Wnioskodawca nabył odpłatnie posiadanie Nieruchomości w trakcie biegu terminu zasiedzenia nieruchomości. Przejście posiadania jest dopuszczalne nastąpiło zgodnie z KC, w szczególności 176 § 1 KC pozwala nowemu posiadaczowi doliczyć przy obliczaniu terminu zasiedzenia czas posiadania poprzednika. Zdaniem Wnioskodawcy, koszt Wynagrodzenia należy uznać za bezpośrednio związany z przychodem z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości i tym samym należy rozliczyć koszt Wynagrodzenia w momencie powstania przychodu z tytułu zasiedzenia. Poniesienie Wynagrodzenia było bowiem warunkiem nabycia Zasiedzianej Nieruchomości do którego by nie doszło bez poniesienia tego kosztu.
Zdaniem Strony, z ww. przepisów wynika, że koszty bezpośrednie są potrącalne co do zasady w momencie uzyskania przychodu, z którymi ich poniesienie jest związane. Koszty uzyskania przychodu bezpośrednio związane z przychodami to zatem takie koszty, które są ściśle związane z uzyskiwanymi przychodami, jakie osiąga podatnik. Natomiast koszty pośrednie to takie koszty, których nie można powiązać bezpośrednio z uzyskaniem konkretnego przychodu, lecz ich poniesienie służy całokształtowi prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej. Według Wnioskodawcy, bezpośrednio powiązać koszt Wynagrodzenia z przychodem z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości. W wyniku poniesienia wydatku w postaci Wynagrodzenia doszło do nabycia swoistej ekspektatywy nabycia w przyszłości własności w wyniku zasiedzenia tj. doszło do nabycia ekspekatywy powstania przychodu podatkowego. W momencie powstania przychodu podatkowego {zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości), Wnioskodawca w konsekwencji powinien móc rozliczyć wszelkie wydatki (tj. Wynagrodzenie) poniesione w celu uzyskania przychodu.
Ad 4.
Wynagrodzenie stanowi wydatek ściśle związany z przychodem z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości. Gdyby Wnioskodawca nie poniósł kosztu w postaci Wynagrodzenia nie powstałby przychód związany z zasiedzeniem nieruchomości. Z tego względu strona uważa jak wskazano w odniesieniu do pytania Nr. 3 w przypadku, gdy organ uzna stanowisko strony wyrażone w odniesieniu do pytania nr 3 za nieprawidłowe, konieczne staje się ustalenie na jakich zasadach i w jakim momencie Wnioskodawca może zaliczyć poniesione wydatki do kosztów uzyskania przychodów.
Wynagrodzenie stanowi odpłatność za nabycie posiadania nieruchomości gruntowej (Nieruchomości). Ponosząc koszt Wynagrodzenia, Wnioskodawca nie miał pewności czy nabywa skuteczne prawo własności nieruchomości, a więc czy kiedykolwiek nabędzie prawo własności gruntu. Nabycie Zasiedzianej Nieruchomości wynika dopiero z orzeczenia sądowego.
W związku z tym w pierwszej kolejności wydatek w postaci Wynagrodzenia ma związek z przychodem z tytułu zasiedzenia, który wynika z przesądzenia prawa własności nieruchomości Zasiedzianej Nieruchomości na rzecz Wnioskodawcy. Brak jest zatem podstaw, aby Wynagrodzenie traktować jako wydatek na nabycie gruntu. Wynagrodzenie stanowi wydatek na nabycie posiadania gruntu czyli prawa jego faktycznego zajmowania i użytkowania bez tytułu prawnego do niego. Nie można go także traktować jako ekspektatywy prawa własności nieruchomości, bowiem objęcie posiadania nie jest jednoznaczne z tym, że do zasiedzenia Nieruchomości dojdzie.
Natomiast o ile dojdzie do nabycia nieruchomości w momencie przesądzenia prawa własności na korzyść Wnioskodawcy w drodze zasiedzenia, logicznym wydaje się, żeby wydatki na nabycie posiadania (które warunkuje zasiedzenie i nabycie prawa własności) uznać za przychód bezpośrednio związany z przychodem w postaci nieodpłatnego nabycia prawa własności.
