Wyrok WSA z dnia 10 czerwca 2026, sygn. III SA/Wa 37/26

Sygnatura: III SA/Wa 37/26
Data orzeczenia: 10 czerwca 2026
Sąd: Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA)
Status: Nieprawomocne
Podatnik: spółka akcyjna

Streszczenie

P. S.A. – polska spółka akcyjna prowadząca działalność ubezpieczeniową – w ramach inwestycji obejmuje lub nabywa obligacje skarbowe emitowane przez inne państwa (np. Chorwacja, Kazachstan) na rynku pierwotnym (po cenie nominalnej, z dyskontem lub premią) albo wtórnym. Zdarza się, że ze względu na niewypłacalność emitenta, konieczność zapewnienia płynności (np. po klęskach żywiołowych) lub zmiany makroekonomiczne (wzrost stóp procentowych, inflacja) spółka sprzedaje te obligacje ze stratą – cena sprzedaży jest niższa od ceny nabycia. Dla celów CIT wynik podatkowy z transakcji spółka ustala jako różnicę między ceną zbycia a wydatkami na nabycie. Wątpliwość dotyczy…

tego, czy w przypadku sprzedaży zagranicznej obligacji skarbowej ze stratą całość wydatków na jej objęcie/nabycie może być kosztem uzyskania przychodu na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, czy też zastosowanie znajdzie ograniczenie z art. 16 ust. 1 pkt 39 dotyczące strat ze zbycia wierzytelności. Organ interpretacyjny uznał, że kosztem jest wyłącznie część wydatku odpowiadająca przychodowi, a strata nie podlega odliczeniu. Czy w sytuacji sprzedaży obligacji (innych niż obligacje emitowane przez polski Skarb Państwa) za cenę niższą niż cena ich objęcia lub nabycia, wydatki na objęcie/nabycie tych obligacji mogą stanowić dla wnioskodawcy koszty uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT (jako koszty uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych) w pełnej wysokości? Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając, że stanowisko organu jest prawidłowe. Sąd stwierdził, że obligacja, mimo iż jest papierem wartościowym, inkorporuje wierzytelność i dlatego przy jej zbyciu zastosowanie ma art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT, który jest przepisem szczególnym wobec art. 16 ust. 1 pkt 8. W konsekwencji strata poniesiona na sprzedaży takich obligacji nie może być kosztem uzyskania przychodu – odliczeniu podlega jedynie ta część wydatków, która odpowiada uzyskanemu przychodowi. Sąd odrzucił argumentację opartą na analogii do polskich obligacji skarbowych oraz zarzut naruszenia swobody przepływu kapitału, wskazując na odmienne podstawy prawne emisji oraz brak dyskryminacji.

jeszcze 223 słowa

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Baran (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, sędzia WSA Tomasz Grzybowski, Protokolant referent Katarzyna Doszna, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 28 października 2025 r. nr 0114-KDIP2-2.4010.436.2025.1.AS w przedmiocie podatku pochodowego od osób prawnych oddala skargę.

Uzasadnienie

Dnia 29 sierpnia 2025 r. do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wpłynął wniosek P. S.A. z siedzibą w W. (dalej jako: "skarżąca", "wnioskodawca" lub "strona") o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie art. 16 ust. 1 pkt

8 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 554 z późn. zm., dalej jako: "ustawa o CIT").

W opisie stanu faktycznego wskazano, że skarżąca jest spółką akcyjną

i polskim rezydentem podatkowym. Spółka, na terytorium Polski, na podstawie stosownego zezwolenia prowadzi działalność ubezpieczeniową, o której mowa w art.

4 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej

i reasekuracyjnej (dalej: "ustawa o działalności ubezpieczeniowej").

Spółka w ramach prowadzonej działalności gospodarczej oferuje szeroki wachlarz ubezpieczeń majątkowych oraz pozostałych ubezpieczeń osobowych. Spółka wchodzi w skład G., która prowadzi działalność

w dziedzinie ubezpieczeń, zdrowia, inwestycji, bankowości i finansów, zapewnia kompleksową ochronę oraz dostarcza usługi we wszystkich najważniejszych dziedzinach życia prywatnego, publicznego i gospodarczego.

W ramach prowadzonej działalności inwestycyjnej (lokacyjnej), mają miejsce przypadki, gdy wnioskodawca obejmuje lub nabywa skarbowe papiery wartościowe emitowane przez inne państwa Unii Europejskiej oraz świata. W szczególności są to obligacje, które mogą być emitowane przez państwa takie jak np. Chorwacja, Kazachstan (dalej: "Obligacje").

Przez obejmowanie dłużnych papierów wartościowych należy rozumieć ich nabywanie przez wnioskodawcę od emitenta, gdzie spółka zobowiązuje się zapłacić emitentowi cenę emisyjną dłużnych papierów wartościowych (nabycie w ramach tzw. rynku pierwotnego). Dłużne papiery wartościowe mogą być obejmowane przez spółkę: 1) po wartości nominalnej - cena emisyjna obligacji jest równa cenie, po jakiej emitent będzie zobowiązany je wykupić; 2) z dyskontem - cena emisyjna jest niższa niż cena, po której emitent będzie zobowiązany wykupić te papiery wartościowe lub 3) z premią - cena emisyjna jest wyższa niż cena, po której emitent będzie zobowiązany wykupić te papiery wartościowe.

Poprzez nabywanie dłużnych papierów wartościowych należy rozumieć ich nabywanie przez spółkę od ich posiadacza - osoby uprawnionej z dłużnych papierów wartościowych np. obligatariusza (nabycie w ramach tzw. rynku wtórnego). Wskutek nabycia dłużnych papierów wartościowych, spółka (jako nabywca) staje się właścicielem tych papierów, w zamian za co zobowiązuje się do zapłaty wynagrodzenia (ceny nabycia) na rzecz zbywcy tych dłużnych papierów wartościowych.

