgłoszenia, podczas gdy organ zobowiązany był zweryfikować prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu celnym w sposób pełny i kompleksowy, a nie jedynie wybiórczy, z pominięciem niezgodności dotyczącej rodzaju przedstawicielstwa zawartego w zgłoszeniu celnym, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do przyjęcia, niezgodnie z rzeczywistą sytuacją, że skarżąca działała w charakterze przedstawiciela pośredniego spółki E. ;
3. art. 173 ust. 3 UKC, poprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie sprostowania na wniosek spółki danych zawartych w zgłoszeniu celnym w zakresie rodzaju przedstawicielstwa, podczas gdy treść zgłoszenia celnego od początku nie odpowiadała stanowi faktycznemu w tym zakresie, w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne uniemożliwiające dokonanie sprostowania danych podanych w zgłoszeniu celnym, a sprostowanie umożliwi spełnienie obowiązków wynikających z objęcia towarów zgłoszoną procedurą dopuszczenia do obrotu, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do przyjęcia, niezgodnie z rzeczywistą sytuacją, że spółka działała w charakterze przedstawiciela pośredniego E. ;
4. art. 19a ust. 9 w zw. z art. 30b ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570 z późn. zm.; dalej: "ustawa VAT") oraz art. 77 ust. 1 i 3 w zw. z art. 5 pkt 15 UKC, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu odpowiedzialności skarżącego za podatek VAT wynikający ze sprostowania danych zawartych w zgłoszeniu celnym, podczas gdy ze względu na rzeczywisty rodzaj przedstawicielstwa (bezpośredni) skarżący nie powinien ponosić takiej odpowiedzialności, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do uznania skarżącego za podmiot odpowiedzialny solidarnie wraz z podatnikiem za zaległe zobowiązanie w podatku VAT.
Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiot kontroli w rozpoznawanej sprawie stanowiła decyzja, która dokonano zmiany danych w zgłoszeniu celnym w procedurze dopuszczenia do obrotu z jednoczesnym wprowadzeniem do obrotu krajowego towaru, który podlega zwolnieniu z podatku VAT w przypadku dostawy do innego państwa członkowskiego UE. Sprostowaniu podlegały zapisy w zakresie metody płatności podatku od towarów i usług oraz informacji dodatkowych, w związku z ustaleniem niespełnienia wymogów do zwolnienia od podatku od towarów i usług, o jakim mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień. Jednocześnie organ odmówił zwolnienia z podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru dokonanego na podstawie zgłoszenia celnego. Ponadto, w związku z wniesionym przez skarżącą wnioskiem o sprostowanie zgłoszenia celnego w zakresie rodzaju przedstawicielstwa, organ odmówił sprostowania zgłoszenia zgodnie z wnioskiem skarżącej.
Spór w sprawie niniejszej sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska organu co do zaistnienia podstaw do odmowy sprostowania zgłoszenia celnego w zakresie rodzaju przedstawicielstwa.
Stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Z akt sprawy wynika, że skarżąca – posiadając upoważnienie udzielone przez E. Spółkę z o.o. do działania w charakterze przedstawiciela bezpośredniego – przypadku trzech zgłoszeń celnych, tj. w zgłoszeniu, którego dotyczy niniejsza sprawa, w zgłoszeniu nr [...] z dnia 23 lipca 2021 r. oraz w zgłoszeniu nr [...] z dnia 7 listopada 2021 r. wskazała, że działa w charakterze przedstawiciela pośredniego. Bezsporne jest także, że w przypadku zgłoszenia celnego z dnia 7 listopada 2021 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej ostateczną decyzją z dnia 24 maja 2024 r. sprostował dane dotyczące rodzaju przedstawicielstwa.
Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny.
Zgodnie z art. 5 pkt 12 UKC "zgłoszenie celne" oznacza czynność, przez którą osoba w wymaganej formie i w określony sposób wyraża zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną, wskazując w stosownych przypadkach wszelkie szczegółowe ustalenia, które mają mieć zastosowanie. Natomiast w myśl art. 5 pkt 16 UKC, "procedurą celną" jest jedna z następujących procedur, którą zgodnie z przepisami kodeksu można objąć towary: a) dopuszczenie do obrotu; b) procedury specjalne; c) wywóz.
