Odnosząc się do błędnego pouczenia o możliwości złożenia zażalenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 112 k.p.a w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Błędna informacja co do prawa, trybu i terminu złożenia przysługujących środków prawnych nie może wprawdzie powodować dla strony negatywnych dla niej konsekwencji, ale też nie może dawać stronie żadnych specjalnych uprawnień, naruszających ustalone prawem zasady postępowania, ani też usankcjonować nieistniejących zasad zaskarżania, np. przyznać zażalenie na postanowienie niezaskarżalne, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. W orzecznictwie panuje pogląd, że o dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują organy administracji w drodze pouczeń, lecz przepisy prawa, które organy powinny prawidłowo stosować. W rezultacie przepis art. 112 k.p.a. nie może stanowić podstawy do ustanowienia wyjątków od przepisów, które określają terminy i tryb wnoszenia środków prawnych. Zastosowanie art. 112 k.p.a. nie może również powodować, że błędnie pouczona strona podlegać będzie innym niż pozostali uczestnicy obrotu prawnego rygorom związanym z terminami wnoszenia skarg, odwołań czy też powództw. Konkludując, można stwierdzić, że nie jest dopuszczalna, na podstawie art. 112 k.p.a., zmiana ustalonych prawem reguł procedowania organów i sądów, jednakże należy umożliwić jednostkom, błędnie pouczonym o środkach prawnych, odzyskanie prawa do korzystania z nich.
Organ uznał wobec tego, że błędne pouczenie skarżącego o siedmiodniowym terminie do złożenia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w związku z wniesionymi w terminie 7 dni zarzutami, na które, jak wykazano wyżej, zażalenie nie przysługuje, nie spowodowało dla niego negatywnych konsekwencji. Zarzuty stanowią dla zobowiązanego podstawowy środek ochrony przed niezgodnym z prawem skierowaniem i prowadzeniem do jego majątku egzekucji administracyjnej. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku z ich wniesieniem stanowi zatem ochronę dla zobowiązanego, gdyż w okresie jego trwania co do zasady nie są podejmowane przez organ egzekucyjny żadne czynności.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy organ II instancji postanowił stwierdzić niedopuszczalność zażalenia skarżącego na postanowienie Dyrektora II Oddziału ZUS w [...] z 4 lipca 2024 r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
W skardze skierowanej do tutejszego Sądu P. G. podniósł, że jego zażalenie było w pełni dopuszczalne. Skarżący domaga się umorzenia całego postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdził, że nie narusza ono przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego.
W przedmiotowej sprawie w dniu 4 lipca 2024 r. Dyrektor II Oddziału ZUS w [...] wydał postanowienie nr [...] w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z 6 czerwca 2024 r. o numerach od [...] do [...] do czasu rozpoznania zgłoszonych w pismach z 24 czerwca 2024 r. zarzutów. Postanowienie doręczono skarżącemu 15 lipca 2024 r. W postanowieniu zawarto pouczenie o prawie do jego zaskarżenia w formie zażalenia w ciągu 7 dni do organu II instancji (k. 52 akt administracyjnych ). Pismem z 22 lipca 2024 roku skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie ( k. 55 akt adm.).
Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że organ II instancji postanowił zasadnie stwierdzić niedopuszczalność zażalenia na powyższe postanowienie Dyrektora II Oddziału ZUS w [...] z 4 lipca 2024 r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wskazać należy na podstawy prawne takiego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z powołanego przepisu wynika, że w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące trybu wnoszenia zażalenia od postanowień organów I instancji.
Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie z art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (tj. w Rozdziale 11 "Zażalenia") do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.
Jak wynika z treści art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia.
W ocenie Sądu prawidłowo wyjaśnił organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że powołane przepisy wyróżniają dwa rodzaje przyczyn niedopuszczalności powyższego środka zaskarżenia - podmiotowe oraz przedmiotowe. Do pierwszych zalicza się złożenie zażalenia przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia lub też wniesienie zażalenia przez osobę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Przyczyny przedmiotowe obejmują z kolei przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz sytuację wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia postanowienia w toku instancji (zob. też B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 502-503 ).
Organ egzekucyjny postanowieniem z 4 lipca 2024 r. zawiesił prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, z uwagi na wniesienie zarzutu w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułów wykonawczych.
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Przepisy art. 56 § 3, art. 57 § 1 i art. 58 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z odesłaniem do art. 56 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest zobowiązany do wydania postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd jest zdania, że zasadnie stwierdził organ II instancji, że na postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego nie przysługuje zażalenie.
Należy zważyć, że zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.
Trafnie stwierdził organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że możliwość wniesienia zażalenia postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego lub odmowie zawieszenia daje art. 56 § 4 u.p.e.a., ale w kwestiach dotyczących zarzutu prawodawca odsyła jednak wyłącznie do odpowiedniego stosowania art. 56 § 3 u.p.e.a., zatem art. 56 § 4 u.p.e.a. nie ma zastosowania w trybie art. 35 § 1 u.p.e.a. Postanowienie wydane w trybie art. 35 § 1 u.p.e.a. ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, potwierdzający skutek, który wystąpił z mocy prawa.
Należy zatem stwierdzić, że w niniejszej sprawie ziściła się przesłanka niedopuszczalności zażalenia o charakterze przedmiotowym polegająca na mianowicie na braku możliwości (podstawy prawnej) zaskarżenia postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w związku z wniesionymi zarzutami egzekucyjnymi.
Sąd dostrzega, że postanowienie Dyrektora II Oddziału ZUS w [...] z 4 lipca 2024 r. zawierało przy tym błędne pouczenie o prawie do wniesienia zażalenia od tego aktu. W tej sytuacji organ II instancji trafnie stwierdził, że zgodnie z art. 112 k.p.a w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przyjął przy tym prawidłowo, że nie może to dawać stronie uprawnień, które nie wynikają z przepisów prawa. Prowadziłoby to bowiem do niedopuszczalnej sytuacji, w której błędy organów w kwestii pouczenia tworzyłyby dla strony dodatkowe uprawnienia nie wynikające z prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 755/12; wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy z 21 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 835/18 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu organ II instancji zasadnie uznał wobec tego, że błędne pouczenie skarżącego o siedmiodniowym terminie do złożenia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w związku z wniesionymi w terminie 7 dni zarzutami, na które - jak wykazano wyżej - zażalenie nie przysługuje, nie spowodowało dla niego negatywnych konsekwencji. Zarzuty stanowią dla zobowiązanego podstawowy środek ochrony przed niezgodnym z prawem skierowaniem i prowadzeniem do jego majątku egzekucji administracyjnej. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku z ich wniesieniem stanowi zatem ochronę dla zobowiązanego (skarżącego), gdyż w okresie jego trwania co do zasady nie są podejmowane przez organ egzekucyjny żadne czynności egzekucyjne.
Reasumując, Sąd stwierdził, że zasadne było stwierdzenie niedopuszczalności przedmiotowego zażalenia. Dlatego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.