Obejmując lub nabywając obligacje, spółka ponosi wydatek na objęcie przedmiotowych papierów wartościowych i jako obligatariusz spodziewa się osiągnąć zysk z tytułu wykupu lub sprzedaży obligacji w cenie wyższej niż cena objęcia lub nabycia obligacji. W praktyce gospodarczej zdarzają się jednak przypadki, w których wnioskodawca obejmuje lub nabywa obligacje podmiotów, które z czasem stają się niewypłacalne, w związku z czym nie mogą dokonać realizacji objętych lub nabytych przez wnioskodawcę papierów wartościowych, czyli dokonać wykupu obligacji.

Zachodzą ponadto sytuacje, w której spółka decyduje się również na sprzedaż obligacji ze stratą ze względów ekonomicznych, przede wszystkim potrzeb płynnościowych spółki oraz zmian które zachodzą w otoczeniu makroekonomicznym spółki. Decyzja o sprzedaży spowodowana jest koniecznością uwolnienia środków pieniężnych, które muszą zostać wykorzystane przez spółkę w inny sposób, np. Spółka jako ubezpieczyciel musi zaspokoić zobowiązania ubezpieczeniowe będące wynikiem klęski żywiołowej. Ponadto, Spółka jako podmiot profesjonalny w sposób ciągły dostosowuje strukturę swojego portfela inwestycyjnego do aktualnego momentu cyklu gospodarczego, reagując tym samym na zmiany otoczenia makroekonomicznego. Niekiedy mogą wystąpić przypadki, w których wzrost rynkowych stóp procentowych czy wzrost dynamiki inflacji zmuszą Spółkę do dokonania sprzedaży obligacji ze stratą, co będzie miało na celu uniknięcia ryzyka poniesienia jeszcze większej straty.

Aby ograniczyć szkody materialne, w takich przypadkach spółka dokonuje sprzedaży objętych lub nabytych przez siebie obligacji innych niż obligacje skarbowe na rzecz podmiotu trzeciego. Cena uzyskana ze sprzedaży tych obligacji jest wówczas niższa od wydatków poniesionych na ich objęcie lub nabycie. Dla potrzeb rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych, wnioskodawca ustala wynik podatkowy transakcji odpłatnego zbycia, tj. sprzedaży lub wykupu obligacji, poprzez określenie różnicy pomiędzy ceną zbycia (sprzedaży lub wykupu) danego papieru wartościowego, a kwotą wydatków na jego nabycie. Sposób rozliczania dla celów podatku dochodowego od osób prawnych będzie zgodny z metodą stosowaną przez wnioskodawcę dla potrzeb rachunkowości. Zgodnie z przepisami rachunkowymi, a w ślad za nimi zgodnie również z podejściem podatkowym, przychodem jest zysk ze zbycia poszczególnych papierów wartościowych, a kosztem jest strata na zbyciu poszczególnych papierów wartościowych. W związku z powyższym wnioskodawca powziął w wątpliwość, czy wydatki na nabycie / objęcie obligacji mogą stanowić dla Spółki koszty uzyskania przychodów w pełnej wysokości na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT. Jednocześnie, strona podkreśliła, że przedmiotem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego nie są obligacje emitowane przez Skarb Państwa, ale wyłącznie obligacje emitowane przez Skarb Państwa obcych państw (tzw. zagraniczne obligacje skarbowe).

W związku z powyższym zadano następujące pytanie: Czy w sytuacji sprzedaży obligacji za cenę sprzedaży niższą niż cena ich objęcia lub nabycia, wydatki na objęcie / nabycie tych obligacji mogą stanowić dla wnioskodawcy koszty uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT (jako koszty uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych)?

Przedstawiając swoje stanowisko w sprawie spółka wskazała, że w związku ze sprzedażą obligacji będzie uprawniona do rozpoznania wydatków na objęcie/nabycie tychże obligacji jako kosztów uzyskania przychodów, na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT.

W interpretacji indywidualnej z 28 października 2025 r., znak

0114-KDIP2-2.4010.436.2025.1.AS Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej jako: "Dyrektor KIS", lub "organ") uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe.

Organ wyjaśnił, że definicja kosztów uzyskania przychodów sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny, zaś dla kwalifikacji prawnej danego kosztu istotne znaczenie ma cel, w jakim został poniesiony. Wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem, a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu istnieje związek przyczynowy. Podkreślono, że art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT wyraźnie stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie papierów wartościowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych. Organ skonkludował, że wydatki poniesione na objęcie/nabycie obligacji będą stanowić koszty uzyskania przychodów w momencie sprzedaży lub wykupu przez emitenta na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, jednakże nie w pełnej wysokości. Prawo do tego kosztu aktywizuje się dopiero w momencie odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Zwrócono uwagę, że nie można się zgodzić ze spółką, że w przypadku sprzedaży obligacji za cenę niższą niż cena ich objęcia/nabycia, będzie ona miała prawo do zaliczenia do kosztów podatkowych całej kwoty, za którą objęto/nabyto obligacje. Na przeszkodzie temu stoi bowiem przepis art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT – stwierdził organ.

