Wyrok WSA z dnia 14 listopada 2025, sygn. III SA/Po 477/25

Postanowieniem z 23 kwietnia 2025 r. PPIS oddalił zgłoszony zarzut.

Zobowiązana wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, a którym zarzuciła:

- naruszenie art. 10 K.p.a. przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu przez pominięcie wysłuchania strony i brak wezwania do osobistego złożenia wyjaśnień;

- naruszenie art. 7 K.p.a. przez nieudzielenie stronom w trakcie postępowania czynnego udziału w sprawie i przez to nie wyjaśnienie stanu faktycznego;

- naruszenie art. 8 K.p.a. przez jednostronne wydanie decyzji nie kierując się zasadą proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

- nieuwzględnienie wniosku o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów;

- wydanie tytułu wykonawczego mimo braku decyzji o badaniu kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonywania szczepień, tj. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924), dalej: "ustawa".

Po rozpatrzeniu sprawy [...]PWIS stwierdził, że zarzuty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie i utrzymał w mocy postanowienie PPIS wskazując, co następuje.

PPIS prawidłowo oddalił zarzut wniesiony przez zobowiązanego, tj. nieistnienie obowiązku szczepień ochronnych.

Z akt sprawy wynika, że do wydania niniejszego postanowienia zobowiązana nie poddała syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym ani nie przedstawiła zaświadczenia o przeciwwskazaniach do szczepień.

Na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, tj. 2 lutego 2024 r. małoletni O. T. podlegał obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko błonicy, krztuścowi, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), odrze, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), różyczce, tężcowi i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Przychodnia Zespołu Lekarza Rodzinnego "[...]" zgłosiła O. T. jako osobę uchylającą się od szczepień syna. Zobowiązana świadomie nie stawiała się na wizyty lekarskie celem wykonania badania kwalifikacyjnego do szczepień.

Wystawienie tytułu wykonawczego nie jest powiązane z wykonaniem lekarskiego badania kwalifikacyjnego. Tytuł wykonawczy w przypadku niezaszczepienia dziecka wystawia się, gdy organ odpowiedzialny za nadzór nad programami szczepień potwierdzi, że rodzice lub opiekunowie nie dopełnili obowiązku szczepienia dziecka zgodnie z obowiązującymi przepisami. Z akt sprawy jasno wynika, że mimo braku przeciwwskazań do wykonania szczepień zobowiązana nie wyraziła zgody na zaszczepienie dziecka.

Podstawą obowiązku szczepień jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wskazano z kolei w art. 17 ust. 9a ustawy szczepienia obowiązkowe przeprowadza się zgodnie ze schematem szczepienia określonym dla danego szczepienia w przepisach wydanych na podstawie ust. 10. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 ze zm.), dalej: "rozporządzenie", w załączniku nr 1 określa schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży ze względu na wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia, liczbę dawek oraz termin wykonania.

Obowiązek wykonania szczepień w przedmiotowej sprawie istnieje i jest wymagalny, ponieważ lekarz zgłosił rodziców jako osoby uchylające się od szczepień ze względu na przekroczenie przez nich terminu zawartego w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

Strona zarzuca również PPIS naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. przez brak wysłuchania strony i brak wezwania do osobistego złożenia wyjaśnień. W postępowaniu egzekucyjnym zasada czynnego udziału strony w postępowaniu podlega jednak ograniczeniu z uwagi na przymusowy charakter tego postępowania. Przepis art. 10 § 1 k.p.a. nie nakłada obowiązku informowania strony o każdej czynności faktycznej lub technicznej, jaką podejmuje organ w toku postępowania, w tym o każdej informacji wpływającej do akt sprawy. Zobowiązana miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy na każdym jej etapie i była informowana o kolejno podejmowanych czynnościach. Nie było potrzeby złożenia osobistych wyjaśnień przez zobowiązaną, a stan faktyczny sprawy był jasny.

Zobowiązana nie przedstawiła żadnych dowodów na nieistnienie obowiązku szczepień ochronnych ani nie przedstawiła dokumentów świadczących o lekarskich przeciwwskazaniach do obowiązkowych szczepień od lekarza POZ. Z adnotacji medycznej podczas porady lekarskiej z 12 stycznia 2024 r. wynika, że zobowiązana zgłosiła się do lekarza w celu wypełnienia druku o przeciwwskazaniach do szczepień. Widnieje również zapis "Dziecko nieszczepione! Wielokrotne próby umówienia wizyty szczepiennej przez PLR [...] bezskuteczne!". Z kolei w dokumentacji ze Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w [...] z 22 kwietnia 2024 r. wynika, że zobowiązana zgłosiła się na wizytę bez dziecka.

Zgodnie z art. 17 ust. 6 ustawy lekarz POZ dokonuje kwalifikacji do szczepień, a organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mają podstaw prawnych do podważania decyzji lekarza POZ. Przychodnia 15 maja 2024 r. poinformowała PPIS, że zobowiązana stawił się z dzieckiem w podmiocie leczniczym i przeprowadzono lekarskie badanie kwalifikacyjne, podczas którego lekarz nie stwierdził przeciwwskazań do szczepień. Zobowiązana jednak odmówiła poddania dziecka szczepieniu.

