2. Czy do środków trwałych - pojazdów, które były wykorzystywane przez spółkę w toku jej działalności gospodarczej na dzień 1 kwietnia 2024 r. (tj. pierwszy dzień aktualnego roku podatkowego) i których wartość podatkowa netto (tj. niezamortyzowana wartość początkowa) na ten dzień była wyższa od ich wartości rezydualnej, spółka będzie mogła na podstawie art. art. 16i ust. 5 ustawy o CIT zastosować od dnia 1 kwietnia 2024 r. niższe stawki amortyzacji podatkowej niż wskazane w wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych stanowiących załącznik Nr 1 do ustawy o CIT, aby na moment sprzedaży takich pojazdów ich wartość podatkowa netto oraz wartość rezydualna były jak najbardziej zbliżone?
3. Czy do środków trwałych - pojazdów, które były wykorzystywane przez spółkę w toku jej działalności gospodarczej na dzień 1 kwietnia 2024 r. (tj. pierwszy dzień aktualnego roku podatkowego) i których wartość podatkowa netto (tj. niezamortyzowana wartość początkowa) na ten dzień była niższa lub równa ich wartości rezydualnej, spółka będzie mogła na podstawie art. 16i ust. 5 ustawy o CIT zastosować od dnia 1 kwietnia 2024 r. stawkę amortyzacji linowej 0%?
4. Czy w zakresie środków trwałych - pojazdów spółka będzie mogła w przyszłości dokonywać dalszych zmian stawek amortyzacji podatkowej, tj. ponownie obniżać lub podwyższać uprzednio obniżone stawki amortyzacyjne, jednakże do wysokości nie wyższej niż stawki amortyzacyjne wskazane w wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych stanowiących załącznik Nr 1 do ustawy o CIT?
Przedstawiając swoje stanowisko w zakresie powyższych pytań, spółka podniosła, że: Ad 1) W zakresie nowych środków trwałych - pojazdów nabytych po dniu 1 kwietnia 2024 r. spółka wprowadzając je do ewidencji i rozpoczynając ich amortyzację może zastosować począwszy od miesiąca, w którym pojazdy zostaną wprowadzone do ewidencji na podstawie art. 16i ust. 5 ustawy o CIT, niższą stawkę amortyzacji niż wskazaną w wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych stanowiących załącznik Nr 1 do ustawy o CIT, aby na moment sprzedaży takich pojazdów ich wartość rezydualna oraz wartość podatkowa netto (tj. niezamortyzowana wartość początkowa) były jak najbardziej zbliżone; Ad 2) W zakresie środków trwałych - pojazdów, które były wykorzystywane przez spółkę w toku jej działalności gospodarczej na dzień 1 kwietnia 2024 r. (tj. pierwszy dzień aktualnego roku podatkowego) i których wartość podatkowa netto (tj. niezamortyzowana wartość początkowa) na ten dzień była wyższa od ich wartości rezydualnej, spółka będzie mogła na podstawie art. art. 16i ust. 5 ustawy o CIT zastosować od dnia 1 kwietnia 2024 r. inne stawki amortyzacji podatkowej, aby na moment sprzedaży takich pojazdów ich wartość podatkowa netto oraz wartość rezydualna były jak najbardziej zbliżone; Ad 3) W zakresie środków trwałych - pojazdów, które były wykorzystywane przez spółkę w toku jej działalności gospodarczej na dzień 1 kwietnia 2024 r. (tj. pierwszy dzień aktualnego roku podatkowego) i których wartość podatkowa netto (tj. niezamortyzowana wartość początkowa) na ten dzień była niższa lub równa ich wartości rezydualnej, spółka będzie mogła na podstawie art. 16i ust. 5 ustawy o CIT zastosować od dnia 1 kwietnia 2024 r. stawkę amortyzacji linowej 0%; Ad 4) spółka będzie mogła w przyszłości dokonywać dalszych zmian stawek amortyzacji podatkowej w odniesieniu do środków trwałych - pojazdów, tj. ponownie obniżać lub podwyższać uprzednio obniżone stawki amortyzacyjne, jednakże do wysokości nie wyższej niż stawki amortyzacyjne wskazane w Wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych stanowiących załącznik Nr 1 do ustawy o CIT.
