Wyrok WSA z dnia 23 czerwca 2026, sygn. III SA/Wa 268/26

11. Na decyzję Szefa KAS z [...] listopada 2025 r. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 70 § 1 O.p. w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., ponieważ zaskarżona decyzja została wydana i doręczona po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (który upłynął z dniem 31 grudnia 2024 r.); wszczęcie postępowania karnego skarbowego było bez wpływu na bieg terminu przedawnienia, ponieważ do wszczęcia doszło w wyniku instrumentalnego posłużenia się instytucjami prawa karnego dla sztucznego przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego;

2) art. 13 § 2 pkt 7 O.p. oraz art. 15 § 1 O.p. w zw. z art. 119g § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 247 § 1 pkt 1 O.p., ponieważ zaskarżona Decyzja z zastosowaniem art. 119a § 1 O.p. została wydana przez Naczelnika UCS, tj. przez organ niewłaściwy; organem wyłącznie właściwym do wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a § 1 O.p. był Szef KAS a jego kompetencje w tym zakresie mogły być wykonane wyłącznie przez niego, nie mogły być ani delegowane na inny organ KAS ani wykonywane przez inny organ KAS;

3) art. 119a § 1 O.p. w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ sposób zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, polegający na opodatkowaniu faktycznie otrzymanych przez Fundusz środków z tytułu odsetek od obligacji oraz wykupu obligacji uznanych w decyzji za zysk A. (powstały w polskiej operacyjnej spółce komandytowej K. sp. z o.o. sp.k.), doprowadził do konfiskaty dochodu i zysku tej operacyjnej spółki komandytowej, który - jak wynikało z decyzji - miał być jedynym źródłem wypłaconych odsetek oraz wykupu obligacji i który zgodnie z decyzją powinien zostać opodatkowany przez Fundusz; niezależnie od zarzutu przypisania Funduszowi nieistniejącej korzyści (poniżej) należy tu podnieść, że stosowanie klauzuli w sposób doprowadzający do wywłaszczenia dochodu i zysku spółki prawa handlowego, jest sprzeczne z Konstytucją RP, której przepisy zakazują wywłaszczenia, chronią własność, w tym istotę prawa własności oraz zakazują nadmiernej ingerencji w prawo własności (zasada proporcjonalności);

4) art. 12 ust. 3 i 3a U.p.d.o.p. oraz art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 i nast. U.p.d.o.p. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 U.p.d.o.p. w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 U.p.d.o.p. w zw. z art. 4a pkt 14 U.p.d.o.p. oraz w zw. z art. 119a § 1 O.p. w zw. z art. 119e pkt 1 O.p. w zw. z art. 4 O.p., art. 5 O.p., art. 7 § 1 O.p. oraz art. 21 § 1 pkt 1 O.p., ponieważ korzyścią podatkową nie mogło być niepowstanie zobowiązania podatkowego z tytułu otrzymanej wypłaty domniemanego (bez ustalenia na podstawie sprawozdań finansowych) zysku z A. pochodzącego z zysków polskiej operacyjnej spółki komandytowej K. sp. z o.o. sp.k. (tzw. metoda kasowa powstawania przychodów wspólnika S., gdzie Szef KAS wskazał że należy stosować tezy uchwały NSA z 16.01.2012 r. II FPS 1/11);

5) art. 12 ust. 3 i 3a U.p.d.o.p. oraz art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 i nast. U.p.d.o.p. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 U.p.d.o.p. w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 U.p.d.o.p. w zw. z art. 4a pkt 14 U.p.d.o.p. oraz w zw. z art. 119a § 1 O.p. w zw. z art. 119e pkt 1 O.p., ponieważ zespół czynności całkowicie zrealizował cel i przedmiot Ustawy CIT oraz przepisu art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a U.p.d.o.p. oraz Nowelizacji U.p.d.o.p. z 29 listopada 2016 r. jeszcze przed jej wejściem w życie; już w grudniu 2016 r. dochód operacyjnej spółki komandytowej K. sp. z o.o. sp.k. przestał być objęty zwolnieniem z CIT i podlegał opodatkowaniu;

6) art. 119a § 1 O.p. oraz art. 119e pkt 1 O.p. w związku z art. 5 ust. 1 i 2, art. 12 ust. 3 i 3a U.p.d.o.p. oraz art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a U.p.d.o.p., ponieważ Fundusz nie osiągnął korzyści podatkowej sprzecznej "w danych okolicznościach" z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej;

7) art. 119a § 1 O.p. oraz art. 119e pkt 1 O.p. w związku z art. 5 ust. 1 i 2 U.p.d.o.p., art. 12 ust. 3 i 3a U.p.d.o.p. oraz art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a U.p.d.o.p., ponieważ zmiana wspólnika A. , do której doszło w wyniku zbycia przez Fundusz w grudniu 2016 r. praw udziałowych w A., była zgodna z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej; już od grudnia 2016 r. (jeszcze przed wejściem w życie nowelizacji U.p.d.o.p. z 29 listopada 2016 r.) każdy nowy wspólnik S. - jako podatnik podatku dochodowego od osób prawnych - deklarował w swoich zeznaniach CIT-8 obejmujących także grudzień 2016 r., przychody, koszty i dochody powstające na zasadzie art. 12 ust. 3 i 3a, art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1-2 U.p.d.o.p. w operacyjnych i transparentnych podatkowo spółkach komandytowych;

8) art. 119a § 1 O.p. oraz art. 119e pkt 1 O.p. w związku z art. 4 O.p oraz w związku z art. 5 ust. 1 i 2 U.p.d.o.p., art. 12 ust. 3 i 3a U.p.d.o.p. oraz art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a U.p.d.o.p., ponieważ niedopuszczalne było ocenianie wystąpienia korzyści podatkowej z punktu widzenia przepisu art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a U.p.d.o.p., który nie obowiązywał w dacie podjęcia przez Fundusz czynności, z których owa korzyść - wedle organu - miałaby wynikać;

9) art. 119a § 1 O.p. oraz art. 119b § 1 pkt 5 O.p. w związku z art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 15a U.p.d.o.p., ponieważ do Funduszu zastosowano klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania w sytuacji, w której na przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania takiemu, jak rzekomo zidentyfikowane w decyzji, pozwalało zastosowanie innych przepisów prawa podatkowego tj. przepisów art. 15 ust. 1 U.p.d.o.p. oraz art. 16 ust. 1 pkt 15a U.p.d.o.p., a także art. 7b ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 15 ust. 2b U.p.d.o.p.; skoro odsetki od obligacji zapłacone Funduszowi miały być według decyzji kosztami uzyskania przychodów rzeczywistych wspólników S., obniżającym dochody podatkowe S. (będące dodatnią różnicą pomiędzy rozpoznawanymi memoriałowo przychodami i kosztami uzyskania przychodów polskiej operacyjnej spółki komandytowej K. sp. z o.o. sp.k.), zaś z decyzji wynika, że owe odsetki były sztuczną i ukrytą formą dystrybucji zysku tej polskiej operacyjnej spółki komandytowej do Funduszu, po trzecie wskutek zmian przepisów od 2018 r. w zakresie źródeł przychodów odsetki te nie mogły pomniejszać dochodu z udziału w spółce osobowej, a mogły stanowić koszt w przyszłości, gdyby prawa udziałowe w S. były zbywane i dochód powstał, ale ze źródła zyski kapitałowe, - wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów wspólników S. tych wypłat zysku "podszywających się" pod odsetki od obligacji (na podstawie art. 15 ust. 1 U.p.d.o.p. oraz art. 16 ust. 1 pkt 15a a także art. 15 ust. 2b U.p.d.o.p.), pozwoliłoby na przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania rozumianemu tak, jak to przedstawiono w decyzji;

10) art. 119a § 2 i § 3 O.p. w zw. z art. 35 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2193; dalej: "Ustawa Nowelizująca") w związku z art. 119a § 1 O.p., ponieważ w stanie prawnym obowiązującym w latach 2016-2018 r. czynność odpowiednia nie mogła polegać na zaniechaniu działania; w konsekwencji brak sprzedaży przez Fundusz praw udziałowych w S. nie mógł być zostać uznany w zaskarżonej decyzji za czynność odpowiednią, z której Organ podatkowy wyprowadzał skutki podatkowe;

11) art. 119a § 4 O.p., ponieważ Organ zaniechał określenia skutków podatkowych na podstawie czynności odpowiedniej wskazanej przez Fundusz w pismach procesowych z 1 lipca 2024 r. oraz z 26 lipca 2024 r., w odwołaniu od decyzji oraz w piśmie procesowym z 8 września 2025 r., którą w realiach niniejszej sprawy była: a) dla sprzedaży praw udziałowych w S. był aport praw udziałowych w S. do spółek które nabyły prawa udziałowe w S. od Funduszu w grudniu 2016 r., b) dla emisji obligacji i ich nabycia przez skarżącą była emisja udziałów przez Emitentów i ich objęcie przez skarżącą;

12) art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p. oraz art. 191 O.p. w związku z art. 1 ust. 3 pkt 2 U.p.d.o.p. w związku z art. 5 ust. 1 i 2 U.p.d.o.p. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a U.p.d.o.p., ponieważ organ podatkowy nie udowodnił, aby A. S. była transparentna dla celów podatku dochodowego, a w szczególności Organ nie pozyskał w tym zakresie żadnych dowodów w drodze wymiany informacji z władzami podatkowymi Wielkiego Księstwa Luksemburga, podczas gdy według prawa Wielkiego Księstwa Luksemburga spółka typu S. musi spełnić określone warunki, aby nie być podatnikiem podatku dochodowego;

13) art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p. oraz art. 191 O.p., ponieważ Organ podatkowy dokonał błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że zespół czynności został dokonany przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, sprzecznej w danych okolicznościach niniejszej sprawy z przedmiotem i celem przepisu art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a U.p.d.o.p., gdzie sposób działania był sztuczny,

14) art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p. oraz art. 191 O.p., ponieważ organ nie ustalił rzeczywistego źródła pochodzenia środków za pomocą których wspólnicy S. regulowali zobowiązania obligacyjne względem Funduszu, uznając arbitralnie, że otrzymywane przez Fundusz środki pochodziły tylko i wyłącznie z zysków S. pochodzących z zysków polskiej operacyjnej spółki komandytowej K. sp. z o.o. sp.k., m.in. Szef KAS zaniechał ustalenia zysków spółki komandytowej na podstawie sprawozdań finansowych,

