Wojew�dzki S�d Administracyjny w Poznaniu zwa�y�, co nast�puje.
Skarga okaza�a si� bezzasadna.
W �wietle art. 1 � 1 i � 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju s�d�w administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) s�dy administracyjne sprawuj� wymiar sprawiedliwo�ci przez kontrol� dzia�alno�ci administracji publicznej, przy czym kontrola sprawowana jest pod wzgl�dem zgodno�ci z prawem. Zgodnie natomiast z art. 145 � 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o post�powaniu przed s�dami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) uwzgl�dnienie skargi nast�puje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, kt�re mia�o wp�yw na wynik sprawy, naruszenia prawa daj�cego podstaw� do wznowienia post�powania administracyjnego lub innego naruszenia przepis�w post�powania, je�li mog�o mie� ono istotny wp�yw na wynik sprawy (pkt 1), a tak�e w przypadku stwierdzenia przyczyn powoduj�cych niewa�no�� kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, �e skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 � 1 P.p.s.a. S�d wydaje rozstrzygni�cie w granicach danej sprawy, nie b�d�c zwi�zany zarzutami i wnioskami skargi oraz powo�an� podstaw� prawn�; ma obowi�zek dokona� oceny legalno�ci dzia�ania organ�w administracji r�wnie� z urz�du.
Kwestie umorzenia nale�no�ci z tytu�u sk�adek s� uregulowane w art. 28 ustawy z dnia 13 pa�dziernika 1998 r. o systemie ubezpiecze� spo�ecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, dalej: u.s.u.s.) oraz rozporz�dzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo�ecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczeg�owych zasad umarzania nale�no�ci z tytu�u sk�adek na ubezpieczenia spo�eczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365, dalej: Rozporz�dzenie).
Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. nale�no�ci z tytu�u sk�adek mog� by� umarzane w ca�o�ci lub w cz�ci tylko w przypadku stwierdzenia ich ca�kowitej nie�ci�galno�ci, kt�ra zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artyku�u. Ca�kowita nie�ci�galno��, o kt�rej mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:
1) d�u�nik zmar� nie pozostawiaj�c �adnego maj�tku lub pozostawi� ruchomo�ci niepodlegaj�ce egzekucji na podstawie odr�bnych przepis�w albo pozostawi� przedmioty codziennego u�ytku domowego, kt�rych ��czna warto�� nie przekracza kwoty stanowi�cej trzykrotno�� przeci�tnego wynagrodzenia i jednocze�nie brak jest nast�pc�w prawnych oraz nie ma mo�liwo�ci przeniesienia odpowiedzialno�ci na osoby trzecie;
2) s�d oddali� wniosek o og�oszenie upad�o�ci d�u�nika lub umorzy� post�powanie upad�o�ciowe z przyczyn, o kt�rych mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upad�o�ciowe;
3) nast�pi�o zaprzestanie prowadzenia dzia�alno�ci przy jednoczesnym braku maj�tku, z kt�rego mo�na egzekwowa� nale�no�ci, ma��onka, nast�pc�w prawnych, mo�liwo�ci przeniesienia odpowiedzialno�ci na osoby trzecie w rozumieniu przepis�w ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nast�pi�o zaspokojenie nale�no�ci w zako�czonym post�powaniu likwidacyjnym;
4a) wysoko�� nieop�aconej sk�adki nie przekracza kwoty koszt�w upomnienia w post�powaniu egzekucyjnym;
4b) nie nast�pi�o zaspokojenie nale�no�ci w umorzonym post�powaniu upad�o�ciowym;
4c) og�oszono upad�o��, o kt�rej mowa w cz�ci III w tytule V Prawa upad�o�ciowego;
5) naczelnik urz�du skarbowego lub komornik s�dowy stwierdzi� brak maj�tku, z kt�rego mo�na prowadzi� egzekucj�;
6) jest oczywiste, �e w post�powaniu egzekucyjnym nie uzyska si� kwot przekraczaj�cych wydatki egzekucyjne.