Jednocześnie, gdyby wbrew ocenie Wnioskodawcy uznać, że Wynagrodzenie nie stanowi bezpośredniego kosztu uzyskania przychodu związanego z przychodem z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości konieczne jest rozstrzygnięcie czy:
- wydatki te są kosztem pośrednim który powinien być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia, albo
- wydatkiem na nabycie praw podlegających amortyzacji wraz z określeniem okresu tej amortyzacji, bowiem nabyte prawo posiadania nie jest nabyciem gruntu (więc nie podlega ograniczeniom amortyzacji, które wprost obejmują tylko grunty - tj. prawo własności gruntów) lub prawa ich wieczystego użytkowania, albo
- wydatkiem o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., zgodnie z którym: Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na:
a) nabycie gruntów lub prawa wieczystego użytkowania gruntów, z wyjątkiem opłat za wieczyste użytkowanie gruntów,
b) nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie innych niż wymienione w lit. a środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym również wchodzących w skład nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanych części,
c) ulepszenie środków trwałych, które zgodnie z art. 16g ust. 13 powiększają wartość środków trwałych, stanowiącą podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych, które to wydatki, zaktualizowane zgodnie z odrębnymi przepisami, pomniejszone o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa wart. 16h ust. 1 pkt 1, są jednak kosztem uzyskania przychodów, w przypadku odpłatnego zbycia środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na czas ich poniesienia.
W związku ze stanowiskiem Wnioskodawcy wyrażonym w odpowiedzi na
pytanie Nr 3 rozstrzyganie tego zagadnienia jest bezprzedmiotowe (żadne z tych stanowisk alternatywnych nie jest prawidłowe), bowiem Wynagrodzenie powinno stanowić koszt bezpośrednio związany z osiągnięciem przychodu z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości. Dopiero w przypadku uznania stanowiska Wnioskodawcy z tym zakresie za nieprawidłowe spowoduje, że te rozważania będą przedmiotowe i konieczne stanie się rozstrzygnięcie kiedy i na jakich zasadach Wnioskodawca będzie uprawniony do rozliczenia Wynagrodzenia jako kosztu uzyskania przychodu.
Dyrektor Krajowej informacji Skarbowej, indywidualną interpretacją prawa podatkowego z 16 grudnia 2024 r. nr 0114-KDIP2-1.4010.484.2024.3JF, na podstawie art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej jako O.p.), uznał stanowisko Wnioskodawcy w zakresie ustalenia:
- w jaki sposób i na jaki dzień należy ustalić moment powstania przychodu z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości - za nieprawidłowe;
- w jaki sposób i w jakiej wysokości należy ustalić kwotę przychodu z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości - za prawidłowe;
- czy w momencie powstania przychodu z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości, Wnioskodawca jest uprawniony do ujęcia Wynagrodzenia jako koszt uzyskania przychodu, bezpośrednio związany z przychodem z tytułu nabycia w drodze zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości i tym samym należy go potrącić jako koszt uzyskania przychodu w momencie powstania przychodu z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości - za nieprawidłowe;
- czy w przypadku stwierdzenia, że Wnioskodawca nie jest uprawniony do ujęcia Wynagrodzenia jako koszt uzyskania przychodu w momencie powstania przychodu z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości, kiedy i na jakich zasadach Wnioskodawca będzie uprawniony do rozliczenia Wynagrodzenia jako kosztu uzyskania przychodu - za nieprawidłowe.
