Wyrok WSA z dnia 19 lutego 2026, sygn. III SA/Wa 1796/25

6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 64 § 4 u.p.e.a. polegające na naruszeniu zasady równowagi pomiędzy interesem Skarżącego, a wynagrodzeniem organu egzekucyjnego, poprzez niezasadne i błędne naliczenie opłaty egzekucyjnej;

2) art. 64 § 4 u.p.e.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, poprzez nieprawidłowe określenie kosztów egzekucyjnych przedmiotowego postępowania;

3) art. 64 § 4 u.p.e.a w zw. z art. 64c § 9 u.p.e.a. poprzez: a. niewyjaśnienie w uzasadnieniu postanowienia jakie czynności zostały podjęte przez organ w celu wyegzekwowania należności pieniężnej oraz jak czasochłonne i pracochłonne były to czynności; b. błędne, niezgodne ze stanem faktycznym przyjęcie, że Spółka nie skorzystała z możliwości dobrowolnej wpłaty;

4) art. 138 § 1 pkt 1 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. - dalej "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji mimo jego nieprawidłowości oraz braku dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, co jednocześnie stanowiło naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

7. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

8. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

9. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii sposobu ustalenia wysokości opłaty egzekucyjnej w świetle art. 64 § 4 u.p.e.a. Kwestię kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym regulują przepisy zawarte w Rozdziale 6 Działu I u.p.e.a. Za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną. Stosownie do art. 64 § 3 pkt 2 u.p.e.a., obowiązek zapłaty opłaty manipulacyjnej nie powstaje w przypadku przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, jeżeli zabezpieczone w wyniku zajęcia zabezpieczającego środki pieniężne wystarczają na pokrycie w całości dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnej i odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie. W myśl art. 64 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera w egzekucji należności pieniężnej opłatę egzekucyjną w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych pomniejszonych o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115 § 1 pkt 1-1c. Maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 10% wyegzekwowanych: należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i kosztów upomnienia, nie więcej jednak niż 40.000 zł.

10. Maksymalną wysokość opłat egzekucyjnych, o których mowa w § 4 i 5, stosuje się odrębnie dla każdego tytułu wykonawczego. W przypadku wyegzekwowania lub uzyskania środków pieniężnych na zaspokojenie należności pieniężnych, odsetek z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztów upomnienia dochodzonych na podstawie więcej niż jednego tytułu wykonawczego, opłatę egzekucyjną dzieli się proporcjonalnie do wysokości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztów upomnienia wyegzekwowanych lub uzyskanych na podstawie jednego tytułu wykonawczego (art. 64 § 6 ww. ustawy). Na podstawie art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W myśl art. 11 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do art. 2 Konstytucji RP, Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zgodnie zaś z art. 64 ust. 1 ustawy zasadniczej każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. Wedle art. 84 ww. ustawy, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw (art. 31 ust. 3 ww. ustawy).

11. Stan faktyczny w sprawie był bezsporny - w niniejszej sprawie należność objęta niżej wskazanymi tytułami wykonawczymi została wyegzekwowana w ramach czynności egzekucyjnych, z realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W dniu [...] września 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wydał postanowienie o wysokości kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu organ wskazał, że prowadził do majątku Skarżącej na podstawie wystawionych przez Wierzyciela - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. tytułów wykonawczych z [...] sierpnia 2024 r. o nr od [...] do [...] postępowanie egzekucyjne obejmujące zaległości z tytułu podatku VAT z tytułu importu towarów (art. 33a ust. 7 ustawy o VAT) w łącznej kwocie należności głównej 89.038,00 zł plus należne odsetki za zwłokę. W celu wyegzekwowania ww. należności organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. (zawiadomienie z [...] sierpnia 2024 r. nr [...]). W ramach ww. zajęcia, [...] S.A. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. kwotę objętą ww. zajęciem. Środki te wystarczyły na zaspokojenie w całości dochodzonej ww. tytułami wykonawczymi należności i zakończenie postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji obciążenie Skarżącej powstałymi w toku tego postępowania kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 11.282,43 zł. Kwotę tę organ obliczył w ten sposób, że do każdego tytułu naliczył 100 zł opłaty manipulacyjnej i po 10 % wyegzekwowanych środków od każdego tytułu wykonawczego.