Zaskarżoną interpretacją z 20 stycznia 2025 r. Dyrektor KIS uznał stanowisko skarżącej spółki w części za prawidłowe i w części za nieprawidłowe. Zaznaczył przy tym, że pytania przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wyznaczają zakres przedmiotowy tego wniosku, a więc interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytań), Zatem inne kwestie wynikające z opisu sprawy i własnego stanowiska spółki, nieobjęte pytaniami, nie zostały rozpatrzone w wydanej interpretacji.
Organ podniósł, że w zakresie nowych środków trwałych - pojazdów nabytych po 1 kwietnia 2024 r., skarżąca wprowadzając je do ewidencji i rozpoczynając ich amortyzację może zastosować począwszy od miesiąca, w którym pojazdy zostaną wprowadzone do ewidencji na podstawie art. 16i ust. 5 ustawy o CIT, niższą stawkę amortyzacji niż wskazaną w wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych stanowiących załącznik nr 1 do ustawy o CIT. W związku z tym Dyrektor KIS ocenił, że stanowisko spółki w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.
Dalej organ wskazał, że jak wynika z art. 16i ust. 5 ustawy o CIT, podatnicy mogą obniżać podane w wykazie stawek amortyzacyjnych stawki dla poszczególnych środków trwałych, a zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Zmiana stawek amortyzacyjnych przewidziana w art. 16i ust. 5 ustawy o CIT, pomimo że nie została ograniczona przez ustawodawcę żadnym limitem, powinna być dokonywana z uwzględnieniem pozostałych przepisów ustawy. Przepisy te umożliwiają podatnikom m.in. obniżenie stawek amortyzacyjnych, nie określając przy tym szczegółowych zasad tego procesu, za wyjątkiem określenia terminów, w których może do tej zmiany dojść (czyli począwszy od miesiąca wprowadzenia do ewidencji lub od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego) oraz w przypadku stosowania dla tych środków trwałych odpisów amortyzacyjnych metodą liniową. Zasady zawarte w art. 16i ust. 5 ustawy o CIT nie oznaczają, że zmiany stawki amortyzacji można dokonać "wstecz". Wyrażenie "następny", zdaniem organu, oznacza każdy następny rok podatkowy po obecnym. Tak więc obniżenia stawek amortyzacji środków trwałych, które zostały wprowadzone do ewidencji we wcześniejszym okresie można dokonać tylko na początku każdego roku po bieżącym. Dyrektor KIS powołał się na treść uzasadnienia projektu ustawy z 27 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (druk sejmowy nr 411 z dnia 17 kwietnia 2002 r.).
Organ zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wskazano zatem na możliwość zaplanowania obniżonych stawek amortyzacji dla celów podatkowych w okresie ponoszenia strat, a tym samym wpływania na wysokość straty podatkowej i dochodu do opodatkowania. Organ zaznaczył również, że nie można jednak uznać, że art. 16i ust. 5 ustawy o CIT, zezwala na modyfikowanie odpisów amortyzacyjnych (a więc w konsekwencji wysokości kosztów podatkowych) za okresy wcześniejsze, a analogiczne zasady należy przyjąć do podwyższenia stawek amortyzacyjnych. Podatnicy nie są uprawnieni do modyfikowania kosztów uzyskania przychodów w dowolnym dla siebie momencie i za dowolny okres w przeszłości według własnego uznania, bez wyraźnej przyczyny powodującej korektę. Taką przyczyną może być m.in. błąd rachunkowy, oczywista omyłka czy też błędnie stosowane stawki amortyzacji.