W szczególności:
Ad 1 i 2
Dyrektor przywołał art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 5, art. 27 ust. 1, u.p.d.o.p. i wskazał, że dla oceny stanowiska Strony w zakresie momentu powstania przychodu z tytułu nabycia własności zasiedzianej Nieruchomości w drodze zasiedzenia istotne jest ustalenie momentu nabycia własności, zaś celu prawidłowego określenia, kiedy następuje nabycie nieruchomości w drodze zasiedzenia należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, w szczególności do art. 172 § 1 i 2 K.c. Stąd na skutek zasiedzenia dotychczasowy posiadacz samoistny, czyli ten, który faktycznie włada rzeczą jak właściciel ex lege nabywa własność na skutek upływu czasu i może żądać, aby stwierdził to sąd w orzeczeniu. Nabycie własności jest tu tzw. nabyciem pierwotnym, a orzeczenie sądu ma charakter deklaratoryjny i stanowi podstawę wpisu nowego właściciela do księgi wieczystej. Orzeczenie sądu nie jest warunkiem nabycia prawa własności, nabywa się je bowiem po spełnieniu przesłanek określonych w przepisach kodeksu cywilnego. Skoro na skutek zasiedzenia dotychczasowy posiadacz samoistny, czyli ten, który faktycznie włada rzeczą jak właściciel ex lege nabywa własność na skutek upływu czasu i może żądać, aby stwierdził to sąd w orzeczeniu. Nabycie własności jest tu tzw. nabyciem pierwotnym, a orzeczenie sądu ma charakter deklaratoryjny i stanowi podstawę wpisu nowego właściciela do księgi wieczystej. Orzeczenie sądu nie jest warunkiem nabycia prawa własności, nabywa się je bowiem po spełnieniu przesłanek określonych w przepisach kodeksu cywilnego. W konsekwencji, nabycie własności wskazanej we wniosku Nieruchomości nastąpiło, w drodze zasiedzenia w dniu wskazanym w wyroku Sądu, tj. 1 lutego 2019 r. Stąd nietrafione jest stwierdzenie, że przychód z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości należy ustalić na podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości na dzień uprawomocnienia się tego orzeczenia, zatem stanowisko Skarżącej w zakresie pytania nr 1 należało uznać za nieprawidłowe.
Co do ustalenia w jaki sposób i w jakiej wysokości należy ustalić kwotę przychodu z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości, Dyrektor powołał się na art. 12 ust. 5 u.p.d.o.p. i wskazał, że wartość nieruchomości nabytej w drodze zasiedzenia stanowiła nieodpłatne przysporzenie majątkowe stanowiące dla Wnioskodawcy przychód podatkowy, mający wpływ na dochód Wnioskodawcy za rok podatkowy 2019. Przychód ten Wnioskodawca był zobowiązany wykazać ww. przychód w zeznaniu podatkowym o wysokości dochodu (straty) za 2019 r. składanym do 31 marca 2020 r. i w tym terminie wpłacić należny podatek. Dlatego wysokość przychodu należy ustalić na podstawie wyceny rynkowej zasiedzianej Nieruchomości wg stanu i cen określonych na dzień wskazany w postanowieniu sądu rejonowego jako dzień, w którym nabyto zasiedzianą Nieruchomość. Stąd stanowisko w zakresie pytania nr 2, przyjmujące, że wysokość przychodu podatkowego powinna zostać określona w drodze szacunkowej w odniesieniu do ceny rynkowej zasiedzianej Nieruchomości na podstawie operatu szacunkowego ważnego na dzień wskazany w postanowieniu sądu rejonowego jako dniu, w którym Skarżąca nabyła zasiedzianą Nieruchomość, tj. według stanu i cen na dzień zasiedzenia należało uznać za prawidłowe.
Ad 3 i 4
Dyrektor, powołując się na art. 15 ust. 1, oraz art. 15 ust. 4, art. 15 ust. 4c, art. 15 ust. 4 i 4b-c, art. 15 ust. 4d, art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. przyjął, że podatnik ma prawo do odliczenia dla celów podatkowych wszelkich wydatków, pod warunkiem, iż nie zostały one wymienione w art. 16 ust. 1 ww. ustawy oraz że wykaże ich związek z prowadzoną działalnością, a ich poczynienie ma lub może mieć wpływ na możliwość powstania przychodu (w tym zachowania lub zabezpieczenia przychodów). W świetle powyższego, aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione następujące warunki: - został poniesiony przez podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik), - jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona, - pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, - poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów, - został właściwie udokumentowany, - nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ww. ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.
Wskazał, ze w zakresie kwalifikacji kosztów koniecznym jest wyróżnienie:
- kosztów uzyskania przychodów bezpośrednio związanych z przychodami, tj. takich wydatków, których poniesienie przekłada się wprost (w sposób bezpośredni) na uzyskanie konkretnych przychodów - przy czym w ich przypadku możliwe jest ustalenie, w jakim okresie i w jakiej wysokości powstał związany z nimi przychód (np. wydatki na nabycie lub wytworzenie jednostki towaru handlowego);
- kosztów uzyskania przychodów innych niż bezpośrednio związanych z przychodami (tzw. kosztów pośrednich), tj. takich wydatków, których nie da się przypisać wprost do określonych przychodów, ale są racjonalnie uzasadnione jako prowadzące do ich osiągnięcia - są to wydatki związane z działalnością prowadzoną przez podatnika i przyczyniające się do osiągania przez niego przychodów, w przypadku których nie można jednak ustalić, uzyskaniu jakiego konkretnego przychodu dany wydatek służy (np. koszty ogólnego zarządu, koszty administracyjne, wydatki na utrzymanie obiektów, obsługę prawną).