Dalej Dyrektor KIS wskazał, że zasadność zastosowania w niniejszej sprawie art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT wynika przede wszystkim z okoliczności, że obligacje zaliczają się do papierów wartościowych o charakterze dłużnym. Podniesiono, że art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT wyraża zasadę, zgodnie z którą strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności nie uważa się za koszty uzyskania przychodów, natomiast w dalszej części przepisu zawarty jest wyjątek, zgodnie z którym kosztem uzyskania przychodów może być strata z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, jeżeli wierzytelność ta uprzednio, została zarachowana jako przychód należny do wysokości uprzednio zarachowanej jako przychód należny. Dyrektor KIS ocenił, że wolą ustawodawcy, który dokonał w tym przepisie swoistego podziału na zbycie wierzytelności uprzednio zarachowanych jako przychód należny i zbycie pozostałych wierzytelności, tylko w tym pierwszym przypadku strata powstała przy zbyciu wierzytelności może stanowić koszt uzyskania przychodów.

Organ zwrócił uwagę, że w wyniku emisji obligacji emitent uzyskuje, często długoterminowe, źródło finansowania swojej działalności, obejmujący/nabywca zaś lokuje środki pieniężne w celu uzyskania korzyści o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o obligacjach, obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji, zwanego dalej "obligatariuszem", i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. W wyniku emisji obligacji emitent uzyskuje, często długoterminowe, źródło finansowania swojej działalności, obejmujący/nabywca zaś lokuje środki pieniężne w celu uzyskania korzyści o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Nie ulega wątpliwości wedle organu, że obligacje zaliczają się do papierów wartościowych (art. 4 ust. 1 ustawy o obligacjach). Ustawodawca jednoznacznie wskazuje, że jedną z form zbycia papierów wartościowych, a więc także obligacji, jest ich wykup przez emitenta. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o obligacjach, obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji, zwanego dalej "obligatariuszem", i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. W wyniku emisji obligacji emitent uzyskuje, często długoterminowe, źródło finansowania swojej działalności, nabywca zaś lokuje środki pieniężne w celu uzyskania korzyści o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Istota tych papierów polega bowiem na tym, że emitent poprzez sprzedaż uzyskuje od nabywców określoną kwotę pieniężną (pewnego rodzaju pożyczkę), którą jest zobowiązany zwrócić w terminie oznaczonym na danym papierze wartościowym (w sposób i w terminach określonych w warunkach emisji) oraz zapłacić nabywcy papieru wartościowego określoną kwotę dyskonta lub procent za korzystanie z pieniędzy. Obligacja jest więc nierozerwalnie związana z długiem. Jest to papier wartościowy, który poświadcza istnienie długu. Finalnie organ, powołując się dodatkowo na judykaty sądów administracyjnych przyjął, że obligacja ma charakter pożyczkowy, zatem wierzytelność inkorporowana w obligacji jest wierzytelnością pożyczkową i mieści się w pojęciu wierzytelności wymienionej w art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT.

Wskazano również, że jakkolwiek z literalnego brzmienia ww. przepisu wynika, że do essentialia negotii umowy pożyczki należy zobowiązanie biorącego pożyczkę do zwrotu tej samej kwoty pieniędzy, to prawo cywilne dopuszcza możliwość zawarcia takiej umowy pod tytułem odpłatnym, a odpłatność może być wyrażana w dowolny sposób. W związku z powyższym wedle organu, na umowę pożyczki należy patrzeć w szerszym zakresie. Ponadto, co najistotniejsze, umowa emisji obligacji spełnia cechy kredytu, co już przez ten fakt, czyni ją umową zbliżoną do umowy pożyczki pieniężnej.

Wskazano także, że przy ustalaniu wysokości kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, skarżąca musi mieć na względzie także art. 16 ust. 1 pkt 39 ww. ustawy, co oznacza, że strata powstała w wyniku sprzedaży obligacji czy wykupu przez emitenta obligacji nie będzie stanowiła kosztu uzyskania przychodów. Kosztem może być tylko ta część wydatku na nabycie obligacji, która odpowiada wysokości przychodu uzyskanego z ich zbycia. Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnego wyjątku, który mógłby wyłączać zastosowanie przepisu art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT w zależności od przyczyn powstania straty.

W skardze na powyższą interpretację indywidualną strona zarzuciła organowi naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię, tj.:

a) art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustaw o CIT, poprzez:

- ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie podlegające na przyjęciu, że określenie wysokości kosztów uzyskania przychodów podlegających potrąceniu w związku z uzyskaniem przychodów ze zbycia obligacji emitowanych przez Skarb Państwa obcych państw na rzecz podmiotu trzeciego lub wykupie obligacji przez ich emitenta powinno nastąpić z zastosowaniem dyspozycji art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prawa materialnego prowadzi do wniosku, że przepis ten nie znajduje zastosowania przy określaniu wysokości kosztów uzyskania przychodów podlegających potrąceniu w związku z uzyskaniem przychodu ze zbycia obligacji na rzecz podmiotu trzeciego lub wykupie obligacji przez ich emitenta, jako że w takiej sytuacji oprócz art. 15 ust. 1 zastosowanie znajduje wyłącznie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT obejmujący swoją hipotezą papiery wartościowe;

- uznanie, że papiery wartościowe należy uznać za pojęcie jednoznaczne z pojęciem wierzytelności, co stoi w sprzeczności z systemowym podejściem do papierów wartościowych, w stosunku do których ustawodawca przewiduje przepisy szczególne, poprzez wyodrębnienie zasad rozliczeń podatkowych związanych z papierami wartościowymi, w tym w szczególności w odniesieniu do obligacji, a w konsekwencji poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT do obligacji, podczas gdy przepis ten nie powinien mieć zastosowania,

b) art. 15 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT w zw. art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2 z dnia 2004.04.30., dalej; "TFUE") w zw. z art. 100 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 1483, dalej: "ustawa o finansach publicznych"), poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że charakter obligacji nie jest tożsamy z charakterem obligacji skarbowych, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem, że przepis art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT znajduje zastosowanie w przypadku obligacji, ale nie znajduje w praktyce zastosowania do obligacji skarbowych ze względu na ochronę Interpretacji Ogólnej Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 26 kwietnia 2021 r. w zakresie ustalenia kosztów uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia skarbowych papierów wartościowych na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych (sygn. [...]; dalej: "Interpretacja Ogólna"), podczas gdy sposób rozliczeń wskazanych obligacji powinien być spójny do wskazanego w Interpretacji Ogólnej a w konsekwencji prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że podstawą rozliczenia strat z Obligacji jako kosztów uzyskania przychodów powinien być art. 15 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT;

2) Naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 14c § 1 i § 2 w zw. z 121 § 1 w zw. z art. 14h o.p., poprzez:

- brak uzasadnienia prawnego oceny stanowiska wnioskodawcy, przedstawionego we wniosku o wydanie zaskarżonej interpretacji, w zakresie argumentacji opartej na tezach zawartych w Interpretacji Ogólnej, a które to tezy potwierdzają stanowisko wnioskodawcy w zakresie ustalania wysokości kosztów uzyskania przychodów podlegających potrąceniu w związku z uzyskaniem przychodu ze zbycia obligacji na rzecz podmiotu trzeciego lub wykupie obligacji przez ich emitenta, co w konsekwencji prowadzi do nierównego traktowania podatników wobec prawa, i nie może być uznana za kompletne uzasadnienie prawne,

- brak uzasadnienia prawnego w zakresie argumentacji dotyczącej charakteru obligacji oraz obligacji skarbowych emitowanych przez polski Skarb Państwa w kontekście zasady swobodnego przepływu kapitału, tj. ich tożsamego charakteru polegającego na tej samej konstrukcji obligacji, na równoważnym sposobie gwarancji i na emitowaniu przez ten sam typ emitenta (Skarb Państwa obcego państwa), co w konsekwencji prowadzi do nierównego traktowania podatników wobec prawa,

b) art. 2a w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 14h i w zw. z art. 14a § 1 pkt 1 o.p., poprzez:

- niezastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (in dubio pro tributario) w sytuacji, gdy istnieją poważne wątpliwości interpretacyjne co do zakresu zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT do odpłatnego zbycia obligacji, a jednocześnie w obrocie prawnym funkcjonuje Interpretacja Ogólna, która potwierdza stanowisko skarżącej w zakresie analogicznych instrumentów finansowych (obligacji skarbowych),

- pominięcie w uzasadnieniu interpretacji indywidualnej argumentacji oraz tez zawartych w Interpretacji Ogólnej, mimo że - zgodnie z zasadami logiki i jednolitości wykładni prawa - argumentacja ta powinna znaleźć zastosowanie również do obligacji, ze względu na ich tożsamy charakter konstrukcyjny i funkcjonalny z obligacjami skarbowymi,

- wydanie interpretacji indywidualnej, która - wbrew zasadzie budowania zaufania do organów podatkowych - prowadzi do rozbieżności w traktowaniu podatników znajdujących się w analogicznej sytuacji prawnej i faktycznej, co budzi uzasadnione wątpliwości co do przewidywalności i jednolitości stosowania prawa przez organy podatkowe,

- nieuwzględnienie, że powstałe wątpliwości interpretacyjne, w szczególności w zakresie zakresu pojęcia "wierzytelność" oraz "papier wartościowy" na gruncie ustawy o CIT, powinny - zgodnie z art. 2a o.p. - zostać rozstrzygnięte na korzyść podatnika, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieje oficjalne stanowisko Ministra Finansów potwierdzające prezentowaną przez Skarżącą wykładnię,

- w konsekwencji, brak zastosowania zasady in dubio pro tributario oraz zasady budowania zaufania do organów podatkowych, co skutkuje naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prowadzi do nieuzasadnionego pogorszenia sytuacji podatnika w warunkach istniejących wątpliwości interpretacyjnych

W związku z powyższym, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora KIS, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, a także o doręczanie pism Sądu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na adres elektroniczny (e-PUAP) pełnomocnika.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg (m.in.) na pisemne interpretacje przepisów prawa wydawane w indywidualnych sprawach.

Na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na akt lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 4a, sąd uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność tej czynności. Z kolei art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio, a stanowi on, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga, że specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega między innymi na tym, że organ interpretacyjny rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach zagadnienia prawnego zawartego w pytaniu podatnika, stanu faktycznego przedstawionego przez niego oraz wyrażonej przez podatnika oceny prawnej (stanowisko podatnika). Organ nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku tylko do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do stanowiska prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę, a w razie negatywnej oceny stanowiska wyrażonego we wniosku - winno wskazywać prawidłowe stanowisko z uzasadnieniem prawnym ( co wynika z art. 14b § 3 i art. 14c § 1 i § 2 o.p.).

Tak więc zgodnie z powyższym, kontrola sądu administracyjnego w swojej istocie polega na ocenie, czy za podstawę udzielonej interpretacji podatkowej posłużył stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe przedstawione przez podatnika we wniosku o interpretację, a jeśli tak, to czy organ prawidłowo zinterpretował przepisy prawa w kontekście danego stanu faktycznego / zdarzenia przyszłego.

Pod uwagę należy także wziąć art. 57a p.p.s.a., zgodnie z którym skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest więc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W doktrynie podkreśla się, że w świetle przytoczonego przepisu sąd bada prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej tylko z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej. W szczególności sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W wypadku zaś ustalenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą, nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie (por. A. Kabat, Komentarz do art. 57 (a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie VI Wolters Kluwer, wyd. elektr.; zob. też S. Babiarz (red.), K. Aromiński, Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, publ. Lex 2015).