Zgłaszającym jest osoba, która składa zgłoszenie celne, deklarację do czasowego składowania, przywozową deklarację skróconą, wywozową deklarację skróconą, zgłoszenie do powrotnego wywozu lub powiadomienie o powrotnym wywozie we własnym imieniu, albo osobę, w której imieniu takie zgłoszenie, deklaracja lub powiadomienie są składane (art. 5 pkt 15 UKC).
Według art. 18 ust. 1 UKC każda osoba może ustanowić przedstawiciela celnego. Przedstawicielstwo może być bezpośrednie - w tym przypadku przedstawiciel celny działa w imieniu i na rzecz innej osoby, lub pośrednie - w tym przypadku przedstawiciel celny działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby.
Stosownie do art. 15 ust. 2 UKC, to osoba składająca zgłoszenie celne, deklarację do czasowego składowania, przywozową lub wywozową deklarację skróconą, zgłoszenie do powrotnego wywozu, powiadomienie o powrotnym wywozie, wniosek o udzielenie pozwolenia lub o wydanie innego typu decyzji jest odpowiedzialna za: a) prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu, deklaracji, powiadomieniu lub wniosku; b) autentyczność, prawidłowość i ważność dokumentu załączanego do zgłoszenia, deklaracji, powiadomienia lub wniosku; c) wypełnianie - w stosownych przypadkach - wszystkich zobowiązań związanych z objęciem towarów daną procedurą celną lub z prowadzeniem dozwolonych operacji. Z powołanego przepisu wynika zatem odpowiedzialność osoby dokonującej zgłoszenia celnego za jego treść.
Jednocześnie, zgodnie z art. 188 UKC, organy celne, w celu zweryfikowania prawidłowości danych zawartych w przyjętym zgłoszeniu celnym, mogą skontrolować zgłoszenie i dokumenty załączane do zgłoszenia, zażądać od zgłaszającego dostarczenia innych dokumentów, przeprowadzić rewizję towarów, pobrać próbki w celu dokonania ich analizy lub dokładniejszej rewizji towarów. Na mocy art. 191 UKC, wyniki weryfikacji zgłoszenia celnego wykorzystuje się do zastosowania przepisów regulujących procedurę celną, którą towary zostały objęte (ust. 1). Jeżeli zgłoszenie celne nie jest weryfikowane, ust. 1 stosuje się na podstawie danych zawartych w tym zgłoszeniu (ust. 2). Wyniki weryfikacji przeprowadzonej przez organy celne mają jednakową moc wiążącą na całym obszarze celnym Unii (ust. 3). Jeżeli spełnione są warunki do objęcia towarów daną procedurą i towary nie są przedmiotem żadnych zakazów i ograniczeń, organy celne zwalniają towary po weryfikacji danych w zgłoszeniu celnym lub po przyjęciu ich bez weryfikacji (art. 194 ust. 1 UKC). W świetle art. 188 UKC oraz art. 191 UKC dokonanie weryfikacji zgłoszenia celnego leży w zakresie uprawnień właściwego organu, który jednak nie jest zobligowany do weryfikacji zgłoszenia celnego bezpośrednio po jego złożeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt I GSK 833/19).
Z kolei po zwolnieniu towarów, art. 48 zdanie pierwsze UKC przewiduje, że do celów kontroli celnych organy celne mogą weryfikować prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu celnym, deklaracji do czasowego składowania, przywozowej deklaracji skróconej, wywozowej deklaracji skróconej, zgłoszeniu do powrotnego wywozu lub powiadomieniu o powrotnym wywozie, a także weryfikować istnienie, autentyczność, prawidłowość i ważność wszelkich załączonych dokumentów oraz mogą kontrolować księgowość zgłaszającego i pozostałą dokumentację dotyczącą operacji odnoszących się do towarów lub uprzednich lub późniejszych operacji handlowych związanych z tymi towarami po ich zwolnieniu.
W razie stwierdzenia nieprawidłowości weryfikacja zgłoszenia celnego następuje w drodze decyzji, za którą uznawany jest każdy akt wydany przez organy celne odnoszący się do przepisów prawa celnego zawierający orzeczenie w konkretnej sprawie, który pociąga za sobą skutki prawne dla zainteresowanej osoby lub zainteresowanych osób. Decyzja taka jest wydawana przez organ celny z urzędu, bez uprzedniego wniosku zainteresowanej osoby (art. 5 ust. 39, art. 29 UKC).