Można dodać, że do tej grupy zalicza się wydatki, które są ponoszone w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu.Za koszty bezpośrednie związane z uzyskaniem przychodu uznaje się te koszty, których poniesienie można wprost powiązać z konkretnym przychodem uzyskanym przez podatnika.
Wątpliwości Strony w zakresie pytania nr 3 dotyczą ustalenia, czy w momencie powstania przychodu z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości, Skarżąca jest uprawniona do ujęcia Wynagrodzenia jako koszt uzyskania przychodu, bezpośrednio związany z przychodem z tytułu nabycia w drodze zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości i tym samym należy go potrącić jako koszt uzyskania przychodu w momencie powstania przychodu z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości. Natomiast wątpliwości w zakresie pytania nr 4 dotyczą ustalenia czy w przypadku stwierdzenia, że Wnioskodawca nie jest uprawniony do ujęcia Wynagrodzenia jako koszt uzyskania przychodu w momencie powstania przychodu z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości, kiedy i na jakich zasadach Wnioskodawca będzie uprawniony do rozliczenia Wynagrodzenia jako kosztu uzyskania przychodu.
Dyrektor powołał się na to, że posiadanie, uregulowane w Kodeksie cywilnym w przepisach art. 336-352. Posiadanie może być przedmiotem przeniesienia/zbycia zarówno odpłatnie jak i nieodpłatnie 348- 50 KC. Dyrektor wskazał, że Wnioskodawca nabył posiadanie Nieruchomości, zaś w drugiej kolejności w związku z upływem odpowiedniego czasu posiadania Sąd Rejonowy na podstawie spełnienia przez P. przesłanek (nieprzerwanego posiadania samoistnego nieruchomości przez wymagany okres) stwierdził nabycie prawa własności Nieruchomości z określonym w orzeczeniu dniem (dniem spełnienia przesłanek). Posiadanie samoistne przez określony okres jest bowiem warunkiem koniecznym do nabycia prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie. Przy czym art. 176 § 1 KC pozwala nowemu posiadaczowi doliczyć przy obliczaniu terminu zasiedzenia czas posiadania poprzednika. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w u.p.d.o.p., wydatki na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nie są jednorazowo zaliczane do kosztów uzyskania przychodów. Z art. 15 ust. 6, art. 16a ust. 1, art. 16c pkt 1, art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.d.o.p. wynika, że poniesiony przez Stronę wskazany we wniosku koszt Wynagrodzenia nie można uznać za bezpośrednio związany z przychodem z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości. W szczególności, w związku z uiszczeniem Wynagrodzenia za nabycie nieruchomości Skarżąca uzyskała prawo do Nieruchomości w postaci posiadania tej nieruchomości. Tym samym powyższe stanowiło nabycie innego prawa do nieruchomości gruntowej. W związku z powyższym w momencie powstania przychodu z tytułu zasiedzenia zasiedzianej Nieruchomości, nie będzie Strona uprawniona do ujęcia wynagrodzenia jako koszt uzyskania przychodu. Nie jest to koszt uzyskania przychodu bezpośrednio związany z przychodem z tytułu nabycia zasiedzianej Nieruchomości, gdyż nabycie w drodze zasiedzenia jest nieodpłatne, wynika to z pierwotnego charakteru tego nabycia. Tym samym nie można go potrącić jako koszt uzyskania przychodu w momencie powstania przychodu z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości. Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że wydatek w postaci Wynagrodzenia będzie stanowił dla Strony wydatek na nabycie innego prawa do nieruchomości gruntowej w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.d.o.p. Przedmiotowy wydatek będzie stanowił koszt uzyskania przychodów w momencie odpłatnego zbycia gruntu. Stąd stanowisko w zakresie pytań nr 3 i nr 4 należało uznać za nieprawidłowe.