15) art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p., art. 191 O.p. oraz art. 197 § 1 O.p., ponieważ Organ nie ustalił, czy S. była spółką, w której prawo do zysku jej wspólników było ukształtowane w prawie luksemburskim w taki sam sposób jak prawo do zysku akcjonariuszy w polskiej spółce komandytowo-akcyjnej (S.K.A.) według polskiego Kodeksu spółek handlowych i w rezultacie bezpodstawnie zastosował tezy uchwały siedmiu sędziów NSA z 16.01.2012 r. II FPS 1/11, która to uchwała wywodziła daleko idące skutki podatkowe co do momentu powstania przychodów z przepisów art. 347 i 348 polskiego Kodeksu spółek handlowych;

16) art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p. oraz art. 191 O.p. w zw. z art. 119a § 1 O.p. oraz art. 119d O.p. ponieważ organ podatkowy błędnie ustalił, że zespól czynności został dokonany w celu spowodowania niepowstania w Funduszu zobowiązania podatkowego z tytułu otrzymanej wypłaty zysku z S. będącego zyskiem polskich operacyjnych spółek komandytowych, podczas gdy w dacie podjęcia czynności Fundusz nie miał świadomości, że z takim zdarzeniem (faktycznym otrzymaniem zysku S.) wiąże się obowiązek zapłaty podatku od otrzymanego zysku; tym samym Decyzja w sposób rażący narusza art. 119a O.p., gdyż kwalifikowane unikanie opodatkowania może być wyłącznie świadome, nie można unikać opodatkowania nie mając świadomości, że skutkiem podejmowanych czynności jest niepowstanie konkretnego zobowiązania podatkowego od konkretnego zdarzenia (niepowstanie zobowiązania podatkowego od wypłaty zysków z S.);

17) art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p. oraz art. 191 O.p. w zw. z art. 119a § 1 O.p. oraz art. 119c § 1 i § 2 O.p., ponieważ organ podatkowy błędnie ustalił, że zespół czynności został dokonany w sposób sztuczny, podczas gdy sposób działania sztuczny nie był m.in. z tego względu, że zmiana wspólnika S. dokonana w grudniu 2016 r., była definitywna i trwała (organ podatkowy nie ustalił, aby Fundusz stał się z powrotem wspólnikiem S.), a każdy nowy wspólnik S. rozliczał na zasadzie art. 5 ust. 1 i 2 Ustawy CIT oraz art. 12 ust. 3 i 3a U.p.d.o.p. w związku z art. 7 ust. 1 i 2 U.p.d.o.p. przez rok 2017, 2018 oraz następne łata dochody operacyjnych spółek komandytowych, których wspólnikiem była S., a stan faktyczny i prawny wyjścia Funduszu z S. ukształtowany w grudniu 2016 r. trwa do stycznia 2026 r. (do momentu wniesienia skargi);

18) art. 7 ust. 1 i 2 U.p.d.o.p. oraz art. 12 ust. 4 pkt 1 U.p.d.o.p. w związku z art. 119a § 1 O.p. w związku z art. 119e pkt 1 O.p., ponieważ spłata nominalnej wartości obligacji (świadczenie pieniężne z tytułu częściowego wykupu obligacji) w wysokości 18 711 000,00 zł (stanowiąca 77% przepływów ujętych przez organ w podstawie opodatkowania) została uznana przez organ podatkowy za przychód Funduszu podlegający opodatkowaniu, podczas gdy środki z wykupu obligacji (nominału) jako świadczenie pod tytułem zwrotnym i w związku z tym w ogóle nie będące przysporzeniem Funduszu, nie są przychodem (jak również nie są kosztem u emitenta obligacji), a więc w ogóle nie mogły być elementem kalkulacyjnym dochodu jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, w związku z czym na skutek zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania nie mogły nabrać cech przychodu (dochodu) Funduszu podlegającego opodatkowaniu;

19) art. 207 § 2 O.p., art. 210 § 1 pkt 5 O.p., art. 210 § 3 O.p. oraz art. 120 O.p. w związku z art. 119a § 1 i § 2 O.p. oraz art. 119j § 1 O.p., ponieważ decyzja jest niekompletna, gdyż nie orzeka o skutkach podatkowych wynikających dla danego wspólnika S. z czynności odpowiedniej przyjętej w decyzji w miejsce ocenionego w Decyzji zespołu czynności, w szczególności nie wskazuje, że podatek został zapłacony przez wspólników S. nienależnie od dochodów spółki komandytowej, skoro na mocy decyzji za wspólnika S. zobowiązanego do zapłaty podatku uznany został Fundusz.

12. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.8 czerwca 2026 r.

13. Skarżąca wniosła pismo procesowe stanowiące uzupełnienie skargi wraz z opinią prawną dotyczącą odpowiedzialności karnoskarbowej w kontekście zastosowania klauzuli.

14. Skarżąca złożyła również załącznik do protokołu rozprawy przedstawiając rozszerzenie uzasadnienia skargi.

15. Organ po rozprawie przesłał odpowiedz na argumentację Strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

16. W sprawie niniejszej kontroli sądu została poddana decyzja Szefa KAS z [...] listopada 2025 r., w przedmiocie określenia Skarżącemu funduszowi wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 rok. Decyzja ta została wydana z uwzględnieniem znajdującej umocowanie w art. 119a O.p. klauzuli przeciwko unikania opodatkowania, przy czym zastosowanie miały przepisy regulujące klauzulę w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2018 roku. Spór w sprawie jest wielopłaszczyznowy, dotyczy zarówno wykładni przepisów dotyczących postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Zasadnicze jego elementy dotyczą kwestii:

1) wydania decyzji po upływie pięcioletniego terminu przedawnienia i prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. art. 70 § 6 pkt 6 O.p.,

2) uznania, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania,

3) określenia wysokości podatku/ wywiedzenie skutków podatkowych z tytułu otrzymania przez fundusz obligacji.

4) naruszenie przepisów postępowania powiązanych z prawem materialnym.

17. Po zbadaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd orzekający w sprawie przyjmuje za własne ustalenia Szefa KAS, co do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, które – co wynika także z uzasadnienia skargi – nie były sporne pomiędzy stronami postępowania.

18. Odnosząc się w pierwszej kolejności do podnoszonych zarzutów naruszenia przepisów postępowania tj. naruszenia art. 191 O.p., art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i 210 § 3, art. 210 § 1 pkt 5 O.p. w powiązaniu z przepisami regulującymi klauzulę GAAR skupiających się w swej istocie na braku zgody Strony na przyjętą przez organy podatkowe ocenę materiałów dowodowych Sąd uznał, że nie zasługiwały one na uwzględnienie. Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji musi w pierwszej kolejności dotyczyć tych ewentualnych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na prawidłowe ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięć organów podatkowych. Jak trafnie wskazano w orzecznictwie, rozważania w przedmiocie zastosowania określonego przepisu prawa materialnego mają uzasadnienie dopiero na tym etapie stosowania prawa, na którym nie ma już żadnych wątpliwości, co do stanu faktycznego. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r., I FSK 579/16; wyrok ten i orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić ponadto należy, że postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych, w tym również dotyczących klauzuli GAAR ma na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego w kontekście określonej normy materialnego prawa podatkowego. Postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych nie jest celem w samym sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja podatnika podpada, czy też nie podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy materialnego prawa podatkowego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 2 września 2014 r., I SA/Bd 682/14). Punktem wyjścia dla analizy reguł postępowania podatkowego jest zasada wyrażona w art. 120 O.p. zgodnie z którą, organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, stanowiąca konkretyzację normy konstytucyjnej zawartej w art. 7 Konstytucji RP. Zgodnie natomiast z art. 125 § 1 O.p. organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Należy podkreślić, że w myśl art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na podstawie art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Przepisy te stanowią konkretyzację zasady prawdy materialnej, przewidzianej w art. 122 O.p. poprzez wprowadzenie dyrektywy zupełności postępowania dowodowego. To bowiem organ podatkowy zabiega w postępowaniu o udowodnienie każdego faktu za pomocą wszystkich dostępnych środków i źródeł dowodowych, by wydać stosowne orzeczenie. W polskiej procedurze podatkowej obowiązuje wobec uregulowania wynikającego z art. 122 i art. 191 O.p. zasada swobodnej oceny dowodów, polegająca na pozostawieniu organom prowadzącym postępowanie swobody w ocenie materiału dowodowego i samodzielności w ocenie wagi oraz mocy poszczególnych dowodów. Ocena przydatności danego dowodu dla ustalenia stanu faktycznego sprawy jest weryfikowana wyłącznie wskazaniami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 1212/11). Zgodnie z art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z kolei na podstawie powołanego już art. 191 O.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z art. 192 O.p. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Konstrukcja prawna zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.) pozwala jedynie na twierdzenie, że organ podatkowy przy ustalaniu prawdy materialnej nie jest związany jakimikolwiek przepisami prawa, które określałyby wartość poszczególnych rodzajów dowodów. Analizując materiał dowodowy, organ podatkowy procedując w trybie klauzulowym może również wyciągać swobodne wnioski i swobodnie decydować o tym, jakie przepisy materialnego prawa podatkowego zastosuje, uwzględniając przyjęte przez siebie w sprawie podatkowej ustalenia faktyczne. Ocena dowodów przez organ podatkowy staje się dowolną dopiero wtedy, gdy w danej sprawie przekroczone zostaną granice swobodnej oceny dowodów. Te granice nie są jednak w żaden sposób bezpośrednio określone przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów rozpatrywane być musi w każdej konkretnej sprawie podatkowej, przy uwzględnieniu reguł logicznej interpretacji faktów i zdarzeń. Należy wskazać i na treść art. 181 O.p., który wprowadza otwarty katalog dowodów i żadnemu z nich nie nadaje pierwszeństwa. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 191 O.p. wymaga wykazania, że organy podatkowe uchybiły zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, czy też doświadczenia gospodarczego, jedynie to bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta, doniosłości poszczególnych dowodów i ich ocenie odmiennej niż przeprowadzona przez organy podatkowe. Dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego może być bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy rozumowanie organu wykracza poza reguły logiki albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Sąd zauważa ponadto, że co do zasady - kwestionowanie oceny dowodów nie może polegać na zaprezentowaniu przez Skarżącą stanu faktycznego przyjętego przez nią na podstawie własnej oceny dowodów. Nadto podnieść należy, że zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny – zgodnie z art. 210 § 4 O.p. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji podatkowej. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne musi zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia podatkowego. Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 124 O.p. zgodnie z którym organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd stwierdził, że wbrew zarzutom skargi organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób należyty, przesłanki klauzulowe w przedmiotowej sprawie zostały spełnione tym samym organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów a zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 210 § 1 O.p. Jej uzasadnienie jest wyczerpujące i spełnia wymogi określone w art. 210 § 4 O.p. Sąd nie dostrzegł wskazywanych w skardze a także podnoszonych w pismach procesowych naruszeń przepisów postępowania. W ocenie Sądu podejmowane przez organy działania wyczerpują znamiona prowadzenia postępowania podatkowego w sposób zgodny z przepisami prawa, stosownie do art. 120 O.p. Ocena zebranego materiału dowodowego w sposób nieodpowiadający oczekiwaniom strony, ale znajdująca oparcie w materiale sprawy, nie godzi w zasadę zaufania do organów podatkowych czy też zasadę prawdy obiektywnej. W ocenie Sądu w tak jednoznacznej dowodowo sprawie, w świetle zasad klauzuli GAAR argumentacja Strony może być odczytywana jako polemika z rozstrzygnięciem, czy też jako element taktyki procesowej. Mając na uwadze powyższe oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy, Sąd uznał za prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonej decyzji i przyjął je za podstawę rozstrzygnięcia, albowiem trafnie Organ uznał, że analizowany schemat optymalizacyjny stanowił podstawę do zastosowania klauzuli GAAR. Warto zauważyć, że w świetle jednoznacznych dowodów co do schematu czynności podejmowanych przez Skarżącą z aktywnym udziałem jej pełnomocników zarzuty skargi i pism procesowych skupiają się na kwestiach formalnych, proceduralnych, których Sąd nie dostrzegł. Brak jest podstaw do uznania, że ich potencjalne naruszenie miały istotny wpływ na wynik sprawy.

19. Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutu przedawnienia związanego z podnoszonym zarzutem instrumentalności postępowania podnieść należy, że nie zasługiwał on na uwzględnienie. Zwrócić należy uwagę, że postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte w toku postępowania podatkowego (wymiarowego), po zgromadzeniu i zapoznaniu z materiałem dowodowym, który dawał organowi podstawy do twierdzenia, że zaistniała możliwość popełnienia czynu polegającego na uszczupleniu kwoty podatku. W związku z powyższym, organ zobligowany był do podjęcia przewidzianych przepisami czynności. Co więcej to wszczęcie postępowania przygotowawczego przed zgromadzeniem i dokonaniem analizy materiału dowodowego mogłoby zasadnie stanowić przedmiot zarzutu instrumentalnego/przedwczesnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Ponadto, postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte na blisko 6 miesięcy przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 r. Szef KAS posiadał zatem realną możliwość zakończenia postępowań podatkowych obu instancji i wydania decyzji wymiarowych przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Co istotne, Skarżący po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, zachowywał nieprzeciętną aktywność w ponowieniu rozpoczęcia biegu terminu na wniesienie odwołania od decyzji pierwszej instancji, w związku z wykorzystaniem przezeń instrumentu prawnego przewidzianego w art. 213 § 1 Ordynacji podatkowej (złożenie wniosku o uzupełnienie decyzji pierwszoinstancyjnej obarczonego brakami formalnymi, odbiór korespondencji ostatniego możliwego dnia itp.). Tego rodzaju działanie nie pozostawało bez wpływu na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 r., gdyż art. 213 § 5 ww. ustawy nakazuje odpowiednio stosować § 4, a tym samym - określa, iż odmowa uzupełnienia lub sprostowania decyzji również wiąże się z rozpoczęciem biegu terminu na wniesienie odwołania od dnia doręczenia postanowienia w tej sprawie. Sąd uznał przede wszystkim, że w kwestii instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego istotne znaczenie ma również fakt, że w przedmiotowej sprawie nie miał również miejsca brak aktywności organów prowadzących śledztwo. Wręcz przeciwnie, podejmowane były czynności zmierzające do uzyskania wymaganych danych i materiałów. Z pozyskanych akt śledztwa wynika bowiem, że: pismem z dnia 11 marca 2024 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. (Dziewiąty Dział Kontroli Celno-Skarbowej i Postępowania Podatkowego CKK2- 9) wystąpił do Drugiego Pionu Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej (CZNZ-20) z wnioskiem o przeprowadzenie wobec Skarżącego postępowania przygotowawczego, przedstawiając stosowne uzasadnienie podejrzenia popełnienia przestępstwa skarbowego wynikającego z faktów ujawnionych w toku kontroli celno-skarbowej; W dniu 8 lipca 2024 r., wydano postanowienie o wszczęciu śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na podaniu nieprawdy w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika dochodowego od osób prawnych CIT-8 za rok podatkowy 1.01.2018 r. - 31.12.2018 r., złożonym 29 marca 2019 r. Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w W. przez A. Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych, NIP: [...], siedziba: [...], przez co narażono podatek dochodowy od osób prawnych na uszczuplenie w wysokości 4.576.624,00 zł, tj. o czyn z art. 56 § 1 kks; Pismem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. nr [...] z dnia 23 sierpnia 2024 r., zawiadomiono Skarżącego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem w dniu 8 lipca 2024 r. postępowania przygotowawczego; W dniu 14 listopada 2024 r., na podstawie art. 177 § 1, art. 177 § 1a kpk i art. 143 § 1 pkt 2 kpk, przesłuchano w charakterze świadka M.S.; W dniu 14 listopada 2024r., na podstawie art. 177 § 1, art. 177 § 1a kpk i art. 143 § 1 pkt 2 kpk, przesłuchano w charakterze świadka M.C.; W dniu 19 listopada 2024 r., na podstawie art. 177 § 1, art. 177 § 1a kpk i art. 143 § 1 pkt 2 kpk, przesłuchano w charakterze świadka A.D.; W dniu 19 grudnia 2024 r., na podstawie art. 177 § 1, art. 177 § 1a kpk i art. 143 § 1 pkt 2 kpk, przesłuchano w charakterze świadka M.K.; Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2025 r., na postawie art. 114a kks, Prokurator Prokuratury Rejonowej W. w W. zawiesiła prowadzone wobec Skarżącego śledztwo z uwagi na konieczność oczekiwania na treść rozstrzygnięć organów podatkowych oraz orzeczeń sądów administracyjnych, od których uzależniony jest dalszy tok postępowania przygotowawczego. Skarżący argumentuje, że instrumentalność posłużenia się w niniejszej sprawie instytucjami postępowania karnego skarbowego dla sztucznego przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wynika również z tego, że brak jest w ogóle podstaw do ścigania karnego tego typu nieprawidłowości, jakie są przypisywane w decyzji Funduszowi, nawet gdyby one rzeczywiście wystąpiły. Zdaniem Skarżącego, jest tak dlatego, że wszystkie czynności badane przez organy KAS w kontrolach i postępowaniach ukierunkowanych na orzekanie na podstawie art. 119a Ordynacji podatkowej, są zachowaniami legalnymi. Co za tym idzie, zachowania te nie wypełniają w ogóle znamion żadnego czynu zabronionego. Rzecz w tym, że przedmiot i cel przepisu ustawy podatkowej stanowią również komponenty współtworzące normy prawa podatkowego, tj. niewysłowione wprost i wynikające z wykładni przepisów ustaw podatkowych w związku z art. 119a-119f Ordynacji podatkowej, które to przepisy zdeterminowały uzyskanie przez Skarżącego określonej korzyści podatkowej. Do powyższego tym bardziej skłania deklaratoryjny (określający) charakter zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie - w takim przypadku bowiem skutki podatkowe czynności określa się ex tunc z uwzględnieniem obowiązujących już w 2018 r. przepisów art. 119a-119f Ordynacji podatkowej. Zgodnie z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego zapoczątkowaną wyrokiem z dnia 9 listopada 2023 r., o sygn. akt II FSK 1227/23, sąd kasacyjny stwierdził, choć jedynie na uboczu rozważań dotyczących możliwości stosowania klauzuli ogólnej przeciwko unikaniu opodatkowania do podatkowoprawnych stanów faktycznych za rok 2016, że: "Podatnik będący adresatem norm prawnych wynikających z art. 119a-119f O.p. nie mógł przewidzieć tej zmiany legislacyjnej, która nastąpiła w trakcie trwania roku podatkowego. Należy mieć na uwadze, że przy rozstrzyganiu stosunków prawnych z zakresu prawa materialnego - co do zasady - stosuje się przepisy obowiązujące w momencie powstania tych stosunków, a nie te, które obowiązują później, w momencie rozstrzygania." W konsekwencji, czysto językowa (formalna) zgodność danego zachowania z brzmieniem przepisu ustawy podatkowej nie świadczy jeszcze o braku jego bezprawności, zaś sami podatnicy, o ile jest wydawana wobec nich decyzja deklaratoryjna (określająca), aktywująca ze swojej istoty skutki podatkowe ex tunc, mogą samodzielnie korygować własne rozliczenia na ogólnych zasadach przyjętych w art. 81 Ordynacji podatkowej. Powyższe okoliczności implikują co najmniej dwa wnioski systemowe: podatnicy rozliczający się na zasadzie samoobliczenia podatku zobowiązani są do samodzielnego stosowania tego przepisu, na równi z przepisami regulującymi ustalanie podstawy opodatkowania; podatnicy, w stosunku do których wydana zostanie decyzja deklaratoryjna (określająca) w rozumieniu art. 119g § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, mogą podlegać sankcji karnej skarbowej w związku z podaniem nieprawdy w zeznaniu podatkowym. Mając jeszcze na uwadze powyższe utrwalające się orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zauważyć należy, że do dnia 31 grudnia 2018 r. nie było odrębnych przepisów, które by ograniczały Skarżącemu przewidzianą w art. 81 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej możliwość autonomicznego cofnięcia skutków unikania opodatkowania w skorygowanym przez siebie zeznaniu podatkowym, zaś brzmienie dotychczasowych przepisów nie pozwala przyjąć, że możliwości tej Skarżący nie posiadał aż do dnia przedawnienia zobowiązania podatkowego. Mimo istnienia takiego uprawnienia Skarżący po przeszło dwóch latach od wprowadzenia klauzuli nie skorzystał z takiej możliwości. Sytuacja prawna zmieniła się dopiero z dniem 1 stycznia 2019 r. wraz ze zmianą brzmienia art. 81b § 1a oraz dodania § 1b do art. 81b Ordynacji podatkowej. Na podstawie bowiem przepisów art. 3 pkt 14 i 51 oraz art. 32 i 34 ustawy nowelizującej wprowadzone zostały dwie dotąd nieistniejące w polskim porządku prawnym instytucje ogólnego prawa podatkowego: dodatkowe zobowiązanie podatkowe jako zamiennik sankcji karnych skarbowych, które jest ustalane w związku m. in. z wydaniem decyzji klauzulowej (art. 58a § 1 pkt 1 oraz pozostałe przepisy rozdziału 6a Działu III Ordynacji podatkowej) w odniesieniu do korzyści podatkowych wygenerowanych po 31 grudnia 2018 r.; wniosek o wydanie decyzji określającej warunki cofnięcia skutków unikania opodatkowania (przepisy rozdziału 5 Działu IIIA Ordynacji podatkowej) jako zamiennik korekty deklaracji podatkowej, który jest składany bez ograniczeń czasowych w odniesieniu do korzyści podatkowych wygenerowanych po 31 grudnia 2018 r., bądź najpóźniej wciągu dwóch lat-w odniesieniu do korzyści podatkowych wygenerowanych przed 1 stycznia 2019 r.

