Wyrok WSA z dnia 27 maja 2026, sygn. III SA/Wa 263/26

- art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 O.p. przez brak elementów uzasadnienia faktycznego oraz prawnego w zakresie uwzględnienia wszelkich okoliczności istotnych dla sprawy, a w szczególności brak uzasadnienia prawnego, które wykazywałoby zasadność tezy przyjętej przez organ, a także pominięcie uzasadnienia faktycznego i prawnego w części dotyczącej okoliczności faktycznych wynikających z dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, które zaprzeczają nieuzasadnionym twierdzeniom organu, gdyż takie udowodnienie nie wynika z treści uzasadnienia albowiem brak dowodów, które potwierdzałyby te twierdzenia;

- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. w zw. z art. 121 §1 O.p. przez niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie zasady in dubio pro tributario wskutek działań organów obu instancji polegających na dowolnej ocenie materiału dowodowego i przyjęciu za podstawę ustalenia stanu faktycznego wyłącznie okoliczności przemawiających na niekorzyść Skarżącej w sytuacji, w której z dowodów (w tym tych samych) wynikają także okoliczności odmienne a korzystne dla Skarżącej, a w takiej sytuacji stosowanie tej zasady, zgodnie ze stanowiskiem judykatury oraz doktryny rozstrzygnięcie powinno uwzględniać kierunek korzystny dla podatnika.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji NUCS, umorzenie postępowania podatkowego, a także zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.

2.2. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.

2.3. Pismem procesowym z 27.4.2026 r. Skarżąca odniosła się do okoliczności wskazanych w decyzji DIAS jako "sygnały ostrzegawcze" o możliwej nierzetelności kontrahenta (wysokości kapitału zakładowego kontrahenta, faktu zasiadania w zarządzie obcokrajowa, niedługiego okresu od rejestracji) i na poparcie tezy, że są to okoliczności typowe, przedstawiła wykaz podmiotów działających w Gospodarzu w branży sprzedaży tekstyliów o podobnej charakterystyce.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

3.1. Skarga jest zasadna.

3.2. Strony spierają się o to, czy Skarżąca ma prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu tkanin udokumentowanym fakturami VAT wystawionymi przez T. sp. z o.o.

Bezsporne jest, że Skarżąca nabyła towar (tkaniny), towar ten został wykorzystany do jej działalności opodatkowanej (produkcji maseczek ochronnych w okresie pandemii), wyprodukowany towar został sprzedany, a podatek należny od tej sprzedaży – odprowadzony.

Bezsporne jest również, że w łańcuchu dostaw doszło do oszustwa podatkowego (od października 2019 r. do lutego 2020 r. i od kwietnia do czerwca 2020 r. T. sp. z o.o. miała nabyć towary od podmiotów, które zaprzeczyły transakcjom i nie wykazały podatku należnego; T. sp. z o.o. ponadto nie zapłaciła zadeklarowanego podatku w rozliczeniu za marzec i maj 2020 r. na kwotę ponad 610 tys. zł).

Sporna jest kwestia dobrej wiary w transakcjach z T. sp. z o.o.: to, czy Skarżąca przy dołożeniu należytej staranności mogła wiedzieć, że podmiot ten jest nierzetelny.

3.3. W tym sporze rację ma Skarżąca.

3.4. Sąd zważył argumenty przemawiające za i przeciw przyznaniu Skarżącej przymiotu dobrej wiary – zdecydowanie przeważają te na jej korzyść.

3.5. Po pierwsze, organy podatkowe nie wskazały, co w okolicznościach transakcji z T. sp. z o.o. powinno było wzbudzić wątpliwości Skarżącej – zobowiązujące do podjęcia dodatkowych czynności weryfikacyjnych.

Skarżąca wyjaśniała, że osobiście sprawdzała T. sp. z o.o. w KRS oraz w wykazie podatników VAT; ogólnie stosowała procedurę polegającą na sprawdzeniu firmy w rejestrach: KRS, CEIDG, podatników VAT; wpisywała również nazwę firmy, względnie jej dane, w wyszukiwarki internetowe, aby zdobyć ewentualnie inne informacje o wiarygodności kontrahenta. Dodatkowo biuro rachunkowe sprawdzało księgowane faktury (por. w szczególności zeznania Skarżącej, k. 803-805 akt adm. i jej współpracowników, A.K. i A.C., k. 675-679 i 828-831 akt adm.)

Skarżąca prowadziła więc formalną weryfikację kontrahenta (organy podatkowe temu nie przeczą).