W złożonym wniosku Strona wskazała, ze nabyła opłatnie posiadanie nieruchomości gruntowej na podstawie umowy o przeniesienie posiadania nieruchomości zawartej z dotychczasowym posiadaczem nieruchomości. Wnioskodawca zapłacił na rzecz Zbywcy wynagrodzenie z tytułu przeniesienia posiadania Nieruchomości udokumentowane fakturą VAT. Poniesienie powyższej opłaty dokonała Strona na nabycie własności Nieruchomości w drodze zasiedzenia. Wnioskodawca na podstawie zawartej umowy wszedł w posiadanie Nieruchomości. Następnie, sąd rejonowy stwierdził, że Wnioskodawca nabył własność części Nieruchomości w drodze zasiedzenia z dniem określonym w orzeczeniu sądowym.
Spółka, skargą z 29 stycznia 2025 r. zakwestionowała interpretację w całości, w szczególności Interpretację Skarżąca zaskarżyła w zakresie, w którym Organ uznał, że powstaje przychód z tytułu zasiedzenia Zasiedzianej Nieruchomości. Nawet jeśli przyjąć, za organem, że powstaje przychód w wyniku zasiedzenia, to zdaniem Skarżącej powinien on powstać w dacie, w której został uregulowany stan prawny tj. zapadło prawomocne orzeczenie sądowe w przedmiocie zasiedzenia. Skarżąca również wskazuje, że brak jest podstaw do uznania, że zapłacone Wynagrodzenie z tytułu przeniesienia posiadania gruntu (bez nabycia prawa własności) nie może stanowić kosztu uzyskania przychodu dla Skarżącej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej Interpretacji w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego w postaci:
1) art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zasiedzenie nieruchomości, które jest nabyciem pierwotnym tj. niezwiązanym z uprawnieniami lub osobą poprzedniego właściciela stanowi przychód, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. prowadzi do wniosku, że przychód może wystąpić wyłącznie gdy przychód stanowi otrzymanie rzeczy lub prawa, a także wartość innych świadczeń w naturze, natomiast w przypadku nabycia pierwotnego nie dochodzi do otrzymania czegokolwiek od kogokolwiek (bowiem nabycie nie ma związku z poprzednikiem bądź inną osobą trzecią), brak jest także świadczenia (bowiem nie ma podmiotu świadczącego cokolwiek na rzecz Skarżącej); ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy Skarżąca w celu uzyskania prawa własności w wyniku zasiedzenia poniosła wydatki na nabycie posiadania nieruchomości, co było koniecznym i bezpośrednim warunkiem jej zasiedzenia, trudno zatem mówić o czynności częściowo odpłatnej lub nieodpłatnej, skoro poniesiono wydatek w wysokości odpowiadającej wartości rynkowej nieruchomości co także uzasadnia błędną wykładnię wskazanego przepisu poprzez przyjęcie, że dotyczy on przedmiotowej sytuacji;
z ostrożności procesowej wskazała także na naruszenie:
2) art. 12 ust. 5 u.p.d.o.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na ustaleniu powstania przychodu w wysokości wartości rynkowej Zasiedzianej Nieruchomości bez uwzględnienia konieczności obniżenia przychodu o wartość Wynagrodzenia tj. wydatku poniesionego na nabycie posiadania Zasiedzianej Nieruchomości,
3) art. 12 ust. 3a u.p.d.o.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, że przychód powstał w dacie stwierdzonej w deklaratywnym orzeczeniu sądu powszechnego i pominięcie okoliczności, że do momentu wydania prawomocnego orzeczenia sądowego brak było podstaw do ustalenia powstania przychodu, a także brak było osiągnięcia korzyści przez Skarżącą bowiem możliwość korzystania z nieruchomości miała ona już wcześniej w tym samym zakresie, a samo zasiedzenie nie upoważniało jej do rozporządzania prawem własności lub choćby jego obciążania, to było możliwe od uprawomocnienia się orzeczenia sądowego zatem przychód (w związku z tym, że faktyczną korzyść osiągnięto dopiero w tym momencie) powinien powstać w dacie uprawomocnienia się orzeczenia sądowego,
4) art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 16g ust. 3 u.p.d.o.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Wynagrodzenie tj. wydatek na nabycie posiadania nie stanowi kosztu uzyskania przychodu, podczas gdy wyłącznie wydatki poniesione na nabycie gruntu (tj. prawa własności) lub prawa użytkowania wieczystego nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, natomiast wydatek na nabycie posiadania stanowi inny wydatek (uprawniający do korzystania z nieruchomości w sposób zbliżony do dzierżawcy gruntu) nieobjęty wyłączeniem z art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.d.o.p..
