a w konsekwencji dokonanie przez organ niewłaściwej oceny co do zastosowania tych przepisów do sytuacji opisanej w stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym Wniosku (zdefiniowanym poniżej) polegające na uznaniu, że ze względu na charakter prowadzonej działalności Fundusz nie może podlegać zwolnieniu z CIT, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT,
4) art. 63-65 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. C 326 z 26.10.2012, p. 47-390; dalej "TFUE") i z art. 18TFUE poprzez dopuszczenie się niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisów w zakresie porównywalności polskich funduszy inwestycyjnych i zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania (tu: Funduszu reprezentowanego przez Spółkę Zarządzającą), czego skutkiem było uznanie za zgodne z prawem opodatkowanie dochodów (przychodów) Funduszu reprezentowanego przez Spółkę Zarządzającą, z wypłacanych przez Skarżącą należności odsetkowych lub należności z innych tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 lub art. 22 ust. 1 ustawy o CIT podatkiem dochodowym od osób prawnych w Polsce, mimo że Fundusz reprezentowany przez Spółkę Zarządzającą spełnia kryteria porównywalności do polskich funduszy inwestycyjnych, co w efekcie doprowadziło do naruszenia zasady swobody przepływu kapitału i płatności w stosunkach między państwami wspólnotowymi i przesłanek interesu ogólnego dopuszczającego wyjątki od zasady swobody przepływu kapitału i płatności, tj. przesłanki skuteczności nadzoru podatkowego i przesłanki spójności systemu podatkowego oraz uchybienia zakazowi arbitralnej dyskryminacji i ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności w sytuacji, w której nie istniały przesłanki interesu ogólnego uprawniające organ do odmowy przyznania zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT w odniesieniu do dochodów (przychodów) Funduszu reprezentowanego przez Spółkę Zarządzającą z wypłacanych przez Skarżącą należności odsetkowych lub należności z innych tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 lub art. 22 ust. 1 ustawy o CIT zwolnienie z CIT.
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 14c § 1 i 2 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111) - dalej "O.p."- poprzez zaniechanie przedstawienia w interpretacji wyczerpującej oceny stanowiska Skarżącej oraz brak należytego uzasadnienia prawnego tej oceny ze względu na:
a) brak szczegółowego i wyczerpującego wyjaśnienia przyczyn uznania przez organ w interpretacji, dlaczego takie okoliczności faktyczne jak to, że: "Wartości Funduszu biorą udział w inwestycji w nieruchomości w sposób bezpośredni lub pośredni, określone są rodzaje nieruchomości w celu generowania przychodu z wynajmu, a rzeczywistym właścicielem należności jest Fundusz (a nie Spółka Zarządzająca, która - mimo że nabywa nieruchomości - to jednak na rzecz Funduszu)", miałyby skutkować tym, że: "(...) możliwa do realizacji działalność Funduszu wykracza poza zakres dopuszczony przepisem art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT";
b) ograniczenie się przez organ do powierzchownej i błędnej analizy spełnienia wyłącznie jednego z warunków zwolnienia z CIT Funduszu reprezentowanego przez Spółkę Zarządzającą (art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT), przy jednoczesnym pominięciu analizy pozostałych warunków zastosowania zwolnienia z CIT, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT oraz błędnym przyjęciu, że: "Zwolnienie przewidziane w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT ma charakter podmiotowy (...)" i nie ustosunkowanie się przez organ w sposób merytoryczny do przedstawionej przez Skarżącą we Wniosku wyczerpującej analizy zastosowania zwolnienia z CIT, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT do dochodów (przychodów) Funduszu reprezentowanego przez Spółkę Zarządzającą, z wypłacanych przez Skarżącą należności odsetkowych lub należności z innych tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 lub art. 22 ust. 1 ustawy o CIT, w szczególności w zakresie charakteru prowadzonej przez Fundusz działalności;
c) nie odniesienie się do zawartej we wniosku analizy porównawczej Funduszu do funduszy inwestycyjnych funkcjonujących na gruncie prawa polskiego i ograniczenie przez organ uzasadnienia prawnego oceny stanowiska Skarżącej do: i) bezrefleksyjnego przytoczenia określonych przepisów ustawy o CIT bez dokonania ich analizy oraz ii) arbitralnego zaprzeczenia stanowisku Skarżącej,
a w rezultacie:
brak szczegółowego wyjaśnienia dokonanej przez organ w interpretacji oceny stanowiska Skarżącej w zakresie dotyczącym uznania, że w okolicznościach stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Spółkę we wniosku do dochodów (przychodów) Funduszu reprezentowanego przez Spółkę Zarządzającą, z wypłaconych przez Skarżącą należności odsetkowych lub należności z innych tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 lub art. 22 ust. 1 ustawy o CIT nie znajduje zastosowania zwolnienie z CIT, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT, w rezultacie czego Skarżąca dokonując na rzecz Funduszu reprezentowanego przez Spółkę Zarządzającą wypłat należności odsetkowych lub należności z innych tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 lub art. 22 ust. 1 ustawy o CIT, jest obowiązana do poboru podatku, o którym mowa w art. 21 ust. 1 lub art. 22 ust. 1 ustawy o CIT z tytułu wypłat tych należności na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, co skutkowało uznaniem w Interpretacji stanowiska Skarżącej przedstawionego we Wniosku za nieprawidłowe, w sytuacji spełnienia przesłanek dla zastosowania zwolnienie z CIT, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT (podczas gdy organ wprost przyznał w Interpretacji, że: "Z opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego ujętego we wniosku wynika, że Fundusz spełnia warunki, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a oraz art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT."),
podczas gdy obowiązkiem organu było przedstawienie odpowiednich argumentów prawnych uzasadniających uznanie stanowiska Skarżącej za nieprawidłowe w odniesieniu do wszystkich elementów opisanego przez Skarżącą we wniosku stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, czego skutkiem było wydanie Interpretacji z naruszeniem zasady działania przez organy podatkowe w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowa argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Kwestia sporna w sprawie sprowadza się do możliwości zwolnienia skarżącej z obowiązku poboru podatku u źródła na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o CIT w stosunku do wypłat należności odsetkowych lub należności z innych tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 lub art. 22 ust. 1 ustawy o CIT, dokonywanych przez skarżącą na rzecz Funduszu reprezentowanego przez Spółkę Zarządzającą.
Na wstępie zaznaczyć należy, do czego sąd odniesie się jeszcze szerzej w dalszej części rozważań, że ocena organu co do stanowiska skarżącej wytycza zakres sporu w sprawie i wskazuje, że kluczowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy Fundusz spełnia warunki, o których mowa w art. 17 ust. 11 i 12 ustawy o CIT, w tym w szczególności, czy jego działalność mieści się w zakresie określonym w art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT.
Wskazując na stan prawny istotny dla sprawy, należy przytoczyć, że zgodnie z art. 3 ust. 2 i ust. 3 ustawy o CIT, podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium Polski siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Za dochody (przychody) osiągane na terytorium Polski przez takich podatników, uważa się w szczególności dochody (przychody) z tytułu należności regulowanych, w tym stawianych do dyspozycji, wypłacanych lub potrącanych, przez osoby fizyczne, osoby prawne albo jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca zawarcia umowy i wykonania świadczenia.
Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy o CIT, podatek dochodowy z tytułu uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2, przychodów:
1) z odsetek, z praw autorskich lub praw pokrewnych, z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również ze sprzedaży tych praw, z należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, w tym także środka transportu, urządzenia handlowego lub naukowego, za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know- how),
2) z opłat za świadczone usługi w zakresie działalności widowiskowej, rozrywkowej lub sportowej, wykonywanej przez osoby prawne mające siedzibę za granicą, organizowanej za pośrednictwem osób fizycznych lub osób prawnych prowadzących działalność w zakresie imprez artystycznych, rozrywkowych lub sportowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 2a) z tytułu świadczeń: doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze - ustala się w wysokości 20% przychodów;
3) z tytułu należnych opłat za wywóz ładunków i pasażerów przyjętych do przewozu w portach polskich przez zagraniczne przedsiębiorstwa morskiej żeglugi handlowej, z wyjątkiem ładunków i pasażerów tranzytowych,
4) uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczne przedsiębiorstwa żeglugi powietrznej, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z lotniczego rozkładowego przewozu pasażerskiego, skorzystanie z którego wymaga posiadania biletu lotniczego przez pasażera - ustala się w wysokości 10% tych przychodów.
Na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o CIT, podatek dochodowy od określonych w art. 7b ust. 1 pkt 1 przychodów z dywidend oraz innych przychodów (dochodów) z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustala się w wysokości 19% uzyskanego przychodu (dochodu).