Wskazano, że zastosowanie obniżonych stawek amortyzacyjnych dla całego roku podatkowego 2024, czyli z mocą od 1 kwietnia 2024 r. traktowane będzie jako działanie wstecz, ponieważ decyzja w tej sprawie zapadnie w trakcie 2024 r. Z art. 16i ust. 5 ustawy o CIT jednoznacznie wynika, że zmiany stawek amortyzacyjnych spółka może dokonać począwszy od pierwszego miesiąca następnego roku podatkowego, przy czym przez słowo "następny" należy rozumieć każdy następny po obecnym (bieżącym) roku podatkowym. W ocenie organu nie ma możliwości modyfikacji stawki amortyzacyjnej ze skutkiem wstecz, ponieważ jak wynika z wyżej powołanego przepisu art. 16i ust. 5 ustawy o CIT, podatnik może dokonać zmiany od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Z tych względów w ocenie Dyrektora KIS nie można zgodzić się ze stanowiskiem spółki, w zakresie pytania 2, które jest nieprawidłowe.
Odnosząc się do kwestii ustalenia, czy do środków trwałych - pojazdów, które były wykorzystywane przez spółkę w toku jej działalności gospodarczej na dzień 1 kwietnia 2024 r., skarżąca będzie mogła na podstawie art. 16i ust. 5 ustawy o CIT zastosować od dnia 1 kwietnia 2024 r. stawkę amortyzacji linowej 0%, Dyrektor KIS podniósł, że art. 16i ust. 5 ustawy o CIT nie zabrania obniżenia stawki amortyzacyjnej danego środka trwałego nawet kilka razy. Podatnik może zatem dokonać zmiany stawki, tj. jej zmniejszenia począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo jej zmniejszenia bądź zwiększenia uprzednio obniżonej począwszy od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Podatnik ma więc możliwość stosowania różnych stawek amortyzacyjnych dla środków trwałych na każdy rok podatkowy, z tym tylko zastrzeżeniem, aby stawki te nie były wyższe od stawek określonych w Wykazie stawek amortyzacyjnych. Ponadto zmiana stawek amortyzacyjnych przewidziana w ww. przepisie powinna być dokonywana z uwzględnieniem pozostałych przepisów ustawy. Wedle organu z powyższego wynika, że wysokość obniżenia lub podwyższenia stawki amortyzacyjnej uprzednio obniżonej dla danego środka trwałego jest dowolna i pozostaje w gestii podatnika (z ww. zastrzeżeniem dotyczącym stawki wynikającej z wykazu oraz terminów, w których może dojść do tych zmian). W związku z tym podsumowano, że spółka ma prawo do zastosowywania stawki amortyzacji liniowej w wysokości 0%, więc stanowisko skarżącej w tym zakresie jest prawidłowe.
Dalej zaznaczono, że w sytuacji podjęcia decyzji w trakcie roku podatkowego o zastosowaniu stawki amortyzacji liniowej 0% dla środków trwałych - pojazdów, które były wykorzystywane przez spółkę w toku jej działalności gospodarczej na dzień 1 kwietnia 2024 r., spółka nie ma możliwości zastosowania tych stawek od 1 kwietnia 2024 r., tylko od pierwszego miesiąca następnego roku podatkowego. Z tego względu stanowisko skarżącej wskazujące, że w zakresie środków trwałych - pojazdów, które były wykorzystywane przez stronę w toku jej działalności gospodarczej na dzień 1 kwietnia 2024 r., spółka będzie mogła zastosować od dnia 1 kwietnia 2024 r. stawkę amortyzacji linowej 0%, jest nieprawidłowe.
W zakresie pytania nr 4 podniesiono, że z art. 16i ust. 5 ustawy o CIT wynika, że podatnicy mogą stosować stawki amortyzacyjne w przedziale mieszczącym się pomiędzy stawkami określonymi w wykazie, stanowiącymi górną ich granicę, a wartością ustaloną na najniższym poziome, tj. w praktyce równą zero. Dodatkowo przepis ten nie wprowadza jakichkolwiek ograniczeń w zakresie modyfikowania (tj. zwiększenia lub dalszego zmniejszania) uprzednio obniżonej stawki amortyzacyjnej, z tym tylko zastrzeżeniem, że w żadnym przypadku wartość nowej zmodyfikowanej stawki nie może przekroczyć wartości stawki wskazanej w Wykazie. Jedyne ograniczenia wprowadzone przez ustawodawcę w omawianym zakresie dotyczą momentu, od którego podatnik może dokonać zmiany stosowanych stawek amortyzacyjnych. W związku z tym organ uznał, że stanowisko spółki w zakresie pytania nr 4 jest prawidłowe.