Dyrektor, w odpowiedzi na skargę, zwrócił się o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną interpretacji podatkowych w sprawach wszczętych po 15 sierpnia 2015 r., sąd nie może wykraczać poza zarzuty skargi oraz powołaną w skardze podstawę prawną. Stosownie bowiem do treści art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co zastosowania przepisu prawa materialnego. Zdanie drugie tego przepisu wprowadza zasadę związania sądu zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając powyższą skargę w ramach sprawowanej kontroli według powyższych kryteriów Sąd w składzie niniejszym uznał ją za zasadną.
Sąd w składzie niniejszym orzekając w niniejszej sprawie przyznał rację Stronie skarżącej, w zakresie zarzutu sformułowanego w skardze, a odnoszącego się do błędnej wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. polegającej na uznaniu, że zasiedzenie nieruchomości, które jest nabyciem pierwotnym tj. niezwiązanym z uprawnieniami lub osobą poprzedniego właściciela stanowi przychód, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. prowadzi do wniosku, że przychód może wystąpić wyłącznie gdy przychód stanowi otrzymanie rzeczy lub prawa, a także wartość innych świadczeń w naturze, natomiast w przypadku nabycia pierwotnego nie dochodzi do otrzymania czegokolwiek od kogokolwiek (bowiem nabycie nie ma związku z poprzednikiem bądź inną osobą trzecią), brak jest także świadczenia (bowiem nie ma podmiotu świadczącego cokolwiek na rzecz Skarżącej).
Odnosząc się zatem do ram prawnych wyjaśnić należy, iż w świetle art. art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. przychodami jest wartość otrzymanych rzeczy lub praw, a także wartość innych świadczeń w naturze, w tym wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z wyjątkiem świadczeń związanych z używaniem środków trwałych otrzymanych przez samorządowe zakłady budżetowe i instytucje gospodarki budżetowej w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie.
W niniejszej sprawie zatem w pierwszej kolejności należy wyjaśnić czy zasiedzenie nieruchomości może prowadzić do uzyskania przychodu w postaci wyżej wymienionej.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż przy uwzględnieniu zasady pewności prawa i określoności konstruowania obowiązku podatkowego w drodze ustawy, użyte w art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. określenie "otrzymanie nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw" należy rozumieć, jako niewywołujące przychodu w sytuacji, gdy czynność prawna jest ze swej istoty zawsze nieodpłatna (nabycie następuje w drodze zasiedzenia służebności przesyłu lub gdy podatnik, korzystając z zasady swobody umów i kształtowania swej sytuacji prawnej, dokonuje czynności prawnej nieodpłatnie, w drodze umowy lub ugody sądowej). Przychód zaś powstawałby w takich przypadkach, gdy podatnik zmieniając charakter czynności prawnej odpłatnej, dokonuje jej jako nieodpłatnej. W takim przypadku z istoty rzeczy powinien liczyć się na gruncie prawa podatkowego z negatywnymi konsekwencjami podatkowymi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2017 r. i przywołane tam orzecznictwo).
Sąd ma świadomość, że powołane wyżej stanowisko zostało wypracowane na tle zasiedzenia służebności przesyłu, jednakże nie znajduje przeciwwskazań, aby to stanowisko nie mogło również znaleźć zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Dotyczy ono bowiem każdego rodzaju zasiedzenia. Tym samym Sąd w składzie niniejszym przyjmuje to stanowisko jako własne.
Tym samym w przedmiotowej sprawie nie można w stanie faktycznym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej uznać, że doszło do uzyskania przychodu w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. Skoro nie doszło do powstania przychodu nie można rozpatrywać określonych wydatków jako kosztów uzyskania przychodu. Stanowisko DKIS jest zatem nieprawidłowe w całości.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a uchylił zaskarżoną interpretację w całości.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się wpis sądowy w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przyjmie ocenę prawną wynikającą z niniejszego wyroku.
Orzeczenie powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.