Kontrola zaskarżonej interpretacji indywidualnej we wskazanych wyżej granicach prowadzi do wniosku, że interpretacja ta nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy w przypadku sprzedaży obligacji za cenę sprzedaży niższą, niż cena ich objęcia lub nabycia, wydatki na objęcie / nabycie tych obligacji mogą stanowić dla skarżącej koszt uzyskania przychodu na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT (jako koszt uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych).

Wedle spółki wydatki te będą stanowiły koszt uzyskania przychodu w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, możliwy do potrącenia z chwilą sprzedaży tych obligacji na rzecz podmiotu trzeciego w pełnej wysokości. Natomiast organ twierdzi, że stanowisko to jest błędne i zastosowanie będzie miał art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT, a więc kosztem może być tylko ta część wydatków poniesionych na nabycie obligacji, która odpowiada wysokości przychodu uzyskanego w skutek ich zbycia, natomiast jeśli doszło do powstania straty, to nie będzie ona stanowiła kosztu uzyskania przychodu.

Sąd ocenił, że stanowisko, które reprezentuje spółka jest błędne, zaś zaskarżona interpretacja odpowiada prawu. Odpowiadając na pytanie przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji, rację należy przyznać organowi. Wedle art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Z kolei stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e, w części niezaliczonej w jakiejkolwiek formie do kosztów uzyskania przychodów. Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, w tym w sposób określony w art. 12 ust. 1 pkt 7, z wyjątkiem wierzytelności lub jej części, które uprzednio zostały zarachowane jako przychód należny - do wysokości uprzednio zarachowanej jako przychód należny.

Biorąc pod uwagę powyższe, zasadniczą kwestią dla rozstrzygnięcia sporu jest przede wszystkim określenie relacji, jakie zachodzą między tymi przepisami i ustalenie, czy obie wskazane wyżej regulacje mają zastosowanie do obligacji.

Jak słusznie zauważyła skarżąca oraz organ, pojęcie obligacji zostało zdefiniowane w art. 4 ustawy z 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz.U. z 2024 r. poz. 708 ze zm.), zgodnie z którym obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji, zwanego dalej "obligatariuszem", i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. Tak więc z przepisu tego wynika, że obligacja zawiera wierzytelność właściciela obligacji w stosunku do emitenta o zapłatę określonego świadczenia pieniężnego (niekiedy również o spełnienie świadczenia niepieniężnego - jednak ten przypadek nie jest objęty wnioskiem o interpretację w przedmiotowej sprawie).

Obligacja jest papierem wartościowym i inkorporuje wierzytelność. Ze względu na to, że system przepisów prawa podatkowego nie jest systemem zamkniętym i nie funkcjonuje w oderwaniu od innych dziedzin prawa, to regulacje wprost odnoszące się do materii podatkowej są uzupełnianie przez przepisy innych ustaw. W niniejszej sprawie skutkuje to tym, że pomiędzy pojęciami (papier wartościowy i wierzytelność) zachodzi stosunek krzyżowania się. W skrócie - nie każda wierzytelność wynika z papieru wartościowego i nie jest tak, że wyłączną treścią papieru wartościowego jest zawsze wierzytelność. Są jednak takie papiery wartościowe, których gospodarczy i prawny sens jest wyrażony wierzytelnością, czego przykładem jest obligacja. Taki pogląd znajduje potwierdzenie w ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 maja 2024 r., II FSK 952/21, rozstrzygając spór w analogicznej kwestii prawnej podkreślił, że nie jest tak, że ustawodawca używa zamiennie pojęcia wierzytelność i obligacja, bo nie są one synonimami. Jeżeli to czyni, to wynika to ze stosowania uproszczenia redakcyjnego. Źródłem wierzytelności, czyli uprawnienia wierzyciela do żądania od dłużnika spełnienia świadczenia może być zarówno umowa, jak i przepis prawa. Ustawodawca używa pojęcia "wierzytelność", nie precyzując źródła jej powstania. Nie używa też zamiennie z pojęciem wierzytelności innych pojęć z nią związanych, takich jak umowa. Podobnie jest w przypadku obligacji. Rację ma zatem organ, że art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT znajdzie zastosowanie w sprawie. Wynika to wprost z wykładni językowej przepisu, który w stosunku do obligacji zawiera unormowanie szczególne limitujące możliwość uwzględnienia straty z uwagi na to, że nie zostały one zaliczone do przychodu należnego. W analizowanym przypadku art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT stanowi lex specialis w stosunku do art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT. Pogląd ten tutejszy Sąd w pełni podziela, odnosi się on do analizowanego w sprawie tożsamego problemu prawnego.