Na powyższą interpretację skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca, która podniosła zarzuty naruszenia:
1) art. 16i ust. 5 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2805 ze zm., dalej "u.p.d.o.p."), poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zabrania on obniżenia przez podatnika stawek amortyzacyjnych w stosunku do stawek podanych w wykazie stawek amortyzacyjnych stanowiącym załącznik Nr 1 do ustawy o CIT, w tym do wysokości 0%, ze skutkiem począwszy od pierwszego dnia roku podatkowego, w którym podatnik podejmie decyzję o obniżeniu stawki amortyzacji podatkowej (tj. ze skutkiem od dnia 1 kwietnia 2024 r.);
2) art. 14c § 1 i 2 oraz art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej "o.p."), poprzez dokonanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, w związku ze stosowaniem argumentacji nieznajdującej uzasadnienia w treści przepisów prawa, w tym pominięcie orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego jednoznacznie wynika, że podatnik ma prawo do obniżenia stawki amortyzacji podatkowej, w tym do 0%, dla wybranych lub wszystkich środków trwałych, dla których przyjęto metodę amortyzacji liniowej ze skutkiem począwszy od pierwszego dnia roku podatkowego, w którym podatnik podejmie decyzję o obniżeniu stawki amortyzacji podatkowej i niewskazanie w uzasadnieniu powodów takiego pominięcia, co skutkowało wydaniem przedmiotowej interpretacji z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
W oparciu o powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości oraz zasądzenie od Dyrektora KIS kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej we wskazanym w skardze zakresie, należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi oraz podaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
W myśl art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Skutkuje to tym, że kontrola sądu administracyjnego w sprawach skarg na interpretacje indywidualne polega na ocenie tego, czy za podstawę udzielonej interpretacji podatkowej został przyjęty stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe przedstawiony przez podatnika we wniosku o interpretację, a jeśli tak, to czy organ – w zakresie objętym zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną – przestrzegał przepisów postępowania oraz prawidłowo zinterpretował przepisy prawa materialnego i ocenił ich zastosowanie. W szczególności sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze naruszeń prawa. W wypadku zaś ustalenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą, nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie (zob. Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX).
Stosownie do treści art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Stosując odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uchyla interpretację jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku niestwierdzenia podstaw do uwzględnienia skargi na interpretację, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Podstawę merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi stanowi art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., wedle którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.
Przedmiotem skargi i oceny sądu w niniejszej sprawie jest interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 20 stycznia 2025 r., znak 0111-KDIB1-2.4010.704.2024.1.DB wydana w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
Spór między stronami dotyczy tego, czy Skarżąca na podstawie decyzji podjętej w trakcie roku podatkowego może do wybranych środków trwałych (pojazdów) zastosować obniżone stawki amortyzacyjne niejako wstecz, ze skutkiem od pierwszego miesiąca tego roku podatkowego. Udzielenie odpowiedzi na tak sformułowany problem wymaga wykładni art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. Przepis ten stanowi: "Podatnicy mogą obniżać podane w Wykazie stawek amortyzacyjnych stawki dla poszczególnych środków trwałych. Zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego." Zdaniem Dyrektora KIS z brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że zmiany stawek amortyzacyjnych podatnik może dokonać począwszy od pierwszego miesiąca następnego roku podatkowego, przy czym przez słowo "następny" należy rozumieć każdy następny po obecnym (bieżącym) roku podatkowym. Natomiast spółka uważa, że analiza art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. pozwala na stwierdzenia, ze podatnik CIT nie jest ograniczony do dokonywania zmian w wysokości stawek amortyzacyjnych włącznie naprzód i że zmiana stawek amortyzacyjnych może zostać dokonana od 1 kwietnia 2024 r. (to jest od początku obowiązującego w spółce roku podatkowego), mimo iż decyzja o takiej zmianie zostanie podjęta później.
W ocenie Sądu w tak zarysowanym sporze rację należy przyznać skarżącej.
Sporne w niniejszej sprawie zagadnienie było już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych. Część tych orzeczeń powołała Spółka już we wniosku o wydanie interpretacji (wyroki NSA z 25 stycznia 2024 r., sygn. akt II FSK 545/21 i z 3 lutego 2022 r., sygn. akt II FSK 1413/19 oraz prawomocne wyroki WSA w Warszawie z 11 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 566/18 i WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Go 32/21, a także nieprawomocny w tamtym czasie wyrok WSA w Gdański z 16 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1187/21). W bieżącym roku zostały wydane dwa kolejne wyroki NSA, w których składy orzekające zajęły stanowisko analogiczne jak w powołanych we wniosku o interpretację orzeczeniach - wyrok NSA z 19 marca 2025 r., sygn. akt II FSK 856/22 oraz wyrok NSA z 16 marca 2025 r., sygn. akt II FSK 633/22, oddalający skargę kasacyjną od powołanego już wcześniej wyroku WSA w Gdański z 16 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1187/21. Tym samym istnieje utrwalona linia orzecznicza. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd ujawniony w powołanych wyżej wyrokach i przyjmuje ten pogląd za swój, zaś w dalszej części uzasadniania posłuży się częściowo argumentacją zawartą w tamtych wyrokach.
W przywołanych wyżej orzeczeniach prezentowany jest pogląd, pozostający w opozycji do stanowiska przedstawionego przez Dyrektora KIS w zaskarżonej interpretacji, że podatnicy mogą dokonywać zmiany stawek amortyzacyjnych w dowolnym momencie, zarówno "na bieżąco" - korygując stawki w odniesieniu do przyszłych okresów, jak i "wstecz" - za okresy wcześniejsze, przy czym zmiana musi dotyczyć okresu począwszy od miesiąca, w którym środki trwałe zostały wprowadzone do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.
Na wstępie podnieść należy, odwołując się do zasadniczych zasad dotyczących celu amortyzacji, że amortyzacja jest szacunkiem rzeczywistego zużycia, który ma bezpośredni wpływ na wyniki finansowe. Najbardziej popularna i najprostsza jest amortyzacja liniowa, według której co roku odlicza się stałą kwotę, tak aby po założonej z góry liczbie lat księgowa wartość majątku była równa zeru. Zasady wynikające z rozliczenia kosztów środków trwałych poprzez ich amortyzację wynikają z decyzji narzuconych przez państwo w ramach prowadzonej polityki fiskalnej i gospodarczej i wynikają z zasad przyjętych w rachunkowości. Z jednej strony rozliczenie poniesionych kosztów poprzez amortyzację zabezpiecza interesy ekonomiczne państwa, z drugiej zaś strony dzięki amortyzacji, której koszty są równomiernie rozkładane w czasie, zyski przedsiębiorstw nie ulegają zaburzeniu. Równocześnie chociaż coroczne odpisy amortyzacyjne traktowane są jako koszt, to nie wiążą się z regularnym odpływem gotówki i z tego względu zwane są kosztami niepieniężnymi. Sposób amortyzacji, okres amortyzacji (m.in. to, czy ma odzwierciedlać planowany okres użytkowania środka trwałego, czy też możliwość jednorazowej amortyzacji itp.), stawki oraz inne jej elementy są ustalone poprzez stosowne regulacje.
W niektórych sytuacjach może również dojść do sytuacji, w której to amortyzacja podatkowa będzie wyznaczać wyższą stawkę amortyzacji, niż wynika to przewidywanego faktycznego okresu użyteczności środka trwałego. Co do zasady ze względów podatkowych szybsza amortyzacja jest korzystniejsza, gdyż w krótszym czasie odpisy amortyzacyjne trafią do kosztów podatkowych. W takim wypadku pełne umorzenie środka trwałego dla celów podatkowych przebiegnie szybciej niż całkowite umorzenie dla celów bilansowych.