W myśl art. 26 ust. 1 ustawy o CIT osoby prawne, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy o CIT są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 2, 2b, 2d i 2e, w dniu dokonania wypłaty, zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat, z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e.
Zgodnie z art. 26 ust. 1g ustawy o CIT, osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz będące przedsiębiorcami osoby fizyczne, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1 na rzecz podmiotów wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 10a i 11a oraz art. 17 ust. 1 pkt 58, stosują, z zastrzeżeniem ust. 2e, zwolnienia wynikające z tych przepisów wyłącznie pod warunkiem:
1) udokumentowania przez podmiot, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a i 11a oraz art. 17 ust. 1 pkt 58, jego miejsca siedziby dla celów podatkowych, uzyskanym od tego podmiotu certyfikatem rezydencji, oraz
2) złożenia przez podmiot, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a i 11a oraz art. 17 ust. 1 pkt 58, sporządzonego na piśmie oświadczenia, że jest rzeczywistym właścicielem wypłaconych przez płatnika należności oraz spełnia on warunki, o których mowa w tych przepisach.
W myśl art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT, wolne od podatku są dochody (przychody) instytucji wspólnego inwestowania posiadających siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 1, spełniających warunki, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d-f, z wyłączeniem dochodów określonych w pkt 57 lit. a-g.
Wedle art. 17 ust. 1 pkt 57 ustawy o CIT, zwolnieniem nie są objęte osiągane przez instytucje wspólnego inwestowania następujące rodzaje dochodów:
a) dochody (przychody) z udziału w spółkach niemających osobowości prawnej lub jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej, mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej lub w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami ustawy lub prawa podatkowego państwa, w którym te spółki lub jednostki organizacyjne mają siedzibę lub zarząd, podmioty te nie są traktowane jak osoby prawne i nie podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania,
b) dochody (przychody) z odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych podmiotom, o których mowa w lit. a, oraz odsetek od innych zobowiązań tych podmiotów wobec funduszu, z wyjątkiem odsetek od wierzytelności z tytułu pożyczek (kredytów) nabytych przez fundusz od podmiotów, których działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionych do udzielania pożyczek (kredytów) na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady ich funkcjonowania, jeżeli pożyczki (kredyty) te zostały udzielone przez te podmioty,
c) dochody (przychody) z odsetek od udziału kapitałowego w podmiotach, o których mowa w lit. a,
d) darowizny bądź inne nieodpłatne lub częściowo odpłatne świadczenia dokonywane przez podmioty, o których mowa w lit. a,
e) dochody (przychody) z tytułu odsetek (dyskonta) od papierów wartościowych emitowanych przez podmioty, o których mowa w lit. a,
f) dochody (przychody) z tytułu zbycia papierów wartościowych wyemitowanych przez podmioty, o których mowa w lit. a, lub udziałów w tych podmiotach,
g) dochody z nieruchomości, o których mowa w art. 24b ust. 1, w tym uzyskanych przez podmioty, o których mowa w lit. a).
Na podstawie zaś art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d-f ustawy o CIT zwalnia się od podatku instytucje wspólnego inwestowania, z zastrzeżeniem ust. 4, posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie następujące warunki:
a) podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,
b) ich działalność podlega bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę,
c) posiadają depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji,
d) zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.
Jednocześnie zgodnie z 6 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 10a, nie ma zastosowania do:
1) instytucji wspólnego inwestowania:
a) które prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego albo są instytucją wspólnego inwestowania typu otwartego działającą na podstawie zasad i ograniczeń inwestycyjnych odpowiadających instytucjom wspólnego inwestowania typu zamkniętego, lub
b) których tytuły uczestnictwa, zgodnie z dokumentami założycielskimi, nie są oferowane w drodze oferty publicznej, dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu oraz mogą być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie w przypadku, gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40.000 euro.
Stosownie natomiast do art. 17 ust. 11 ustawy o CIT, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 58, dotyczy instytucji wspólnego inwestowania:
1) których wyłącznym przedmiotem działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego lub inne prawa majątkowe;
2) w przypadku których prowadzenie przez nie działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę.
Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 12 ustawy o CIT, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 58, stosuje się pod warunkiem istnienia podstawy prawnej wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik ma siedzibę.