S�d podkre�la, �e wyst�pienie kt�rejkolwiek z przes�anek okre�lonych w tym przepisie zezwala ale nie nakazuje umorzenie nale�no�ci, daje mo�liwo�� umorzenia tych nale�no�ci ("mog� by� umarzane"). Nadto wyliczenie to jest wyczerpuj�ce, stanowi zamkni�ty katalog sytuacji, w kt�rych mo�na uzna�, i� ma miejsce ca�kowita nie�ci�galno�� nale�no�ci z tytu�u sk�adek.
Ponadto, w my�l art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nale�no�ci z tytu�u sk�adek na ubezpieczenia spo�eczne ubezpieczonych b�d�cych r�wnocze�nie p�atnikami sk�adek na te ubezpieczenia mog� by� w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich ca�kowitej nie�ci�galno�ci. Sprecyzowano w � 3 Rozporz�dzenia, �e ZUS mo�e umorzy� nale�no�ci z tytu�u sk�adek, je�eli podmiot zobowi�zany (tutaj: skar��ca) wyka�e, �e ze wzgl�du na stan maj�tkowy i sytuacj� rodzinn� nie jest w stanie op�aci� tych nale�no�ci, poniewa� poci�gn�oby to zbyt ci�kie skutki dla zobowi�zanej i jej rodziny, w szczeg�lno�ci w przypadku:
1) gdy op�acenie nale�no�ci z tytu�u sk�adek pozbawi�oby zobowi�zanego i jego rodzin� mo�liwo�ci zaspokojenia niezb�dnych potrzeb �yciowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku kl�ski �ywio�owej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powoduj�cych, �e op�acenie nale�no�ci z tytu�u sk�adek mog�oby pozbawi� zobowi�zanego mo�liwo�ci dalszego prowadzenia dzia�alno�ci;
3) przewlek�ej choroby zobowi�zanego lub konieczno�ci sprawowania opieki nad przewlekle chorym cz�onkiem rodziny, pozbawiaj�cej zobowi�zanego mo�liwo�ci uzyskiwania dochodu umo�liwiaj�cego op�acenie nale�no�ci.
Dopuszczenie w obu podanych regulacjach: art. 28 ust. 2 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zwi�zku z przepisami Rozporz�dzenia, mo�liwo�ci umorzenia nale�no�ci przez ZUS wskazuje na uznaniowy charakter wydawanych w tym przedmiocie decyzji, kt�ry polega na tym, �e w przypadku zaistnienia kt�rejkolwiek z przes�anek warunkuj�cych mo�liwo�� umorzenia, organ ma prawo wyboru rozstrzygni�cia. Mo�e zatem w przypadku stwierdzenia istnienia przes�anki umorzenia uwzgl�dni� wniosek lub odm�wi� jego uwzgl�dnienia.
Taka konstrukcja prawnej instytucji umorzenia nale�no�ci z tytu�u sk�adek �wiadczy o determinacji ustawodawcy w dochodzeniu zaleg�ych sk�adek. W konsekwencji powy�szej regulacji normatywnej organ ma obowi�zek interpretowa� przepisy prawne bior�c pod uwag� wyj�tkowy charakter instytucji umarzania nale�no�ci z tytu�u sk�adek.
Rozstrzygni�cia w tego rodzaju sprawach nie mog� mie� jednak charakteru dowolnego, lecz musz� by� wynikiem wyja�nienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wyczerpuj�cego zebrania oraz rozpatrzenia materia�u dowodowego (art. 77 � 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znale�� wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadaj�cej wymogom art. 107 � 3 K.p.a. Dowolno�� wyklucza r�wnie� brzmienie art. 6 K.p.a., w my�l kt�rego organy administracji publicznej dzia�aj� na podstawie przepis�w prawa.
Ze wzgl�du na powy�sze regulacje s�dowej kontroli podlega przez wszystkim prawid�owo�� przeprowadzonego post�powania oraz badanie formalne tre�ci decyzji. Kontrola judykacyjna przeprowadzana przez s�dy administracyjne dotyczy tak wyk�adni prawa materialnego, jak i w�a�ciwego przeprowadzenia post�powania dowodowego, uwzgl�dniaj�cego - wynikaj�ce z przepis�w K.p.a. - regu�y dowodzenia, kompletno�� materia�u dowodowego oraz ocen� materia�u dowodowego. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi mo�liwo�� rozstrzygni�cia sprawy na zasadzie uznania, s�dowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo post�powanie poprzedzaj�ce jej wydanie, a nie rozstrzygni�cie b�d�ce wynikiem dokonania wyboru. O tym, czy sk�adki powinny by� umorzone czy te� nie powinny by� umorzone, rozstrzyga organ administracji publicznej. S�d podkre�la, �e negatywne rozstrzygni�cie dotycz�ce umorzenia nale�no�ci z tytu�u sk�adek, powinno by� szczeg�lnie przekonuj�co i kompletnie uzasadnione, zar�wno co do fakt�w, jak i co do prawa, tak, aby nie by�o w�tpliwo�ci, �e wszystkie okoliczno�ci sprawy zosta�y przez organ g��boko rozwa�one i ocenione, a ostateczne rozstrzygni�cie jest ich logiczn� konsekwencj�.
Rozwa�aj�c istnienie przes�anek ca�kowitej nie�ci�galno�ci z art. 28 ust. 3 pkt 1 � 6 u.s.u.s organ uzna�, �e przes�anka:
- wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wyst�pi�a z przyczyn oczywistych,
- okre�lone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodz�, bowiem nie pozyskano �adnych dokument�w, z kt�rych wynika�oby, �e by�o prowadzone post�powanie upad�o�ciowe, likwidacyjne,
- wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi, bowiem nast�pi�o zaprzestanie prowadzenia pozarolniczej dzia�alno�ci gospodarczej, zobowi�zana ma maj�tek, nast�pc�w prawnych,
- okre�lona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s nie zachodzi, gdy� wysoko�� nieop�aconych sk�adek przekracza kwot� koszt�w upomnienia w post�powaniu egzekucyjnym,
- okre�lona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi,
- okre�lona w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., nie zachodzi, skoro nale�no�ci s� egzekwowane � zaj�to wierzytelno�ci w Urz�dzie Skarbowym w [...]
Rozwa�aj�c istnienie normatywnych przes�anek umorzenia zobowi�za� zawartych w art. 28 ust. 3a w zw. z � 3 ust. 1 Rozporz�dzenia organ prawid�owo oceni�, �e w sprawie nie zasz�y przes�anki wskazane w � 3 ust. 1 pkt 2 Rozporz�dzenia (poniesienie strat materialnych w wyniku kl�ski �ywio�owej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powoduj�cych, �e op�acenie nale�no�ci z tytu�u sk�adek mog�oby pozbawi� podmiot zobowi�zany mo�liwo�ci dalszego prowadzenia dzia�alno�ci), poniewa� skar��ca nie prowadzi ju� dzia�alno�ci gospodarczej.
Odno�nie przes�anki normatywnych umorzenia unormowanych w � 3 ust. 1 pkt 3 Rozporz�dzenia w postaci choroby d�u�nika lub cz�onka jego rodziny organ zaznaczy�, �e wyst�pienie tej przes�anki uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlek�ej choroby osoby zobowi�zanej lub cz�onka jej rodziny, ale tak�e skutkiem choroby w postaci pozbawienia mo�liwo�ci uzyskania dochodu umo�liwiaj�cego op�acenie zaleg�o�ci.
Zobowi�zana ma problemy zdrowotne, ale nie jest niezdolna do podj�cia pracy zarobkowej, nie ma orzeczonej niezdolno�ci do pracy ani orzeczonego stopnia niepe�nosprawno�ci. Nie musi sprawowa� opieki nad chorym cz�onkiem rodziny.
ZUS wykluczy� r�wnie� mo�liwo�� umorzenia ze wzgl�du na trudn� sytuacj� finansow�, kt�ra w przypadku sp�aty zad�u�enia pozbawi�aby stron� mo�liwo�ci zaspokojenia niezb�dnych potrzeb �yciowych (� 3 ust. 1 pkt. 1 Rozporz�dzenia).
ZUS ustali�, �e zobowi�zana o�wiadczy�a o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego i braku uzyskiwania jakichkolwiek dochod�w. Utrzymuje si� dzi�ki pomocy rodziny i znajomych. Pod adresem jej zameldowania mieszkaj� jej rodzice i brat. Nie posiada maj�tku ruchomego i nieruchomego. Nie korzysta z �adnej formy pomocy spo�ecznej. Sta�e koszty utrzymania to 300 z�, a koszty leczenia to 300 z� miesi�cznie. Przy braku danych o dochodach i wydatkach organ nie by� w stanie ustali� precyzyjnie sytuacji maj�tkowej zobowi�zanej.
Zasadnie uzna� zdaniem S�du organ, �e zobowi�zana nie poda�a danych wymaganych do dokonania wystarczaj�cej oceny jej zdolno�ci maj�tkowych i p�atniczych.
By�o to obowi�zkiem dowodowym skar��cej, skoro chcia�a uzyska� ulg� finansow� w postaci umorzenia nale�no�ci z tytu�u sk�adek ZUS.
W tym stanie rzeczy nie by�o podstaw do umorzenia nale�no�ci z tytu�u trudnej sytuacji materialnej zobowi�zanej.
Ponadto powo�uj�c si� na z�y stan zdrowia skar��ca nie przedstawi�a w toku post�powania administracyjnego organowi jakichkolwiek dowod�w potwierdzaj�cych fakt niezdolno�ci do pracy czy te� orzeczenia w zakresie niepe�nosprawno�ci. Podkre�li� nale�y, �e w aktach sprawy zar�wno administracyjnej, jak i s�dowej (tak�e w zakresie prawa pomocy) znajduj� si� za�wiadczenia z r�nych okres�w, z kt�rych wynika m.in., �e skar��ca nie jest w stanie samodzielnie wyst�powa� przed s�dem. Powy�ej wskazane za�wiadczenia znajduj�ce si� w aktach sprawy s�dowej w postaci za�wiadczenia lekarza psychiatry z 6 czerwca 2023r. (k. 5 akt s�dowych) oraz za�wiadczenia lekarza psychiatry z dnia 16 stycznia 2025r. (k. 33 akt s�dowych) wskazuj�, �e strona nie jest zdolna do prowadzenia swoich spraw i wymaga reprezentowania przez adwokata. Natomiast w aktach administracyjnych (k. 147) znajduje si� karta informacyjna z leczenia szpitalnego skar��cej, dotycz�ca okresu od 5 pa�dziernika 2010 r. do 25 pa�dziernika 2010r. oraz ww. za�wiadczenie lekarza psychiatry z 6 czerwca 2023 r.
Brak jest natomiast � jak ju� wy�ej zosta�o wskazane � dokumentacji i orzecze� w zakresie stanu zdrowia w zakresie stwierdzaj�cym, �e strona skar��ca nie ma mo�liwo�ci wykonywania pracy z uwagi na stan zdrowia. Nale�y tak�e w tym aspekcie zwr�ci� uwag� na m�ody wiek skar��cej.
Wskaza� tak�e nale�y, �e skar��ca mo�e z�o�y� ponowny wniosek o umorzenie zobowi�za� ZUS w sytuacji gdy uzyska dokumenty �wiadcz�ce o trwa�ym braku mo�liwo�ci zarobkowych.
Zarzuty skargi okaza�y si� niezasadne, dlatego te� S�d orzek� o jej oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.