Jednakże, tak jak w opisanym przez spółkę zdarzeniu przyszłym, tok prowadzonej działalności gospodarczej, a także fakt, że przejściowo przynosi ona straty, może sprawić, że podatnikowi zależy na tym, aby koszt środków trwałych został rozliczony przez dłuższy okres czasu, tak aby wydatek na nabycie środków trwałych został uwzględniony w jego rozliczeniach rocznych i ostatecznie rozliczony.
Dokonując odpisów amortyzacyjnych podatnicy powiększają koszty uzyskania przychodów, o czym stanowi art. 15 ust. 6 u.p.d.o.p. Wysokość odpisów amortyzacyjnych bezpośrednio przekłada się zatem na podstawę opodatkowania, a w konsekwencji - na wysokość zobowiązania podatkowego. Ustawodawca zezwala również na podwyższenie bądź obniżenie stawek przez podatników stosujących metodę liniową.
Możliwość obniżenia stawek została przewidziana w art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p., zgodnie z którym podatnicy mogą obniżać podane w Wykazie stawek amortyzacyjnych - stawki dla poszczególnych środków trwałych. Zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.
W ocenie Sądu - wobec nieprecyzyjnej redakcji ww. przepisu - należy uznać, że jego brzmienie pozwala podatnikom podatku dochodowego na zmianę stawek amortyzacyjnych w odniesieniu zarówno do przyszłych, jak i przeszłych rozliczeń podatkowych.
W konsekwencji wykładnia art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. zaprezentowana przez Dyrektora KIS w zaskarżonej interpretacji jest przede wszystkim sprzeczna z wykładnią gramatyczną tego przepisu. Z językowego znaczenia ww. regulacji wynika zatem, że podatnicy mogą obniżyć stosowane stawki zaczynając od miesiąca (rozliczenia za ten miesiąc) - rozumianego jako punkt w czasie - w którym środki trwałe zostały wprowadzone do ich ewidencji lub od pierwszego miesiąca któregokolwiek z następnych lat podatkowych.
Na podkreślenie zasługuje to, że punktem wyjścia dla wszelkiej interpretacji prawa jest wykładnia gramatyczna, która określa granice możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym, a jedną z podstawowych zasad wykładni gramatycznej jest domniemanie języka potocznego, co oznacza, że tak daleko jak to jest możliwe, nadaje się zwrotom prawnym znaczenie występujące w języku potocznym (zob. wyrok NSA z 11 marca 2003 r., sygn. akt I SA/Bd 164/03).
Rację ma zatem strona skarżąca, że treść art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. wskazuje jedynie, że "punktem w czasie", w którym mogą zostać obniżone stawki amortyzacyjne, jest: miesiąc wprowadzenia środka trwałego do ewidencji lub pierwszy miesiąc jakiegokolwiek następującego po nim roku podatkowego. Należy przyjąć pogląd, że omawiany przepis posługuje się konstrukcją językową "zmiany (...) dokonuje się począwszy od (...) albo od (...)", która wyraźnie wskazuje na "punkt w czasie", od którego można dokonać przedmiotowej zmiany stawek.
Zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN użyta w przepisie forma imiesłowowa niejako wzmacnia (doprecyzowuje) okolicznik czasu. W ten sposób ustawodawca definitywnie zakreśla termin, od którego omawiane zmiany zaczynają odnosić skutki prawne. Regulacja ta nie odnosi się natomiast w żadnym zakresie do momentu, w którym podatnik jest uprawniony do "technicznej" zmiany stawek amortyzacyjnych (tj. w którym momencie można wprowadzić zmniejszenie stawek w księgach podatkowych), ani do tego, czy zmiany tej można dokonać tylko na przyszłość (tj. tylko na przyszłe okresy rozliczeniowe). Wręcz przeciwnie, użycie pojęcia "od" bezpośrednio odnosi się również do okresów w przeszłości. A zatem, zmiany tych stawek można również dokonać wstecz.
Na podkreślenie zasługuje również to, że ustawodawca w przepisach dotyczących amortyzacji w żaden sposób nie odnosi się do "okresów", czyli przedziałów czasu, których taka zmiana mogłaby dotyczyć. Z tych powodów przedmiotowej zmiany można dokonać zarówno "na bieżąco" - korygując stawki w odniesieniu do przyszłych okresów, jak i "wstecz" - za okresy wcześniejsze, z uwzględnieniem terminu przedawnienia.