12. W ocenie Sądu nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty Skarżącej dotyczące braku zbadania przez organ rzeczywistych nakładów pracy przez organ egzekucyjny oraz poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo przyjął, że w aktualnie obowiązujących przepisach dotyczących kosztów egzekucyjnych, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie, został określony uproszczony system podstawy naliczania opłaty egzekucyjnej pobieranej w wysokości proporcjonalnej do wyegzekwowanych środków pieniężnych. Obowiązek uiszczenia opłaty egzekucyjnej uzależniono od efektów czynności egzekucyjnych prowadzących do ściągnięcia dochodzonych należności pieniężnych. Przy określeniu wysokości opłaty egzekucyjnej (10 % wyegzekwowanych środków pieniężnych, nie więcej niż 40.000 zł) uwzględniono, że problematyka wysokości opłat w egzekucji jest nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa.

13. Powołany przez Skarżącą wyrok TK w sprawie SK 31/14 oraz wydane w jego konsekwencji orzeczenia sądów administracyjnych, także przywołanych na poparcie stanowiska Skarżącej, odnoszą się do stanu prawnego dotyczącego naliczania kosztów egzekucyjnych, obowiązującego do 20 lutego 2021 r., nie mającego zastosowania w sprawie. Obowiązująca od 20 lutego 2021 r. nowelizacja ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wprowadzona ustawą z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2019 r. poz. 1553), była właśnie konsekwencją wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14). Orzeczenia sądów administracyjnych powołane przez Stronę wskazywały na konieczność przez organ miarkowania opłaty czy też badania adekwatności ustalonej wysokości kosztów w stosunku do nakładu pracy organu egzekucyjnego przy podejmowaniu czynności egzekucyjnych (m. in.: wyroki NSA z 26.02.2020 r., sygn. akt II FSK 851/18; z 6.04.2017 r., sygn. akt II FSK 693/15; z 10.04.2018 r., sygn. akt II FSK 914/16; z 6.03.2018 r. sygn. akt II FSK 2206/17; z 26.04.2018 r. sygn. akt II FSK 2621/17; z 14.03.2019 r., sygn. akt II FSK 3701/18 i sygn. akt II FSK 3700/18, a także wyrok WSA w Łodzi z 9 lutego 2021 r., w sprawie o sygn. III SA/Łd 1078/19). Wszystkie te orzeczenia odnoszą się do stanu prawnego obowiązującego do 20 lutego 2021 r.

14. Nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obowiązująca od 21 lutego 2021 r. wykonała wspomniane miarkowanie kosztów, czym przecięła ostatecznie istniejące wątpliwości w tym zakresie w orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 maja 2022 r. o sygn. akt I GSK 99/22 wskazał, że "w drodze ustawy zmieniającej ustawodawcy udało się wykonać wspomniane miarkowania kosztów. To, że kwota 40.000 złotych może wydawać się wysoka oceny tej nie zmienia, bo kwestia ta należy już do sfery polityki prawa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ustawodawca nie przekroczył wyznaczonej przez materialnie rozumianą zasadę praworządności, o której mowa w art. 2 Konstytucji swobody legislacyjnej". Tym samym NSA podzielił stanowisko, zgodnie z którym wprowadzenie wskazanego limitu usunęło potrzebę weryfikowania wysokości opłat egzekucyjnych pod względem ich celowości czy nakładu pracy organu egzekucyjnego".

15. Powyższe stanowisko sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela i uznaje za własne wskazując jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie koszty egzekucyjne w łącznej kwocie wynosiły 11.282,43 zł.

16. W ocenie Sądu, organy orzekające uwzględniły w sprawie aktualnie obowiązujące przepisy prawa oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym hierarchię obowiązujących źródeł prawa. W konsekwencji za niezasadne należało uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 8 k.p.a.

17. Organ nie naruszył art. 64 § 4 w zw. z art. 64c § 9 u.p.e.a., przez działanie sprzeczne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. akt SK 31/14.

18. Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2023.1634, dalej p.p.s.a.).