3.6. Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że jeżeli są przesłanki, by podejrzewać nieprawidłowości lub naruszenie prawa, przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego przypadku, "zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności". Jednakże organy podatkowe nie mogą w sposób generalny wymagać, by podatnik badał, czy kontrahent wywiązuje się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku VAT, w celu upewnienia się, że ten nie dopuszcza się nieprawidłowości lub przestępstwa, albo żeby podatnik ten posiadał potwierdzające to dokumenty. Co do zasady bowiem to do organów podatkowych należy dokonywanie niezbędnych kontroli podatników w celu wykrycia nieprawidłowości i naruszeń przepisów prawa w zakresie podatku VAT oraz karanie podatników winnych takich nieprawidłowości lub naruszeń (por. ex multis wyrok z 21.6.2012 r. w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahagében i Dávid, EU:C:2012:373, pkt 60-61).

Należy założyć, że racjonalny przedsiębiorca podejmie takie działania weryfikacyjne, które będą proporcjonalne i adekwatne do rodzaju oraz skali obiektywnie istniejących podejrzeń, wątpliwości i obaw.

3.7. Organy podatkowe nie wskazały szczególnych okoliczności transakcji, które – jego zdaniem – uzasadniałyby podjęcie przez Spółkę nadzwyczajnych czynności weryfikacyjnych.

Za takie bowiem nie można uznać: "nawiązania współpracy z podmiotem nowopowstałym, krótko funkcjonującym na rynku, zarejestrowanym 3 września 2019 r., gdzie udziałowcem 80% i prezesem zarządu tej spółki jest p. A.S. - obcokrajowiec z minimalnym kapitałem zakładowym, przy wyłącznie gotówkowym sposobie rozliczeń" (s. 29 decyzji).

Te okoliczności – ani wzięte z osobna, ani łącznie – nie pozwalają odróżnić podmiotów uczciwych od tych potencjalnie nieuczciwych.

Jak wskazuje także nie bez racji Skarżąca (por. pismo procesowe z 27.4.2026 r.), są one typowe dla podmiotów działających w branży.

3.8. W tej sytuacji jedyna potencjalnie obciążająca okoliczność: płatności gotówkowe, nie wystarczy, by uzasadnić tezę o potrzebie dodatkowej weryfikacji kontrahenta; w konsekwencji także tezę o braku dobrej wiary Spółki.

3.9. Po drugie, ma znaczenie to, że chodzi o jeden podmiot i stosunkowo krótką współpracę (zakwestionowano faktury VAT wystawione w okresie od marca do maja 2020 r.). Nie było więc ani tak, że Skarżąca akceptowała masowo faktury VAT wystawione przez szereg podmiotów nierzetelnych, ani tak, że akceptowała faktury VAT pozornie wystawiane przez wiele podmiotów, za którymi jednak stała ta sama osoba fizyczna itd.

Można powiedzieć, że nieświadoma współpraca z podmiotem nierzetelnym była tylko incydentem (epizodem) w dwudziestoletnim okresie prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącą.

3.10. Po trzecie, ważne jest to, że po złożeniu przez T. sp. z o.o. zgłoszenia rejestracyjnego w dniu 10.10.2019 r. organ podatkowy przeprowadził na miejscu wizję lokalną. Adnotacja z tej czynności znajduje się w aktach sprawy (por. k. 968 akt adm.). Wynika z niej wprost m.in., że zweryfikowano wówczas faktyczne korzystanie przez podmiot z adresu [...] wskazanego w zgłoszeniu rejestracyjnym, na miejscu zastano prezesa zarządu (podpisanego pod adnotacją), spółka korzysta z adresu stale i ma aktualny tytuł prawny do tego (umowa najmu); pod tym adresem są przyjmowani kontrahenci podatnika, podatnik reguluje czynsz najmu; lokal jest przystosowany do prowadzenia działalności. Wszystko to poświadczono w adnotacji.

Do adnotacji dołączono dokumentację zdjęciową, uwidaczniającą m.in. logo podmiotu na budynku (k. 963-966 akt adm.).

Faktem jest więc, że T. sp. z o.o. początkowo – a zarazem zaledwie kilka miesięcy przed wystawieniem zakwestionowanych faktur VAT – charakteryzowała się wymaganą substancją gospodarczą (nie była tylko papierową "wydmuszką"); nie tak łatwo było więc stwierdzić, że podmiot ten jest nierzetelny.

