Spółka podniosła jednocześnie, że projekt objaśnień podatkowych z 25 września 2023 r. dotyczących poboru podatku u źródła (Objaśnienia 2023) zawiera jedynie krótki, uzupełniający w stosunku do Objaśnień 2019 komentarz, nie negując powyższej tezy. Wskazuje on jedynie, powołując się na tzw. sprawy duńskie, że organy podatkowe nie mają obowiązku ustalania kto jest rzeczywistym właścicielem danej należności.
Wnioskodawca podniósł, że znane są mu interpretacje indywidualne wydawane od kwietnia b.r. (w innych stanach faktycznych), negujące stosowanie koncepcji "look-through" w oparciu o Objaśnienia 2023, lecz zdaniem Wnioskodawcy rozumowanie przedstawione w tych interpretacjach jest błędne. Trzeba bowiem zauważyć, że Objaśnienia 2023 w sposób specyficzny definiują koncepcję look-through, jako obowiązek organów podatkowych do poszukiwania osoby rzeczywistego właściciela (zgodnie z Objaśnieniami 2023 "(...) stosowanie koncepcji look-through approach (czyli ustalania przez organ podatkowy, kto jest rzeczywistym właścicielem należności w sytuacji, gdy podmiot uzyskujący taką należność nie jest jej rzeczywistym właścicielem)". I odnosząc się do tak specyficznie rozumianego terminu Objaśnienia 2023 wprowadzają szereg ograniczeń. Tymczasem powszechnie przyjmuje się (i tak przyjęto na potrzeby niniejszego wniosku), że koncepcja "look-through" to koncepcja wywodzenia konsekwencji podatkowych w odniesieniu do rzeczywistego właściciela (zamiast w stosunku do pozbawionego tego przymiotu odbiorcy płatności), a nie nakładanie na organy podatkowe obowiązku poszukiwania podmiotu będącego rzeczywistym właścicielem. Brak obowiązku organów podatkowych do poszukiwania rzeczywistego właściciela np. przy prowadzeniu postępowań wymiarowych nie budzi wątpliwości, podobnie jak nie powinno budzić takiej wątpliwości zastosowanie koncepcji "look-through" (rozumianej w sposób powszechny), gdy osoba rzeczywistego właściciela jest ustalona.
Spółka wskazała jednocześnie, że możliwość stosowania koncepcji look-through w stosunku do dywidend potwierdza także m.in. wyrok NSA z 31 stycznia 2023 r. (II FSK 1588/20), który został wydany już po "sprawach duńskich", do których się odnosi i na których się opiera w swoim uzasadnieniu. Wskazuje on też, że warunek bezpośredniego posiadania udziałów należy uznać za spełniony dla celów podatkowych również w odniesieniu do rzeczywistego właściciela (który przecież w sensie prawa handlowego nie posiada ich bezpośrednio, lecz poprzez "pośrednictwo" podmiotu przekazującego dywidendę). NSA wyraźnie stwierdza, że preferencje podatkowe na gruncie PSD (które wymagają bezpośredniości posiadania udziałów) mają zastosowanie również w odniesieniu do rzeczywistych beneficjentów, nie będących bezpośrednimi odbiorcami dywidend (a więc nie będących bezpośrednimi udziałowcami/akcjonariuszami).
Według Wnioskodawcy stosowanie zasady look-through w odniesieniu do dywidend (w tym spełnienie warunku bezpośredniości posiadania udziałów dla celów podatkowych w odniesieniu do rzeczywistego właściciela nie będącego udziałowcem/akcjonariuszem), potwierdza również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 września 2023 r. (II SA/WA 1513/23).
Z powyższego wynika, że konsekwencje podatkowe wypłaty przez Wnioskodawcę dywidend, w tym z perspektywy spoczywających na Wnioskodawcy obowiązków płatnika, należy oceniać w odniesieniu do podmiotów mających status rzeczywistego właściciela tych dywidend, a nie w odniesieniu do pozbawionego tego przymiotu bezpośredniego odbiorcy.
Reasumując, Spółka uznała, że jeżeli ma obowiązek weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela dywidend a K. nie jest rzeczywistym właścicielem dywidend, Wnioskodawca ma prawo zastosować zasadę "look-through" i w konsekwencji określać skutki podatkowe, w tym swoje obowiązki płatnika, w odniesieniu do sytuacji podatkowej podmiotu lub podmiotów będących rzeczywistym właścicielem dywidend.
Natomiast w stosunku do pytania numer 3 Spółka zwróciła uwagę, że w okresie od dnia złożenia niniejszego Wniosku, jeżeli Wnioskodawca ma obowiązek weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela dywidend i rzeczywistymi właścicielami wypłacanych przez Wnioskodawcę do K. dywidend będą T., A. oraz W., z zastrzeżeniem postanowień art. 26 ust. 2e ustawy o CIT, Wnioskodawca, posiadając certyfikaty rezydencji podatkowej T., A. oraz W., powinien zastosować PL/US UoUPO oraz PL/NL UoUPO i nie powinien pobierać podatku u źródła od tej części dywidendy, która przypada na A. (67,90% kwoty dywidendy) oraz pobrać 5% podatku od tej części dywidendy, która przypada na T. (31,47% kwoty dywidendy) oraz 15% od tej części dywidendy, która przypada na W. (0,63% kwoty dywidendy).
Zdaniem Spółki w odniesieniu do konkretnej sytuacji, której dotyczy niniejszy wniosek, K. posiada 100% udziałów Wnioskodawcy, a Z. posiada 100% udziałów w K. Z uwagi na transparentność podatkową Z., należy jednak jako na podatników patrzeć na Inwestorów. Zatem w odniesieniu do dywidend wypłacanych po dacie niniejszego wniosku, kiedy Inwestorami są A., T. oraz W. a przysługujący im udział w zysku Z. wynosi odpowiednio 67,90%, 31,47%, oraz 0,63%, należy uznać, że dla celów podatkowych A. oraz T. posiadają bezpośrednio po ponad 10% udziałów (odpowiednio: A. posiada 67,90% udziałów a T. 31,47%, udziałów) natomiast W. dla celów podatkowych posiada bezpośrednio jedynie 0,63% udziałów we Wnioskodawcy.
Według Spółki jak wynika z opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, T. oraz W. są rezydentami podatkowymi USA, przy czym, jak wskazano powyżej, dla celów podatkowych T. posiadała i posiada bezpośrednio ponad 10% udziałów we Wnioskodawcy, a W. posiada bezpośrednio mniej niż 10% udziałów Wnioskodawcy. W konsekwencji, w miejsce wymaganej przepisami krajowymi (art. 20 ust. 1 ustawy o CIT) stawki 19%, zgodnie z art. 11 ust. 2 PL/US UoUPO w zw. z art. 22a ustawy o CIT, zastosowanie powinna mieć stawka wynikająca z PL/US UoUPO: 5% w przypadku T. oraz 15% w przypadku W.. Zgodnie z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, Wnioskodawca dysponuje i będzie dysponował certyfikatem rezydencji podatkowej T. oraz W., czyli będzie spełniał określony w art. 26 ust. 1 ustawy o CIT warunek formalny do zastosowania zwolnienia z podatku wynikającego z PL/US UoUPO.
W zakresie PL/NL UoUPO Spółka wskazała, że jak wynika z opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, A. jest rezydentem podatkowym Holandii oraz holenderskim funduszem emerytalnym, podlegającym zwolnieniu z podatku dochodowego w Holandii (co potwierdza odpowiedni certyfikat rezydencji podatkowej). W konsekwencji, w miejsce wymaganej przepisami krajowymi (art. 22 ust. 1 ustawy o CIT) stawki 19%, zastosowanie powinno mieć zwolnienie z opodatkowania wynikające z art. 10 ust. 2 lit. a) PL/NL UoUPO, stosowanego w związku z art. 22a ustawy o CIT. Wnioskodawca dysponuje i będzie dysponował certyfikatem rezydencji podatkowej A., czyli będzie spełniał określony w art. 26 ust. 1 ustawy o CIT warunek formalny do zastosowania zwolnienia z podatku wynikającego z PL/NL UoUPO.
Spółka mając powyższe na uwadze doszła do przekonania, że w okresie od dnia złożenia niniejszego Wniosku, jeżeli rzeczywistymi właścicielami wypłacanych przez Wnioskodawcę do K. dywidend będą T., A. oraz W., z zastrzeżeniem postanowień art. 26 ust. 2e ustawy o CIT, Wnioskodawca, posiadając certyfikaty rezydencji podatkowej T., A. oraz W., powinien zastosować PL/US UoUPO oraz PL/NL UoUPO i nie powinien pobierać podatku u źródła od tej części dywidendy, która przypada na A. (67,90% kwoty dywidendy) oraz pobrać 5% podatku od tej części dywidendy, która przypada na T. (31,47% kwoty dywidendy) oraz 15% od tej części dywidendy, która przypada na W. (0,63% kwoty dywidendy).
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej jako "Dyrektor KIS") w interpretacji indywidualnej z 24 lutego 2025 r. stanowisko Wnioskodawcy uznał za nieprawidłowe.
Na wstępie uzasadnienia rozstrzygnięcia, zwracając uwagę na wątpliwości Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1 sprowadzające się do ustalenia, czy Spółka ma obowiązek weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela odbiorcy dywidendy dokonując wypłaty dywidendy na rzecz K. i stosując przepisy art. 22 ust. 4-6 ustawy o CIT jeżeli wypłata dywidendy nie jest przejawem praktyk stanowiących oszustwo lub nadużycie, stanął na stanowisku, że polski ustawodawca - treścią art. 22 ust. 4 ustawy o CIT - przewiduje zwolnienie z opodatkowania podatkiem wskazanym w art. 22 ust. 1 tej ustawy spółek uzyskujących takie przychody (otrzymujących dywidendę), które podlegają w Polsce, innym państwie członkowskim Unii Europejskiej (dalej: "UE"), innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (dalej: "EOG") oraz w Szwajcarii, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Warunki stosowania tego zwolnienia określa art. 22 ust. 4-6 ustawy o CIT.
Organ interpretacyjny podniósł przy tym, że obowiązywanie powyższego zwolnienia jest następstwem implementacji do polskiego porządku prawnego Dyrektywy Rady 90/435/EWG z dnia 23 lipca 1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich, zmienionej Dyrektywą Rady 2003/123/WE z dnia 22 grudnia 2003 r. oraz przekształconej Dyrektywą Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (dalej: "Dyrektywa PS"). Cel Dyrektywy PS, jakim jest zwolnienie m.in. dywidendy od podatku potrącanego u źródła dochodu i tym samym eliminacja podwójnego opodatkowania takiego dochodu na poziomie spółki dominującej realizują regulacje wprowadzone do polskiego porządku prawnego. Za niezgodną z tym celem należy uznać sytuację, w której następuje wypłata dywidendy takiej spółce, która jedynie pośredniczy w jej przekazaniu do kolejnej spółki mającej siedzibę poza obszarem UE (EOG) i w związku z tym nie jest na tym obszarze opodatkowana. W takim przypadku, w miejsce eliminacji podwójnego opodatkowania nastąpiłoby zjawisko "podwójnego nieopodatkowania". Dyrektywa PS zawiera postanowienia antyabuzywne (art. 1 ust. 2), co oznacza, że nie wyklucza ona stosowania regulacji krajowych lub postanowień umownych mających na celu zapobieganie oszustwom i nadużyciom. Za taki szczególny przepis krajowy "mający na celu zapobieganie oszustwom i nadużyciom" należy uznać art. 22c ustawy o CIT.
Według Dyrektora KIS nałożenie na płatnika w przepisach krajowych obowiązku dokonania weryfikacji statusu podatnika odpowiada celom Dyrektywy PS, tj. zapobiega nadużyciu przepisów służących eliminowaniu podwójnego opodatkowania. Bez znaczenia dla przyjętej oceny pozostaje to, że ani w Dyrektywie PS, ani w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT nie został zawarty wymóg badania "beneficial owner" tj. rzeczywistego właściciela - zatem wypłata dywidendy dokonana bez pobrania "podatku u źródła" powinna być traktowana jako nadużycie prawa. Warunek badania statusu rzeczywistego właściciela, mimo niewyrażenia go wprost w Dyrektywie PS, stanowi element konstrukcyjny koncepcji nadużycia prawa unijnego. Zatem wynikający z art. 26 ust. 1 ustawy o CIT obowiązek weryfikacji przez płatnika - w ramach należytej staranności - warunków stosowania zwolnienia z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, w tym istnienia lub braku zaistnienia negatywnych przesłanek stosowania zwolnienia wynikających z art. 22c tej ustawy w praktyce oznacza, że płatnik powinien badać, czy odbiorca dywidendy spełnia warunki pozwalające na uznanie go za rzeczywistego właściciela takiej należności.
W świetle powyższego organ doszedł do przekonania, że ustalenie statusu rzeczywistego właściciela jest niezbędne do dokonania całościowej oceny, czy struktura prowadząca do wypłaty dywidendy nie jest strukturą sztuczną przez co zastosowanie preferencji w podatku u źródła zostałoby wykluczone. W związku z czym Spółka ma obowiązek weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela odbiorcy dywidend dokonując wypłaty dywidendy na rzecz K. stosując przepisy art. 22 ust. 4-6 ustawy o CIT.
Organ interpretacyjny odnosząc się do wątpliwości Spółki w zakresie pytań nr 2 i 3 uznał, że kwestia do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie sprowadza się więc do ustalenia, czy w przedstawionym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym zastosowanie może mieć koncepcja look-through approach, polegająca na ustaleniu rzeczywistego właściciela wypłacanych dywidend, w sytuacji gdy wypłata dywidend dokonywana jest na rzecz K., natomiast rzeczywistym właścicielem tych dywidend są inne podmioty.
W jego ocenie w dniu dokonania wypłaty wskazanych we wniosku dywidend po stronie Spółki, jako dokonującego ich wypłaty, powstanie obowiązek poboru podatku u źródła. Zauważył przy tym, że jak wynika z opisu sprawy, wypłata dywidend dokonywana jest i będzie na rzecz K., którego należy uznać za podatnika zryczałtowanego podatku dochodowego, o którym mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o CIT, bowiem to właśnie on otrzymuje od Spółki dywidendę. Jednak nie jest on rzeczywistym właścicielem wypłacanych dywidend, bowiem są nimi T., W. i A. (okoliczność wynikająca z opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, kwestia badania statusu rzeczywistego właściciela nie jest przedmiotem niniejszego wniosku). Przy czym te podmioty nie są podatnikami w związku z wypłacanymi dywidendami. O tym, że T., W. i A. nie są w analizowanej sprawie podatnikami decyduje fakt, że to nie na ich rzecz wypłacają Państwo dywidendy, bowiem są one wypłacane na rzecz K.. Podatnikiem jest bowiem podmiot, który uzyskuje przychód z tytułu dywidendy, nie zawsze będąc rzeczywistym beneficjentem/właścicielem należności.
Zdaniem organu w związku z tym, że w omawianej sprawie, T., W. - rezydenci podatkowi USA, oraz A. - będący rezydentem podatkowym Holandii, nie działają w charakterze podatników, to dla oceny sposobu opodatkowania w Polsce dywidend wypłacanych przez Spółkę do K., nie będą miały wbrew Spółki twierdzeniu zastosowania postanowienia umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania odpowiednio: UPO PL-US, a także UPO PL-NL oraz podpisanego w Warszawie dnia 29 października 2020 r. Protokołu między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów o zmianie Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanego w Warszawie dnia 13 lutego 2002 r., który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. Obowiązki w zakresie podatku u źródła powinny być przez Spółkę jako płatnika identyfikowane względem podmiotu, który występuje jako podatnik wobec otrzymywanych dywidend.
Dyrektor KIS mając na uwadze powyższe uznał, że preferencyjne zasady opodatkowania wynikające m. in. z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania mają zastosowanie w odniesieniu do podatnika, z kolei o statusie podatnika decyduje fakt uzyskiwania przez dany podmiot przychodów np. z tytułu dywidend (czy odsetek) a nie posiadanie statusu beneficial owner wobec danej należności. W przypadku przychodów z dywidend podatnikiem jest ten podmiot, który uzyskuje przychód z tego tytułu, nie zawsze będąc rzeczywistym beneficjentem/właścicielem należności. Ustalenie faktycznego beneficjenta ma wpływ wyłącznie na ustalenie prawa do zwolnienia przychodów od opodatkowania, nie zaś ustalenie statusu podatnika.
Według organu postanowienia umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie określającym niższe stawki podatku od stawki podstawowej przewidzianej w ustawie o CIT albo upoważniające do niepobierania tego podatku mogą znaleźć zastosowanie tylko w stosunku do rzeczywistego beneficjenta dywidend i to status tej osoby powinien determinować prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad przewidzianych w zapisach UPO PL-NL.
Reasumując stanął na stanowisku, że podatnikiem wobec wypłacanych przez Spółkę dywidend jest K. będący rezydentem podatkowym Holandii, który nie posiada jednak statusu rzeczywistego właściciela w stosunku do otrzymywanych od Spółki dywidend. W konsekwencji organ uznał, że nie znajdzie zastosowania UPO PL-NL, a tym samym nie znajdą zastosowania preferencje wynikające z tej umowy dla dywidend wypłacanych do K. Tym samym, Spółka jest zobowiązana pobierać jako płatnicy podatek u źródła od wypłacanych do K. dywidend.
W ocenie Dyrektora KIS, aby rozpatrywać preferencyjne zasady opodatkowania wypłacanych dywidend, wynikające z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania konieczne oprócz statusu rzeczywistego właściciela jest posiadanie statusu podatnika względem tych należności. Z kolei o statusie podatnika decyduje fakt uzyskiwania przychodów (dochodów) a nie posiadanie statusu rzeczywistego właściciela. Tym samym, fakt posiadania jedynie statusu rzeczywistego właściciela względem wypłacanych należności nie uprawnia do zastosowania preferencyjnych zasad opodatkowania z pominięciem podmiotu otrzymującego należności, niebędącego jednak ich faktycznym właścicielem.
Spółka w złożonej skardze, wnosząc o uchylenie ww. interpretacji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie:
1) prawa materialnego tj.:
a) art. 22c ustawy o CIT poprzez niewłaściwą ocenę co do jego zastosowania, w sytuacji, gdy wypłata dywidendy nie jest przejawem praktyk stanowiących oszustwo lub nadużycie (co wynikało bezpośrednio z pytania zadanego przez Wnioskodawcę);
b) art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, poprzez jego błędną wykładnię, zgodnie z którą płatnik przy stosowaniu zwolnienia z art. 22 ust. 4-6 miałby być zobowiązany do weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela odbiorcy dywidend, pomimo, że przepisy nie uzależniają zastosowania tego zwolnienia od statusu odbiorcy dywidend jako ich rzeczywistego właściciela;
c) art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. art. 1 ustawy o CIT przez niewłaściwą ocenę co do ich zastosowania, poprzez przyjęcie, że w stanie faktycznym oraz zdarzeniu przyszłym opisanych we wniosku o wydanie Interpretacji status podatnika uzyskującego przychód z dywidend będzie posiadała spółka K. B.V., nie uzyskująca trwałego przysporzenia majątkowego, zamiast, zgodnie z ustaloną interpretacją tego przepisu przypisać ten status podmiotom uzyskującym trwałe przysporzenie (w tym przypadku: rzeczywistym właścicielom płatności), co w konsekwencji skutkowało niewłaściwą oceną odnośnie zastosowania powołanych przepisów w sprawie Spółki;
d) art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. art. 1 ustawy o CIT, poprzez błędną rozszerzającą wykładnię stanowiącego część definicji przychodu pojęcia otrzymanych pieniędzy lub wartości pieniężnych i uznanie, iż w zakresie tego pojęcia mieszczą się nie tylko środki otrzymane definitywnie przez ich odbiorcę ale również środki nie stanowiące trwałego przysporzenia K., ale przekazywane przez ten podmiot ich beneficjentom (Inwestorom);
e) art. 11 ust. 2 PL/US UoUPO oraz art. 10 ust. 2 pkt a) PL/NL UoUPO w związku z art. 22a, art. 22 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, poprzez niewłaściwą ocenę do co ich zastosowania poprzez odmowę uwzględnienia wynikającego z tych przepisów zwolnienia z podatku, a w konsekwencji zwolnienia z obowiązku pobrania podatku u źródła przez Spółkę jako płatnika;
f) art. 22a w zw. z art. 22 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, przez niewłaściwą ocenę co do jego zastosowania poprzez przyjęcie, że w zdarzeniu przyszłym opisanym we wniosku o wydanie Interpretacji, Spółka jako płatnik nie może zastosować PL/US UoUPO oraz PL/NL UoUPO do określenia właściwej stawki lub zwolnienia z podatku u źródła;
2) przepisów postępowania tj. art. 14c § 1 i 2 w zw. z art. 14r § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 z późn. zm., dalej jako "O.p.") przez niedostateczne uzasadnienie prawne oceny stanowiska Spółki przedstawionego we Wniosku o wydanie Interpretacji, przez brak odniesienia się do meritum pytania Spółki tj. możliwości zastosowania koncepcji look-through w przedstawionym Organowi zdarzeniu przyszłym.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej interpretacji i powtórzył przedstawioną w niej argumentację. Zarzuty skargi ocenił jako niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną interpretacji podatkowych w sprawach wszczętych po 15 sierpnia 2015 r., sąd nie może wykraczać poza zarzuty skargi oraz powołaną w skardze podstawę prawną. Stosownie bowiem do treści art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co zastosowania przepisu prawa materialnego. Zdanie drugie tego przepisu wprowadza zasadę związania sądu zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona interpretacja narusza przepisy prawa.
Kwestie sporne w sprawie dotyczyły: 1) wymogu weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela przy stosowaniu preferencji podatkowej w zakresie podatku u źródła od dywidend, o której mowa w art. 22 ust. 4-6 ustawy o CIT, oraz w przypadku stwierdzenia obowiązku takiej weryfikacji 2) prawa spółki do zastosowania zasady look-through tzn. określania skutków podatkowych, w tym obowiązków płatnika, w odniesieniu do sytuacji podatkowej podmiotu lub podmiotów będących rzeczywistym właścicielem dywidend, a wreszcie, w przypadku uznania że spółka ma prawo zastosować powyższe podejście, tego 3) czy spółka powinna zastosować umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania i tym samym nie pobierać podatku u źródła od wskazanych części dywidendy lub pobrać ten podatek wg obniżonej stawki. Sąd nie podzielił na tym tle zapatrywania skarżącej w zakresie pierwszej kwestii, zaaprobował stanowisko spółki wyrażone w ramach drugiego zagadnienia i za przedwczesne uznał rozważanie trzeciego z nich (co do meritum).
Sąd w składzie niniejszym uzasadniając kierunek rozstrzygnięcia powoła się na uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 797/25 z uwagi na podobieństwo obu spraw.
Ad 1. Jako chybione Sąd postrzega w pierwszym rzędzie zarzuty naruszenia art. 22c oraz art. 26 ust. 1 ustawy o CIT. Sąd nie podziela bowiem stanowiska skarżącej, zgodnie z którym dokonując wypłaty dywidendy nie ma ona obowiązku weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela odbiorcy dywidend. Spółka, chcąc skorzystać ze zwolnienia podatkowego określonego we wspomnianym art. 22 ust. 4 i n. ustawy o CIT musi spełnić łącznie wszystkie wymienione w nim przesłanki. Skład orzekający dostrzega na tym tle argumenty systematyczne wywiedzione przez spółkę, w tym zwłaszcza wskazujące na różnice wynikające z regulacji art. 21 ust. 3 pkt 4 ustawy o CIT dotyczącego zwolnienia z podatku u źródła dla odsetek i należności licencyjnych oraz art. 22 ust. 4 w zw. z art. 22c ustawy o CIT dotyczących zwolnienia z podatku u źródła dywidend. W odróżnieniu od warunków brzegowych zwolnienia z podatku u źródła dla odsetek i należności licencyjnych, ostatnio wymienione przepisy nie przewidują wprost obowiązku badania przez płatnika statusu odbiorcy dywidend, jako ich rzeczywistego właściciela. Argumenty te wybrzmiewają notabene w judykaturze (zob. np. wyrok NSA o sygn. II FSK 562/22, CBOSA). Zdaniem Sądu prowadzą one jednakże do trudnych do zaakceptowania konsekwencji; w szczególności tej, że znacząco ograniczona zostałaby odpowiedzialność płatnika za prawidłowe obliczenie i pobór podatku. Stąd podzielić należało pogląd wyrażony w wyroku NSA o sygn. II FSK 1081/22 (CBOSA). Sąd kasacyjny wskazał tamże, że w celu prawidłowego wypełniania swoich obowiązków wynikających z art. 8 Ordynacji podatkowej płatnik ma obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego w takim zakresie, jaki jest niezbędny do obliczenia podatku obciążającego podatnika, jego poboru i wpłacenia go na rachunek bankowy organu podatkowego. Jeżeli płatnik nie pobiera podatku ze względu na zastosowanie zwolnienia podatkowego, wówczas powinien zweryfikować przesłanki takiego zwolnienia oraz wskazać okoliczności temu towarzyszące. Dla prawidłowego zastosowania zwolnienia płatnik zobowiązany jest więc do ustalenia, czy w sprawie zaistniały nie tylko formalne przesłanki zastosowania zwolnienia, tj. posiadania przewidzianych w art. 26 ust. 1, ust. 1c i ust. 1f ustawy o CIT dokumentów (certyfikatu rezydencji oraz oświadczenia, że w stosunku do wypłacanych należności spełnione zostały warunki, o których mowa w art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT), ale także do prawidłowej identyfikacji wypłacanego świadczenia i jego kwalifikacji do określonego źródła przychodów. Postępowanie takie prowadzić powinno do prawidłowego wykonania obowiązków związanych z odprowadzeniem podatku (zaliczki na podatek) na rachunek właściwego organu podatkowego. W konsekwencji płatnik podatku u źródła jest zobowiązany do zbadania rzeczywistego stanu faktycznego oraz weryfikacji, czy podmiot uzyskujący dywidendę będzie jej właścicielem oraz innych warunków zwolnienia. Konieczne jest również ustalenie, czy wypłacana dywidenda nie stanowi dochodu otrzymanego lub osiąganego w związku ze sztuczną strukturą organizacyjną podmiotu. Wniosek ten potwierdza także wynikający z art. 26 ust. 1 ustawy o CIT obowiązek weryfikacji przez płatnika – w ramach należytej staranności – warunków stosowania zwolnienia z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, w tym istnienia lub braku wystąpienia negatywnych przesłanek stosowania zwolnienia wynikających z art. 22c tej ustawy (zob. np. wyrok NSA o sygn. II FSK 1664/24, CBOSA). Zasadniczo więc skład orzekający przyznał w ramach analizowanego pytania spółki pierwszeństwo względom natury systemowej, odwołującym się w zakresie instytucji płatnika tak do ogólnych regulacji Ordynacji podatkowej (art. 8, art. 30), jak i lex specialis (ww. art. 26 ust. 1 ustawy o CIT), przed argumentami opierającymi się na literalnym i systematycznym odczytaniu unormowań ustawy o CIT. Jak zauważył przy tym NSA w przywołanym wyroku w sprawie II FSK 1081/22, "nie można zaakceptować poglądu, że odrębnie i niezależnie unormowano warunki zwolnienia od podatku w zależności o tego, czy sprawa dotyczy podatnika, czy też płatnika". Skład orzekający w tej sprawie to zapatrywanie podziela, nie dostrzegając na tym tle również powodów do różnicowania w omawianym zakresie sytuacji wyszczególnionych w art. 21 ust. 3 oraz art. 22 ust. 4 ustawy o CIT, skoro w jednym i w drugim przypadku chodzi w istocie o transfer środków za granicę. Stąd brak uregulowania explicite w treści art. 22 ust. 4 ustawy o CIT warunku takiego, jak wymieniony w art. 21 ust. 3 pkt 4 tej ustawy, traktować należy jako przeoczenie prawodawcy. Nie jest w konsekwencji tak, jak twierdzi skarżąca, że zawarcie w opisie zdarzenia przyszłego uwagi o braku nadużycia lub oszustwa automatycznie wykluczało możliwość przyjęcia, że płatnik zobowiązany jest do badania statusu odbiorcy dywidendy. Ustalenie statusu rzeczywistego właściciela poprzedza bowiem dokonanie całościowej oceny, czy struktura prowadząca do wypłaty dywidendy nie jest strukturą sztuczną przez co zastosowanie preferencji w podatku u źródła zostałoby wykluczone. W tym względzie stanowisko spółki obarczone jest błędem petitio principii, bowiem zakłada istnienie przesłanki, która dopiero może zostać wykazana przez określenie statusu odbiorcy dywidendy. W związku z tym prawidłowo organ uznał, że spółka ma obowiązek weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela odbiorcy dywidend dokonując wypłaty dywidendy na rzecz K. i stosując w tym zakresie przepisy art. 22 ust. 4-6 ustawy o CIT.
Ad 2. W zakresie drugiego z pytań, dotyczącego stosowania formuły look-through, Sąd podzielił natomiast argumenty przedstawione w skardze, tzn. uznano że w sytuacji, w której skarżąca ma obowiązek weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela dywidend, a K. nie jest tymże, ma prawo zastosować podejście look-through i w konsekwencji określać skutki podatkowe, w tym swoje obowiązki płatnika, w odniesieniu do sytuacji podatkowej podmiotu lub podmiotów będących rzeczywistym właścicielem dywidend. Jest to poniekąd funkcjonalna (instrumentalna) konsekwencja wspomnianego wymogu; normatywny warunek ustalenia rzeczywistego odbiorcy środków powinien bowiem nie tylko zapobiegać zastosowaniu preferencji wobec podmiotu niebędącego podatnikiem (o czym poniżej), lecz również umożliwiać skorzystanie z niej w przypadku gdy rzeczywisty właściciel spełnia warunki zwolnienia. Skoro bezpośredni odbiorca płatności nie uzyskuje rzeczywistego przysporzenia, bo przekazuje środki dalej, to podatnikiem będzie ktoś inny i to wobec tego innego podmiotu należy badać warunki preferencji. Abstrahując już w tym miejscu od uwag natury metodycznej, tj. krytyki braków uzasadnienia spornej interpretacji, pomijającej orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie przedmiotowego zagadnienia, zauważyć należy, że możliwość zastosowania podejścia look-through approach jest generalnie akceptowana w judykaturze. Przykładowo w wyroku o sygn. akt II FSK 1588/20 (CBOSA) Sąd kasacyjny wskazał, że "preferencja podatkowa dopuszczalna w sytuacji, w której co prawda wypłata dywidendy nie odbywa się na rzecz jej rzeczywistego beneficjenta, jednakże stosowana jest zasada look-through approach. Koncepcja ta pozwala na zastosowanie preferencyjnego opodatkowania, bądź zwolnienia z opodatkowania, w sytuacji, gdy płatność dokonywana jest co prawda poprzez pośrednika – podmiot niebędący rzeczywistym beneficjentem, ale ów rzeczywisty beneficjent ma siedzibę na terytorium UE (EOG) i jest znany." Podobnie w piśmiennictwie wskazuje się, że formuła look-through to ugruntowany instrument służący właściwemu stosowaniu umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, mający oparcie w zasadzie ograniczonego obowiązku podatkowego (art. 3 ust. 2 ustawy o CIT) (zob. m.in. I. Krzemińska, W. Majkowski, Zastosowanie tzw. look-through approach przez polskiego płatnika podatku u źródła (WHT), Przegląd Podatkowy 2021, nr 2, s. 30 i n.). Powyższe stanowisko skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela, aprobując również argument spółki zasadzający się na treści art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, tj. nawiązujący do konstrukcji podatku dochodowego i akcentujący element trwałości przysporzenia, którego u K. brak. Przepis ten, innymi słowy, należało zastosować w odniesieniu do inwestorów, tzn. rzeczywistych właścicieli wypłacanych przez spółkę dywidend, u których warunek trwałości przychodu został w opisie zdarzenia przyszłego zachowany; te bowiem podmioty otrzymywały przysporzenie dla własnej korzyści i nie przekazywały go dalej (w przeciwieństwie do pośrednika, tj. K.). Za przedstawioną w skardze wykładnią art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1 ustawy o CIT, a jednocześnie przeciw traktowaniu jako podatnika (uzyskującego przychód podatkowy) podmiotu będącego bezpośrednim odbiorcą płatności (K.), lecz nie dla własnej korzyści ale w celu przekazania go kolejnym podmiotom, przemawiają również m.in. wyroki NSA o sygn. II FSK 2225/13, II FSK 82/14, II FSK 3107/14 (CBOSA). Pomimo że orzeczenia te zostały wydane w odniesieniu do należności z tytułu odsetek, to w kwestii identyfikacji podatnika pozostają aktualne w odniesieniu do innych rodzajów przychodów, w tym z tytułu dywidend. W rezultacie uznać zatem trzeba, że w opisanym zdarzeniu przyszłym brak statusu rzeczywistego właściciela w przypadku K. oznacza, że nie należy traktować tego podmiotu jako podatnika w stosunku do otrzymywanych od skarżącej dywidend. Wynika to m.in., z braku trwałości przysporzenia po stronie K. i pełnienia przez ten podmiot jedynie funkcji pośrednika. Jednocześnie w tej sytuacji płatnik (skarżąca) jest nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do ustalenia rzeczywistych właścicieli dywidendy i rozważenia zastosowania preferencji wobec tychże.
Ad 3. Organ podważył zastosowanie podejścia look-through do wymienionych we wniosku podmiotów o rezydencji amerykańskiej i holenderskiej w oparciu o błędne ustalenie, że podatnikiem jest K. W konsekwencji a limine wykluczono zastosowanie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania z krajami, których rezydentami są rzeczywiści właściciele i nie przeanalizowano postanowień tych umów w powiązaniu ze stosowanymi przepisami ustawy o CIT. W tym stanie rzeczy przedwczesna okazała się, na obecnym etapie postępowania, merytoryczna ocena zarzutów naruszenia praw materialnego, wskazanych w pkt e) i f) petitum skargi, a to poprzez przyjęcie, że w zdarzeniu przyszłym opisanym we wniosku spółka jako płatnik nie może zastosować stosownych unormowań umów o unikaniu opodatkowania do określenia właściwej stawki lub zwolnienia z podatku u źródła.
W rezultacie ponownie rozpatrując sprawę organ powinien po pierwsze uwzględnić ww. ocenę co do możliwości zastosowania formuły transparentności (look-through approach) w odniesieniu do wskazywanych przez wnioskodawcę rzeczywistych właścicieli wypłacanych dywidend, a po drugie przeanalizować na tle opisanego zdarzenia przyszłego wskazane umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z krajami, których rezydentami są rzeczywiści właściciele, tj. odpowiedzieć na pytanie nr 2, i nr 3 uwzględniając możliwość zastosowania formuły look-through.
Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w punkcie pierwszym wyroku, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 200 oraz art. 205 § 2 ww. ustawy.