W okolicznościach niniejszej sprawy przyjęcie zgłoszenia nastąpiło bez weryfikacji. Towar objęto procedurą 42 czyli dopuszczeniem do swobodnego obrotu i wprowadzeniem do obrotu krajowego towarów, które podlegają dostawie zwolnionej z podatku VAT do innego państwa członkowskiego. Oznacza to, że po imporcie następuje wewnątrzunijna dostawa lub przemieszczenie towarów do innego państwa członkowskiego. W takim przypadku podatek VAT będzie należny w państwie członkowskim będącym końcowym miejscem przeznaczenia.
W zgłoszeniu celnym podano kod 1V1, czyli zwolnienie z podatku VAT na podstawie § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień. Z art. 5 ust. 1 ustawy VAT wynika zasada terytorialności, zgodnie z którą opodatkowaniem podatkiem VAT podlegają wymienione w tym przepisie czynności, w sytuacji gdy miejscem ich świadczenia jest terytorium kraju. Natomiast na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień, zwalnia się od podatku import towarów w przypadku, gdy miejscem przeznaczenia tych towarów jest terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju i wywóz z terytorium kraju tych towarów nastąpi w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Stosownie do § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, pod warunkiem że importer, który dokonuje wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, jest podatnikiem zarejestrowanym jako podatnik VAT UE oraz:
1) w momencie importu:
a) podał swój ważny numer identyfikacji podatkowej, o którym mowa w art. 97 ust. 10 ustawy, przyznany mu na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych,
b) przedstawił dowód wskazujący, że importowane towary przeznaczone są do transportu lub wysyłki z terytorium kraju na terytorium innego państwa członkowskiego, c) podał ważny numer identyfikacyjny VAT:
– przyznany mu na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych w państwie członkowskim przeznaczenia importowanych towarów - w przypadku, o którym mowa w art. 13 ust. 3 ustawy, albo
– nabywcy towarów przyznany mu na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych w państwie członkowskim przeznaczenia importowanych towarów - w przypadku, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy;
2) w terminie 4 miesięcy po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów, przedstawi odpowiednio dokumenty, o których mowa w ust. 3 lub 4;
3) w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym dokonywany jest import towarów, nie naruszył warunku, o którym mowa w pkt 2, w odniesieniu do towarów importowanych w okresie 17 miesięcy poprzedzających import towarów. Jeżeli warunek ten został naruszony, importer składa organowi celnemu w trybie stosowanym przy zabezpieczeniu należności celnych na podstawie przepisów celnych zabezpieczenie w wysokości równej kwocie podatku, który nie zostanie uiszczony.
Importer jest obowiązany do przedstawienia organowi celnemu dokumentu potwierdzającego wykazanie w informacji podsumowującej wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, o której mowa w ust. 1 (§ 4 ust. 3 rozporządzenia).
W sprawie nie jest kwestionowane, że będąca importerem spółka E. naruszyła przepis § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień, gdyż w terminie 4 miesięcy po powstaniu obowiązku podatkowego nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego wykazanie w informacji podsumowującej wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Natomiast skarżąca, która dokonała złożenia zgłoszenia celnego, kwestionuje swoją odpowiedzialność w niniejszej sprawie z uwagi na odmowę uwzględnienia przez organy celne wniosku o sprostowanie zgłoszenia celnego w zakresie rodzaju przedstawicielstwa z pośredniego – wskazanego w zgłoszeniu celnym na bezpośrednie.
W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organów o braku podstaw do sprostowania zgłoszenia celnego w zakresie postulowanym przez skarżącą.
Skarżąca w tym zakresie zarzuca, że organy celne nie zastosowały art. 48 UKC. W jej ocenie organ zobowiązany był zweryfikować prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu celnym z uwagi na istnienie oczywistej sprzeczności pomiędzy informacją dotyczącą rodzaju przedstawicielstwa, a treścią upoważnienia załączonego do przedmiotowego zgłoszenia.