20. Odnosząc się do zarzutów Strony dotyczących braku możliwości zawieszenia biegu terminu ze względu na wszczęcie postępowań z KKS w sprawach klauzulowych warto także powołać się na tezy wyroku sądu karnego cytowanego przez Szefa KAS. Organ wskazał, że Sąd Rejonowy dla W. w W., który jako sąd uprawniony do samodzielnego rozstrzygania zagadnień prawnych i faktycznych istotnych dla rozstrzygania spraw karnych skarbowych, w dniu [...] grudnia 2025 r. wydał wyrok o sygn. akt [...], w którym stwierdził m. in., że "Sąd w niniejszym składzie nie podziela wyrażonego w tej lekturze poglądu, by "zastosowanie klauzul przeciwko unikaniu opodatkowania nie mogło skutkować odpowiedzialnością karnoskarbową za oszustwo podatkowe z art. 56 k.k.s., gdy chodzi o realne i rzeczywiste zdarzenia gospodarcze, które podatnik ujawnia w swoich księgach podatkowych, z wyłączeniem sytuacji, gdy czynności są pozorne, nieważne z mocy prawa lub w ogóle nie miały miejsca". Skoro w zastosowaniu klauzuli przeciwdziałania unikaniu opodatkowania chodzi o odrzucenie zdarzeń gospodarczych jako sztucznych i nieracjonalnych, a dane przekazywane urzędowi skarbowemu muszą być zgodne z rzeczywistością, tzn. ze stanem faktycznym odnoszonym do obowiązków podatkowych, tak jak zostały one zdefiniowane w przepisach dotyczących tego obowiązku, to nie można zasadnie twierdzić, że podanie urzędowi skarbowemu danych prawdziwych, ale świadomie i celowo zakwalifikowanych niezgodnie z przepisami podatkowymi, aby zataić rzeczywisty obowiązek podatkowy, nie stanowi podania nieprawdy. Jeśli coś jest sztuczne - to nie jest prawdziwe". Tutejszy Sąd administracyjny w całości podzielił powyższe stanowisko Sądu karnego. Odnosząc się do odmiennego stanowiska Skarżącej Sąd wskazuje, że nie dostrzegł powodów uwzględnienia tez prezentowanych w prywatnej opini prawnej naukowca załączonej do pisma procesowego Strony.

21. W przedmiotowej sprawie termin płatności podatku dochodowego od osób prawnych za 2018 r. upłynął z dniem 31 marca 2019 r. W związku z powyższym, zobowiązanie to uległoby, co do zasady, przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2024 r., o ile bieg 5 letniego terminu przedawnienia nie zostałby przerwany, bądź zawieszony. W niniejszej sprawie zaistniała przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, określona w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. W myśl tego przepisu, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. W takiej sytuacji bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe (art. 70 § 7 pkt 1 Ordynacji podatkowej). W niniejszej sprawie bieg terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 r. został zawieszony z dniem 8 lipca 2024 r. na skutek wszczęcia postępowania przygotowawczego. O powyższym Strona została powiadomiona w dniu 5 września 2024 r. (data doręczenia pisma pełnomocnikowi Strony), pismem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 23 sierpnia 2024 r. W toku postępowania odwoławczego Szef KAS, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2025 r., włączył do akt postępowania odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w toku śledztwa o sygn. [...], wszczętego w dniu 8 lipca 2024 r. przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W., prowadzonego pod nadzorem Prokuratury Rejonowej W. w W. wobec Strony. Z uwagi na podjętą w dniu 24 maja 2021 r. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, o sygn. akt I FPS 1/21 Sąd dokonał oceny, czy nie doszło do instrumentalnego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego poprzez sztuczne wykorzystanie instytucji wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Ocena akt sprawy nie pozwala na uznanie zgłoszonych przez Skarżący ciągu zarzutów odnoszących się do tej kwestii. Podnieść należy, że z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2021 r., o sygn. akt I FPS 1/21 nie sposób wywieść obowiązku automatycznego i bezrefleksyjnego usunięcia z obrotu prawnego wszystkich dotychczasowych decyzji organów podatkowych, w których powołano się na skutki wynikające z art. 70 § 6 pkt 1 oraz art. 70c Ordynacji podatkowej, bez jednoczesnego szczegółowego uzasadnienia okoliczności towarzyszących wszczęciu postępowania karnego skarbowego i zawieszeniu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2022 r., o sygn. akt I FSK 96/22 (publikacja: Legalis nr 2698790). W powyższej uchwale sąd kasacyjny wskazał nadto, że w sytuacji gdy moment wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe jest bliski dacie przedawnienia zobowiązania podatkowego, wyjaśnienie tej kwestii powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji podatkowej, stosownie do art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Z uchwały tej wynika, że tzw. "instrumentalne wszczęcie postępowania karnego lub karnego skarbowego" nie wywołuje skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 ww. ustawy. Instrumentalne wszczęcie postępowania karnego lub karnego skarbowego ma miejsce wtedy, gdy postępowanie to nie służy realizowaniu celów postępowania karnego skarbowego i w istocie stanowi jedynie spełnienie wymogu formalnego do przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w oparciu o art. 70 § 6 pkt 1 O.p. W ocenie Sądu zestawienie czynności przedstawionych przez organy podatkowe, związanych z KKs wskazuje na aktywne poszukiwanie powodów nielegalnego w 2018 - w świetle zasad klauzuli GAAR wykorzystania schematu optymalizacyjnego. Tym samym Sąd uznał wbrew zarzutom skargi, że wszczęcie postępowania KKs w przedmiotowej sprawie nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło instrumentalnemu zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

22. Odnosząc się kwestii związanych z brakiem właściwości organu orzekającego w sprawie podnieść należy, że zarzut ten także nie zasługiwał na uwzględnienie. Strona zarzuciła również wydanie zaskarżonej decyzji z zastosowaniem art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. w sposób sprzeczny z przepisami o właściwości, ponieważ zdaniem Strony, organem wyłącznie właściwym do wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej jest Szef Krajowej Administracji Skarbowej, a jego kompetencje w tym zakresie mogą być wykonywane wyłącznie przez niego, nie mogą być ani delegowane na inny organ KAS ani wykonywane przez inny organ KAS. Podnieść należy, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 24 listopada 2023 r. w sprawie upoważnienia organów Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z zakresu przeciwdziałania unikaniu opodatkowania stanowi wykonanie delegacji ustawowej zawartej w art. 11b ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 615). Zgodnie z tym przepisem, minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, upoważniać do wykonywania zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej inny organ KAS, określając zakres upoważnienia, upoważnione organy KAS oraz terytorialny zakres ich działania, mając na względzie zapewnienie sprawnego i skutecznego wykonywania zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Tym samym ww. rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 listopada 2023 r. stanowi wykonanie fakultatywnego upoważnienia, o którym mowa w powołanym przepisie art. 11b ust. 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Na mocy ww. Rozporządzenia wskazani naczelnicy urzędów celno-skarbowych, w tym Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W., są upoważnieni do przeprowadzenia w imieniu Szefa KAS postępowania podatkowego przejętego lub wszczętego przez Szefa KAS na wniosek, o którym mowa w art. 119g § 1 O.p. Należy wskazać, że na mocy upoważnienia udzielonego w drodze Rozporządzenia organowi KAS, zadania wykonywane przez upoważniony organ KAS, wykonywane są w imieniu Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Tym samym nie dochodzi do ustalania nowych zadań dla wskazanych w przedmiotowym Rozporządzeniu organów, tylko do upoważnienia ich do realizacji zadań Szefa KAS w jego imieniu. Tak więc w zakresie udzielonego upoważnienia Naczelnik MUSC będzie działał nie w swoim imieniu, a w imieniu Szefa KAS. Powierzenie wykonywania określonych zadań Szefa KAS na podstawie Rozporządzenia, które zostało wydane w trybie art. 11b ustawy o KAS nie oznacza, że dochodzi do przeniesienia określonych w Rozporządzeniu zadań na wyznaczony do ich realizacji organ. Znajduje to również potwierdzenie w uzasadnieniu ustawy z dnia 8 czerwca 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu automatyzacji załatwiania niektórych spraw przez Krajową Administrację Skarbową (druk sejmowy nr 2138): "w celu wykluczenia sytuacji, w której w przyszłości w doktrynie lub w orzecznictwie sadów administracyjnych powstanę wątpliwości co do charakteru upoważnienia udzielanego na podstawie dotychczasowego art. 119zma i innych analogicznych przepisów, jest zasadne jednoznaczne wskazanie, że delegowanie zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na inne organy w drodze rozporządzenia nie zmienia charakteru instytucji, jaką jest "upoważnienie". W przypadku upoważnienia nie dochodzi bowiem do przeniesienia kompetencji organu KAS. Przeniesienie kompetencji ma miejsce w przypadku delegacji do "wyznaczenia" organu KAS do wykonywania określonych zadań (por. art. 11 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej). Są to różne instytucje wywołujące odmienne konsekwencje prawne. (...) Określone w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 11b ust. 1 zadania będą wprawdzie wykonywane przez inny organ, jednak organ ten nie będzie tego czynił w imieniu własnym, lecz w imieniu Szefa Krajowej Administracji Skarbowej". Należy zatem podkreślić, że pomimo tego, że postępowanie w pierwszej instancji prowadził organ upoważniony, to od strony zewnętrznej (formalnej) będzie to postępowanie prowadzone nadal przez Szefa KAS. Zatem decyzja wydana w toku tego postępowania będzie w istocie rozstrzygnięciem Szefa KAS. Tym samym zarzut w tym względzie uznać należy za nietrafiony.