Jak zauważono w wyroku WSA w Warszawie z 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1240/16, obligacja ma charakter pożyczkowy, tym samym wierzytelność inkorporowana w obligacji jest wierzytelnością pożyczkową, którą ta obligacja potwierdza (inkorporuje) i mieści się w pojęciu wierzytelności o jakiej mowa w art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT. Z kolei w wyroku z 18 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1564/12, WSA w Warszawie wskazał, że obligacja jest papierem wartościowym, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem wobec właściciela obligacji, zobowiązującym się do spełnienia określonego w obligacji świadczenia. Obligacje zalicza się do kategorii papierów wartościowych dłużnych (papierów wartościowych wierzycielskich). Pomiędzy emitentem obligacji, a obligatariuszem zawiązuje się stosunek zobowiązaniowy, do którego należy stosować odpowiednio m.in. przepisy Kodeksu cywilnego o zobowiązaniach (art. 353-534 k.c.). Obligatariusz jako wierzyciel może żądać od emitenta jako dłużnika, świadczenia określonego w treści obligacji, a emitent powinien to świadczenie spełnić. Innymi słowy, wierzytelności ucieleśnionej w obligacji przysługującej obligatariuszowi odpowiada dług ciążący na emitencie (por. Michał Romanowski, Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck str. 77). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1143/13, nie znalazł uzasadnienia dla poglądu strony skarżącej, że skoro obligacje jak i papier wartościowy są kategoriami prawnymi, zdefiniowanymi w odrębnych ustawach, a art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT się do nich nie odwołuje, to nie ma podstaw do zastosowania tego przepisu do straty ze zbycia obligacji. Analogiczny pogląd został wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z 6 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 849/19, w którym dodatkowo stwierdzono, że dyspozycji art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT, podlegają wszelkiego rodzaju wierzytelności, niezależnie od tego, czy są powiązane, czy też nie z papierami wartościowymi. Powyższe orzeczenie uzyskało aprobatę NSA, który w wyroku z 26 stycznia 2023 r. sygn. akt II FSK 1460/20 potwierdził, że analizowany przepis dotyczy również straty z tytułu zbycia wierzytelności (inkorporowanej w formie obligacji). W rezultacie nie znajdują uzasadnienia wątpliwości strony, wskazującej na przesłanki wynikające z zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT w sytuacji przyjęcia, iż obligacja jest papierem wartościowym o charakterze dłużnym (skoro właśnie taki charakter dokumentu odpowiada wierzytelności w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 39 tej ustawy).

Ze względu na powyższe za chybione należało uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT.

Ponadto nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 15 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT w zw. art. 63 ust. 1 TFUE w zw. z art. 100 ustawy o finansach publicznych, poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że charakter obligacji nie jest tożsamy z charakterem obligacji skarbowych.

Przede wszystkim wskazać należy, że w interpretacji ogólnej z 26 kwietnia 2021 r., Minister Finansów, działając na podstawie art. 14a § 1 pkt 1 o.p., w celu zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego, dokonał ich interpretacji z urzędu w zakresie odpłatnego zbycia bonów i obligacji emitowanych przez Skarb Państwa. Natomiast z opisu przedstawionego we wniosku wynika, że w ramach prowadzonej działalności inwestycyjnej, skarżąca obejmuje lub nabywa zagraniczne papiery wartościowe emitowane przez inne państwa Unii Europejskiej i świata. Natomiast dalej skarżąca wyjaśniła, że aby ograniczyć szkody materialne związane ze zmianami gospodarczymi czy też na rynkach, w takich przypadkach dokonuje sprzedaży objętych lub nabytych przez siebie obligacji innych niż obligacje skarbowe na rzecz podmiotu trzeciego, zaś cena uzyskana z takiej sprzedaży jest wówczas niższa od wydatków poniesionych na ich objęcie lub nabycie. Dalej skarżąca podkreśliła, że przedmiotem wniosku są wyłącznie obligacje emitowane przez Skarb Państwa państw obcych, a nie polski Skarb Państwa. Tak więc tematyka objęta wnioskiem w zakresie pytania przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej nie pokrywa się z zagadnieniem przytoczonej przez stronę interpretacji ogólnej. Tym niemniej Sąd odniesie się do tego zarzutu. Zauważyć należy, że w kwestii odpłatnego zbycia obligacji przez nabywcę obligacji skarbowych oraz nabywcę zagranicznych obligacji skarbowych, zasadniczą kwestią są różnice w podstawie prawnej dla emisji obligacji, różnice w przepisach dotyczących emitenta oraz różnice w miejscu dokonania emisji danej obligacji, zatem nie można tu stosować analogii. Wyrwane z kontekstu zapożyczenia z interpretacji ogólnej uznać należy za nieuprawnioną próbę wykazania swoich racji przez skarżącą. Na kanwie wywodów dowodzących tezy, że "sposób rozliczeń wskazanych obligacji powinien być spójny do wskazanego w Interpretacji Ogólnej" spółka zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT w zw. art. 63 ust. 1 TFUE w zw. z art. 100 ustawy o finansach publicznych. Na marginesie Sąd zauważa, że art. 100 ustawy o finansach publicznych w ogóle w zaskarżonej interpretacji nie został przywołany i jako przepis niepodatkowy nie podlegał interpretacji w trybie art. 14b o.p. Organ interpretacyjny wskazał - z uwagi na wykładnię systemową - na przepisy ustawy o obligacjach, aby zaprezentować definicję pojęć, których nie zawiera ustawa o CIT, a w związku z tym stanowią one w sposób pośredni uzupełnienie regulacji prawnopodatkowej. Początkowo już nadmieniono, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o obligacjach, obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji, zwanego dalej "obligatariuszem", i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. Powyższe również znajduje potwierdzenie w art. 3 pkt 1 lit. a ww. ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 722 ze zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o papierach wartościowych - rozumie się akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 18 i 96), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne, bankowe prawa pochodne w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 2488) i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego.

Przede wszystkim, zarzucając naruszenie art. 100 ustawy o finansach publicznych, skarżąca nie sprecyzowała, na czym ww. naruszenie miałoby dokładnie polegać, w związku z czym sąd nie miał możliwości aby odnieść się do tak sformułowanego zarzutu. Ponadto, zdaniem skarżącej, należy analogicznie traktować obligacje skarbowe i obligacje zagraniczne, w tym stosować w analizowanej sprawie argumentację z powołanej powyżej interpretacji ogólnej. Stwierdzić należy, że takie stanowisko skarżącej nie ma uzasadnienia prawnego. Obligacje skarbowe emituje Minister Finansów w imieniu Skarbu Państwa. Obligacje mogą być emitowane w różny sposób, nie tylko przez Skarb Państwa, ale także przez Narodowy Bank Polski, czy przez podmioty określone w ustawie z 15 stycznia 2015 roku o obligacjach lub podmioty uprawnione na podstawie odrębnych ustaw tj., np., w przypadku obligacji PFR czy obligacji BGK. Obligacje emitowane są ponadto przez państwa obce jako obligacje zagraniczne w ich reżimach prawnych.