Podkreślić jednak należy po pierwsze, że zgłoszenie celne zostało złożone przez profesjonalny podmiot – agenta celnego. Agentem celnym może być wyłącznie osoba wpisana na listę agentów celnych. Zawód agenta celnego jest zawodem regulowanym, a więc wykonywanie go możliwe jest po spełnieniu określonych przepisami prawa warunków. Oznacza to, że można i należy oczekiwać od niego najwyższej staranności w zakresie wykonywania obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów. W związku z tym, że zgłaszającym był agent celny, a więc podmiot profesjonalnie zajmujący się dokonywaniem zgłoszeń celnych, organy celne zasadnie mogły odstąpić od weryfikacji zgłoszenia celnego bezpośrednio po jego złożeniu, analizując i oceniając potencjalne ryzyko naruszenia przepisów.
Po drugie, skorzystanie przez organ z art. 48 UKC po zwolnieniu towaru jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organu. To organ celny decyduje, na podstawie posiadanych danych, czy zachodzi konieczność weryfikacji prawidłowości i kompletności informacji podanych w zgłoszeniu celnym.
W związku z tym sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 48 UKC, w sytuacji, gdy to skarżąca odpowiadała za prawidłowe sporządzenie zgłoszenia celnego, jest w ocenie Sądu nieuzasadniony.
Przepisy UKC przewidują też w określonych przypadkach możliwość korekty zgłoszenia celnego przez zgłaszającego. Zgodnie z art. 173 ust. 1 UKC zgłaszający, na wniosek, za zgodą organu celnego może po przyjęciu zgłoszenia celnego sprostować jedną lub kilka jego danych. Sprostowanie nie może powodować, że zgłoszenie celne będzie dotyczyć towarów innych niż te, których dotyczyło pierwotnie (ust. 1). Sprostowanie nie jest możliwe, jeżeli wnioskowano o nie po tym, jak organy celne: a) poinformowały zgłaszającego o zamiarze przeprowadzenia rewizji towarów; b) stwierdziły nieprawidłowość danych zawartych w zgłoszeniu celnym; c) zwolniły towary (ust. 2).
Ponadto na wniosek zgłaszającego, w terminie trzech lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, można wyrazić zgodę na sprostowanie zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów, co umożliwi zgłaszającemu spełnienie obowiązków wynikających z objęcia towarów daną procedurą celną (art. 173 ust. 3 UKC).
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 8 czerwca 2023 r., C-640/21, wskazał, że unijny kodeks celny opiera się na systemie zgłoszeniowym w celu ograniczenia w jak największym stopniu formalności celnych i kontroli celnych, zapobiegając jednocześnie nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom mogącym przynieść szkodę budżetowi Unii. To ze względu na znaczenie, jakie dla prawidłowego funkcjonowania unii celnej mają owe uprzednie zgłoszenia, unijny kodeks celny w art. 15 nakłada na zgłaszających obowiązek dostarczenia prawidłowych i kompletnych informacji. Ów obowiązek jest powiązany z zasadą nieodwołalności zgłoszenia celnego z chwilą jego przyjęcia, od której wyjątki zostały ściśle określone w regulacji unijnej w tej dziedzinie. O ile ta zasada nieodwołalności została złagodzona pod rządami unijnego kodeksu celnego poprzez przewidzianą w art. 173 tego kodeksu możliwość sprostowania zgłoszenia celnego, o tyle możliwość ta stanowi wyjątek od tej zasady, który należy interpretować ściśle.
Zasadą jest zatem, że sprostowanie nie jest możliwe, jeżeli wnioskowano o nie po tym, jak organy celne zwolniły towary. W rozpatrywanej sprawie bezspornym zaś jest, że towar w postaci oleju słonecznikowego został zwolniony. Natomiast art. 173 UKC, stanowiący wyjątek od tej zasady, musi być wykładany ściśle.
Trzeba jednocześnie zauważyć, że instytucja sprostowania zgłoszenia celnego w zasadzie odpowiada instytucji sprostowania zgłoszenia celnego, która już funkcjonowała pod rządami rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE L 302 z dnia 19 października 1992 r., s. 1 z późn. zm., dalej jako "WKC").
