- wobec tego zawarta między Skarżącą a pracodawcą ugoda stanowi ugodę w rozumieniu art. 917 ustawy z 23.4.1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.; "k.c.");
- nie można uznać, że wypłacone odszkodowanie jest rekompensatą za szkodę z tytułu bezpodstawnego (krzywdzącego) sposobu rozwiązania umowy o pracę, skoro w ugodzie nie wskazano naruszenia przez pracodawcę przepisów prawa pracy, nie stwierdzono, że wypowiedzenie umowy o pracę zostało dokonane z naruszeniem przepisów prawa pracy ani też nie wskazano takich przepisów;
- rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło ostatecznie na mocy porozumienia stron (a nie wypowiedzenia umowy o pracę), a zatem z woli skarżącej.
- przepisy k.p. nie przewidują wypłaty odszkodowania w sytuacji rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron;
- ponadto w sytuacji, gdy ostatecznie rozwiązanie umowy nastąpiło za porozumieniem stron (czyli za zgodą pracownika), to otrzymane świadczenie nie może zostać uznane za rekompensatę za szkodę z tytułu bezpodstawnego (krzywdzącego) sposobu rozwiązania umowy o pracę; świadczenie to nie dotyczy szkody rzeczywistej, lecz ma rekompensować utracone przez pracownika spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę, które pracownik uzyskałby, gdyby nie doszło do rozwiązania umowy o pracę;
- skoro świadczenie to nie korzysta ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ani art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., a ustawodawca nie przewidział żadnego innego zwolnienia dla tego typu świadczeń, to stanowi ono przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu tym podatkiem;
- w konsekwencji były pracodawca, jako płatnik, wypłacając wskazane we wniosku świadczenie zobowiązany był do naliczenia, pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych; pobrana przez byłego pracodawcę zaliczka oraz odprowadzony podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu zawartej ugody sądowej nie podlega zwrotowi.
1. Postępowanie sądowoadministracyjne
1. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej interpretacji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 pkt 3) u.p.d.o.f. przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwa ocenę co do zastosowania tego przepisu, polegające na błędnym uznaniu przez DKIS, że kwota odszkodowania wypłacona Skarżącej przez byłego pracodawcę tytułem nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę na podstawie ugody przed mediatorem, zatwierdzonej przez sąd powszechny, zawartej w postępowaniu przed tym sądem o zapłatę odszkodowania na podstawie art. 471 zd. pierwsze k.p. nie stanowi świadczenia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3) u.p.d.o.f., tj. odszkodowania, którego wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.
Skarżąca wskazała, że w ugodzie strony zgodnie potwierdziły, że kwota odszkodowania wskazana w ugodzie jest wypłacana tytułem roszczenia dochodzonego w tym postępowaniu, tj. odszkodowania za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę. Ugoda została zatwierdzona przez sąd prowadzący postępowanie, a zgodnie z art. 18315 § 1 zd. pierwsze ustawy z 17.11.1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.; "k.p.c.") "[u]goda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem". Odszkodowanie wypłacone na podstawie ugody nie było objęte wyłączeniem wskazanym w art. 23 ust. 1 pkt 3) lit. g) u.p.d.o.f., ponieważ wynikało z ugody sądowej.
Zaaprobowanie argumentacji DKIS dotyczącej sposobu ustalenia wysokości odszkodowania objętego ugodą na podstawie negocjacji stron prowadziłoby do nieuniknionej konkluzji, że odszkodowanie, którego wysokość została ustalona w ugodzie sądowej, nigdy nie mogłoby być traktowane jako świadczenie, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Wysokość świadczenia określonego w ugodzie jest bowiem zawsze efektem negocjacji stron. Z treści art. 23 ust. 1 pkt 3) lit. g) u.p.d.o.f. wynika jednak, że odszkodowanie wynikające z ugody sądowej może być kwalifikowane jako świadczenie zwolnione od podatku w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.
