2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc brak wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c p.e.a.).
W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że obowiązek jest wymagalny.
Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć - zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy - jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie.
Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji). W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 ustawy wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącej obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią (art. 5 ust. 2 ustawy).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).
Z powołanych przepisów art. 17 ust. 2-4 ustawy wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. W art. 17 ust. 10 ustawy udzielono delegację ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m. in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 27 września 2023 r., które zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172). Rozporządzenie z 27 września 2023 r. weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. Tytuł wykonawczy wystawiono 9 listopada 2023 r., gdy obowiązywało już rozporządzenie z 27 września 2023 r.
Przepisy § 2 pkt 6, pkt 7 i pkt 10 rozporządzenia z 27 września 2023 r. stanowią, że obowiązkiem szczepień ochronnych objęte są choroby zakaźne wymienione w tytule wykonawczym, tj. odpowiednio nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra i różyczka.
Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 tego rozporządzenia obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw powyższym chorobom obejmuje dzieci i młodzież od ukończenia 12 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia.
Obowiązek ten był wymagalny już od osiągnięcia przez dziecko dolnej granicy wieku (zgodnie z poprzednio obowiązującym rozporządzeniem - od 13 miesiąca życia), a nie dopiero od dnia ukończenia przez nie 19 roku życia.
Wobec tego organy prawidłowo przyjęły, że w dniu wystawienia tytułu wykonawczego (9 listopada 2023 r.) wymienione w nim szczepienia były w stosunku do córki skarżącej obowiązkowe i wymagalne. Córka skarżącej nie została poddana szczepieniom ochronnym przeciwko tym chorobom, mimo że termin podania dawki szczepionki już upłynął, co potwierdza też treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r. W tej sytuacji obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.
Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia skarżąca nie przedstawiła dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych córki ani dokumentu uzasadniającego brak wymagalności jego wykonania.
Zgodnie z art. 17 ust. 3 i 4 ustawy lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, co nie oznacza, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań stanowią przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia z 27 września 2023 r.). Z dokumentacji dotyczącej małoletniej znajdującej się w aktach sprawy nie wynika, aby obowiązek szczepień został w stosunku do niej odroczony.
W pierwszej kolejności przeprowadzane jest badanie kwalifikacyjne do szczepienia, podczas którego lekarz przeprowadzający kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Następnie dopiero lekarz specjalista przeprowadza konsultację i decyduje o ewentualnym odroczeniu obowiązkowego szczepienia ochronnego. Wynik tej konsultacji odnotowuje się w dokumentacji, o której mowa w § 12 ust. 1 rozporządzenia z 27 września 2023 r., tj. karcie uodpornienia (pkt 1), książeczce szczepień (pkt 2), Karcie Szczepień oraz innej dokumentacji medycznej, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (pkt 3).
Z przedstawionych względów jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniej córki skarżącej.
Wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego i wystąpienie przez niego do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, aby w przypadku córki skarżącej stwierdzono przeciwwskazania do wykonania szczepień. W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów córka skarżącej nie została zaszczepiona przeciwko wskazanym chorobom. W tej sytuacji obowiązek skarżącej poddania małoletniej szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dniu wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 2, art. 47 Konstytucji oraz art. 8 ust. 1 Konwencji. Ustawodawca konstytucyjny w art. 68 ust. 4 Konstytucji nałożył na władze publiczne obowiązek zwalczania chorób epidemicznych. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. Zwalczanie chorób epidemicznych obejmuje nie tylko ich leczenie, ale również zapobieganie ich rozpowszechnianiu się, także w drodze stosowania środków profilaktycznych, jakimi są obowiązkowe szczepienia. W realiach demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) obowiązane jest przyjmowanie takich rozwiązań, które równoważą możliwości prawne ochrony interesu indywidualnego i interesu społecznego. Dobro dziecka i interes społeczny wymagają, aby rodzice dobrowolnie poddawali dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie tylko po to, aby uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, ale aby chronić prawa dziecka, których zabezpieczenie zapewnia Rzeczpospolita Polska (art. 72 ust. 1 Konstytucji). W analizowanym przypadku zachodzi zderzenie się dwóch interesów: indywidualnego i ogólnospołecznego, co wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, która jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji). Obowiązkowość szczepień ma na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m. in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy. Powyższe wyklucza istnienie problemu konstytucyjności obowiązkowości szczepień na tle art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji. Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, to jest badanie kwalifikacyjne w celu stwierdzenia czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie wydaje się zatem, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka.
Reasumując, jakkolwiek Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK 81/19 zakwestionował przepisy dotyczące Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanego w formie komunikatu GIS, to zarazem potwierdził istniejący z mocy prawa obowiązek tych szczepień. Nie ma racji zatem skarżąca twierdząc, że obowiązek szczepień jest niezgodny z Konstytucją. Trybunał stwierdził jedynie niekonstytucyjność formy, w jakiej określany jest termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, a nie samej wymagalności czy obowiązkowości szczepień.
Nie ma podstaw do uznania, że wprowadzony przez polskiego ustawodawcę obowiązek szczepień ochronnych małoletnich stanowi naruszenie konwencyjnego prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego rodziców i dzieci (art. 8 ust. 1 Konwencji).
W związku z powyższym Sąd uznał za niezasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji, jak również Sąd nie dostrzegł zasadności skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego co do zgodności art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i 2 oraz ust. 11 ustawy z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2 i 3, art. 68 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji.
Ponadto, za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny, bez pomijania jakiegokolwiek dowodu w sprawie. W niniejszej sprawie jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Wyniki swoich ustaleń organy przedstawiły w uzasadnieniach, które były prawidłowe w swej budowie, odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii wymagalności obowiązku podania małoletniego dziecka poszczególnym szczepieniom.
Wobec tego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) oddalił skargę.