W tym miejscu należy podkreślić, że niejasne przepisy prawa nie powinny rodzić dla podatników negatywnych skutków, takich jak nałożenie obowiązku albo ograniczenie praw. W ocenie Sądu art. 16i ust. 5 u.p.d.p. nie wprowadza w jakikolwiek sposób bezpośredniego zakazu dokonywania zmian stawek amortyzacji za lata wcześniejsze. Gdyby ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie takiego zakazu, to powinien uczynić to w sposób niebudzący wątpliwości w ustawie. Zakazu takiego podatnik ani organ podatkowy nie mogą domniemywać.
Wykładnia gramatyczna przepisu art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. prowadzi do wniosku, że wolą ustawodawcy było i jest pozostawienie podatnikowi prawa do podjęcia indywidualnej i swobodnej decyzji w omawianym zakresie. Wskazuje na to również treść uzasadnienia projektu nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w szczególności dotyczącego nowelizacji art. 16i ust. 5 tej ustawy (druk sejmowy nr 411 z 17 kwietnia 2002 r.). Czytamy w nim: "Zgodnie z założeniami pakietu "Przede wszystkim przedsiębiorczość" zmieniono również Wykaz rocznych stawek amortyzacyjnych, ograniczając liczbę pozycji Wykazu. Wprowadzono też możliwość zmniejszenia stawek amortyzacyjnych z Wykazu w dowolnej wysokości oraz w wybranym przez podatnika momencie. Taka zmiana podyktowana była koniecznością dostosowania ustaw podatkowych z rozwiązaniami przyjętymi w ustawie o rachunkowości oraz stworzenia mocniejszego instrumentu polityki podatkowej prowadzonej przez podatników. Podatnicy będą mogli w okresie ponoszenia strat podatkowych zaplanować maksymalnie obniżone stawki amortyzacyjne i powrócić do stawek, tj. wyższych kosztów podatkowych, w okresie osiągania dochodów, a tym samym odpowiednio wpływać na wysokość straty podatkowej i dochodu do opodatkowania (...). Przy opracowywaniu projektu, mając na względzie uzasadnione wątpliwości podatników oraz organów podatkowych, kierowano się koniecznością uporządkowania funkcjonujących już rozwiązań podatkowych w celu wyeliminowania istniejących w przepisach niejasności, które rodziły wątpliwości i spory pomiędzy podatnikami a organami skarbowymi".
W przekonaniu Sądu wszystko powyższe prowadzi do konkluzji, że spółka może zmienić stosowane stawki amortyzacyjne ze skutkiem od pierwszego miesiąca danego roku podatkowego na podstawie decyzji, która może zostać podjęta w trakcie trwania tego roku podatkowego. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić - wbrew stanowisku wyrażonemu przez organ interpretacyjny - że spółka jest uprawniona do zastosowania począwszy od dnia 1 kwietnia 2024 r. niższych stawek amortyzacji podatkowej niż wskazane w Wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych, w tym także stawki 0%.
Zauważyć przy tym należy, że do planowanych korekt deklaracji podatkowych - do czego de facto sprowadza się zmiana stawek amortyzacyjnych za okresy wcześniejsze - mają zastosowanie regulacje Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 81 § 1 tej ustawy "(...) jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy, inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację". Z przepisu tego wynika zatem, że zasadą przewidzianą na gruncie polskiego prawa podatkowego jest możliwość dokonania korekty uprzedniego samoobliczenia podatku przez podatnika. Dopiero wyraźnie uregulowany w ustawie podatkowej wyjątek wyłącza możliwość dokonania takiej korekty, przy czym - jak już wskazano - granicą prawa do dokonania korekty deklaracji jest przedawnienie zobowiązania podatkowego.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.
Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor KIS będzie zobowiązany do zastosowania oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym rozstrzygnięciu.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1687).
Przytoczone w niniejszym uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.