DIAS wskazuje, że Skarżąca powinna była sprawdzać na bieżąco, czy kontrahent ma zaległości podatkowe. Pomijając jednak, że wymaganie to jest zdaniem Sądu nadmierne, to przecież w tamtym czasie T. sp. z o.o. miała stwierdzone zaległości podatkowe za marzec i maj 2020 r. – czyli pierwsza z nich mogła "pojawić się" w systemie dopiero po zaakceptowaniu przez Skarżącą większości faktur wystawionych przez ten podmiot.

3.11. Po czwarte, stanowisko DIAS jest niezdecydowane co do charakteru udziału T. sp. z o.o. w oszustwie podatkowym. Jakkolwiek co do zasady organ odwoławczy stoi na stanowisku, że ten podmiot w ogóle nie prowadził działalności gospodarczej, to w treści decyzji pojawia się także takie sformułowanie, że "T. sp. z o.o. uczestniczyła w procederze polegającym na nabywaniu towarów niewiadomego pochodzenia i legalizowaniu tych transakcji fakturami, które nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych. T. sp. z o.o. nie mogła nabyć towarów od ww. wystawców faktur, przy czym organ podatkowy nie zdołał ustalić źródła pochodzenia tych towarów" (s. 23 zaskarżonej decyzji).

To z tą ostatnią tezą jest zgodny fakt, że – jednak – przynajmniej początkowo T. działała (wypada w tym względzie ponownie wskazać na adnotację z 10.10.2019 r.). Jeżeli jednak legalizacja towaru odbywała się na poziomie T. sp. z o.o. (podmiot ten realnie nabywał towary, ale z "czarnego rynku"), niezasadne jest przyjmowanie, że ten podmiot nie prowadził działalności gospodarczej.

3.12. Po piąte, last not least, uderzające jest to, że zakwestionowane faktury VAT zostały przyjęte do rozliczenia Skarżącej w okresie początków pandemii Covid-19. Wymaganie w tym okresie od podatnika angażujących czynności weryfikacyjnych, zwłaszcza takich, które wymagają bezpośrednich kontaktów międzyludzkich (takich jak odwiedzanie siedziby), jest oderwane od realiów tamtego wyjątkowego czasu. Wtedy przecież zachowanie dystansu społecznego było fundamentalnie ważne.

Sąd z mocą podkreśla, że już samo umiejscowienie spornych transakcji w najbardziej gorącym okresie pandemicznym (i wyłącznie wtedy – chodzi przecież o miesiące od marca do maja 2020 r.) powoduje, że należałoby obniżyć wymagany od podatników standard staranności.

3.13. Dyskusja, która wywiązała się na rozprawie między pełnomocnikami stron, dotknęła innego jeszcze ważnego aspektu sprawy: kwestii winy, to znaczy tego, kto – podatnik czy administracja skarbowa – odpowiada za to, że w obrocie prawnym występował podmiot nierzetelny.

Sąd zwraca uwagę, że winny nieuczciwości jest ten, kto jest nieuczciwy – w tym przypadku T. sp. z o.o. Zarysowana przez obie strony dychotomia jest fałszywa – w większości przypadków funkcjonowaniu takich podmiotów w obrocie gospodarczym nie będą winni ani ich kontrahenci, ani administracja skarbowa. Mimo wszelkich starań często podmiotów tych nie udaje się zidentyfikować na czas – zanim wprowadzą wystawione przez siebie faktury VAT do obrotu.

3.14. Zasadą mechanizmu podatku od wartości dodanej pozostaje odliczenie podatku naliczonego. Prawa tego nie można odmówić podatnikowi bez dobrej racji.

W tej sprawie Sąd nie widzi takich racji.

3.15. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają:

- art. 122 i art. 191 O.p. przez błędną ocenę materiału dowodowego w sprawie: stwierdzenie, że w transakcjach z T. sp. z o.o. Skarżąca nie była w dobrej wierze;

- art. 86 ust. 1 u.p.t.u. i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) p.p.s.a. przez bezpodstawną odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w fakturach VAT wystawionych przez T. sp. z o.o.

3.16. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; "p.p.s.a.") – samodzielnie i w związku z art. 135 p.p.s.a., odpowiednio.

3.17. W ponownie prowadzonym postępowaniu podatkowym organ podatkowy przyjmie powyższą ocenę prawną; skoryguje rozliczenie Skarżącej tylko w zakresie drobnej omyłki dotyczącej faktury wystawionej przez home.pl (por. s. 3 decyzji DIAS).

3.18. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził na wniosek Skarżącej i na jej rzecz tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwotę 6958 zł, na którą składały się: wpis sądowy w wysokości 1541 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 5400 zł i opłata skarbowa od złożenia dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

-----------------------

#/37