Podstawowym aktem prawnym dotyczącym skarbowych papierów wartościowych, których dotyczy przywoływana przez skarżącą interpretacja ogólna, jest powołana już ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie z art. 95 ust. 1 tej ustawy, skarbowy papier wartościowy jest papierem wartościowym, w którym Skarb Państwa stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela takiego papieru, i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia, które może mieć charakter pieniężny lub niepieniężny. W ramach skarbowych papierów wartościowych wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje papierów wartościowych, w tym obligacje skarbowe. Zgodnie z art. 100 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych, obligacja skarbowa jest papierem wartościowym oferowanym do sprzedaży w kraju lub za granicą, oprocentowanym w postaci dyskonta lub odsetek. Obligacja skarbowa sprzedawana jest na rynku pierwotnym:

1) z dyskontem,

2) według wartości nominalnej,

3) powyżej wartości nominalnej

- i wykupywana po upływie okresu, na jaki została wyemitowana.

Dodatkowo, jak stanowi art. 2 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 722 ze zm.), instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są papiery wartościowe. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, ilekroć w ustawie jest mowa o papierach wartościowych - rozumie się przez to akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18 i 96), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne, bankowe prawa pochodne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 2488) i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego. Z kolei zgodnie z art. 2 ustawy o obligacjach, obligacje mogą emitować:

1) osoby prawne, w tym osoby prawne mające siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

a) prowadzące działalność gospodarczą lub

b) utworzone wyłącznie w celu przeprowadzenia emisji obligacji,

2) osoby prawne upoważnione do emisji obligacji na podstawie odrębnych ustaw,

3) spółki komandytowo-akcyjne,

4) spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe oraz Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo- Kredytowa,

5) gminy, powiaty oraz województwa, zwane dalej "jednostkami samorządu terytorialnego", a także związki tych jednostek oraz jednostki władz regionalnych lub lokalnych innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej,

6) instytucje finansowe, których członkiem jest Rzeczpospolita Polska lub Narodowy Bank Polski, lub przynajmniej jedno z państw należących do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), lub bank centralny takiego państwa, lub instytucje, z którymi Rzeczpospolita Polska zawarła umowy regulujące działalność takich instytucji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej i zawierające stosowne postanowienia dotyczące emisji obligacji

- zwane dalej "emitentami".

Przy czym art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o obligacjach wskazuje, że, przepisy ustawy nie mają zastosowania do obligacji emitowanych przez:

1) Skarb Państwa;

2) Narodowy Bank Polski.

W świetle wyżej przytoczonych regulacji, Sąd nie dopatrzył się podstawy do analogicznego traktowania skarbowych papierów wartościowych emitowanych przez inne państwa Unii Europejskiej oraz świata, w tym obligacji, które mogą być emitowane przez państwa takie jak w opisanym zdarzeniu przyszłym, np. Chorwacja, Kazachstan, które skarżąca zamierza obejmować lub nabywać. Argumentację dotyczącą konieczności analogicznego traktowania obligacji skarbowych i obligacji zagranicznych, w tym zastosowania w sprawie argumentacji interpretacji ogólnej, skarżąca wsparła poprzez sformułowanie zarzutu naruszenia art. 63 ust. 1 TFUE. Zarzut ten jest chybiony. Artykuł 63 ust. 2 TFUE niewątpliwie zakazuje wszelkich ograniczeń w przepływie płatności (nie tylko kapitału) między państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi, a państwami trzecimi, będąc kluczowym elementem swobodnego przepływu kapitału i płatności w ramach jednolitego rynku UE. Oznacza to swobodę transferu pieniędzy, bez nieuzasadnionych barier administracyjnych czy fiskalnych, co jest fundamentalne dla funkcjonowania gospodarki unijnej, umożliwiając inwestycje i transakcje międzynarodowe bez dyskryminacji. Natomiast zasada swobody przepływu kapitału nie ma jednak charakteru bezwzględnego. TFUE w art. 65 ust. 1 wprowadza zastrzeżenie, że zakres stosowania tej swobody nie narusza prawa państw członkowskich do stosowania odpowiednich przepisów ich prawa podatkowego, traktujących odmiennie podatników ze względu na różne miejsce zamieszkania lub inwestowania kapitału oraz prawa do podejmowania wszelkich środków niezbędnych do zapobiegania naruszeniom ustaw, w sferze podatkowej lub podejmowania środków uzasadnionych powodami związanymi z porządkiem publicznym lub bezpieczeństwem publicznym. Warto nadmienić, że system podatków dochodowych nie podlega pełnej harmonizacji w ramach systemu prawnego Unii Europejskiej. Zasadą jest bowiem, że kształtowanie systemów podatkowych w ramach podatków bezpośrednich leży w granicach suwerenności poszczególnych państw członkowskich. Jednocześnie należy uznać, że przywołane przez skarżącą wyroki TSUE nie odnoszą się do sytuacji analizowanej w tej sprawie, wyroki te nadto nie wpływają bezpośrednio na interpretację przepisów ustawy o CIT jako autonomicznej gałęzi prawa. Wyrok TSUE z 7 kwietnia 2011 r. w sprawie C-20/09 Komisja Europejska przeciwko Republice Portugalskiej odnosił się do różnicowania opodatkowania inwestycji w skarbowe papiery wartościowe wyemitowane przez portugalski odpowiednik Skarbu Państwa względem skarbowych papierów wartościowych wyemitowanych przez inne kraje członkowskie Unii Europejskie. Zróżnicowanie polegało na przyznaniu niższych stawek podatku wyłącznie zalegalizowanym składnikom majątkowym obejmującym portugalskie papiery wartościowe w stosunku do skarbowych papierów wartościowych pozostałych państw. Zdaniem TSUE stanowiło to ograniczenie swobodnego przepływu kapitału poprzez zniechęcenie do zachowania zalegalizowanych składników majątkowych w innej formie niż portugalskie papiery skarbowe.