23. W celu ustalenia czy czynność stanowi bądź nie stanowi unikania opodatkowania, konieczne jest najpierw jednoznaczne określenie, jakie działania składają się na ocenianą czynność oraz czy jej rezultatem jest w ogóle korzyść podatkowa w rozumieniu przepisów o klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Zgodnie z art. 119a § 1 O.p. (w stanie prawnym do 31 grudnia 2018 r.), czynność dokonana przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej, nie skutkuje osiągnięciem korzyści podatkowej, jeżeli sposób działania był sztuczny (unikanie opodatkowania). W myśl art. 119a § 2 ww. ustawy, w sytuacji określonej w § 1 skutki podatkowe czynności określa się na podstawie takiego stanu rzeczy, jaki mógłby zaistnieć, gdyby dokonano czynności odpowiedniej. Przepis art. 119a § 3 O.p. stanowi, że za odpowiednią uznaje się czynność, której podmiot mógłby w danych okolicznościach dokonać, jeżeli działałby rozsądnie i kierował się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. Stosownie do art. 119a § 4 O.p., jeżeli w toku postępowania strona wskaże czynność odpowiednią, skutki podatkowe określa się na podstawie takiego stanu rzeczy, jaki zaistniałby, gdyby dokonano tej czynności. Natomiast na podstawie art. 119a § 5 O.p. przepisy § 2-4 nie mają zastosowania, jeżeli okoliczności wskazują, że osiągnięcie korzyści podatkowej było jedynym celem dokonania czynności, o której mowa w § 1. W takiej sytuacji skutki podatkowe określa się na podstawie takiego stanu rzeczy, jaki zaistniałby, gdyby czynności nie dokonano. Przy czym zgodnie z art. 119f § 1 O.p., czynność oznacza także zespół powiązanych ze sobą czynności, dokonanych przez te same bądź różne podmioty. Warunkiem pozbawienia sztucznej czynności jej skuteczności w sferze prawa podatkowego (i wyłącznie w sferze tego prawa) będzie spełnienie łącznie przesłanki sztuczności i działania przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, jeśli taka korzyść w danych okolicznościach byłaby sprzeczna z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. Przepis ten bez wątpienia wskazuje, że to korzyść podatkowa ma być sprzeczna z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. Do jej powstania dojść ma natomiast w wyniku sztucznych działań podatnika, w szczególności opisanych w art. 119c O.p. Na podstawie ostatnio powołanego przepisu stwierdzić można, że: § 1. sposób działania uznaje się za sztuczny, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności należy przyjąć, że nie zostałby zastosowany przez podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. § 2. Przy ocenie, czy sposób działania był sztuczny, należy wziąć pod uwagę w szczególności występowanie: 1) nieuzasadnionego dzielenia operacji lub 2) angażowania podmiotów pośredniczących mimo braku uzasadnienia ekonomicznego lub gospodarczego, lub 3) elementów prowadzących do uzyskania stanu identycznego lub zbliżonego do stanu istniejącego przed dokonaniem czynności, lub 4) elementów wzajemnie się znoszących lub kompensujących, lub 5) ryzyka ekonomicznego lub gospodarczego przewyższającego spodziewane korzyści inne niż podatkowe w takim stopniu, że należy uznać, że działający rozsądnie podmiot nie wybrałby tego sposobu działania. W uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej wskazano, że sztuczność konstrukcji prowadzącej do unikania opodatkowania można oceniać na płaszczyźnie prawnej oraz ekonomicznej. Na płaszczyźnie prawnej sztuczność konstrukcji wyraża się najczęściej w jej nadmiernej zawiłości poprzez np. nieuzasadnione dzielenie operacji, występowanie podmiotów pośredniczących niewnoszących jednak żadnych elementów gospodarczych. Na płaszczyźnie ekonomicznej sztuczną transakcję charakteryzuje brak w niej treści ekonomicznej, np. przez ukrywanie prawdziwego celu i znaczenia zdarzenia gospodarczego, nieadekwatność lub zbędność do realizacji rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, zgodnie z jego celem i istotą oraz do uzyskania zamierzonego efektu gospodarczego. Analiza charakteru działania podatnika w kontekście przesłanki sztuczności dotyczy sytuacji, w których powstanie prawnopodatkowego stanu faktycznego jest wynikiem działania podatnika. Poprzez wybór określonej konstrukcji prawnej (bądź faktycznej) podatnik może przewidzieć, jaki podatkowoprawny stan faktyczny powstanie. W tym przypadku ocenia się działania podatnika z punktu widzenia klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Stosownie natomiast do art. 119d O.p., czynność uznaje się za podjętą przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, gdy pozostałe cele ekonomiczne lub gospodarcze czynności, wskazane przez podatnika, należy uznać za mało istotne. Innymi słowy, cel podatkowy czynności musi wysuwać się na pierwszy plan; dla zastosowania art. 119a O.p. w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie organ musiał więc wykazać, że to właśnie ten cel głównie, w przeważającej mierze uzasadniał dokonanie przez podatnika czynności. Jeśli podatnik wykaże, że obok celu podatkowego istniał inny, równie ważny powód dokonania czynności, to nie ma możliwości wydania wobec niego decyzji na podstawie art. 119a O.p. W art. 119e O.p. w stanie prawnym adekwatnym dla niniejszej sprawy zdefiniowano korzyść podatkową wskazując, że korzyścią podatkową w rozumieniu przepisów niniejszego działu jest: 1) niepowstanie zobowiązania podatkowego, odsunięcie w czasie powstania zobowiązania podatkowego lub obniżenie jego wysokości albo powstanie lub zawyżenie straty podatkowej; 2) powstanie nadpłaty lub prawa do zwrotu podatku albo podwyższenie kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku. Aby można było stwierdzić, że w sprawie nie ma zastosowania art. 119a O.p., trzeba wykazać, że poddany analizie sposób działania ma inny – główny cel, przy czym wystarczy, by cel ten był równie ważny, jak cel podatkowy. Wówczas bowiem nie będzie można przyjąć, jak tego wymagał ustawodawca, że to cel podatkowy jest celem "przede wszystkim", czyli celem najważniejszym, przy którym inne cele są "mało istotne", ani też że jest on celem jedynym, jak to uznał organ w niniejszej sprawie. W pierwotnym brzmieniu analizowanego przepisu (tj. do końca 2018 r.) dla stwierdzenia abuzywności czynności niezbędne było, by cel korzyści sprzeczny z przedmiotem i celem ustawy podatkowej był celem "przede wszystkim", tj. celem wysuwającym się na pierwszy plan wśród ewentualnych innych celów działań podatnika. Regulacja zawarta w pierwotnej wersji przepisu była więc bardziej liberalna dla podatników: by zakwestionować abuzywność czynności, musieli oni wykazać co najmniej, że czynność miała inne, co najmniej równie ważne jak korzyść podatkowa cele. W art. 119d O.p. ustawodawca definiował, że czynność uznaje się za podjętą przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, gdy pozostałe cele ekonomiczne lub gospodarcze czynności, wskazane przez podatnika, należy uznać za mało istotne. W ocenie sądu, organ prawidłowo wykazał przesłanki do zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, tzn. prawidłowo zidentyfikował zespół czynności w rozumieniu art. 119f Ordynacji podatkowej, których skutkiem było osiągnięcie korzyści podatkowej.

24. Powtórzyć należy, że w niniejszej sprawie Szef KAS przyjął, że czynnościami prowadzącymi do unikania opodatkowania w niniejszej sprawie (zespołem czynności) były:

sprzedaż przez Fundusz w dniu 29 grudnia 2016 r. akcji A. na rzecz: A., A. (w organizacji), A., A., F. oraz F. i przeniesienie (w dniu 30 grudnia 2016 r.) własności ww. akcji na rzecz kupujących;

nabycie przez Fundusz w dniach 29 i 30 grudnia 2016 r. obligacji wyemitowanych przez spółki: A., A., A., F. oraz F. (w dniu 29 grudnia 2016 r.) oraz A. (w dniu 30 grudnia 2016 r.);

zawarcie w dniu 30 grudnia 2016 r. (tj. w dniu bezpośrednio następującym po nabyciu obligacji, a w przypadku spółki A. nawet w tym samym dniu) - umów, na podstawie których doszło do potrącenia wzajemnych wierzytelności wynikających z ceny sprzedaży przez Fundusz akcji A. na rzecz A., A., A., A., F. i F. oraz ceny emisyjnej wyemitowanych przez te sześć spółek obligacji. Powyższe czynności stanowią, w ocenie Sądu stanowiły zespół czynności w rozumieniu art. 119f § 1 O.p. (dalej: zespół czynności lub Czynność). Krótki odcinek czasu, w którym zostały wykonane ww. czynności oraz występowanie w nich tych samych podmiotów wspierają uznanie, że te czynności tworzą razem zespół czynności w rozumieniu ww. przepisu. Porównując stan struktury majątkowej podmiotów należących do państwa Melon sprzed 29 grudnia 2016 r. i stan po 30 grudnia 2016 r. należy przyjąć, że zespół czynności skupił się na przekształceniu dochodu uzyskiwanego przez Stronę za pośrednictwem A. w postaci zysku tej spółki luksemburskiej w odsetki od obligacji oraz środki z tytułu wcześniejszego częściowego wykupu obligacji wyemitowanych przez spółki celowe, które od Strony odkupiły akcje tej spółki luksemburskiej. Strona zbyła posiadane przez siebie akcje w A. a w to miejsce uzyskała obligacje wyemitowane przez spółki celowe. Zmienił się zatem charakter dochodu uzyskiwanego przez Stronę, pomimo tego, że wyzbyła się ona praw właścicielskich w A.

W skardze Strona zarzuciła naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 1 ust. 3 pkt 2 ustawy o CIT w związku z art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a ustawy o CIT polegające na braku przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia, czy A. była podatnikiem podatku dochodowego według przepisów Wielkiego Księstwa Luksemburga w roku 2018, podczas gdy - jak twierdzi Strona - spółki typu S. mogą być zarówno transparentne podatkowo, jak i mogą być podatnikami podatku dochodowego. Sąd uznał zarzut w tym przedmiocie za nietrafiony. Przede wszystkim pogląd o transparentności podatkowej luksemburskiej S. należy uznać za ugruntowany tak w orzecznictwie, jak i w doktrynie (por. wyrok NSA II FSK 944/18, wyrok WSA w Warszawie III SA/Wa 219/22, III SA/Wa 1745/21; W. Dmoch komentarz do art. 4a [w:] Podatek dochodowy od osób prawnych. Komentarz. Wyd. 10, Warszawa 2022, Legalis; Mariański Adam, Opodatkowanie spółek osobowych i ich wspólników, Monografia LEX, WKP 2018; Gajewski Dominik, Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania, Monografia LEX, WKP 2018). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że Strona konsekwentnie wyjaśniała, że na skutek zmian w ustawie o CIT - od 1 stycznia 2017 r. - byłaby zmuszona do opodatkowania dochodów z tytułu udziału w S. Warte podkreślenia jest to, że w początkowej fazie sporu Strona nie poddawała w wątpliwość neutralności podatkowej S., jako spółki niemającej osobowości prawnej i niepodlegającej opodatkowaniu w innym państwie. Strona ewidentnie nie tylko zakładała, ale i podejmowała działania w oparciu o wiedzę, że inwestycja opiera się na udziałach w podmiocie, który jest transparentny podatkowo i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym w innym państwie i w związku z tym Fundusz obawiał się "ryzyka" związanego z koniecznością opodatkowania przychodów na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a ustawy o CIT.

25. W ocenie sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, Szef KAS zasadnie uznał, że czynność (zespół czynności) została dokonana przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej. Taki cel działania funduszu – ukierunkowany na uniknięcie opodatkowania przychodów pochodzących z przychodów spółki operacyjnej, jest bardzo widoczny w przedstawionych wyżej okolicznościach sprawy. Zmiana przepisów w zakresie opodatkowania dochodów osiąganych przez fundusze inwestycyjne zamknięte oraz specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte stosujące zasady i ograniczenia określone dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych, spowodowała w praktyce wypracowanie wyżej opisanego schematu optymalizacyjnego z wykorzystaniem obligacji oraz funduszy inwestycyjnych zamkniętych, opublikowanego przez Ministra Finansów w formie ostrzeżenia nr 001/17 z dnia 8 maja 2017 r. Analizując skutki podatkowe zmiany właściciela A., którym do 29 grudnia 2016 r. był Fundusz, a od 30 grudnia 2016 r. spółki celowe posiadające status podatników podatku dochodowego, należy mieć na uwadze, że fundusze inwestycyjne zamknięte do końca 2016 r. - z uwagi na zwolnienie podmiotowe - nie podlegały opodatkowaniu na gruncie ustawy o CIT. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o CIT, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2016 r. - zwalnia się od podatku fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2014 r., poz. 157 ze zm.). Powyższe zwolnienie miało charakter podmiotowy, zatem obejmowało wszelkie dochody osiągane przez F., w tym: dywidendy, dochody ze zbycia papierów wartościowych i udziałów w spółkach, dochody związane z posiadaniem i obrotem nieruchomościami (czynsze, zyski ze zbycia nieruchomości). Ponieważ zwolnienie dotyczyło wszelkich dochodów F. bez względu na ich źródło, obejmowało ono też dochody z tytułu uczestnictwa w spółkach nieposiadających osobowości prawnej, które na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o CIT przypisywane były F. Należy przy tym zauważyć, że chociaż ustawa o funduszach inwestycyjnych zasadniczo nie dopuszczała uczestnictwa F. w spółkach osobowych, to osiąganie takich dochodów przez F. było możliwe w przypadku niektórych specyficznych typów spółek, które nie posiadały osobowości prawnej, ale emitowały papiery wartościowe. Historycznie takie dochody były osiągane z tytułu uczestnictwa w spółkach komandytowo- akcyjnych, a w późniejszym okresie (od 2015 r.) z tytułu uczestnictwa w zagranicznych spółkach takich jak luksemburska societe en commandite speciale (SCSp), przy czym taka spółka mogła być wspólnikiem polskiej spółki jawnej lub komandytowej posiadającej polskie aktywa (np. nieruchomości) lub prowadzącej działalność gospodarczą. Z drugiej strony dystrybucja dochodu F. do jego uczestników (posiadaczy certyfikatów inwestycyjnych) podlegała opodatkowaniu. W przypadku podatników będących osobami fizycznymi dochody uzyskane z tytułu umorzenia certyfikatów inwestycyjnych, jak również wypłat dochodów F. bez wykupywania certyfikatów stanowiły dochody z kapitałów pieniężnych opodatkowane 19-procentowym podatkiem dochodowym od osób fizycznych pobieranym u źródła. W przypadku osób prawnych zarówno dochody z tytułu umorzenia certyfikatów inwestycyjnych, jak też wypłaty dochodów F. bez wykupywania tych certyfikatów były opodatkowane 19-procentowym podatkiem dochodowym od osób prawnych, przy czym rozliczenie podatku spoczywało na podatnikach (po stronie F. nie występowały obowiązki płatnika). Taki system opodatkowania funduszy inwestycyjnych (w tym F.) znajdował swoje uzasadnienie w funkcji, jaką pełni fundusz inwestycyjny. Mianowicie zasadniczym celem funduszu inwestycyjnego jest lokowanie środków pieniężnych zebranych od większej liczby inwestorów w różne aktywa w celu osiągnięcia zysku dla tychże inwestorów. Fundusz inwestycyjny pozwala większej liczbie inwestorów zainwestować wspólnie środki pieniężne i osiągać korzyści z inwestowania tych środków, których nie byliby w stanie osiągnąć, inwestując samodzielnie Funduszu inwestycyjnego nie należy zatem traktować jako samoistnej instytucji mającej swoje cele gospodarcze, lecz jako wehikuł wspólnego inwestowania na rzecz inwestorów (niejako współwłasność inwestorów). W związku z tym dochody wynikające z inwestycji poprzez fundusz inwestycyjny powinny być opodatkowane jeden raz, tak jak miałoby to miejsce w przypadku indywidualnego inwestowania. Założenie to w polskim systemie funduszy inwestycyjnych zostało zrealizowane poprzez brak opodatkowania funduszu jako osoby prawnej oraz opodatkowanie jego uczestników. W praktyce na rynku funkcjonowało kilkadziesiąt publicznych funduszy inwestycyjnych zamkniętych najpełniej realizujących powyższy cel. Jednakże powyższy mechanizm opodatkowania funduszy inwestycyjnych mógł być wykorzystywany również jako platforma holdingowa/inwestycyjna, pozwalająca na odroczenie lub niekiedy wyeliminowanie opodatkowania zysków w Polsce. Dopiero z dniem 1 stycznia 2017 r. ustawodawca postanowił opodatkować niektóre dochody funduszy inwestycyjnych zamkniętych i niektórych specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych przez wyłączenie ich spod zwolnienia podmiotowego i wprowadzając dla nich zwolnienia przedmiotowe. Z dniem 1 stycznia 2017 r. przepis art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o CIT został zatem zmieniony przez art. 2 pkt 2 lit. a tiret pierwsze ustawy z dnia 29 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zmianie ustawy-Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1926) ograniczając zwolnienie podmiotowe wyłącznie do funduszy inwestycyjnych otwartych oraz specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych, utworzonych na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych, z wyłączeniem specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych stosujących zasady i ograniczenia inwestycyjne określone dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych. Jednocześnie art. 2 pkt 5 lit. a ww. ustawy zmieniającej wprowadzono do art. 17 ust. 1 ustawy o CIT pkt 57, zgodnie z którym wolne od podatku są dochody (przychody) funduszy inwestycyjnych zamkniętych lub specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych stosujących zasady i ograniczenia inwestycyjne określone dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych, utworzonych na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych, z wyłączeniem dochodów (przychodów) z udziału w spółkach niemających osobowości prawnej lub jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej, mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej lub w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami ustawy lub prawa podatkowego państwa, w którym te spółki lub jednostki organizacyjne mają siedzibę lub zarząd, podmioty te nie są traktowane jak osoby prawne i nie podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania (lit. a ww. art. 17 ust. 1 pkt 57 ustawy o CIT). Z analizy powyższych przepisów wynika więc, że od 1 stycznia 2017r. dochody uzyskiwane przez Fundusz za pośrednictwem spółek transparentnych podatkowo nie korzystają już ze zwolnienia z opodatkowania, z uwagi na wyłączenie określone w art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a ustawy o CIT dotyczące dochodów z udziału w transparentnych spółkach osobowych. Zatem dochód (przychód) A. z udziałów w A. SCSp - podmiotu o statusie zbliżonym do polskiej spółki komandytowej (w stanie prawnym na 2018 r.) - w myśl art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a ustawy o CIT - podlegałby opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.