W pozwie wysokość dochodzonego przez Skarżącą roszczenia została określona zgodnie z art. 471 zd. pierwsze k.p., tj. w wysokości trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia. Odszkodowanie ustalone ostatecznie w ugodzie było niższe niż dochodzona przez nią kwota, co jest typowym elementem ugody. Odszkodowanie to nie przekraczało granic określonych w przepisach odrębnych ustaw, tj. art. 471 zd. pierwsze k.p.
2.2. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
1. Skarga jest zasadna.
2. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sprawę tę Sąd rozpatrzył zgodnie z tymi przepisami.
3. Zważywszy na treść postanowionego przez Skarżącą zarzutu naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. należy ocenić, że strony spierają się przede wszystkim o to, czy świadczenie wypłacone Skarżącej podlega zwolnieniu określonemu w tym przepisie.
4. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 k.p. – z wyjątkami niespornie niemającymi zastosowania w sprawie. Jedynym z tych wyjątków są "odszkodowania wynikające z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe" (lit. g)).
5. Zdaniem Sądu w opisanych okolicznościach świadczenie pieniężne otrzymane przez Skarżącą podlega zwolnieniu z art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.
Zostało ono otrzymane na podstawie ugody sądowej zawartej przez strony i zatwierdzonej przez sąd w postępowaniu sądowym wszczętym pozwem opartym na roszczeniu z art. 45 § 1 k.p. w zw. z art. 471 zd. pierwsze k.p. Przepisy te stanowią m.in. o odszkodowaniu za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę.
Odszkodowanie, o którym mowa w art. 471 zd. pierwsze k.p., stanowi odszkodowanie, którego wysokość wynika – w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. – "z odrębnych ustaw" (w tym wypadku z kodeksu pracy).
W konsekwencji świadczenie otrzymane przez Skarżącą w wyniku ugody sądowej zawartej i zatwierdzonej w tym postępowaniu sądowym ma charakter odszkodowania opartego na przepisie ustawy.
6. Nie stoi temu na przeszkodzie fakt, że odszkodowanie to zostało wypłacone w wyniku ugody sądowej.
Ugoda sądowa stanowi ugodę w rozumieniu art. 917 k.c. Jej zawarcie nie może stanowić negatywnej przesłanki zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Przeciwnie, treść art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g u.p.d.o.f. a contrario każe uważać, że zawarcie ugody s ą d o w e j (w odróżnieniu od "innej niż" sądowa) nie jest przeszkodą do kwalifikacji odszkodowania jako objętego zwolnieniem.
7. Bardziej precyzyjnie, przeszkody nie stanowi to także, że uzgodniona kwota odszkodowania była w przypadku Skarżącej niższa od wyjściowej kwoty roszczenia i że ugoda zawierała jednoczesne zobowiązanie się pracodawcy do sprostowania świadectwa pracy Skarżącej: polegające na wskazaniu, że stosunek pracy Skarżącej został rozwiązany za porozumieniem stron.
Istotne jest to, jaki był przedmiot postępowania sądowego, wynikający z żądania pozwu (z powództwa) i że powództwo było oparte na kodeksie pracy – jak w konsekwencji także oparte na nim było samo odszkodowanie. Ugoda taka musiała dotyczyć tego samego roszczenia, by mogła stanowić podstawę zakończenia wszczętego postępowania w danej sprawie.
Roszczenie determinuje charakter świadczeń, które zostaną przyznane pracownikowi w ramach zawartych ewentualnie ugód sądowych, ponieważ świadczenia te nierozerwalnie wiążą się z roszczeniem będącym przedmiotem sporu w postępowaniu sądowym.
Tym samym Sąd zgadza się ze Skarżącą: "jeżeli pomiędzy stronami toczył się spór o wypłatę odszkodowania z art. 471 zd. pierwsze [k.p.], to tak wyznaczony przedmiot sporu determinował charakter świadczeń wynikających z ugody" (s. 5 skargi).
