Uzasadnienie
W dniu 21 listopada 2023 roku J. W., reprezentowany przez pełnomocnika złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W dacie składania wniosku przebywał w Zakładzie Karnym w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] , o sygn.II K 176/23 i odbywał karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
We wniosku wskazał, że był zobligowany z uwagi na obawę o swoje życie do wyjazdu z Polski. Jego 34 letni w dacie składania wniosku syn cierpi na depresję , a z powodu próby samobójczej jest niepełnosprawny i konieczne są wydatki na opiekę medyczną ortopedyczną i psychiatryczną. Wnioskodawca postanowił w celu lepszej opieki medycznej nad synem pozostać we [...] i tam otworzyć restaurację. Dodał też we wniosku ,że ma schorowaną matkę , która również potrzebuje pomocy ,w tym finansowej. Jej stan zdrowia jest ciężki i wymaga opieki osób trzecich, nie wychodzi z domu i nie może się ruszać, wnioskodawca wymienił schorzenia , które od lat towarzyszą matce. Nadto wyrokiem sądu karnego został zobligowany do uiszczenia kwoty 25 432,00 zł tytułem obowiązku naprawienia szkody oraz 4000 zł tytułem grzywny. Nie posiada majątku, z którego mógłby zaspokoić swoich wierzycieli . Sam jest schorowany ,a w roku 2020 przeszedł zawał ,zmaga się z cukrzycą typu II i nadciśnieniem tętniczym .
W formularzu oświadczenia majątkowego podał jeszcze ,że posiada oprócz zaległych składek jeszcze 120 tysięcy zł innych zobowiązań, które reguluje w kwocie po 730 zł miesięcznie.
Załączył do wniosku protokół rozprawy z postępowania karnego, ksero wyroku karnego, ksero nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, dyspozycje przelewów na konto matki D. W., screeny artykułów prasowych oraz dokumentację medyczną.
Decyzją z dnia 2 stycznia 2024 roku ZUS , o nr [...], I Oddział w [...] odmówił J. W. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem w łącznej kwocie 227 269, 43 złotych.
Odnosząc się do kwestii przedawnienia przyjął, że wobec należności za okres 1/2209 do 11/2010,07/2013,09/2013 do 11/2020 nastąpiło wszczęcie postępowania egzekucyjnego w dniu 22 marca 2010 roku i sukcesywne kierowanie należności do egzekucji spowodowało ,że bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu i trwa nadal. W zakresie składek na FUS i FUZ za okres 12/2010-06/2013,08/2013 i FP za okres 09/2009-06/2013,08/2013 upłynął termin ich dochodzenia, ale zostały zabezpieczone hipoteką na nieruchomości wnioskodawcy ,a wpisy hipotek zostały dokonane w latach 2011-2014 ,czyli przed upływem terminu przedawnienia. W uzasadnieniu dalej organ przyjął, że w sprawie nie zaistniały przesłanki art. 28 ust.3 ustawy o systemie społecznych pkt 1-6. W stosunku do strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, z przyczyn oczywistych nie ma zastosowania przesłanka z art. 28 ust.3 pkt 1 , zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Obecny brak efektu w egzekwowaniu składek nie przesądza o całkowitej ich nieściągalności ,a stwierdzenie, że nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne jest przedwczesne. Sytuacja, z uwagi na pobyt w więzieniu ma charakter przejściowy. Należności mogą być dochodzone z przedmiotu hipoteki , ponieważ przed upływem ich przedawnienia zostały skutecznie zabezpieczone hipoteką Dokonane na majątku zabezpieczenie zwiększa szansę na choćby częściową spłatę zaległych składek w następstwie ewentualnej licytacji nieruchomości. Organ egzekucyjny nie stwierdził całkowitej nieściągalności z tytułu składek.
Organ nie znalazł też podstaw do umorzenia należności z uwagi na przepisy ust.3a u.s.u.s tj. z uwagi na sytuację rodzinną i majątkową określoną przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej
Podkreślono ,że pobyt w Zakładzie Karnym nie może stanowić przesłanki do zwolnienia z obowiązku spłaty zobowiązania , zwłaszcza ,że koniec odbywania kary nie jest odległy i jest to wrzesień 2024. Fakt pozostawania w leczeniu nie jest przesłanką do umorzenia należności .Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności tylko wtedy , gdy pozbawia osobę zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opalenie należności . Podkreślono, że syn posiada rentę inwalidzką ,a w aktach brak dokumentu potwierdzającego wykluczenie wnioskodawcy z rynku pracy po wyjściu z więzienia. Działalność gospodarcza została zlikwidowana , więc Zakład nie mógł stwierdzić istnienia przesłanki z § 3 ust.1 pkt 1 - 3 w/w rozporządzenia.
Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zakwestionowano w nim w szczególności ustalenia organu odnośnie przesłanek z art.28 ust.3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Podkreślono, że lokal , dla którego prowadzona jest księga wieczysta w istocie nie istnieje ,bowiem uległ doszczętnemu spaleniu. Postępowanie w tej sprawie prowadzone było przez Prokuraturę Rejonową w [...] i zdaniem wnioskodawcy lokal ten nie ma już żadnej wartości. Zawnioskował w tym zakresie o załączenie do akt postępowania administracyjnego materiałów z powyższej jednostki prokuratury. Od 14 lat nie ma też pojazdów , o których mowa w decyzji, gdyż była partnerka miała je wyrejestrować. Strona złożyła też kolejny formularz o stanie majątkowym. Wskazała w nim, że od 2022 roku nie pracuje zawodowo, jest po zawale, choruje na cukrzycę ,a dodatkowo opiekuje się synem.
Decyzją z dnia 8 kwietnia 2025 roku , o nr [...] ZUS Oddział w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano na złożone oświadczenie , z którego wynika ,że J. W. jest rozwiedziony , nie pracuje zarobkowo, nie pobiera emerytury czy renty, nie posiada dochodu z innych źródeł , nie pobiera zasiłku ani świadczenia z Urzędu Pracy, nie pobiera zasiłku z opieki społecznej, nie korzysta z innych form pomocy , nie ponosi stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem , prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada zobowiązań finansowych , nie posiada ruchomości, nieruchomości ,praw majątkowych oraz wierzytelności .Od roku 2022 ma trudną sytuację materialną , gdyż nie pracuje zawodowo, jest po przebytym zawale , choruje na cukrzycę i dodatkowo opiekuje się synem , który od 2010 roku jest inwalidą. Organ ustalił też z urzędu ,że J. W. w roku 2010 zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej , nie posiada tytułu do ubezpieczeń, posiada następców prawnych tj. matkę i syna, jest właścicielem pojazdów z roku 2009 tj. [...] , przy czym wartość pojazdów nie pozwala na dokonanie zastawu skarbowego. Jest właścicielem nieruchomości o pow.22,5 m2 w [...] , na której zabezpieczono należności wobec ZUS. Na podstawie powyższych ustaleń przyjął, że ponownie brak podstaw do przyjęcia ,aby zaistniały wobec strony przesłanki z art.28 ust.3 u.s.u.s. Podzielił też stanowisko organu I instancji odnośnie przedawnienia składek. W zakresie przesłanek rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej organ stwierdził ,że nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust.1 , gdyż strona nie przedłożyła żadnych danych odnośnie kosztów utrzymania. Podkreślono, że organ pomimo zachowania należytej staranności nie był w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz zbadać , czy budżet gospodarstwa domowego pozwala na sfinansowanie wydatków, nie może więc w sposób wiarygodny odnieść sytuacji strony do wskaźnika minimum socjalnego.