26. Sąd uznał za zasadne stanowisko organów, że w wyniku dokonanego zespołu czynności Fundusz nadal (w 2018 r.) uzyskiwał wyłącznie dochody zwolnione, tj.: dochody z tytułu odsetek od obligacji, które stosownie do regulacji art. 17 ust. 1 pkt 57 ustawy o CIT podlegają zwolnieniu; środki pieniężne otrzymane tytułem spłaty wartości nominalnej obligacji podlegających wcześniejszemu wykupowi, które jako spłata pożyczki w ogóle nie stanowiły przychodu podatkowego na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT - zgodnie z tym przepisem do przychodów w ogóle nie zalicza się otrzymanych lub zwróconych pożyczek (kredytów), w tym również uregulowanych w naturze, z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów) pomimo, że ww. dochody były finansowane środkami otrzymywanymi z tytułu posiadania akcji A. SCSp. Jednocześnie tak wykreowany koszt odsetek od obligacji u spółek celowych konsumował w całości lub dominującej części dochody z udziału w podmiotach zależnych. Z przekazanej przez spółki celowe dokumentacji podatkowej wynika, że w okresie rozliczeniowym 1 luty 2017 r. - 30 listopad 2018 r. spółki te wykazywały przychody z tytułu posiadanych akcji A. SCSp. Ze sprawozdań zarządu z działalności spółek celowych za ww. okres wynika, że spółki te nie dokonały żadnej sprzedaży ani nie zaciągały kredytów bankowych. Zatem spłaty odsetek i wykupy obligacji przez spółki emitentów były finansowane środkami otrzymywanymi z tytułu posiadania akcji A. SCSp (generowanymi przez działalność gospodarczą spółek grupy K.), co wskazuje na wyżej wspomnianą konwersję kwalifikacji podatkowej i co za tym idzie uzyskanie korzyści podatkowej. Podsumowując skutki podatkowe zawarcia wyżej opisanej transakcji zmiany właściciela A. SCSp, jak i sposobu finansowania dłużnego tej transakcji, należy zauważyć, że po stronie Funduszu (zbywcy akcji) wraz z powstaniem nieopodatkowanego przychodu z tytułu odsetek od obligacji oraz wyłączeniem z opodatkowania spłaty wartości obligacji podlegających wcześniejszemu wykupowi, wystąpiła korzyść podatkowa polegająca na niepowstaniu zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2018 r. w kwocie 4.576.624,00 zł (szczegółowe wyliczenie kwoty zobowiązania podatkowego zostało przedstawione w zaskarżonej decyzji).

27. Rację ma zatem Szef KAS, że ekonomiczne źródło dochodów funduszu pozostało takie samo i były nim zyski osiągane przez spółkę operacyjną. Podjęcie działań, w których dochody pochodzące z tego samego źródła (w sensie ekonomicznym) pomimo zmian legislacyjnych nie będą podlegać opodatkowaniu (jako wypłacone w postaci odsetek od obligacji), dobitnie świadczy o tym, że celem działania funduszu było osiągnięcie korzyści podatkowej, rozumianej jako niepowstanie zobowiązania podatkowego (art. 119e pkt 1 O.p.). Na tle takich okoliczności, zasadnie Szef KAS nie zgodził się z argumentacją funduszu dotyczącą wskazywanych przez niego innych celów czynności. Jedną z korzyści podatkowych wymienionych w art. 119e Ordynacji podatkowej jest niepowstanie zobowiązania podatkowego wynikające-co już należy łączyć z treścią art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej - z dokonanej czynności. Niepowstanie zobowiązania podatkowego, a także - jak wskazuje trafnie Strona - niepowstanie obowiązku podatkowego wynikało w niniejszej sprawie z dokonanego zespołu czynności. Co więcej, korzyść podatkowa polegająca na niepowstaniu (w ogóle) zobowiązania podatkowego może wynikać z niepowstania obowiązku podatkowego, które z kolei jest skutkiem intencjonalnych działań takich jak zespół czynności. Strona wskazując, że wobec niej nie powstał nigdy obowiązek podatkowy z tytułu posiadania akcji w A. SCSp uchwyciła zatem, choć literalnie w inny sposób niż uczyniły to organy podatkowe, sedno schematu unikania opodatkowania w niniejszej sprawie. Uzupełnić jednak należy, że w takim wypadku przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania polega na rekonstrukcji hipotetycznego (kontrfaktycznego) stanu rzeczy na podstawie art. 119a § 2 - 5 Ordynacji podatkowej, skutkiem czego może być uznanie, że na gruncie tak zrekonstruowanego stanu faktycznego u strony postępowania powstał jednak obowiązek podatkowy, a w konsekwencji - zobowiązanie podatkowe. Przykładem tego rodzaju działania wyprowadzonego na podstawie ww. przepisów jest decyzja organu pierwszej instancji, która zakłada przede wszystkim, że Fundusz nie przestał być na potrzeby obliczenia zobowiązania podatkowego w CIT za 2018 r. komandytariuszem A. SCSp.

28. W ocenie Sądu słusznie również organ uznał, że w sprawie spełniona jest również przesłanka sztuczności działania w rozumieniu art. 119c O.p. Na tle opisanych wyżej okoliczności szczególnie widoczne jest występowanie elementów prowadzących do uzyskania stanu identycznego lub zbliżonego do stanu istniejącego przed dokonaniem czynności (art. 119c § 2 pkt 3 O.p.). Na tle całokształtu okoliczności niniejszej sprawy uprawnione jest stanowisko, że sposób działania funduszu nie zostałby zastosowany przez podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. Wskutek dokonanego zespołu czynności fundusz wyzbył się przynoszącego dochód składnika majątku w postaci akcji spółki luksemburskiej (której dochody pochodziły z działalności spółki operacyjnej) nabywając w zamian obligacje nowopowstałych podmiotów (spółek celowych). W kontekście zarzutów podnoszonych przez Skarżący fundusz należy przypomnieć, że o sztuczności działania można mówić wówczas, gdy na podstawie okoliczności sprawy można przyjąć, że taki sposób działania nie zostałby zastosowany przez podmiot działający rozsądnie i kierujący się celami zgodnymi z prawem i innymi niż osiągnięcie sprzecznej z nim korzyści podatkowej. Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej, o czym była wyżej mowa. Katalog przesłanek sztuczności działania przedstawiony w art. 119c § 2 O.p. nie ma charakteru zamkniętego, a sztuczności świadczy zaistnienie choćby jednej z nich. Sąd uznał, że kryterium racjonalnego działania podatnika można łączyć prawo przedsiębiorcy do kształtowania zobowiązania podatkowego, które może również skutkować uzyskaniem przez podatnika korzyści. Podkreślenia wymaga jednak, że prawo to odnosić należy do dostępnych w niektórych przypadkach tzw. opcji podatkowych, w sytuacji gdy ustawodawca przewiduje alternatywne warianty układu stosunków prawnych, co bezspornie nie miało miejsca w sprawie. W przedmiotowej sprawie, Fundusz dokonał zbycia głównych aktywów (w postaci akcji A. SCSp) na rzecz nowopowstałych podmiotów, pozbawionych kapitałowych środków własnych, które aby dokonać zapłaty za nabyte akcje zmuszone były do zaciągnięcia długu (emisji obligacji), przy czym nabycie obligacji przez Fundusz nastąpiło bez jakiegokolwiek zabezpieczenia przez podmiot, którego pozycja finansowa gwarantowałaby realizację zobowiązań wynikających z ich emisji.

29. W ocenie Sądu w rzeczywistych warunkach obrotu podmiot działający w sposób rozsądny, kierujący się celami ekonomicznymi oraz oceną ryzyka biznesowego, nie udzieliłby finansowania zakupu własnych i istotnych dla swojej działalności aktywów, w szczególności udziałów w spółkach zależnych, jeżeli majątek ten jest kluczowym źródłem generowania jego przychodów. Nowozawiązane spółki celowe, w okresie poprzedzającym zakup akcji wykazywały niski poziom kapitałów własnych i aktywów oraz nie posiadały historii kredytowej, co znacząco utrudniało im uzyskanie w warunkach rynkowych finasowania tak wysokich kwot związanych z nabyciem akcji spółki luksemburskiej. W obrocie gospodarczym ryzyko to jest obniżane zabezpieczeniem zapłaty w różnej formie np. poprzez gwarancje podmiotu trzeciego, czy też przewłaszczenie na zabezpieczenie. Fundusz jednak nie posiadał żadnego zabezpieczenia zapłaty. Jak wynika ze sprawozdania finansowego Funduszu za 2017 r., już w październiku 2017 r. trzech emitentów obligacji (A., A. i F.) złożyło oświadczenia o braku możliwości zapłaty odsetek kwartalnych od obligacji, skutkujące utworzeniem odpisu aktualizującego i zmniejszeniem wartości certyfikatów inwestycyjnych, co świadczy o tym, że wskazane ryzyko było realne. Niezależnie od powyższego, zdaniem organu odwoławczego, działanie Strony wypełniało aż 4 spośród 5 symptomów sztucznego sposobu działania określonych przez ustawodawcę w ramach otwartego katalogu art. 119c § 2 O.p. tj. w niniejszej sprawie można stwierdzić występowanie:

nieuzasadnionego dzielenia operacji (art. 119c § 2 pkt 1 O.p. );

2) angażowania podmiotów pośredniczących pomimo braku uzasadnienia ekonomicznego lub gospodarczego (art. 119c § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej);

3) elementów prowadzących do uzyskania stanu identycznego lub zbliżonego do stanu istniejącego przed dokonaniem czynności (art. 119c § 2 pkt 3 Ordynacji podatkowej);

4) elementów wzajemnie się znoszących lub kompensujących (art. 119c § 2 pkt 4 Ordynacji podatkowej).