8. Mowa też o tym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej: "w ugodzie wskazano wprost, że kwota 35.000 zł jest wypłacana tytułem roszczenia dochodzonego w przedmiotowym postępowaniu, tj. odszkodowania za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę" (s. 5 wniosku; akta adm.).
9. Zresztą uzgodnienie sprostowania świadectwa w pracy nie tylko nie przeczy odszkodowawczemu charakterowi świadczenia i jego wywodzeniu się z przepisów k.p., ale je potwierdza: właśnie dlatego, że przez wypowiedzenie umowy o pracę Skarżąca doznała szkody (krzywdy), uzgodniono jej rozwiązanie za porozumieniem stron.
Taka (zmodyfikowana – sprostowana) treść świadectwa pracy jest w interesie Skarżącej.
Zmiana sposobu rozwiązania umowy jest typowym elementem przyjętej formuły uwzględnienia roszczeń pracownika w ramach toczącego się sporu sądowego: ugoda sądowa stanowi jedynie sposób realizacji roszczenia odszkodowawczego wynikającego z wcześniejszego bezprawnego działania pracodawcy i nie zmienia charakteru tego roszczenia.
10. Słusznie także zwraca uwagę Skarżąca, że ugodowy tryb zakończenia sporu jest trybem preferowanym, co wprost zostało wyrażone w art. 10 k.p.c.: "[w] sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd dąży w każdym stanie postępowania do ich ugodowego załatwienia, w szczególności przez nakłanianie stron do mediacji". Preferencję dla mediacji wyraża z kolei m.in. art. 1838 § 1 k.p.c., który uprawnia sąd do skierowania stron do mediacji na każdym etapie postępowania.
Zasada preferencyjnego traktowania ugody jako sposobu rozstrzygnięcia sporu ma także odzwierciedlenie w przepisach ustawy z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.); por. art. 79 ust. 1 pkt 1) lit. h), pkt 2) lit. a) i e), pkt 3) lit. c) i d) ustawy przewidujące korzystniejsze zasady zwrotu uiszczonych opłat sądowych w sprawach, w których doszło do zawarcia ugody.
11. Trafnie także Skarżąca powołuje wyrok NSA z 20.10.2020 r., II FSK 1519/18, w którym dostrzeżono wagę powyższej preferencji, jej aksjologiczne uzasadnienie, a w konsekwencji znaczenie systemowe dla wykładni art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u.
Pogląd ten Sąd całkowicie podziela: zgadza się, że "przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do braku spójności systemu prawa; z jednej strony ustawodawca zachęca do ugodowego załatwianie sporów, z drugiej strony wyklucza uzyskanie określonej preferencji podatkowej z tego tylko względu, że strony zawarły ugodę sądową" (por. także nieprawomocne wyroki: WSA w Warszawie z 27.1.2026 r., III SA/Wa 2032/25; WSA w Warszawie z 15.1.2026 r., III SA/Wa 2029/25; WSA we Wrocławiu z 24.4.2025 r., I SA/Wr 904/24; WSA w Gdańsku z 17.12.2025 r., I SA/Gd 810/25).
3.12. DKIS jawnie nie ma racji, że świadczenie otrzymane przez Skarżącą nie ma charakteru odszkodowawczego, także z punktu widzenia treści wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej: z opisu stanu faktycznego (uzupełnionego) wynika wprost, że jest zadośćuczynieniem za szkodę rzeczywistą – krzywdę (por. s. 2-3 pisma Skarżącej z 22.7.2022 r. stanowiącego odpowiedź na wezwanie DKIS, akta adm.).
3.13. Zaskarżona interpretacja indywidualna narusza art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. przez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwą ocenę co do jego zastosowania: ocenę, że nie ma on zastosowania w opisanym stanie faktycznym.
3.14. Sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a.
3.15. W ponownie prowadzonym postępowaniu podatkowym DKIS przyjmie powyższą ocenę prawną.
3.16. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził na wniosek Skarżącej i na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 697 zł, na którą składały się: wpis od skargi w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł i opłata skarbowa od złożenia dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.