Kolejno, TSUE w wyroku z 6 czerwca 2000 r., C-35/98, Staatssecretaris van Financien przeciwko B.G.M. Verkooijen, podnosił, że zastosowanie swobody przepływu kapitału wyklucza wprowadzenie na poziomie krajowym przepisu, który uzależniałby przyznanie zwolnienia z podatku dochodowego, należnego od dywidend wypłacanych osobom fizycznym, które są akcjonariuszami, od spełnienia warunków wypłaty tych dywidend przez spółkę mająca siedzibę w tym państwie członkowskim. Takie działanie państwa członkowskiego spowodowałoby rezygnację obywateli wspólnotowych z inwestowania ich kapitału w spółki mające siedzibę w innym państwie członkowskim niż państwo ich zamieszkania. Byłoby również przeszkodą w gromadzeniu kapitału przez spółki w danym państwie członkowskim. W podobnym tonie TSUE wypowiadał się w wyrokach z 14 listopada 1995 r. w sprawie C- 484/93 Svensson i Gustavsson, z 16 marca 1999 r. w sprawie C-222/97 Trummer i Mayer i z 14 października 1999 r. w sprawie C-439/97 Sandoz. Jak to wynika nawet i z przedmiotu spraw, w których zapadły wyżej wskazane rozstrzygnięcia TSUE, nie mają one przełożenia na sprawę niniejszą. Zdaniem sądu, argumentacja spółki, zgodnie z którą na podstawie przedstawionych wyroków TSUE należy wysnuć wniosek, że ograniczenie podstawowej swobody nie może być usprawiedliwione celami polityki gospodarczej, która przykładowo dąży do wzmocnienia struktury konkurencyjnej danego rynku lub unowocześnienia i wzrostu wydajności środków produkcji – jest ogólnikowa i w żaden sposób nie przemawia za uznaniem, że w sprawie doszło do naruszenia swobody przepływu kapitału, czy dyskryminacji podmiotów.

Niezrozumiały jest także zarzut, z którego zdaje się wynikać stanowisko spółki, że organ zastosował ograniczenie polegające na różnicowaniu możliwości odliczenia straty wynikającej ze zbycia obligacji od miejsca wyemitowania danej obligacji, co byłoby działaniem podobnym do działania przedstawionego w ww. wyroku portugalskim. Ograniczenie możliwości zaliczenia straty do kosztów uzyskania przychodów w przypadku zagranicznych obligacji spowodowałoby faworyzowanie polskich skarbowych obligacji i tym samym doprowadziłoby do ograniczenia swobody przepływów kapitału.

Podsumowując powyższe, jako niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

Podobnie za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Stosownie do art. 121 § 1 w zw. z art. 14h o.p., organ zobowiązany jest działać na podstawie przepisów prawa, a postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W myśl art. 14c § 1 o.p., interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie. W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (§ 2). Zgodnie z art. 2a o.p. niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika.

Sąd stwierdził, że organ nie naruszył powyższych zasad. Dyrektor KIS w oparciu o opis przedstawiony we wniosku oraz przepisy prawa, a także orzecznictwo sądów administracyjnych, dokonał rzetelnej oceny stanowiska skarżącej, ustosunkowując się wyczerpująco do elementów stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego, tak więc interpretacja indywidualna zawierała wszystkie wymagane elementy, które w ocenie Sądu dostatecznie naświetlają pogląd organu na daną sprawę.

Odnośnie art. 2a o.p., jest on jedną z dyrektyw wykładni prawa. Przepis ten ma zastosowanie wtedy, gdy interpretacja przepisu prawa materialnego, przy zastosowaniu wszystkich jej kontekstów (językowego, systemowego, funkcjonalnego) nie daje zadowalających rezultatów. Wymaga zaistnienia obiektywnych, a nie subiektywnych wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego (zob. wyrok NSA z 25 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 2418/18). W niniejszej sprawie wykładnia językowa uzupełniona wykładnią funkcjonalną dają pełny ogląd tego w jaki sposób należy rozstrzygnąć wątpliwości skarżącej. Natomiast fakt, że strona posiada inny pogląd niż organ nie świadczy w żaden sposób o zaistnieniu niedających się usunąć wątpliwości. W rezultacie przeprowadzonej wykładni, nie dało się przyjąć alternatywnych względem siebie treści normy prawnej.

Odnosząc się do ostatniego z zarzutów, tj. naruszenia art. 14a § 1 o.p., Sąd wskazuje, że w kontekście opisanych wyżej różnic w zakresie przedmiotu zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz przedmiotu wskazanej przez stronę Interpretacji Ogólnej, należało uznać ten zarzut za chybiony.

Uznając zatem wszystkie podniesione w skardze zarzuty za niezasadne, orzeczono jak w wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

jeszcze 4541 słów

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo