Organ skonkludował, że podatnikiem wobec wypłacanych przez spółkę dywidend jest K. będący rezydentem podatkowym Holandii, który nie posiada jednak statusu rzeczywistego właściciela w stosunku do otrzymywanych od spółki dywidend. W konsekwencji nie znajdzie zastosowania UPO PL-NL, a tym samym nie znajdą zastosowania preferencje wynikające z tej umowy dla dywidend wypłacanych do K. Skutkuje to tym, że strona jest zobowiązana pobierać jako płatnik podatek u źródła od wypłacanych do K. dywidend. Aby rozpatrywać preferencyjne zasady opodatkowania wypłacanych dywidend, wynikające z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, konieczne oprócz statusu rzeczywistego właściciela jest posiadanie statusu podatnika względem tych należności. Z kolei o statusie podatnika decyduje fakt uzyskiwania przychodów (dochodów) a nie posiadanie statusu rzeczywistego właściciela. Tym samym, fakt posiadania jedynie statusu rzeczywistego właściciela względem wypłacanych należności nie uprawnia do zastosowania preferencyjnych zasad opodatkowania z pominięciem podmiotu otrzymującego należności, niebędącego jednak ich faktycznym właścicielem.
Z treścią interpretacji nie zgodziła się spółka, która w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniosła zarzut:
1. Naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 22c ustawy o CIT, poprzez niewłaściwą ocenę co do jego zastosowania, w sytuacji, gdy wypłata dywidendy nie jest przejawem praktyk stanowiących oszustwo lub nadużycie (co wynikało bezpośrednio z pytania zadanego przez stronę);
b) art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, poprzez jego błędną wykładnię, zgodnie z którą płatnik, przy stosowaniu zwolnienia z art. 22 ust. 4-6 miałby być zobowiązany do weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela odbiorcy dywidend, pomimo, że przepisy nie uzależniają zastosowania tego zwolnienia od statusu odbiorcy dywidend jako ich rzeczywistego właściciela;
c) art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. art. 1 ustawy o CIT, poprzez niewłaściwą ocenę co do ich zastosowania, poprzez przyjęcie, że w stanie faktycznym oraz zdarzeniu przyszłym opisanych we wniosku o wydanie interpretacji, status podatnika uzyskującego przychód z dywidend będzie posiadała K., nie uzyskująca trwałego przysporzenia majątkowego, zamiast, zgodnie z ustaloną interpretacją tego przepisu przypisać ten status podmiotom uzyskującym trwałe przysporzenie (w tym przypadku: rzeczywistym właścicielom płatności), co w konsekwencji skutkowało niewłaściwą oceną odnośnie zastosowania powołanych przepisów w sprawie spółki;
d) art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. art. 1 ustawy o CIT, poprzez błędną rozszerzającą wykładnię stanowiącego część definicji "przychodu" pojęcia otrzymanych pieniędzy lub wartości pieniężnych i uznanie, iż w zakresie tego pojęcia mieszczą się nie tylko środki otrzymane definitywnie przez ich odbiorcę ale również środki nie stanowiące trwałego przysporzenia K., ale przekazywane przez ten podmiot ich beneficjentom (inwestorom);
e) art. 11 ust. 2 UPO PL-US oraz art. 10 ust. 2 pkt a) UPO PL-NL w związku z art. 22a, art. 22 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, poprzez niewłaściwą ocenę do co ich zastosowania, poprzez odmowę uwzględnienia wynikającego z tych przepisów zwolnienia z podatku, a w konsekwencji zwolnienia z obowiązku pobrania podatku u źródła przez spółkę jako płatnika;
f) art. 22a w zw. z art. 22 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, poprzez niewłaściwą ocenę co do jego zastosowania, poprzez przyjęcie, że w zdarzeniu przyszłym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji, spółka jako płatnik nie może zastosować UPO PL-US oraz UPO PL-NL do określenia właściwej stawki lub zwolnienia z podatku u źródła.
2. Naruszenia przepisów postępowania, tj., art. 14c § 1 i 2 w zw. z art. 14r § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.-Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2023 r.. poz. 2383 z późn. zm., dalej jako: "o.p."), poprzez niedostateczne uzasadnienie prawne oceny stanowiska spółki przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji, przez brak odniesienia się do meritum pytania spółki tj. możliwości zastosowania koncepcji "look-through" w przedstawionym organowi zdarzeniu przyszłym.
W oparciu o powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie interpretacji, oraz o zasądzenie na rzecz spółki kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi oraz podaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
W myśl art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Stosownie do treści art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. W przypadku niestwierdzenia podstaw do uwzględnienia skargi na interpretację, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Podstawę merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi stanowi art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., wedle którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.
Przedmiotem skargi i oceny sądu w niniejszej sprawie jest interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 20 lutego 2025 r., znak 0111-KDIB1-2.4010.690.2024.2.EJ wydana w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
Kwestie sporne w sprawie dotyczyły wymogu weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela przy stosowaniu zwolnienia z podatku u źródła od dywidend, o którym mowa w art. 22 ust. 4-6 CIT, oraz – w przypadku stwierdzenia obowiązku takiej weryfikacji – prawa spółki do zastosowania zasady look-through i w konsekwencji określania skutków podatkowych, w tym obowiązków płatnika, w odniesieniu do sytuacji podatkowej podmiotu lub podmiotów będących rzeczywistym właścicielem dywidend; w przypadku zaś gdy spółka miałaby prawo zastosować powyższe podejście – czy powinna zastosować umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania i tym samym nie powinna pobierać podatku u źródła od wskazanych części dywidendy.
W tym miejscu wskazać należy, że tutejszy Sąd rozpoznawał już analogiczne sprawy. Przykładowo wyrokiem WSA w Warszawie z 25 czerwca 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 787/25 rozpoznano sprawę ze skargi innej spółki, znajdującej się w sytuacji analogicznej jak skarżąca, to jest spółki, w której także wszystkie udziały posiada K. i która złożyła tożsamy wniosek o wydanie interpretacji. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko zaprezentowane w tamtym wyroku i przyjmuje je za swoje, a w dalszej części uzasadnienia posłuży się argumentacją zawartą w tamtym judykacie.
Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem spółki zaprezentowanym w odpowiedzi na pytanie pierwsze postawione we wniosku.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o CIT, podatek dochodowy od określonych w art. 7b ust. 1 pkt 1 przychodów z dywidend oraz innych przychodów (dochodów) z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustala się w wysokości 19% uzyskanego przychodu (dochodu).
Zgodnie z art. 22a ustawy o CIT, przepisy art. 20-22 stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
Zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, zwalnia się od podatku dochodowego przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a, f oraz j, z wyjątkiem dochodów uzyskiwanych przez komplementariusza z tytułu udziału w zyskach spółki, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:
1) wypłacającym dywidendę oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych jest spółka mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) uzyskującym dochody (przychody) z dywidend oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w pkt 1, jest spółka podlegająca w Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania;
3) spółka, o której mowa w pkt 2, posiada bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 1;
4) spółka, o której mowa w pkt 2, nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania.
Stosownie do art. 22 ust. 4a ustawy o CIT, zwolnienie, o którym mowa w ust. 4, ma zastosowanie w przypadku, kiedy spółka uzyskująca dochody (przychody) z dywidend oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada udziały (akcje) w spółce wypłacającej te należności w wysokości, o której mowa w ust. 4 pkt 3, nieprzerwanie przez okres dwóch lat.
Zgodnie z art. 22 ust. 4b ustawy o CIT, zwolnienie to ma również zastosowanie w przypadku, gdy okres dwóch lat nieprzerwanego posiadania udziałów (akcji), w wysokości określonej w ust. 4 pkt 3, przez spółkę uzyskującą dochody (przychody) z tytułu udziału w zysku osoby prawnej mającej siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, upływa po dniu uzyskania tych dochodów (przychodów). W przypadku niedotrzymania warunku posiadania udziałów (akcji), w wysokości określonej w ust. 4 pkt 3, nieprzerwanie przez okres dwóch lat spółka, o której mowa w ust. 4 pkt 2, jest obowiązana do zapłaty podatku, wraz z odsetkami za zwłokę, od dochodów (przychodów) określonych w ust. 1 w wysokości 19% dochodów (przychodów) do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym utraciła prawo do zwolnienia. Odsetki nalicza się od następnego dnia po dniu, w którym po raz pierwszy skorzystała ze zwolnienia.
Ponadto w myśl art. 22 ust. 4d ustawy o CIT zwolnienie, o którym mowa w ust. 4, stosuje się:
1) jeżeli posiadanie udziałów (akcji), o którym mowa w ust. 4 pkt 3, wynika z tytułu własności;
2) w odniesieniu do dochodów uzyskanych z udziałów (akcji) posiadanych na podstawie tytułu:
a) własności,
b) innego niż własność, pod warunkiem że te dochody (przychody) korzystałyby ze zwolnienia, gdyby posiadanie tych udziałów (akcji) nie zostało przeniesione.
Na podstawie art. 22 ust. 6 ustawy o CIT, przepisy ust. 4-4d stosuje się odpowiednio również do podmiotów wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy, przy czym w przypadku Konfederacji Szwajcarskiej przepisy ust. 4-4d mają zastosowanie, jeżeli zostanie spełniony warunek, o którym mowa w ust. 4c pkt 2.
Stosownie natomiast do art. 22c ust. 1 ustawy o CIT, przepisów art. 20 ust. 3, art. 21 ust. 3 , art. 22 ust. 4, art. 24n ust. 1 oraz art. 24o ust. 1 nie stosuje się, jeżeli skorzystanie ze zwolnienia określonego w tych przepisach było:
1) sprzeczne w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem tych przepisów;
2) głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji lub innej czynności albo wielu transakcji lub innych czynności, a sposób działania był sztuczny.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące przedsiębiorcami, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1, są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 2, 2b, 2d i 2e, w dniu dokonania wypłaty zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat, z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e. Zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobranie podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania siedziby podatnika dla celów podatkowych uzyskanym od podatnika certyfikatem rezydencji. Przy weryfikacji warunków zastosowania stawki podatku innej niż określona w art. 21 ust. 1 lub art. 22 ust. 1, zwolnienia lub warunków niepobrania podatku, wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, płatnik jest obowiązany do dochowania należytej staranności. Przy ocenie dochowania należytej staranności uwzględnia się charakter, skalę działalności prowadzonej przez płatnika oraz powiązania w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 5 płatnika z podatnikiem.
Skarżąca, posiadając osobowość prawną, jest płatnikiem, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, w odniesieniu do podatku u źródła, o którym mowa w art. 22 ust. 1 tej ustawy.
Stosownie do art. 26 ust. 2e ustawy o CIT, jeżeli łączna kwota należności wypłacanych z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz art. 22 ust. 1 na rzecz podmiotu powiązanego, przekroczyła w roku podatkowym obowiązującym u wypłacającego te należności łącznie kwotę 2.000.000 zł na rzecz tego samego podatnika, osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące przedsiębiorcami są obowiązane jako płatnicy pobrać, z zastrzeżeniem ust. 2g, w dniu dokonania wypłaty zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat według stawki podatku określonej w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1 od nadwyżki ponad kwotę 2.000.000 zł:
1) z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e;
2) bez możliwości niepobrania podatku na podstawie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, a także bez uwzględniania zwolnień lub stawek wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Zgodnie natomiast z art. 3 ust 3 pkt 5 ustawy o CIT, za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w ust. 2 ww. ustawy (tj. o ograniczonym obowiązku podatkowym, czyli nierezydentów) uważa się w szczególności dochody (przychody) z tytułu należności regulowanych, w tym stawianych do dyspozycji, wypłacanych lub potrącanych, przez osoby fizyczne, osoby prawne albo jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca zawarcia umowy i wykonania świadczenia. Jednocześnie, zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy o CIT, za dochody (przychody), o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 5 ustawy o CIT, uważa się przychody wymienione w art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy o CIT, jeżeli nie stanowią dochodów (przychodów), o których mowa w art. ust. 3 pkt 1-4 ustawy o CIT.
Z powyższego wynika, że dywidendy wypłacane przez skarżącą na rzecz podmiotów zagranicznych (podmiotów o ograniczonym obowiązku podatkowym w Polsce), w tym do K., należy uznać za dywidendy wypłacane z terytorium Polski (uzyskiwane na terytorium Polski).
Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 22c ustawy o CIT, ocenić należało jako niezasadny. Sąd nie podziela bowiem stanowiska skarżącej, zgodnie z którym dokonując wypłaty dywidendy, nie ma ona obowiązku weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela odbiorcy dywidend, pomimo, że przepisy nie uzależniają zastosowania tego zwolnienia od statusu odbiorcy dywidend jako ich rzeczywistego właściciela; i pomimo tego, że wypłata dywidendy nie jest przejawem praktyk stanowiących oszustwo lub nadużycie.
Spółka, chcąc skorzystać ze zwolnienia podatkowego określonego we wspomnianym art. 22 ust. 4-4d ustawy o CIT musi spełnić łącznie wszystkie w nim wymienione przesłanki.
Wątpliwości spółki były związane z tym, że przepisy powyższe nie zawierają warunku aby odbiorca dywidendy był jej "rzeczywistym właścicielem". W powyższym kontekście na uwagę zasługuje okoliczność, że wyraźnie odmienne regulacje obowiązują w odniesieniu do zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych odsetek i należności licencyjnych wypłacanych przez polską spółkę na rzecz zagranicznego podmiotu, o którym mowa w art. 21 ust. 3 ustawy o CIT. W przepisie tym określono warunki dla zastosowania zwolnienia z podatku u źródła w odniesieniu do odsetek i należności licencyjnych, co do zasady skonstruowane w analogiczny sposób jak warunki zwolnienia z podatku u źródła dla dywidend określone w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, tj. w zakresie wypłat odsetek/należności licencyjnych na rzecz spółki podlegającej w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania i niekorzystającej ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania i posiadającej w spółce wypacającej odsetki/należności licencyjne określony udział w kapitale zakładowym przez nieprzerwany okres co najmniej 2 lat. W art. 21 ust. 3 pkt 4 ustawy o CIT przewidziano jednak dodatkowy warunek dla zastosowania zwolnienia z podatku u źródła dla odsetek/należności licencyjnych, którego nie przewidziano w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, dotyczącym zwolnienia z podatku u źródła dla dywidend. Warunek ten zawarty w art. 21 ust. 3 pkt 4 ustawy o CIT wprost stanowi, że zwolnienie z podatku źródła może mieć zastosowanie jeżeli spółka otrzymująca płatność odsetek/należności licencyjnych będzie ich rzeczywisty właścicielem. Warunek aby odbiorca należności był jej rzeczywistym właścicielem wynika zatem wprost z art. 21 ust. 3 pkt 4 ustawy o CIT dotyczącego zwolnienia z podatku u źródła dla odsetek i należności licencyjnych. Brak jest natomiast takiego warunku w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, co do zwolnienia z podatku u źródła dla dywidend.
Odpowiadając na pierwsze z postawionych we wniosku pytań, należy przywołać jako własną argumentację i stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w najnowszym wyroku z 6 maja 2025 r., sygn. akt II FSK 1081/22. NSA wskazał, że w celu prawidłowego wypełniania swoich obowiązków wynikających z art. 8 Ordynacji podatkowej płatnik ma obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego w takim zakresie, jaki jest niezbędny do obliczenia podatku obciążającego podatnika, jego poboru i wpłacenia go na rachunek bankowy organu podatkowego. Jeżeli płatnik nie pobiera podatku ze względu na zastosowanie zwolnienia podatkowego, wówczas powinien zweryfikować przesłanki takiego zwolnienia oraz wskazać okoliczności temu towarzyszące. NSA wywiódł, że skarżąca jako płatnik podatku w niniejszej sprawie była obowiązana do zbadania rzeczywistego stanu faktycznego, oraz weryfikacji, czy podmiot uzyskujący dywidendę będzie jej właścicielem (beneficial owner) oraz innych warunków zwolnienia.
Dla prawidłowego zastosowania ww. zwolnienia skarżąca jako płatnik, zobowiązana była do ustalenia, czy w sprawie zaistniały nie tylko formalne przesłanki jego zastosowania, tj. posiadania przewidzianych w art. 26 ust. 1, ust. 1c i ust. 1f ustawy o CIT dokumentów (certyfikatu rezydencji oraz oświadczenia, że w stosunku do wypłacanych należności spełnione zostały warunki, o których mowa w art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT), ale także do prawidłowej identyfikacji wypłacanego świadczenia i jego kwalifikacji do określonego źródła przychodów. Postępowanie takie prowadzić może do prawidłowego wykonania obowiązków związanych z odprowadzeniem podatku (zaliczki na podatek) na rachunek właściwego organu podatkowego. W konsekwencji, skarżąca jako płatnik podatku w niniejszej sprawie była obowiązana do zbadania rzeczywistego stanu faktycznego, oraz weryfikacji czy podmiot uzyskujący dywidendę będzie jej właścicielem (beneficial owner) oraz innych warunków zwolnienia. Konieczne było także ustalenie, czy wypłacana dywidenda nie stanowi dochodu otrzymanego lub osiąganego w związku ze sztuczną strukturą organizacyjną podmiotu (artificial arrangement). Powyższe regulacje dotyczące uznania podmiotu, na rzecz którego wypłacane są dywidendy i związane z tym obowiązki płatnika w zakresie poboru podatku u źródła, zmierzają do zapobiegania wypłatom dywidend na rzecz podmiotów, które nie prowadzą faktycznie działalności gospodarczej lub też ich aktywność jest marginalna w stosunku do uczestnictwa w przedsięwzięciu, które ma na celu unikanie opodatkowania.
Zaznaczyć należy, że wyrok NSA w sprawie II FSK 1081/22 został wydany już po wyroku TSUE z 26 lutego 2019 r. w tzw. sprawach duńskich (C-116/16 i C-117). Skarżąca podniosła, że z wyroków tych wynika, iż wymóg badania czy odbiorca płatności jest rzeczywistym właścicielem (TSUE ujął to szerzej, pisząc o odmowie stosowania zwolnienia), pomimo braku takiego wymogu przewidzianego w przepisach krajowych, należy wywieść z ogólnej zasady prawa UE, zgodnie z którą podmioty prawa nie mogą powoływać się na przepisy prawa Unii w sposób noszący znamiona oszustwa lub nadużycia. Może to mieć jednak miejsce wyłącznie w przypadku, gdy dane działania (dana struktura) jest przejawem praktyk stanowiących oszustwo lub nadużycie. Zatem w przypadku, gdy brak jest praktyk stanowiących oszustwo lub nadużycie, wnioskodawca nie ma obowiązku weryfikacji statusu odbiorcy dywidendy jako jej rzeczywistego właściciela.
Należy jednak podkreślić, że w powyższym wyroku TSUE w sprawach połączonych C-116/16 i C-117/16 choć wskazano na istotność obowiązującej w prawie europejskim ogólnej zasady zakazującej stosowania praktyk będących nadużyciem prawa, wskazano jednocześnie, że jednym z czynników mogących stanowić przesłankę nadużycia (uniemożliwiającą zastosowanie zwolnienia w podatku u źródła lub preferencyjnej stawki podatku) jest właśnie brak statusu rzeczywistego właściciela u odbiorcy dywidendy.
Podsumowując tę część rozważań należy wskazać, że o kierunku interpretacji w powyższym spornym zakresie rozstrzygnęły względy systemowe. Sąd dostrzega wprawdzie w odniesieniu do opodatkowania u źródła dywidend racje semantyczne, oparte na różnicach w literalnej treści regulacji ustawy o CIT, dotyczących w ww. zakresie dywidend i odsetek (także nota bene znajdujące potwierdzenie w orzecznictwie NSA w tym powołanym przez skarżącą we wniosku, np. w wyroku z 27 kwietnia 2021 r., II FSK 240/21, z 8 lutego 2023 r. 2023 r. II FSK 1277/22). Racje te prowadzą jednakże do trudnych do zaakceptowania konsekwencji, w szczególności takich, że w istocie wyłączona zostałaby odpowiedzialność płatnika w przypadku uznania, że ten nie musi weryfikować rzeczywistego właściciela dywidend. Dysponowanie certyfikatem rezydencji oznaczałoby bowiem niejako automatycznie winę podatnika w niepobraniu podatku, w rozumieniu art. 30 § 5 O.p. Tymczasem, jak trafnie zauważył NSA w powołanym wyroku w sprawie II FSK 1081/22, to na płatniku "ciążą obowiązki związane z prawidłowym obliczeniem, pobraniem, odprowadzeniem do urzędu i udokumentowaniem podatku u źródła." Co więcej, NSA podkreślił, że "nie można zaakceptować poglądu, że odrębnie i niezależnie unormowano warunki zwolnienia od podatku w zależności o tego, czy sprawa dotyczy podatnika czy też płatnika" (w końcu w jednym i drugim przypadku następuje transfer środków za granicę).
Wnikliwa analiza problemu przedstawiona w powyższym wyroku w sprawie II FSK 1081/22, jest słuszna i sąd orzekający w sprawie podziela ją w całości.
Zatem wynikający z art. 26 ust. 1 ustawy o CIT obowiązek weryfikacji przez płatnika - w ramach należytej staranności - warunków stosowania zwolnienia z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, w tym istnienia lub braku wystąpienia negatywnych przesłanek stosowania zwolnienia wynikających z art. 22c tej ustawy, w praktyce oznacza, że płatnik powinien badać, czy odbiorca dywidendy spełnia warunki pozwalające na uznanie go za rzeczywistego właściciela takiej należności. W świetle powyższego, ustalenie statusu rzeczywistego właściciela jest niezbędne do dokonania całościowej oceny, czy struktura prowadząca do wypłaty dywidendy nie jest strukturą sztuczną przez co zastosowanie preferencji w podatku u źródła zostałoby wykluczone.
W związku z tym prawidłowo organ uznał, że spółka ma obowiązek weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela odbiorcy dywidend dokonując wypłaty dywidendy na rzecz K., stosując przepisy art. 22 ust. 4-6 ustawy o CIT. Tym samym stanowisko skarżącej w powyższej kwestii jest nieprawidłowe.
W kwestii będącej przedmiotem pytania nr 2, należało natomiast przyznać rację skarżącej. W sytuacji, w której ma ona obowiązek weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela dywidend, a K. nie jest rzeczywistym właścicielem dywidend, skarżąca ma prawo zastosować zasadę look-through i w konsekwencji określać skutki podatkowe, w tym swoje obowiązki płatnika, w odniesieniu do sytuacji podatkowej podmiotu lub podmiotów będących rzeczywistym właścicielem dywidend.
Zgodzić się należy ze skarżącą, że Dyrektor KIS bardzo skrótowo ocenił jej stanowisko, co do możliwości zastosowania koncepcji look-through w przedstawionym zdarzeniu przyszłym. Organ przyjął, że takiej możliwości nie ma.
Zgodnie z art. 14c § 1 O.p., interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie. W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (§ 2).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 2 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 253/23, trafnie podkreślił że "wówczas gdy organ negatywnie ocenia stanowisko wnioskodawcy, z art. 14c § 2 O.p. expressis verbis wynika obowiązek zawarcia w interpretacji indywidualnej wskazania prawidłowego - według organu - stanowiska oraz przedstawienia jego uzasadnienia prawnego. W tym zakresie uzasadnienie prawne organu musi być wyczerpujące i w kompleksowy sposób odnosić się do poszczególnych elementów stanu faktycznego oraz zagadnień i argumentów prawnych przywołanych przez wnioskodawcę. (....) brak uzasadnienia prawnego może polegać nie tylko na całkowitym braku argumentacji prawnej, ale również na przytoczeniu w interpretacji jedynie ogólnych tez dotyczących wykładni analizowanego przepisu, a także na braku stanowiska co do całości przedstawionego we wniosku problemu".
Rację ma skarżąca, że ocena przedstawiona przez organ jest niepełna i tym samym organ naruszył przepisy art. 14c § 1 i § 2 O.p. Organ pominął także w interpretacji powołaną przez skarżącą okoliczność, że sądy administracyjne przyjmują jednolicie możliwość stosowania zasady look through.
Powołane przez skarżącą wyroki sądów administracyjnych nie stanowią powszechnie obowiązującego prawa, niemniej kształtują linię interpretacyjną, która wyznacza kierunek wykładni przepisów oraz sposób ich zastosowania. Dyrektor KIS powinien dążyć do tego, aby w podobnych przypadkach i na gruncie tych samych przepisów prawa prezentować wykładnię oraz stanowiska, które są spójne i konsekwentne - a nie zmienne w zależności od przypadku.
Niemniej, powyższe braki w uzasadnieniu nie uniemożliwiają sądowi odczytanie stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na pytanie nr 2. Naruszenia te nie miały istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, to nie one stały się podstawą do uchylenia zaskarżonej interpretacji.
Odnosząc się zatem do meritum sprawy, należy wskazać, że możliwość zastosowania podejścia look-through approach została zaakceptowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w licznych orzeczeniach NSA, w tym przywołanych przez skarżącą, np. w wyroku z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II FSK 1588/20, w którym NSA wskazał, że "preferencja podatkowa dopuszczalna w sytuacji, w której co prawda wypłata dywidendy nie odbywa się na rzecz jej rzeczywistego beneficjenta, jednakże stosowana jest zasada look-through approach. Koncepcja ta pozwala na zastosowanie preferencyjnego opodatkowania, bądź zwolnienia z opodatkowania, w sytuacji, gdy płatność dokonywana jest co prawda poprzez pośrednika – podmiot niebędący rzeczywistym beneficjentem, ale ów rzeczywisty beneficjent ma siedzibę na terytorium UE (EOG) i jest znany."
Powyższe stanowisko sąd orzekający w sprawie w pełni podziela.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, przychodami są, w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym różnice kursowe. Termin "otrzymane" nie oznacza samego wpływu środków pieniężnych na rachunek bankowy lub ich fizycznego odebrania w przypadku wpłaty gotówkowej. Dla "otrzymania" środków pieniężnych w rozumieniu tego przepisu, niezbędne jest powstanie trwałego przysporzenia po stronie otrzymującego. Organ błędnie zinterpretował ten przepis, pomijając element trwałości przysporzenia, a wynikiem jego błędnej wykładni było przypisanie przychodu (a w konsekwencji statusu podatnika, tj. podmiotu, do którego zgodnie z art. 1 ustawy o CIT stosuje się przepisy tej ustawy w tym zakresie) podmiotowi, który nie otrzymuje płatności dla własnej korzyści, lecz przekazuje ją kolejnym podmiotom.
Pomijając stanowiący element wykładni art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT wymóg trwałości przysporzenia, organ zastosował art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1 ustawy o CIT w odniesieniu do K., temu podmiotowi przypisując status podatnika w odniesieniu do przychodu podatkowego, jakim miałyby być wpływające do niego dywidendy. Tymczasem przepis art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT należało zastosować w odniesieniu do inwestorów, rzeczywistych właścicieli wypłacanych przez spółkę dywidend, u których warunek trwałości przychodu był zachowany (te podmioty otrzymywały przysporzenie dla własnej korzyści i nie przekazywały go dalej).
Za przedstawioną powyżej wykładnią art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1 ustawy o CIT, a jednocześnie przeciw traktowaniu jako podatnika (uzyskującego przychód podatkowy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT) podmiotu będącego bezpośrednim odbiorcą płatności (tu: K.), lecz nie dla własnej korzyści ale w celu przekazania go kolejnym podmiotom, przemawiają, m.in., wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. z 10 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2225/13, z 18 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 82/14, z 30 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 3107/14, w tym także niedawny wyrok WSA w Warszawie z 3 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 2385/24. Pomimo, że orzeczenia te zostały wydane w odniesieniu do odsetek, to w kwestii identyfikacji podatnika pozostają aktualne w odniesieniu do innych rodzajów przychodów, w tym z tytułu dywidend.
Wymóg definitywności przysporzenia podkreśla także szereg wypowiedzi doktryny, komentarzy do art. 12 ustawy o CIT. I tak, przykładowo należy wskazać, że "Przychodem podatkowym są wyłącznie takie wartości, które definitywnie powiększają aktywa osoby prawnej." (Małecki Paweł, Mazurkiewicz Małgorzata, CIT. Komentarz. Podatki i rachunkowość, wyd. XV; Opublikowano: WKP 2024).
"Mając na uwadze powyższe przykładowe orzecznictwo, można podjąć próbę zdefiniowania pojęcia "przychód" na potrzeby podatku dochodowego od osób prawnych jako otrzymane przez podatnika, a niekiedy tylko mu należne, świadczenie (przysporzenie) o charakterze definitywnym, a więc takie, które trwale zwiększa aktywa podatnika. (...) Wymóg definitywności oznacza, że poza kategorią przychodu w rozumieniu przepisów podatkowych znajdują się wszelkiego rodzaju przysporzenia o charakterze tymczasowym, zwrotnym, nietrwałym." (Pogoński Mariusz, Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych. Komentarz; Opublikowano: LexisNexis 2014);
"Przychód jest to taka zmiana stanu majątkowego, u której podstaw leży zamiar uzyskania przysporzenia i zmiana ta powinna cechować się definitywnością, być określona co do kwoty (bądź w inny wiarygodny sposób wyceniona), a uzyskujący przychód powinien w rezultacie mieć możliwość rozporządzania nim jak właściciel. " (Dźwigała Gerard i in., Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych. Komentarz, wyd. II; Opublikowano: LexisNexis 2009).
Logiczną konsekwencją nietraktowania bezpośredniego odbiorcy płatności jako podatnika jest to, że tym podatnikiem jest ktoś inny. Będzie to podmiot, który faktycznie uzyskuje przysporzenie z tytułu danej płatności, a więc jej rzeczywisty właściciel.
Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie, sytuacje, w których z uwagi na faktyczne uzyskanie przychodu uznaje się za podatnika podmiot inny niż bezpośredniego odbiorcę płatności (czyli za podatnika uznaje się rzeczywistego właściciela), i to w stosunku do tego rzeczywistego właściciela determinuje się konsekwencje podatkowe danej płatności, określa się mianem look-through.
Reasumując, brak statusu rzeczywistego właściciela sprawia, że K. nie należy traktować jako podatnika w stosunku do otrzymywanych od skarżącej dywidend. Wynika to, m.in., z braku trwałości przysporzenia po stronie K. i pełnienia przez K. jedynie funkcji pośrednika (por. także wyroki NSA z 10 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2225/13, z 18 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 82/14 oraz 30 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 3107/14).
W powyższej kwestii zatem sąd w całości podzielił stanowisko skarżącej spółki. W rezultacie zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1 ustawy o CIT, w sposób wskazany w skardze (pkt 1 c i d).
Zważywszy na to, że organ wykluczył zastosowanie wskazanego podejścia look-through, a w konsekwencji nie przeanalizował na tle opisanego zdarzenia przyszłego stosownych umów o unikaniu podwójnego opodatkowaniu z krajami, których rezydentami są rzeczywiści właściciele, przedwczesna okazała się na obecnym etapie postępowania merytoryczna ocena zarzutów naruszenia prawa materialnego, wskazanych w pkt e) i f) skargi, a to art. 22a w zw. z art. 22 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, poprzez niewłaściwą ocenę, co do jego zastosowania poprzez przyjęcie, że w zdarzeniu przyszłym opisanym we wniosku o wydanie Interpretacji, spółka jako płatnik nie może zastosować UPO PL-US oraz UPO PL-NL do określenia właściwej stawki lub zwolnienia z podatku u źródła; jak i art. 11 ust. 2 UPO PL-US oraz art. 10 ust. 2 pkt a) UPO PL-NL w związku z art. 22a, art. 22 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, poprzez niewłaściwą ocenę do co ich zastosowania poprzez odmowę uwzględnienia wynikającego z tych przepisów zwolnienia z podatku, a w konsekwencji zwolnienia z obowiązku pobrania podatku u źródła przez spółkę jako płatnika.
Zatem ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor KIS przyjmie ocenę prawną Sądu zaprezentowaną powyżej. W szczególności organ winien ocenić stanowisko strony co do możliwości zastosowania formuły transparentności (look through approach) w odniesieniu do wskazywanych przez wnioskodawcę rzeczywistych właścicieli wypłacanych dywidend i przeanalizować na tle opisanego zdarzenia przyszłego wskazane umowy o unikaniu podwójnego opodatkowaniu z krajami, których rezydentami są rzeczywiści właściciele (odpowiedzieć ponownie na pytanie nr 3).
Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w punkcie pierwszym wyroku, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku sprawy, na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), w wysokości obejmującej wpis sądowy 200 zł i koszty zastępstwa prawnego 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).