Wprawdzie instytucja sprostowania przewidziana w UKC, w odróżnieniu od przepisu obowiązującego pod rządami WKC, przewiduje obecnie możliwość sprostowania zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów, obwarowując to przede wszystkim terminem na złożenie takiego wniosku, jednak charakter i istota tej instytucji pozostaje niezmienna. W piśmiennictwie na gruncie art. 65 WKC wskazywano, że charakter dozwolonych zmian na podstawie tego przepisu winien się ograniczyć do stosunkowo prostych czynności o charakterze doprecyzowującym określone dane i informacje zawarte w zgłoszeniu celnym (zob. W. Morawski [red.], M. Krzewiński, K. Lasiński-Sulecki, R. Mateńka, A. Milczarczyk, R. Rosiak, T. Rudyk, C. Sowiński, M. Śpiewak, Wspólnotowy kodeks celny, LEX 2007, Lex nr 38280). Nie ulega wątpliwości, że w ramach instytucji sprostowania nie dokonuje się weryfikacji/kontroli zgłoszenia celnego. Jeżeli zaś zgłoszenie celne zawiera pewne oczywiste błędy, czy też nieścisłości, zgłaszający ma możliwość dokonania jego korekty, sprecyzowania i nadania mu brzmienia, jakiego w gruncie rzeczy oczekiwał, a na skutek niedopatrzenia w jego treści ujawniły się oczywiste niedokładności. O doprecyzowującym charakterze instytucji sprostowania zgłoszenia celnego świadczy to, że nie może ono powodować, że zgłoszenie celne będzie dotyczyć towarów innych niż te, których dotyczyło pierwotnie zgłoszenie.
Art. 173 UKC ust. 1 i ust. 2 zawiera treść zasadniczo odpowiadającą treści art. 65 WKC. Natomiast ust. 3 zawiera normę nową, zgodnie z którą na wniosek zgłaszającego, w terminie trzech lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, można wyrazić zgodę na sprostowanie zgłoszenia celnego, po zwolnieniu towarów, co umożliwi zgłaszającemu spełnienie obowiązków wynikających z objęcia towarów daną procedurą celną.
Sąd zwraca uwagę, że ma on zastosowanie wówczas, gdy zgłaszający chce złożyć "korektę" zgłoszenia celem "dopełnienia obowiązków". Zauważyć też należy, że sformułowanie "można wyrazić zgodę" oznacza, że zależy to od uznania przez organ celny, że wystąpiły przesłanki do zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym.
Co istotne, w przywołanym wyroku C-640/21 Trybunał zauważył, że dokonywanie owej ścisłej wykładni odzwierciedla wolę prawodawcy. "Jak wynika bowiem z porównania art. 173 ust. 3 unijnego kodeksu celnego w postaci, w jakiej został on przyjęty przez tego prawodawcę, z tekstem zaproponowanym w tym względzie przez Komisję w art. 149 wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego unijny kodeks celny [COM(2012) 64 final], prawodawca ten dodał do owego art. 173 przesłankę, przypomnianą w pkt 40 niniejszego wyroku, zgodnie z którą o takie sprostowanie można wystąpić po zwolnieniu towarów jedynie w celu umożliwienia wnioskodawcy wywiązania się z obowiązków dotyczących objęcia towarów daną procedurą celną, wyrażając w ten sposób swoją wolę ograniczenia możliwości sprostowania zgłoszeń celnych" (p. 44). Przytoczony wyrok TSUE dotyczył wprawdzie innego stanu niż ma to miejsce w niniejszej sprawie, niemniej należy podkreślić istotne wskazanie Trybunału w przedmiocie dokonywania ścisłej wykładni art. 173 ust. 3 UKC.
W niniejszej sprawie słusznie organy wskazały, że nie został spełniony warunek przewidziany w art. 173 ust. 3 UKC.
Zasadniczym powodem, który uniemożliwiał zastosowanie w sprawie art. 173 ust. 3 UKC jest okoliczność, że określonym w tym przepisie celem dopuszczalnego sprostowania jest umożliwienie "spełnienia obowiązków wynikających z objęcia towarów daną procedurą celną". Zatem wykładając ściśle - przepis ten może mieć zastosowanie w sytuacji, gdy składana korekta (sprostowanie) uprzednio dokonanego zgłoszenia służy realizacji (wypełnieniu) obowiązków ciążących na zgłaszającym.