W konsekwencji Sąd zgodził się z organami, że skutki podatkowe należy określić tak, jakby dokonano czynności odpowiedniej, tj. Strona zaniechałaby sprzedaży akcji w A. SCSp i nie zamieniłaby ich na obligacje wyemitowane przez nabywców tych akcji. Innymi słowy, Strona pozostałaby nadal akcjonariuszem A. SCSp. W związku z powyższym, Fundusz byłby zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób prawnych z tytułu udziału w dochodach spółki osobowej na podstawie obowiązującego od 1 stycznia 2017 r. art. 17 ust. 1 pkt. 57 lit. a ustawy o CIT i rozliczenia tego podatku w zeznaniu podatkowym za rok 2018. Zobowiązanie takie powinno powstać z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Przyjmując zatem, że przychód osiągnięty z tytułu posiadanych akcji w A. SCSp ma charakter kasowy (powstaje w momencie otrzymania środków), to przychodem Strony są wszystkie środki otrzymane w 2018 r. od spółek celowych, tj. kwota 24 389 368,25 zł, na którą składają się odsetki od obligacji oraz należności wynikające z wcześniejszego częściowego wykupu obligacji. Zauważyć należy, że są to środki, które spółki celowe uzyskały z tytułu posiadania udziałów w A. SCSp i które następnie zostały przetransferowane do Funduszu w formie odsetek oraz należności wynikających z wcześniejszego częściowego wykupu obligacji. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14 tej ustawy, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. Z kolei w myśl art. 15 ust. 1, 2 i 2a ustawy o CIT: kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu (art. 15 ust. 1 ustawy o CIT); Jeżeli podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, oraz koszty związane z przychodami ze źródeł, z których dochody nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym lub są zwolnione z podatku dochodowego, a nie jest możliwe przypisanie danych kosztów do źródła przychodów, koszty te ustala się w takim stosunku, w jakim pozostają osiągnięte w roku podatkowym przychody z tych źródeł w ogólnej kwocie przychodów. Przepis art. 7 ust. 3 pkt 3 stosuje się odpowiednio (art. 15 ust. 2 ustawy o CIT);. Zasadę, o której mowa w ust. 2, stosuje się również w przypadku, gdy podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których część dochodów nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym albo jest zwolniona z tego opodatkowania; w takim przypadku przepis art. 7 ust. 3 pkt 3 stosuje się odpowiednio (art. 15 ust. 2a ustawy o CIT). Zważywszy powyższe, Strona powinna była wykazać przychody w łącznej wysokości 24 470 881,55 zł, przy czym wartość uzyskanych od spółek celowych odsetek od obligacji oraz należności z tytułu wcześniejszego częściowego wykupu obligacji wyniosła 24 389 368,25 zł (przychód podlegający opodatkowaniu), zaś wartość przychodów zwolnionych z opodatkowania to 81.513,30 zł. Na podstawie art. 15 ust. 2 i 2a ustawy o CIT organ pierwszej instancji uznał także, że Strona mogła zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów kwotę 301 872,39 zł. Zestawienie wartości przychodu podlegającego opodatkowaniu i odpowiadających kosztów daje wysokość dochodu podlegającego opodatkowaniu (24 389 368,25 - 301 872,39 = 24 087 495,86). Podstawa opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych powinna zatem po zaokrągleniu wynieść 24.087.496,00 zł, a wartość zobowiązania podatkowego, przy zastosowaniu stawki wskazanej w art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT i po zaokrągleniu: 4 576 624,00 zł.

30. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 207 § 2, art. 210 § 1 pkt 5, art. 210 § 3 oraz art. 120 w związku z art. 119a § 1 i § 2 oraz art. 119j § 1 i § 2 O.p., polegającego na braku rozstrzygnięcia w decyzji sprawy co do jej istoty, ponieważ decyzja nie orzeka o skutkach podatkowych wynikających dla Wspólników SCSp z czynności odpowiedniej przyjętej w miejsce ocenianego w decyzji zespołu czynności, w którym to zespole czynności te spółki wraz z Funduszem uczestniczyły i opodatkowywały memoriałowo na zasadach wynikających żart. 5 ust. 1-3 ustawy o CIT dochody osiągane z SCSp – uznać należy, że powyższa kwestia była przedmiotem wniosku Strony z dnia 17 października 2024 r. o uzupełnienie decyzji pierwszoinstancyjnej. W tym jednak miejscu należy wyjaśnić, że Fundusz nie wskazał w istocie jakiegokolwiek przepisu prawa, z którego wynikałby obowiązek zamieszczenia w sentencji decyzji - wydawanej z zastosowaniem art. 119a O.p. - rozstrzygnięć dotyczących innych (niż strona) podmiotów, które brały udział w zakwestionowanych czynnościach. Wbrew twierdzeniom Funduszu, podstawy takiego obowiązku nie można wywieść ani z powołanych w skardze ogólnych unormowań określających elementy obligatoryjne decyzji, ani uregulowań dotyczących klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. W świetle bowiem art. 210 § 1 pkt 5 O.p. decyzja musi zawierać rozstrzygnięcie, przy czym decyzja wydawana z zastosowaniem art. 119a lub środków ograniczających umowne korzyści powinna także wskazywać wysokość zobowiązania podatkowego, nadpłaty, zwrotu podatku, straty podatkowej, niepobranego lub pobranego a niewpłaconego przez płatnika podatku ustaloną albo określoną w związku z zastosowaniem tych przepisów (zob. art. 210 § 2b O.p.). Jakkolwiek art. 210 § 3 powołanej ustawy zastrzega, że przepisy prawa podatkowego mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja, to nie sposób zaliczyć do tej grupy przepisów art. 119j § 1 i § 2 O.p. Przewidują one bowiem, że podmiot inny niż strona postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie art. 119a, uczestniczący w czynności, której skutki podatkowe określono w tej decyzji, może co do zasady skorygować swoją deklarację, uwzględniając treść decyzji, a także wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty lub zwrot podatku, jeżeli decyzja jest ostateczna, a w przypadku złożenia skargi - jeżeli sąd administracyjny prawomocnie oddalił skargę na tę decyzję, oraz decyzja ta została wykonana w całości (art. 119j § 1 O.p.). W terminie miesiąca od dnia spełnienia przesłanek wskazanych w § 1 Szef KAS, w drodze postanowienia, zawiadamia podmiot, o którym mowa w tym przepisie, o możliwości złożenia korekty deklaracji lub wniosku o stwierdzenie nadpłaty lub zwrot podatku. Postanowienie zawiera opis skutków podatkowych dotyczących tego podmiotu oraz pouczenie o terminie złożenia korekty deklaracji lub wniosku o stwierdzenie nadpłaty lub zwrot podatku (art. 119j § 2 O.p.). Co więcej, uprawnienia wynikające z art. 119j § 1 O.p. mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, jeśli mają wpływ na treść wydanych wobec tych podmiotów decyzji ostatecznych. Żądanie w tym zakresie może być zgłoszone w terminie miesiąca od dnia doręczenia postanowienia określonego w art. 119j § 2 (zob. art. 240 § 1 pkt 12 i art. 241 § 2 pkt 4 O.p.). Powołane regulacje normują sytuację podmiotów niebędących stroną postępowania w sprawie unikania opodatkowania, ustanawiając w tym zakresie szczególną procedurę informowania pozostałych (poza stroną) uczestników czynności o konsekwencjach, jakie wynikają dla nich z decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a O.p. W świetle analizowanych przepisów opis skutków podatkowych dla danego podmiotu ma stanowić element postanowienia Szefa KAS, o jakim mowa w art. 119j § 2, a nie treści decyzji, której - jak wynika z § 1 art. 119j O.p. - określono skutki podatkowe czynności. Brzmienie powołanych przepisów nie wskazuje zatem na konieczność rozstrzygnięcia w żądanym przez Stronę zakresie w sentencji decyzji wydawanej w oparciu o art. 119a O.p.

31. Sąd podkreśla zasadność stanowiska organu, że celem działania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania jest doprowadzenie na mocy przepisów art. 119a § 2 - 5 O.p. do takiego stanu, w którym wykazana zostanie podstawa opodatkowania (np. dochód) oraz zobowiązanie podatkowe w sposób oczekiwany przez ustawodawcę. Innymi słowy, wykazane zobowiązanie podatkowe będzie "niesprzeczne" z przepisem ustawy podatkowej, w przeciwieństwie do korzyści podatkowej, która zgodnie z art. 119a § 1 ww. ustawy charakteryzuje się sprzecznością z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej. W ocenie Sądu organ prawidłowo wyjaśnił stronie, że niezgodne z art. 119a § 1 O.p. byłoby natomiast takie działanie, w którym korzyść podatkowa byłaby odebrana wielokrotnie (dwukrotnie, trzykrotnie), na różnych etapach schematu unikania opodatkowania, gdyż takie działanie sprowadzające się do maksymalizacji wysokości tego zobowiązania podatkowego również byłoby sprzeczne z celem i przedmiotem przepisu ustawy podatkowej. Na gruncie niniejszej sprawy takim niezgodnym z treścią art. 119a § 1 O.p. działaniem byłaby sytuacja, w której Szef Krajowej Administracji Skarbowej odbierałby w drodze decyzji wymiarowej z zastosowaniem przedmiotowej klauzuli korzyść podatkową osiągniętą przez Fundusz oraz - odrębnie - przez sześć spółek celowych. Takie działanie nie byłoby bowiem przeciwdziałaniem unikaniu opodatkowania, lecz maksymalizowaniem opodatkowania poprzez dwukrotne opodatkowanie tego samego dochodu - wytworzonego pierwotnie w spółkach operacyjnych grupy K. - na poziomie spółek celowych oraz odrębnie, Funduszu. W przedmiotowej sprawie Szef Krajowej Administracji Skarbowej zastrzegł, że jako organ wyłącznie uprawniony do stosowania art. 119a Ordynacji podatkowej, nie prowadzi w zakresie 2018 r. postępowań podatkowych wobec spółek celowych będących wspólnikami A. SCSp. Nie istnieje zatem ryzyko, że w niniejszej sprawie dostrzeżona korzyść podatkowa zostanie odebrana dwukrotnie, co byłoby oczywiście niezgodne z systemowymi zasadami opodatkowania dochodu na gruncie ustawy o CIT.

32. Zdaniem Sądu wbrew zarzutom skargi oraz powielanych w pismach procesowych zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że zrealizowany przez Stronę zespół czynności spełnia wszystkie ustawowe przesłanki unikania opodatkowania zdefiniowane w art. 119a i nast. O.p. Jednocześnie w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona żadna z negatywnych przesłanek uniemożliwiających zastosowanie w sprawie przepisów generalnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Należy zwrócić ponadto uwagę na fakt, że w sprawie analogicznej do niniejszej Rada PUO wydała uchwałę z dnia 25 marca 2022 r., nr 3/2022, w której stwierdziła, że "opisany we Wniosku zespół czynności określonych jako Etap 1 spełnia ustawowe kryteria unikania opodatkowania i jednocześnie w przedstawionym stanie faktycznym nie występują przesłanki uniemożliwiające zastosowanie w sprawie art. 119a O.p., o których mowa wart. 119b tej ustawy". Sprawa analogiczna była również przedmiotem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. akt II FSK 1275/22, w którym sąd ten podzielił ocenę organów podatkowych co do spełnienia wszystkich znamion unikania opodatkowania, a także - co istotne - uznał metodę kasową wyliczenia korzyści podatkowej za prawidłową.

33. Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.