Wyrok WSA z dnia 22 kwietnia 2026, sygn. III SA/Wa 2200/25

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona zakwestionowała prawidłowość powyższego postanowienia SKO, wniosła o "zmianę" zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu niezgodność z polskim prawem i naruszenie interesu prawnego, gdyż argumenty i twierdzenia zawarte w tym postanowieniu mijają się z prawdą i nie mają żadnego potwierdzenia w faktach.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga skutkować musiała uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Kontroli sądu podlegało postanowienie SKO utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego w oparciu o 18 tytułów egzekucyjnych, szczegółowo wymienionych i opisanych na str. 5-16 postanowienie organu I instancji. Co do innych (pozostałych) 9 tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem Prezydenta [...] W. z [...] listopada 2024 r., które w tej części nie zostało zaskarżone (tabela pod pkt 1 na str. 2 postanowienia organu I instancji, k.1-8 akt adm., czerwona teczka).

Z treści postanowień wydanych w sprawie i pism strony, w tym zażalenia oraz skargi wynikało, że w sprawie egzekucyjnej będącej przedmiotem badania sporna pozostawał kwestia przedawnienia zobowiązań objętych powyższymi 18 tytułami egzekucyjnymi. Z twierdzeń i zarzutów skarżącego wynikało, że nie doręczono mu tych tytułów wykonawczych ani kolejnych zajęć egzekucyjnych, które – zdaniem organów orzekających – skutkowały każdorazowo przerwaniem biegu terminu przedawnienia.

Wbrew temu, co twierdziło SKO, z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie ma zwrotnych potwierdzeń odbioru zawiadomień o zastosowanym zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych, świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego w ZUS, innej wierzytelności pieniężnej ZGN w Dzielnicy O., brak jest także dowodów doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych. Nie można zatem stwierdzić, czy doręczenia te były skuteczne.

Należy przede wszystkim zauważyć, że wszystkie sporne tytuły wykonawcze zostały wystawione w latach 2007 – 2015 oraz, jak stwierdziły organy orzekające, doręczone miały być także w tych latach. Zatem należało przyjąć, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed nowelizacją ustawy egzekucyjnej z 2020 r. Do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed 30 lipca 2020 r., stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r., o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.), postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Zaznaczyć także należy, że stosownie do art. 26 § 5 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Natomiast wedle art. 59 § 1 pkt 7 (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.) postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że zarówno upomnienie, jak i tytuł wykonawczy muszą być doręczone bezpośrednio (wyrok z 7.07.2005 r., sygn. III SA/Wa 1122/05, LEX nr 1907/07) oraz na zakaz zastępowania dowodu doręczenia domniemaniami (wyrok z dnia 19.05.2004 r. sygn. III SA 3318/02, LEX nr 148917). Brak doręczenia tytułu wykonawczego oznacza, że egzekucja nie została wszczęta, czego konsekwencją jest brak możliwości podejmowania jakichkolwiek czynności egzekucyjnych (wyrok z 28.02.2013 r. sygn. II SA/Lu 1032/12, LEX nr 1311201).

WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 2288/13, podkreślił, że aby móc skutecznie doręczyć tytuł wykonawczy organ egzekucyjny winien znać aktualny adres zobowiązanego, stąd też doręczenie odpisu tytułu wykonawczego na adres zobowiązanego, który nie jest jego aktualnym adresem zamieszkania w wyniku czego nie odbierze on korespondencji, skutkuje dla organu koniecznością podjęcia działań celem ustalenia właściwego adresu zobowiązanego, bowiem doręczenie nie może być uznane za skuteczne (wyrok z 17.05.2012 r. sygn. II FSK 901/11 LEX nr 1244387; wyrok z 11.12.2009 r. sygn. II FSK 1173/08 LEX nr 582774). Ponadto dokonując pierwszego doręczenia zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny winien, stosownie do art. 27 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, pouczyć zobowiązanego o wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy, obowiązku zawiadamiania organu o każdej zmianie swego adresu w toku postępowania oraz o skutkach zaniechania tego obowiązku wynikających z art. 41 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy (por. wyrok z 25.09.2005 r. sygn. I OSK 43/05, LEX nr 194724). Dla przyjęcia fikcji doręczenia na nieaktualny adres w przypadku niedoinformowania przez stronę organu o zmianie adresu w toku postępowania, konieczne jest faktyczne doręczenie stronie pouczenia o skutkach zaniechania powiadomienia o zmianie adresu. Jeżeli pierwsze doręczenie nie zostało dokonane skutecznie, przez jego faktyczne odebranie, przyjęcie fikcji doręczenia nie jest możliwe, gdy jednocześnie organowi wiadomo, że adres, na który wysłano przesyłkę, nie jest prawidłowy (wyrok z 21.07.2004 r. sygn. I SA 2341/02, ONSAiwsa z 2006 r., nr 2, poz. 41). Zasadą jest doręczenie pisma organu do rąk adresata będącego osobą fizyczną (art. 42 k.p.a.). Możliwe jest także doręczenie zastępcze, w tym także stwarzające domniemanie doręczenia, o którym mowa w art. 44 k.p.a. Doręczenie zastępcze będzie jednak skuteczne wówczas gdy zostanie dokonane pod prawidłowym adresem zamieszkania, który niekonieczne będzie identyczny z adresem zameldowania.

Powyższe poglądy judykatury sąd orzekający w sprawie podziela w całości.

Na podstawie art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W myśl zaś art. 70 § 4 O.p, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

W sprawie zatem kluczową do rozstrzygnięcia pozostawała kwestia, po pierwsze – czy stronie doręczono każdy z powyższych spornych tytułów wykonawczych, a po drugie - czy stronie doręczono każdorazowo zawiadomienie o zajęciu egzekucyjnym, tak jak przyjęły organy orzekające, a zatem czy bieg terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości nie uległ przedawnieniu a wskutek każdorazowych kolejnych skutecznych zajęć egzekucyjnych, ulegał przerwaniu i bieg na nowo.

Zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, bowiem SKO uchybiło obowiązkowi rzetelnego i wyczerpującego wykazania prawidłowości uruchomienia przymusu egzekucyjnego i stosowania środków egzekucyjnych, które – jak przyjęło bez dowodów - skutkowało przerwaniem biegu terminu przedawnienia. W tej materii organ I instancji, co prawda opisał w uzasadnieniu każdy z tytułów wykonawczych oraz wskazał szczegółowo na daty zawiadomień o zajęciach egzekucyjnych wymieniając te zajęcia (szczegółowy opis czynności str. 5-16 uzasadnienia organu I instancji k.1-6 akt adm.), niemniej jednak w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów na dokonywane przez organ doręczenia, tak odnośnie do spornych tytułów wykonawczych jak i do zawiadomień o zajęciach egzekucyjnych. SKO to zaniechanie organu I instancji w zakresie zgromadzenia materiału dowodowego zaakceptowało, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia SKO przedstawiło jedynie "zbiorcze" stwierdzenie wskazujące na to, że wszystkie 18 tytułów egzekucyjnych, jak i ww. zawiadomienia o zajęciach, zostały stronie skutecznie doręczone.

W aktach sprawy przedstawionych sądowi nie ma jednak w ogóle materiału dowodowego na powyższe okoliczności. Nie wiadomo, czy doręczono tytuły wykonawcze, ponadto same tytuły wykonawcze, nawet gdyby je doręczono, nie obrazują wszystkich istotnych okoliczności sprawy z perspektywy art. 70 § 4 O.p. Bez kompletnego materiału dowodowego w tej materii, bez wyczerpującego wykazania przez organ w oparciu o konkretne dowody zawarte w aktach, pokazujące jak rzeczywiście przebiegało stosowanie środków egzekucyjnych i dokonywanie doręczeń, nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniami organów obu instancji, że obiektywnie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia na warunkach art. 70 § 4 O.p.

Co więcej, ani z uzasadnienia postanowienia organu I instancji, ani z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia SKO nie wynika, na jaki adres tytuły i poszczególne zawiadomienia o dokonywanych zajęciach egzekucyjnych były kierowane do zobowiązanego. SKO stwierdziło ponadto w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący osobiście odbierał korespondencję w tym przedmiocie, a tylko nieliczna korespondencja organu egzekucyjnego była odbierana bądź przez dorosłego domownika (żona, syn) lub przez pełnomocnika pocztowego.

W tym kontekście ważna okazuje się także kwestia, czy zobowiązany ustanowił pełnomocnika, ustalenia jego danych, a także tego jaki był zakres tego pełnomocnictwa. Skarżący wszakże zakwestionował aby działał poprzez pełnomocnika. Organ wspomniał w swojej argumentacji o pełnomocniku pocztowym ale nie podał nic więcej, żadnych okoliczności dotyczących przebiegu spornych doręczeń.

Sąd nie mógł także zweryfikować ustaleń SKO co do spornych doręczeń, ocenić czy były skuteczne, z uwagi na brak materiału dowodowego w tym zakresie.

Na podstawie art. 7 k.p.a., z w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Wedle zaś art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a., postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego lub służy od niego sprzeciw oraz gdy zostało wydane na skutek zażalenia na postanowienie.

W orzecznictwie podkreśla się, że uzasadnienie stanowi integralną część postanowienia (decyzji) i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część tego aktu. Obowiązek jego sporządzenia wiąże się także z wyrażoną w art. 124 § 2 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. Prawidłowe uzasadnienie postanowienia (decyzji) ma nie tylko znaczenie prawne ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy postanowienia (decyzji) winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Powinny one być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Zadaniem uzasadnienia faktycznego jest wskazanie faktów i dowodów, które legły u podstaw wydania postanowienia (decyzji). W rezultacie, powinno ono zawierać ustosunkowanie się do tych faktów i dowodów, które przemawiają za podjętym rozstrzygnięciem, lecz także do tej części faktów i dowodów, którym organ administracji nie przyznał mocy dowodowej przy podejmowaniu decyzji. Brak wypełnienia powyższych wymogów stanowi istotne naruszenie przepisów prawa. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 21 września 2023 r., II SA/Gl 693/23)

W uzasadnieniu organ administracji jest zobowiązany wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Jest to element decydujący o przekonaniu strony co do trafności i słuszności przyjętego rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, że dochowanie powyższych wymogów jest istotne szczególnie w sytuacji, kiedy rozstrzygnięcie organu jest niekorzystne dla strony.

Zdaniem sądu, w sprawie doszło do naruszenia zasad wynikających z powyżej powołanych przepisów prawa.

Rolą SKO było przede wszystkim wyjaśnienie, czy w sprawie zostały skutecznie doręczone stronie tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciach egzekucyjnych, w tym ustalenie na jaki adres dokonywano doręczeń i potwierdzenie, czy był to aktualny adres zobowiązanego, a także wyjaśnienie kwestii rzekomego pełnomocnika pocztowego, w tym wskazanie jego imienia i nazwiska, wskazanie imienia i nazwiska żony i syna, skoro organ stwierdził, że korespondencję obierał dorosły domownik; wreszcie – rolą SKO było skuteczne zgromadzenie materiału dowodowego potwierdzającego każde z doręczeń mających znaczenia w sprawie, w tym dla biegu terminu przedawnienia ale także potwierdzających, że doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a zatem zgromadzenie i przedstawienie kompletnej dokumentacji – dowodów potwierdzających sporne doręczenia.

Organ nie sprostał powyższym obowiązkom, co stanowi naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 124 § 2 k.p.a., w sposób mogący mieć istotne znaczenie i wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie zobowiązany zgromadzić kompletny materiał dowodowy na poparcie przyjętej tezy o skutecznym doręczeniu zobowiązanemu wszystkich spornych tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciach egzekucyjnych oraz przedstawić rzetelnie uzasadnienie, z którego będzie wynikało, który tytuł egzekucyjny i w jakiej dacie został doręczony stronie, oraz na jaki adres; organ wyjaśni przy tym, czy strona ustanowiła w sprawie pełnomocnika, a jeżeli tak jaki był zakres pełnomocnictwa oraz dane pełnomocnika, tak by można było zidentyfikować które ewentualnie doręczenia zostały dokonane poprzez pełnomocnika.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143).

Brak rozstrzygnięcia o kosztach sądowych w zakresie zwrotu kosztów skarżącemu, spowodowany jest tym, że skarżący z tych kosztów w niniejszym postępowaniu został zwolniony.