Podstawowym i zasadniczym obowiązkiem w przypadku sprowadzenia towarów nieunijnych na obszar celny Unii jest zapłata długu celnego. Natomiast w stanie faktycznym sprawy – wobec okoliczności, że ze zgłoszenia celnego nie wynikły obowiązki uiszczenia należności celnych (wskazano metodę płatności "L") – po zwolnieniu towarów na skarżącej nie spoczywały już obowiązki wynikające z norm unijnego kodeksu cywilnego.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że przedmiotowej sprawie skarżąca domagając się sprostowania zgłoszenia celnego w zakresie zmiany rodzaju przedstawicielstwa, w istocie dąży do uchylenia się od solidarnej odpowiedzialności z tytułu podatku od towarów i usług wraz z podatnikiem – E. Sp. z o.o.
Z powyższego wynika, że skarżąca za pomocą wniosku o sprostowanie złożonego przez nią zgłoszenia nie dąży do realizacji obowiązków ciążących na skarżącej, jako na zgłaszającym. Natomiast zgodnie z art. 173 ust. 3 UKC sprostowanie zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów jest dopuszczalne jedynie w celu wywiązania się z obowiązków wynikających z objęcia towarów daną procedurą celną.
Zdaniem Sądu istotne jest również, że art. 173 ust. 3 UKC przewiduje możliwość wyrażenia przez organ celny zgody na sprostowanie zgłoszenia celnego – pod pewnymi warunkami. Jest to więc uznaniowa decyzja organów celnych. Innymi słowy – nawet w przypadku spełnienia warunków umożliwiających sprostowanie zgłoszenia celnego – nie przesądza to jeszcze, że podjęta zostanie decyzja uwzględniająca wniosek strony w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe, zarzut naruszenia art. 173 ust. 3 UKC wskutek jego niezastosowania do ustalonego stanu sprawy, jest w ocenie Sądu nieuzasadniony.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi podkreśla, że w wyroku z dnia 16 lipca 2020 r., w sprawie C-97/19 Pfeifer & Langen TSUE wyraził stanowisko, zgodnie z którym art. 78 ust. 3 WKC należy interpretować w ten sposób, że organy celne mogą uwzględnić wniosek o dokonanie kontroli zgłoszenia celnego mający na celu ujawnienie istnienia stosunku przedstawicielstwa pośredniego między, z jednej strony, umocowanym, który omyłkowo wskazał, że działa wyłącznie we własnym imieniu i na własną rzecz, mimo że posiadał umocowanie od posiadacza świadectwa przywozowego, a, z drugiej strony, mocodawcą, na rzecz którego zgłoszenie zostało dokonane.
W istocie, TSUE w powołanym wyroku potwierdził, że żaden przepis WKC nie zabrania dokonania na podstawie jego art. 78 ust. 3 zmiany elementów zawartych w zgłoszeniu celnym, takich jak informacje dotyczące osoby zgłaszającego, a w szczególności istnienie stosunku przedstawicielstwa pośredniego. TSUE w związku z tym uznał, że art. 78 WKC może znaleźć zastosowanie w sytuacji, w której umocowany jest w stanie, również po zwolnieniu towarów, przedstawić umocowanie, w którym zlecono mu dokonanie zgłoszenia celnego.
Jednak nie można tracić z pola widzenia, że równocześnie TSUE wyjaśnił, iż art. 74 ust. 1 WKC stanowi, że dług celny musi zostać zapłacony lub zabezpieczony zanim możliwe będzie zwolnienie danych towarów. Ze względu na to, że art. 78 tego kodeksu znajduje zastosowanie po zwolnieniu towarów, a tym samym po zapłaceniu lub zabezpieczeniu długu celnego, zmiana informacji dotyczących osoby zgłaszającego nie wiąże się z ryzykiem braku zapłaty długu celnego. Jest tak tym bardziej z tego względu, że - jak wynika z art. 4 pkt 18 i art. 5 ust. 2 w związku z art. 201 ust. 3 akapit pierwszy tego kodeksu - wskutek zmiany owych informacji w celu wykazania istnienia stosunku przedstawicielstwa pośredniego dłużnikiem owego długu byłaby nie tylko osoba, która pierwotnie dokonała zgłoszenia celnego we własnym imieniu i na własną rzecz, lecz również osoba pośrednio reprezentowana.
Natomiast w sprawie niniejszej sytuacja jest odmienna. Nie mamy do czynienia z obowiązkiem zapłaty długu celnego, a jednocześnie złożony wniosek o sprostowanie zgłoszenia celnego, przez zmianę przedstawicielstwa pośredniego na bezpośrednie, w przypadku jego uwzględnienia nie skutkowałyby odpowiedzialnością dodatkowego podmiotu, ale przeciwnie – wyłączeniem solidarnej odpowiedzialności skarżącej za zapłatę należnego podatku VAT.
W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zauważył, że wniosek skarżącej o sprostowanie zgłoszenia celnego w zakresie rodzaju przedstawicielstwa został złożony pismem z dnia 14 listopada 2022 r., to jest 11 miesięcy po złożeniu zgłoszenia celnego i w trakcie jego kontroli. Z powyższego, zdaniem organu odwoławczego można wywnioskować, że w sytuacji kontroli zgłoszenia "z urzędu" przez organ w zakresie podatków zgłaszająca próbuje wykazać, że nie jest współodpowiedzialna za należności podatkowe, składając do organu wniosek o korektę zgłoszenia w zakresie rodzaju przedstawicielstwa - z pośredniego na bezpośrednie.
Sąd dostrzega, że w istocie taka mogła być motywacja skarżącej przy złożeniu wniosku o sprostowanie zgłoszenia celnego. Przy tym w sprawie istotne są nie tyle same motywy, ale okoliczność, że w okolicznościach sprawy na skarżącej nie ciążą już obowiązki wynikające z uregulowań prawa celnego, a jednocześnie postulowana przez skarżącą korekta zgłoszenia celnego w istocie skutkowałaby wyłączeniem odpowiedzialności skarżącej, podczas gdy w świetle treści art. 173 ust. 3 UKC sprostowanie zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów ma umożliwić zgłaszającemu spełnienie obowiązków wynikających z objęcia towarów daną procedurą celną, a nie wyłączyć solidarną odpowiedzialność z tytułu należnego w związku z importem towaru podatku VAT.
Jeszcze raz wymaga podkreślenia, że to na zgłaszającym spoczywa obowiązek wskazania w zgłoszeniu celnym prawidłowych danych dotyczących towaru. Dane zawarte w zgłoszeniu celnym, przyjętym przez organ celny po jego weryfikacji lub bez jej przeprowadzenia, są co do zasady wiążące, a skutki nieprawidłowego zadeklarowania tych danych obciążają zgłaszającego. Jak zostało podniesione już wyżej, przedmiotowe zgłoszenie celne zostało złożone przez agencję celną. Od takiego przedstawiciela wymaga się wyższego miernika staranności. Przedstawiciel importera, jako profesjonalny podmiot zajmujący się zgłaszaniem towarów do procedury celnej, powinien mieć świadomość tego, że wskazanie rodzaju przedstawicielstwa jest bardzo istotnym elementem zgłoszenia, dotyczy bowiem określenia odpowiedzialności za należności celne i podatkowe z tytułu importu towaru.
W sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca dokonując zgłoszenia celnego dysponowała upoważnieniem do działania w charakterze przedstawiciela bezpośredniego. Zgodnie z przywołanym już wcześniej art. 18 ust. 1 UKC, przedstawicielstwo może być bezpośrednie - w tym przypadku przedstawiciel celny działa w imieniu i na rzecz innej osoby, lub pośrednie - w tym przypadku przedstawiciel celny działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby. Jak podniesiono w zaskarżonej decyzji, przedstawiciel pośredni jest współodpowiedzialny za zgłoszenie celne, czyli ponosi odpowiedzialność za należyte wywiązanie się z obowiązku uiszczenia długu celnego (należności celnych), natomiast przedstawiciel bezpośredni działa w imieniu swojego mocodawcy, ale za długi odpowiada importer towarów.
Jednocześnie zgodnie z art. 19 ust. 1 UKC podczas kontaktu z organami celnymi przedstawiciel celny zgłasza fakt wykonywania czynności na rzecz osoby reprezentowanej i określa, czy jest to przedstawicielstwo pośrednie czy bezpośrednie. Osoba, która nie deklaruje faktu wykonywania działalności w charakterze przedstawiciela celnego lub osoba, która deklaruje, że działa w charakterze przedstawiciela nie będąc do tego umocowana jest traktowana jako działająca we własnym imieniu i na własną rzecz.
Skarżąca podnosi, że organ celny dokonał błędnej wykładni i niewłaściwie zastosował art. 19 ust. 1 UKC, przyjmując, że omyłkowe zadeklarowanie w zgłoszeniu celnym przedstawicielstwa pośredniego przez osobę posiadającą upoważnienie do działania w charakterze przedstawiciela bezpośredniego oznacza, że osoba ta działa w charakterze przedstawiciela nie będąc do tego umocowana, a w konsekwencji uznanie, że zgłaszający działa we własnym imieniu i na własną rzecz, podczas gdy z przepisu nie wynika taki wniosek.
W ocenie Sądu, rację jednak należy przyznać w tym zakresie organom celnym. Słusznie bowiem wskazał organ drugiej instancji, że zastosowanie odpowiedniego rodzaju upoważnienia i właściwe jego wskazanie w zgłoszeniu celnym ma dla organu celnego kluczowe znaczenie, a to z uwagi na solidarną odpowiedzialność importera i przedstawiciela pośredniego za zaległy podatek VAT na mocy art. 77 ust. 3 UKC oraz art. 38 ust. 1 ustawy VAT. W tym przypadku zgłaszający nie był prawidłowo umocowany. Skoro zadeklarował przedstawicielstwo pośrednie w zgłoszeniu, a z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało, że takiego upoważnienia nie posiada, oznacza to, że skarżąca w świetle art. 19 ust. 1 UKC powinna być traktowana jako działająca we własnym imieniu i na własną rzecz.
Jednak rozważania te nie mają w sprawie tak istotnego znaczenia w świetle treści art. 173 ust. 3 UKC, który to ten przepis stanowił istotę problemu prawnego występującego w sprawie.
Z omówionych względów Sąd uznał za prawidłową ocenę organów co do braku podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o sprostowanie zgłoszenia celnego.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że bez wpływu na wynik niniejszej sprawy pozostaje okoliczność uwzględnienia przez Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej analogicznego wniosku skarżącej o sprostowanie danych w innym zgłoszeniu z dnia 7 listopada 2021 r. Prawidłowa jest bowiem ocena organów obu instancji o braku podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy.
W konsekwencji niezasadny okazał się także podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 19a ust. 9 w zw. z art. 30b ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT, w związku z art. 77 ust. 1 i 3 oraz art. 5 pkt 15 UKC, który skarżąca wywodziła wyłącznie z faktu niedokonania korekty zgłoszenia w zakresie rodzaju przedstawicielstwa.
Zgodnie z art. 19a ust. 9 ustawy VAT obowiązek podatkowy powstaje w chwili powstania długu celnego. Podstawą opodatkowania z tytułu importu towarów jest wartość celna powiększona o należne cło. Jeżeli przedmiotem importu są towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o należne cło i podatek akcyzowy (art. 30b ust. 1 ustawy VAT). Na mocy art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, na których ciąży obowiązek uiszczenia cła, również w przypadku, gdy na podstawie przepisów celnych importowany towar jest zwolniony od cła albo cło na towar zostało zawieszone, w części lub w całości, albo zastosowano preferencyjną, obniżoną lub zerową stawkę celną. Z kolei w myśl art. 77 ust. 1 dług celny w przywozie powstaje w wyniku objęcia towarów nieunijnych podlegających należnościom celnym przywozowym jedną z następujących procedur celnych: a) dopuszczenia do obrotu, w tym na mocy przepisów o końcowym przeznaczeniu; b) odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem z należności celnych przywozowych. W okolicznościach sprawy nie budzi zaś wątpliwości, że skarżąca zgodnie z treścią zgłoszenia celnego jest podmiotem solidarnie odpowiedzialnym z tytułu podatku VAT należnego w związku z importem towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym.
Z tych wszystkich przyczyn i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) Sąd oddalił skargę.