PPIS nie uwzględnił wniosku o zakończenie postępowania wierzyciela w sprawie o uchylanie się od obowiązku poddania O. T. szczepieniom ochronnym, gdyż nie było ku temu podstaw. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie wniesionych zarzutów przeciw lekarzowi Przychodni Zespołu Lekarza Rodzinnego "[...]" dotyczących niedopełnienia przez niego obowiązków w zakresie przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego stwierdzono, że nie występują przeciwwskazania medyczne do szczepień małoletniego O. T.. Egzekucja jest zatem nadal zasadna, gdyż obowiązek szczepień nie został wykonany.

W Specjalistycznym Zespole Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w [...] wyznaczono małoletniemu O. T. indywidualny kalendarz szczepień, którego zobowiązany nie zaczął realizować odmawiając szczepień. Indywidualny kalendarz szczepień jest programem szczepień ochronnych ustalanym przez lekarza dla dziecka, w sytuacji kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień. Kwalifikacja do szczepienia każdorazowo należy do zadań lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, który sprawuje opiekę profilaktyczną nad pacjentem. Rola lekarza specjalisty to zdiagnozowanie i ustalenie rozpoznania, podjęcie decyzji o dalszym ewentualnym leczeniu czy rehabilitacji. Lekarz specjalista przekazuje informację o stanie dziecka i na tej podstawie lekarz podstawowej opieki podejmuje decyzję o przesunięciu szczepień. Obowiązek szczepień ochronnych oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy.

Badanie kwalifikacyjne może być wykonane bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia, zaś odmowa tego badania uniemożliwia wykonanie szczepień, co w istocie jest odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

W skardze strona zarzuciła naruszenie:

1. art. 10 K.p.a. przez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, w tym pominięcie wysłuchania strony w postępowaniu i pominięcie wezwania strony do osobistego złożenia wyjaśnień;

2. art. 7 K.p.a. przez wyciągnięcie z treści dowodu w postaci informacji z Przychodni Zespołu Lekarza Rodzinnego "[...]" z 15 maja 2024 r. wniosku, że przeprowadzono lekarskie badanie kwalifikacyjne i zaniechanie zweryfikowana tej okoliczności przez odebranie wyjaśnień od strony;

3. art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i art. 80 K.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu ze stenogramu z wizyty w Przychodni Zespołu Lekarza Rodzinnego "[...]" w dniu 7 maja 2024 r., który wskazuje, że nie przeprowadzono badania kwalifikacyjnego;

4. art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i art. 80 K.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu w postaci zaświadczenia lekarskiego wydanego przez lek. med. specjalistę pediatrii E. O., który wskazywał, że szczepienie dziecka nie może się odbyć;

5. art. 8 K.p.a. przez jednostronne wydanie przez organ decyzji, nie kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

6. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 p.e.a.).

Strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 p.e.a.). Strona wiąże nieistnienie obowiązku szczepień syna z brakiem dokonania badania kwalifikacyjnego do szczepień.

W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że obowiązek istnieje niezależnie od tego czy dokonano lekarskiego badania kwalifikacyjnego do szczepień. Zdaniem Sądu prawidłowo też uznano, że badania takiego dokonano 7 maja 2024 r. i nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepień, o czym świadczy pismo przeprowadzającego je lekarza A. D. z 15 maja 2024 r., zaś zobowiązana odmówiła poddania syna szczepieniom. W związku z ostatnio powołanym pismem, wbrew zarzutom skargi, nie było konieczności weryfikowania tej informacji przez wezwanie zobowiązanej do złożenia wyjaśnień czy przeprowadzono lekarskie badanie kwalifikacyjne ani przeprowadzanie na tą okoliczność dowodu ze stenogramu wizyty z 7 maja 2024 r. Jak już wyżej wspomniano, nawet gdyby badania tego nie przeprowadzono, to i tak obowiązek szczepień istnieje. Nie zmienia tego zaświadczenie lekarskie z 12 grudnia 2023 r. wystawione przez lek. med. E. O., proponującą odroczenie szczepień do 31 grudnia 2024 r., gdyż nie stanowi ono odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego przez lekarza specjalistę w rozumieniu art. 17 ust. 5 ustawy. Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (co w sprawie nie miało miejsca).

Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy samego prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć - zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy - jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie.

Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku stanowi zatem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią (art. 5 ust. 2 ustawy).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). Z powołanych przepisów art. 17 ust. 2-4 ustawy wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).

W wykonaniu delegacji ustawowej (art. 17 ust. 10 ustawy) Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 27 września 2023 r. Przepisy § 2 rozporządzenia stanowią, że obowiązkiem szczepień ochronnych objęte są choroby zakaźne wymienione w tytule wykonawczym.

Wobec tego organy prawidłowo przyjęły, że w dniu wystawienia tytułu wykonawczego (2 lutego 2024 r.) wymienione w nim szczepienia były w stosunku do syna skarżącej obowiązkowe (obowiązek szczepień istniał). Syn skarżącej nie został poddany szczepieniom ochronnym przeciwko tym chorobom, mimo że termin podania dawki szczepionki już upłynął, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia. Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia skarżąca nie przedstawiła dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych syna.

Wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego i wystąpienie przez niego do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było zatem uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, aby w przypadku syna skarżącej stwierdzono przeciwwskazania do wykonania szczepień. W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów syn skarżącej nie został zaszczepiony przeciwko wskazanym chorobom.

Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny, bez pomijania jakiegokolwiek dowodu w sprawie. Wyniki swoich ustaleń organy przedstawiły w uzasadnieniach, które były prawidłowe, odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii istnienia obowiązku podania małoletniego dziecka szczepieniom.

W związku z powyższym nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów powołanych w skardze.

Wobec tego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) oddalił skargę.