Kolegium wyjaśniło, że tytuł wykonawczy będący podstawą przedmiotowej egzekucji został wystawiony z powodu braku uiszczenia nałożonej na zobowiązanego postanowieniem Starosty z 19.01.2023 r. grzywny w celu przymuszenia. Wniosek o umorzenie tejże grzywny został załatwiony negatywnie – postanowieniem Starosty z 1.06.2023 r. Postanowienie to jest ostateczne. Do dnia wydania ww. postanowienia zobowiązany nie złożył zawiadomienia o zakończeniu rekultywacji gruntów objętych decyzją Starosty z 12.08.2002 r. Starosta zaś w wyniku oględzin 22.06.2023 r. ustalił, że na przedmiotowej działce nr [...] POLE I ma wyprofilowane skarpy, lecz w części wymaga jeszcze prac kształtujących, a POLE II ma strome i niewyprofilowane skarpy, znajduje się na nim jeszcze nadkład złoża, od strony płd i wsch. weszła już sukcesja naturalna (krzewy i drzewa). Reasumując – obowiązek rekultywacji nadal ciąży na zobowiązanym.
Kolegium odnosząc się do zarzutów uznało, że nie doszło do zmaterializowania się normy art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) upea. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Taki stan rzeczy nie występuje w sprawie – wniosek strony o umorzenie należności z tytułu grzywny w celu przymuszenia został rozpatrzony negatywnie, a zatem jest wymagalny.
W skardze skierowanej do tut. Sądu H. S. zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) upea wskazując na okoliczności zaprezentowane we wniesionych zarzutach.
W odpowiedzi SKO w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skargę należało oddalić. Jej przedmiotem skarżący uczynił postanowienie SKO w [...] z 26 marca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z 16 sierpnia 2023 r. oddalające zarzuty braku wymagalności obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego egzekucji pieniężnej z 22.06.2023 r. nr [...] Przypomnieć należy, że ów tytuł wykonawczy dotyczył obowiązku pieniężnego, określonego postanowieniem Starosty [...] z 19.01.2023 r., uiszczenia grzywny w kwocie 5.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z 20.12.2022 oraz opłaty za wydanie postanowienia w wys. 68 zł.
Skarżący sformułował zarzuty w oparciu o przepis art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) upea.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 upea zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 upea).
W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Wymienione w art. 33 § 2 upea podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.
Z akt sprawy wynika, że skarżący nie wniósł zażalenia na postanowienie Starosty [...] z 19.01.2023 r. o nałożeniu na skarżącego grzywny w kwocie 5.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z 20.12.2022, a polegające na wykonaniu w kierunku leśnym rekultywacji gruntów po eksploatacji kruszywa naturalnego ze złoża "[...]" na terenie gruntów położonych w granicach działek nr [...] i [...] obr. [...], gm. [...], w terminie który upływał z dniem 31.12.2017 r. tj. 5 lat po wygaśnięciu koncesji upoważniającej na prowadzenie działalności w zakresie eksploatacji złoża "[...]". Postanowienie to stało się zatem ostateczne. Organy orzekające w niniejszej sprawie wzięły pod uwagę, że skarżący pismem z 5.05.2023 r. wniósł o umorzenie ww. grzywny w celu przymuszenia wskazując, że wykonał obowiązek zrekultywowania, wyrównania i przygotowania do zalesienia przedmiotowego terenu. Organy zważyły przy tym zasadnie, że Starosta postanowienie z 1.06.2023 r. na podstawie art. 125 § 2 w zw. z art. 119, art. 121 § 1 i art. 122 § 1 upea odmówił umorzenia grzywny w celu przymuszenia nałożonej na skarżącego postanowieniem z 19.01.2023 r. Skarżący zaś postanowienie tego nie zaskarżył w drodze zażalenia i stało się ono ostateczne.
Należy zauważyć, że z jednej strony postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma więc charakter wtórny i akcesoryjny (zależny) względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. Istnieje zatem ścisły związek między sprawą egzekucji grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku niepieniężnego, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny. Z drugiej strony, sam ustawodawca wyraźnie postanowił, że nałożone w drodze postanowienia organu egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 124 § 1 upea), co należy interpretować w ten sposób, że w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia grzywien toczy się odrębna egzekucja, a zatem w sensie formalnym sprawa egzekucji administracyjnej tego rodzaju grzywien ma charakter odrębny (por. wyrok NSA z 5 września 2023 r., sygn. akr II GSK 1619/22, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji wierzyciel zależnego obowiązku pieniężnego wynikającego z postanowienia o nałożeniu grzywny (por. art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 2 upea) wystawia odrębny tytuł wykonawczy, który jest następnie kierowany z urzędu lub na podstawie wniosku wierzyciela do egzekucji administracyjnej. Zobowiązanemu przysługuje też prawo wniesienia zarzutów dotyczących obowiązku pieniężnego (por. art. 122 § 3 upea).
Skarżący – jak już Sąd wyjaśnił – pismem z 4.07.2023 r. - wniósł zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny. Wymagalność obowiązku należy rozumieć jako taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Brak wymagalności obowiązku występuje wówczas, gdy obowiązek istnieje, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie.
Brak wymagalności obowiązku skarżący upatruje zaś w tym, że w toku postępowania egzekucyjnego wykonał już ów obowiązek niepieniężny zrekultywowania, wyrównania i przygotowania do zalesienia ww. terenu.
W ocenie Sądu, treść podniesionego przez skarżącego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku o charakterze pieniężnym (grzywny w celu przymuszenia) wskazuje na zarzut wygaśnięcia obowiązku o charakterze niepieniężnym (dokonania rekultywacji). Skarżący utożsamia zatem kwestię wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym wykonania w kierunku leśnym rekultywacji terenu z brakiem wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c w zw. z art. 125 § 1 upea).
Zważyć należy, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma charakter wtórny względem obowiązku niepieniężnego, a w zakresie przymusowego uiszczenia grzywny toczy się odrębna egzekucja. Tym samym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym i nie istnieje obowiązek ponownego badania wymagalności obowiązku wykonania w kierunku leśnym rekultywacji terenu. Podnoszenie kwestii wygaśnięcia obowiązku o charakterze niepieniężnym (wykonania w kierunku leśnym rekultywacji terenu) nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności obowiązku o charakterze pieniężnym - zapłaty grzywny w celu przymuszenia, w sytuacji, gdy ostateczne jest postanowienie Starosty [...] z 1.06.2023 r. o odmowie umorzenia grzywny w celu przymuszenia nałożonej postanowieniem tego organu z 19.01.2023 r. W tym to bowiem postanowieniu organ przesądził zagadnienie istnienia i wymagalność obowiązku o charakterze niepieniężnym – wykonania w kierunku leśnym rekultywacji terenu.
W kontrolowanej sprawie ocenie podlegał wyłącznie zarzut dotyczący obowiązku o charakterze pieniężnym, a nie okoliczność czy obowiązek niepieniężny został nałożony zasadnie, czy też nie i czy nadal jest wymagalny. Dla porządku należy stwierdzić, że tytuł wykonawczy dotyczący wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym został wystawiony 20.12.2022 r., a w ostatecznym postanowieniu z 1.06.2023 r. Starosta odmawiając umorzenia grzywny w celu przymuszenia i stwierdzając w oparciu o przepis art. 125 § 1 upea, że obowiązek o charakterze niepieniężnym wykonania w kierunku leśnym rekultywacji terenu nie został wykonany, wskazał na przepis art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2409 ze zm.), z którego to wynika, że uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną określa decyzja w sprawie rekultywacji i zagospodarowania. Takiej zaś decyzji – jak wynika z akt - skarżący nie uzyskał. W rezultacie obowiązek wykonania w kierunku leśnym rekultywacji gruntów był wymagalny. Niepodważalnym przy tym jest fakt niewykonania tejże rekultywacji gruntów (wyniki oględzin terenu opisane przez organy orzekające), jak i nieuiszczenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia.
W świetle powyższego podniesiony przez skarżącego zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea) organy trafnie uznały za nieuzasadniony. Zasadnie zatem Starosta, w sposób zgodny z art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) upea, oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prawidłowo stwierdzając, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia jest nadal wymagalny. Zobowiązany nie wskazał również na inne okoliczności, wymienione w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., z których wynikałoby, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia nie jest wymagalny. W szczególności nie wykazano, że wyeliminowano z obrotu prawnego ostateczne postanowienie Starosty z 19.01.2023 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), oddalił skargę.