Wyrok WSA z dnia 09 kwietnia 2026, sygn. III SA/Wa 2700/25

Organ odwoławczy zauważył, że organ egzekucyjny, nawet gdy umarza sprawę na wniosek wierzyciela, powinien przedstawić powody umorzenia w treści postanowienia. Na gruncie sprawy organ egzekucyjny w postanowieniu z [...] lipca 2025 r. w sprawie umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z [...] września 2021 r. wskazał w uzasadnieniu, że Wierzyciel wniósł o wycofanie ww. zarządzeń zabezpieczenia w związku z decyzją nr [...] z [...] czerwca 2025 r. Ww. decyzja została Stronie doręczona 17 lipca 2025 r., zatem w momencie wydania postanowienia o umorzeniu postępowania zabezpieczającego Skarżąca mogła się zapoznać z treścią ww. decyzji, na którą powołał się organ egzekucyjny w swoim rozstrzygnięciu. Natomiast Wierzyciel wystąpił z wnioskiem o wycofanie zarządzeń zabezpieczenia niezwłocznie po odebraniu przez Stronę ww. decyzji, tj. 18 lipca 2025 r. W sprawie nie miał zatem znaczenia moment wniesienia przez Stronę zażalenia z 2 lipca 2025 r. na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania zabezpieczającego.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia, Organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny nie był uprawniony do badania, na jakiej podstawie został złożony wniosek Wierzyciela z 18 lipca 2025 r. o wycofanie zarządzeń zabezpieczeń. Rolą organu odwoławczego rozpatrującego zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania zabezpieczającego nie jest także ocena, z jakich powodów wniosek ten zasługiwał na uwzględnienie. Zaistnienie jakiejkolwiek przesłanki z art. 59 § 1 u.p.e.a. wywołuje po stronie organu egzekucyjnego obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego. W sprawie wniosek Wierzyciela o wycofanie zarządzeń zabezpieczenia wypełnił przesłankę z art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. W tym przypadku organ egzekucyjny orzeka zgodnie z żądaniem wierzyciela i biorąc pod uwagę stan faktyczny istniejący na dzień podejmowania rozstrzygnięcia. Nie bada zatem, czy wcześniej zostały wydane decyzje, na podstawie których zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie tego postępowania. Informacja uzyskana od wierzyciela jest w tym zakresie wiążąca dla organu egzekucyjnego.

Nie dopatrując się uchybień przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, Dyrektor IAS stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia postanowienia Organu I instancji.

Pismem z dnia 12 listopada 2025 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości. W skardze zawarto również wniosek o zasądzenie od Organu odwoławczego na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 124 § 2 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz 33a § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez niewyjaśnienie przyczyn wydania przez Naczelnika US w W. postanowienia z dnia [...] lipca 2025 r. o umorzeniu postępowania zabezpieczającego, skoro postanowieniem z dnia [...] czerwca 2025 r. Naczelnik NUS w W. odmówił - wbrew wnioskowi Skarżącej - umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczeń: [...],[...],[...],[...],[...], [...] wystawionych w dniu [...] września .2021 r., tym bardziej, że w postanowieniu z dnia [...] lipca 2025 r. o umorzeniu postępowania zabezpieczającego nie wskazano - poza wnioskiem złożonym przez Naczelnika US w W., do samego siebie, o wycofanie zarządzeń zabezpieczeń o numerach: [...], [...],[...],[...],[...],[...] -w związku z decyzją znak [...] wydaną [...] czerwca 2025 r - rzeczywistych powodów umorzenia postępowania zabezpieczającego.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 o.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Kontrola sądowa dotyczy postanowienia DIAS z dnia [...] września 2025 r., którą utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji w przedmiocie umorzenia, na wniosek Wierzyciela, postępowanie zabezpieczające. Podstawą takiej decyzji było wycofanie zarządzeń zabezpieczeń przez wierzyciela, co skutkowało brakiem podstawy do dalszego prowadzenia postępowania zabezpieczającego.

Rację w tym sporze należy przyznać Organom.

Odnosząc się do ram prawnych wskazać należy, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). W świetle zaś art. 166b u.p.e.a w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d.

W rozpatrywanej sprawie postępowanie zabezpieczające zostało umorzone na wniosek wierzyciela na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Zaznaczyć trzeba, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania przesłanek rezygnacji wierzyciela z prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA OZ w Szczecinie z dnia 12 maja 1999 r., sygn. akt SA/Sz 2413/97, Lex nr 36926; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2000 r., sygn. akt III SA 2744/99, Lex nr 47236; z nowszych zaś orzeczeń por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 października 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 410/08, Lex nr 497393; por. również: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. II, wersja elektroniczna Lex 2025). Organ egzekucyjny jest związany żądaniem przez wierzyciela umorzenia egzekucji i nie jest uprawniony do działania z urzędu i badania, czy i która z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. zachodzi; takie działanie z urzędu praktycznie uprawnione jest tylko w przypadku, gdy żądanie umorzenia egzekucji pochodzi od zobowiązanego (por. wyrok NSA w Szczecinie z dnia 12 maja 1999 r., sygn. akt SA/Sz 2413/97, Lex nr 36926).

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należało, iż w niniejszej sprawie, jak słusznie zwrócił na to uwagę Dyrektor w zaskarżonym postanowieniu, żądanie wierzyciela w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego było dla organu egzekucyjnego wiążące. Wierzyciel, będący inicjatorem i gospodarzem postępowania zabezpieczającego, może zażądać jego zakończenia, rezygnując z przymusowego dochodzenia należności, zaś organ egzekucyjny nie bada przyczyny wystąpienia przez wierzyciela z takim wnioskiem. Prawidłowo w związku z tym organ egzekucyjny a w ślad za nim organ nadzoru uznał, że postępowanie zabezpieczające winno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej.

Mając powyższe na uwadze Organ jedynie był uprawniony do badania przesłanek opisanych w powyższej normie prawnej. W niniejszej sprawie one zaszły, bowiem wierzyciel wycofał zarządzenia zabezpieczenia.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.