Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z [...] września 2024 r., wydaną wobec R.Z. (skarżący) w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe lat 2015-2016.
Podstawę faktyczną ww. rozstrzygnięć stanowiło ustalenie, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą pod firmą PPHU R. (którego zasadniczym przedmiotem działalności była detaliczna sprzedaż odzieży) odliczył podatek naliczony z faktur dotyczących zakupu oleju rzepakowego wystawionych przez L., K. spółkę z o.o., które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych; wykazał też wewnątrzwspólnotowe nabycie usług logistycznych od B. s.r.o. Obrót olejem rzepakowym nosił znamiona karuzeli podatkowej, w której skarżący pełnił rolę brokera, tj. sprzedawał towar nabyty od ww. podmiotów, odliczając podatek naliczony, na rzecz kontrahentów zagranicznych w Czechach (A. a.s., S. s.r.o., K. s.r.o.) i stosując stawkę 0% do sprzedaży. Transakcje wykazywały typowe cechy obrotu karuzelowego, tzn. dokonywane były szybko (niejednokrotnie tego samego dnia), z równie szybkim regulowaniem płatności, przy szeregu podmiotów pośredniczących, bez ryzyka gospodarczego (sprzedaż towaru "1:1"); organ zwrócił również uwagę na: występowanie powiązań osobowych między kontrahentami (w szczególności J.Z., syn skarżącego, reprezentował podatnika, prowadził działalność pod firmą L., był prezesem zarządu i właścicielem spółek K. i B., reprezentował też innych uczestników nierzetelnych łańcuchów transakcji), odwrócony łańcuch transakcji (dostawa od małych do dużych podmiotów), występowanie znikających podatników w łańcuchach transakcji, których uczestnikiem był skarżący (m.in. spółki A(1)., B(1)., Z., Z(1)., A(2).), krążenie towaru (bez jego przepompowania) między Polską a Czechami, brak transportu przy transakcjach krajowych, brak zaplecza logistycznego niezbędnego w handlu towarowym u poszczególnych uczestników, brak źródła pochodzenia towarów (s. 15 i n., 53 i n., 56 decyzji; szczegółowe ustalenia dot. podatnika oraz poszczególnych uczestników procederu oraz opis materiału dowodowego, obejmującego dowody dotyczące m.in. podmiotów kontrolowanych przez J.Z., a zgromadzone przez organy polskiej administracji podatkowej, jak też informacje administracji czeskiej por. s. 18-52 decyzji). Zdaniem organu współorganizatorem przestępczego procederu był syn skarżącego, J.Z., który występował tak w roli dostawcy oleju rzepakowego na rzecz skarżącego (L., K.), jak i jako organizator transportu, miejsc załadunku i rozładunku towaru (B.). We wskazanym stanie rzeczy, mimo że towar faktycznie krążył, nie można uznać że transakcje następowały w ramach obrotu gospodarczego, lecz były symulowane (s. 56 decyzji). Skarżący działając przez swojego syna musiał być świadomy uczestnictwa w łańcuchu fikcyjnych transakcji, w związku z czym faktury otrzymane w tych ramach nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług), natomiast dostawy wykazane przez skarżącego jako wewnątrzwspólnotowe w istocie nie stanowiły czynności podlegających opodatkowaniu (s. 58 decyzji). W spornej decyzji stwierdzono zarazem, że choć zobowiązania skarżącego przedawniały się nominalnie z dniem 31 grudnia 2020 r. (w odniesieniu do III kwartału 2015 r.) i z dniem 31 grudnia 2021 r. (w odniesieniu do pozostałych okresów rozliczeniowych), to z uwagi na postępowanie karnoskarbowe, o którym podatnika zawiadomiono w lipcu 2020 r. (a w sierpniu 2020 r. przedstawiono mu zarzuty), terminy przedawnienia uległy zawieszeniu (s. 8-11 decyzji).
W skardze do tut. Sądu strona domagała się uchylenia decyzji wydanych przez organy obu instancji, a także zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i § 3, art. 191 Ordynacji podatkowej, art. 86 ust. 1-2, art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 3a pkt 1 lit. a i pkt 4 lit. a, art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług, art. 168 art. 273 dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, a także art. 91 ust. 3 Konstytucji RP (opis zarzutów na s. 2-5 skargi).
Z motywów skargi wynika, że zdaniem strony skarżącej organ nie wykazał świadomego uczestnictwa podatnika w karuzeli podatkowej, pomijając że ten dysponował pełną dokumentacją transakcji i uniemożliwiając mu przedłożenie dowodów na tę okoliczność; m.in. zaniechano przesłuchania kierowców oraz osób zaangażowanych w działalność kontrahentów, którzy mogliby potwierdzić gospodarczy i rynkowy charakter dostaw; ograniczono się do przywołania ustaleń zgromadzonych w postępowaniach dotyczących nierzetelnych uczestników procederu, za których skarżący nie może ponosić odpowiedzialności (s. 6 i n., 12 skargi). Skoro organ potwierdził, że miał miejsce obrót towarem to należało zbadać, czy podatnik działał tym obrocie z należytą starannością. Tymczasem ustalenie o wiedzy tegoż odnośnie do natury transakcji, w których brał udział, oparto na domniemaniu że informacje na ten temat były mu przekazywane przez syna, J.Z.; należy natomiast odróżnić wiedzę tego ostatniego (aranżującego obrót) od wiedzy samego skarżącego, który działał w przekonaniu że dokonuje realnych transakcji gospodarczych (s. 8 i n. skargi). Organ nie wykazał na tym tle, jakich czynności weryfikacyjnych zaniedbał skarżący, co pozwalałoby na ustalenie, że nie działał w dobrej wierze; samo ustalenie o udziale w łańcuchu nierzetelnych transakcji jest w tym zakresie niewystarczające (s. 10 i n. skargi). Z uwagi na to, że nie podważono przezorności kupieckiej strony, nie było podstaw do pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez L. i spółkę K. (s. 15 i n. skargi).