Przechodząc w pierwszej kolejności do oceny zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, należy przypomnieć, że specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wyraża się, między innymi, w tym, że organ interpretacyjny rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach zagadnienia prawnego zawartego w pytaniu podatnika, a w tym stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego przez niego oraz wyrażonej przez podatnika oceny prawnej własnego stanowiska. Organ analizuje okoliczności podane we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do stanowiska prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę, a w razie negatywnej oceny stanowiska wyrażonego we wniosku, powinno wskazywać prawidłowe stanowisko z uzasadnieniem prawnym (art. 14b § 3 i art. 14c § 1 i § 2 O.p.).
W związku z powyższym zwrócić należy uwagę na wymogi prawidłowego uzasadnienia interpretacji indywidualnej. Stosownie do art. 14c § 1 O.p., interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny (zd. 1). Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie (zd. 2). Zgodnie natomiast z art. 14c § 2 O.p., w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Z powyższej regulacji wynika wyraźnie, że w przypadku, gdy organ uznaje stanowisko podatnika (wnioskodawcy) za nieprawidłowe, powinien umotywować kierunek rozstrzygnięcia w sposób spójny, wyczerpujący i jednoznaczny, tak aby możliwe było nie tylko odtworzenie przesłanek negatywnej oceny organu, ale aby możliwe było również ustalenie prawidłowej odpowiedzi na pytanie interpretacyjne. Innymi słowy, treść interpretacji indywidualnej powinna być na tyle klarowna, żeby wnioskodawca mógł się do niej dostosować w zaufaniu, iż działa prawidłowo, zgodnie z wytycznymi organu podatkowego. Tylko takie uzasadnienie przyczynia się do realizacji zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 w związku z art. 14h O.p.), a instytucja interpretacji indywidualnej może spełniać swoją funkcję ochronną (odnośnie do wymogów prawidłowego uzasadnienia interpretacji indywidualnej zob. np. wyrok NSA z 27 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 339/16).
W sprawie istotne jest to, że – jak wynika to wprost z oceny organu przedstawionej w zaskarżonej interpretacji – Dyrektor KIS uznał, iż Fundusz spełnia warunki, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a oraz art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT. W związku z tym, jak wprost wskazał organ, skoro Fundusz jest podmiotem uprawnionym do zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT, to należy zbadać, czy spełnia on warunki zwolnienia przewidziane polskim prawodawstwem określone w art. 17 ust. 11 ustawy o CIT; zasadnicze znaczenie ma tu brzmienie pkt 1 tego przepisu, zgodnie z którym zwolnienie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT dotyczy instytucji wspólnego inwestowania, których wyłącznym przedmiotem działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego lub inne prawa majątkowe." (str. 20 interpretacji).
Na rozprawie 17 czerwca 2025 r. na pytanie Sądu organ potwierdził, że nie kwestionuje tego, iż Fundusz spełnia warunki, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy o CIT, oraz art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT. Zdaniem organu, Fundusz nie spełnia wymogu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o CIT (protokół rozprawy).
W powyższej sytuacji należało uznać za niezasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania w tym zakresie, w którym skarżąca zarzuciła, że organ pominął całkowicie przeprowadzoną przez nią analizę warunków zwolnienia z CIT z art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT (pomimo dokonanej przez Spółkę w uzasadnieniu wniosku analizy zasad funkcjonowania Funduszu na tle przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych). Zarzut w powyższym zakresie jest niezasadny, bowiem organ uznał w zaskarżonej interpretacji, że Fundusz spełnia warunki zwolnienia, o których mowa art. 6 ust. 1 pkt 10 oraz art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy a CIT.
Organ uznał natomiast za nieprawidłowe stanowisko skarżącej, co do braku obowiązku pobierania podatku u źródła w odniesieniu do realizowanych przez nią wypłat należności (o których mowa w art. 21 ust. 1 oraz 22 ust. 1 ustawy o CIT na rzecz Funduszu - zwolnienie na podstawie art. 26 ust. Ig ustawy o CIT) z uwagi na art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT, tj. z uwagi na to, że działalność Funduszu wykracza poza zakres dopuszczony art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT.
W tym zatem zakresie, w którym organ uznał, że Fundusz spełnia warunki zwolnienia, o których mowa art. 6 ust. 1 pkt 10 oraz art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy a CIT, organ był uprawniony odstąpić od uzasadnienia. Wedle bowiem art. 14c § 1 zd. drugie O.p., można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie.
Zasadny natomiast okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 14c § 1 i 2 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p., poprzez zaniechanie przedstawienia w interpretacji wyczerpującej oceny stanowiska skarżącej oraz brak wyczerpującego wyjaśnienia przyczyn uznania przez organ w interpretacji, dlaczego działalność Funduszu:
- polegająca na angażowaniu kapitału powierzonego Funduszowi przez inwestorów w nieruchomości (realizowana bezpośrednio lub poprzez nabywanie udziałów w spółkach kapitałowych, które inwestują w nieruchomości),
- mająca na celu uzyskiwanie regularnych dochodów z czynszów i odsetek oraz długoterminowy wzrost wartości tych nieruchomości,
wykracza poza określony w art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT zakres działalności, którą może prowadzić Zagraniczna instytucja wspólnego inwestowania (tu: Fundusz) korzystająca ze zwolnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT, tj. nie stanowi działalności, której wyłącznym przedmiotem jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego lub inne prawa majątkowe.
Zdaniem sądu, organ ograniczył się do powierzchownej oceny warunku zwolnienia o jakim mowa w art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT. Ponadto organ nie odniósł się w żadnej mierze do zawartej we wniosku analizy porównawczej Funduszu do funduszy inwestycyjnych funkcjonujących na gruncie prawa polskiego (str. 12- 13 wniosku) i ograniczył się w uzasadnieniu prawnym oceny stanowiska skarżącej w zasadzie do przytoczenia określonych przepisów ustawy o CIT bez dokonania ich analizy. Organ stwierdził jedynie, że przedmiotem działalności Funduszu jest nie tylko zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, ale również zaangażowanie środków w działalność związaną z inwestowaniem w nieruchomości (w szerokim tego słowa znaczeniu) i powiązane z nimi instrumenty rynku pieniężnego lub inne prawa majątkowe. Wartości Funduszu biorą udział w inwestycji w nieruchomości w sposób bezpośredni lub pośredni, określone są rodzaje nieruchomości w celu generowania przychodu z wynajmu, a rzeczywistym właścicielem należności jest Fundusz (a nie Spółka Zarządzająca, która - mimo że nabywa nieruchomości - to jednak na rzecz Funduszu). Powyższe wskazuje zatem, że możliwa do realizacji działalność Funduszu wykracza poza zakres dopuszczony przepisem art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT. Powyższe okoliczności powodują, zdaniem organu, że niezasadne jest zastosowanie zwolnienia przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT, w związku z przekroczeniem zakresu działalności określonego w art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT.
Podkreślić też należy, co istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie także z uwagi na zdanie odrębne, że organ w żadnej części stanowiska wyrażonego w zaskarżonej interpretacji nie wskazał, że przyczyną jego negatywnej oceny stanowiska skarżącej jest przepis art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. g) ustawy o CIT.
Powyższa uwaga jest, w ocenie sądu istotna, bowiem w uzasadnieniu swojego stanowiska przedstawionego we wniosku, Spółka wskazała wprost, że dochody Funduszu będące przedmiotem wniosku nie stanowią dochodów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a-g ustawy o CIT (pkt 1 analizy warunków przedstawionych w uzasadnieniu wniosku).
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. g) ustawy o CIT, wolne od podatku są dochody (przychody) funduszy inwestycyjnych zamkniętych lub specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych stosujących zasady i ograniczenia inwestycyjne określone dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych, utworzonych na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych, z wyłączeniem dochodów z nieruchomości, o których mowa w art. 24b ust. 1, w tym uzyskanych przez podmioty, o których mowa w lit. a).
Na rozprawie 17 czerwca 2025 r. strona skarżąca tę okoliczność ponownie podniosła wskazując, że w wydanej interpretacji indywidualnej organ uznając jej stanowisko za nieprawidłowe nie powołał się na art. 17 ust. 1 punkt 57 lit. g ustawy o CIT, poprzestając na twierdzeniu, że w sprawach – w odniesieniu do funduszy – nie jest spełniona przesłanka z art. art. 17 ust. 11 punkt 1 ustawy o CIT. Dodatkowo strona skarżąca wyjaśniła, że możliwość inwestowania przez fundusze w aktywa inne niż nieruchomości wynika z prospektów emisyjnych. Inwestowane w aktywa inne niż nieruchomości jest wskazane na stronie 4 wniosku. Skarżąca potwierdziła także, że jej zdaniem dochody objęte wnioskiem nie mają charakteru dochodów z art. 17 ust. 1 pkt 57 a-g) ustawy o CIT.
W sprawie niniejszej odmowa uznania za prawidłowe stanowiska skarżącej opierała się o art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT. Organ w żadnej części stanowiska wyrażonego w zaskarżonej interpretacji nie wskazał, że przyczyną jego negatywnej oceny stanowiska skarżącej jest przepis art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. g) ustawy o CIT. Przepis ten został jedynie wymieniony przez organ z innymi przepisami prawa przytoczonymi w interpretacji, niemniej w ogóle nie był przedmiotem analizy organu.
Powyższa uwaga jest bardzo istotna w sprawie, bowiem wskazana w interpretacji podstawa prawna stanowiska organu w kwestii spornej, tj. art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT determinowała jednocześnie treść i kierunek zarzutów spółki podniesionych w skardze. To z kolei ma dalsze istotne konsekwencje, jako że zgodnie z art. 57a. O.p., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z treści art. 57a p.p.s.a. wynika, że rolą sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego jest dokonanie oceny zgodności tej interpretacji z przepisami wskazanymi w zarzutach skargi. Sąd nie może poszukiwać uchybień prawa materialnego i procesowego, które w skardze nie zostały podniesione. Tak więc strona jest zobowiązana podnieść zarzuty dotyczące uchybień prawa materialnego i procesowego.
Zarzuty te strona skarżąca konstruuje wszakże w odniesieniu do stanowiska organu interpretacyjnego wyrażonego w interpretacji.
W tej sytuacji sąd orzekający w sprawie nie mógłby uznać, że stanowisko organu jest prawidłowe, powołując zupełnie nową podstawę prawną i argumentację, inną niż ta która była przedmiotem rozważań organu. Sąd nie może bowiem za organ dokonywać oceny stanowiska wnioskodawcy.
Organ w zaskarżonej interpretacji uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe, bowiem Fundusz nie spełnia warunku, o których mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o CIT, bowiem jego działalność nie mieści się w zakresie określonym w art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT.
Zgodnie z art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT, zwolnienie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT dotyczy instytucji wspólnego inwestowania, których wyłącznym przedmiotem działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego lub inne prawa majątkowe.
Organ, oceniając możliwość rezygnacji z poboru podatku u źródła w stosunku do wypłat należności o których mowa w art. 21 ust. 1 lub art. 22 ust. 1 ustawy o CIT na rzecz Zagranicznej instytucji wspólnego inwestowania (Funduszu reprezentowanego przez Spółkę Zarządzającą) na podstawie art. 26 ust. 1g w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT, podjął co prawda próbę wykładni art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT celem ustalenia czy warunek zwolnienia określony w tym przepisie zostanie spełniony w przypadku działalności, polegającej na zbiorowym lokowaniu kapitału powierzonego jej przez inwestorów w nieruchomości (realizowanej bezpośrednio lub poprzez nabywanie udziałów w spółkach, które inwestują w nieruchomości), w celu uzyskiwania regularnych dochodów z czynszów i odsetek oraz długoterminowego wzrostu wartości tych nieruchomości, a tym samym, czy prowadzenie takiej działalności przez Zagraniczną instytucję wspólnego inwestowania (Fundusz reprezentowanego przez Spółkę Zarządzającą) pozwala na uznanie, że wyłącznym przedmiotem jej działalności jest "zbiorowe lokowanie środków pieniężnych w (...) inne prawa majątkowe".
Organ wskazał mianowicie w interpretacji, że "przedmiotem działalności Funduszu jest nie tylko zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, ale również zaangażowanie środków w działalność związaną z inwestowaniem w nieruchomości (w szerokim tego słowa znaczeniu) i powiązane z nimi instrumenty rynku pieniężnego lub inne prawa majątkowe. Wartości Funduszu biorą udział w inwestycji w nieruchomości w sposób bezpośredni lub pośredni, określone są rodzaje nieruchomości w celu generowania przychodu z wynajmu, a rzeczywistym właścicielem należności jest Fundusz (a nie Spółka Zarządzająca, która - mimo że nabywa nieruchomości - to jednak na rzecz Funduszu). Powyższe wskazuje zatem, że możliwa do realizacji działalność Funduszu wykracza poza zakres dopuszczony przepisem art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT."
Zatem w ocenie organu, zbiorowe lokowanie środków pieniężnych w działalność inwestycyjną związaną z nieruchomościami wykracza poza "zbiorowe lokowanie środków pieniężnych w inne prawa majątkowe". Organ nie uzasadnił jednak w żaden sposób, jak doszedł do tej konkluzji (powyższy fragment uzasadnienia interpretacji może jedynie sugerować, że organ kwestionuje nie tyle sam przedmiot działalność Funduszu (zbiorowe lokowanie środków pieniężnych), co stricte przedmiot lokat, tj. inwestowanie w nieruchomości w sposób bezpośredni lub pośredni.
Zdaniem sądu orzekającego w sprawie, interpretacja art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT powinna zostać dokonana poprzez pogłębioną analizę regulacji prawnych zawartych w ustawie o CIT oraz TFUE, z uwzględnieniem szczególnych okoliczności występujących na gruncie rozpatrywanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Analiza ta powinna uwzględniać również przepisy prawa międzynarodowego w zakresie zakazu arbitralnej dyskryminacji i zasady swobody przepływu kapitału i płatności, w tym ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności w stosunkach między państwami wspólnotowymi. Interpretacja wszystkich przepisów mających zastosowanie w sytuacji przedstawionej przez Spółkę powinna mieć charakter kompleksowy, tj. powinna być prowadzona z uwzględnieniem zasad wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej (celowościowej). W analizowanym przypadku organ dopuścił się naruszenia już wykładni językowej (literalnej) przepisów ustawy o CIT, nie podejmując nawet próby dokonania wykładni systemowej czy celowościowej. Słusznie natomiast podkreśla się w judykaturze, że w procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno pomijać wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej (przy czym wydaje się, że dla Organu sens przepisu art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT jasny językowo nie jest). Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik (tak np.: uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2018 r., sygn. akt II FPS1/18). W przypadku zaskarżonej interpretacji, stanowisko organu wskazuje na niewłaściwe zrozumienie znaczenia przepisu art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT na gruncie nie tylko wykładni językowej, ale także wykładni systemowej i funkcjonalnej.
Po pierwsze zatem, interpretacja art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT powinna zostać dokonana na podstawie językowych dyrektyw interpretacyjnych. Za wyborem tej wykładni przemawia również i to, że ww. przepis przewiduje odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, a takie przepisy winny być interpretowane ściśle.
Zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN "lokować" oznacza "umieszczać pieniądze w akcjach jakiegoś przedsiębiorstwa, depozytach bankowych, nieruchomościach itp." Z punktu widzenia ekonomicznego lokata ukierunkowana jest na wzrost wartości aktywów w czasie lub uzyskanie odsetek, dywidend w związku z zainwestowaniem środków. Jednocześnie przepis art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT nie definiuje pojęcia "innych praw majątkowych". Niemniej, zgodnie z definicją proponowaną przez A. Woltera, prawami majątkowymi są te, które są bezpośrednio uwarunkowane interesem ekonomicznym podmiotu prawa (Wolter, Ignatowicz, Stefaniuk, Prawo cywilne, 2001, s. 138). Niewątpliwie prawa do nieruchomości (czy to prawo własności, czy użytkowania wieczystego, czy inne) mogą być kwalifikowane jako prawa majątkowe. Nie ma zatem podstaw do uznania, że takim "innym" prawem majątkowym nie mogą być szeroko pojęte prawa do nieruchomości, którymi dany podmiot (tu: Fundusz) dysponuje bezpośrednio lub poprzez spółki inwestujące w nieruchomości.
Przepis art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT nie definiuje pojęcia "innych praw majątkowych". Nie ma zatem żadnych podstaw do uznania, że takim "innym" prawem majątkowym nie może być udział w nieruchomości (por. także wyroki sądów administracyjnych: np. prawomocne wyroki WSA w Warszawie z 19 grudnia 2018 r., III SA/Wa 3889/17; z 11 października 2018 r. , III SA/Wa 3940/17, Także wyroki NSA w sprawach 1176/19, II FSK 862/19, II FSK 1269/19). Powyższe wyroki zapadły co prawda na gruncie prawnym obowiązującym w 2017 r., niemniej powyższe wnioski mają w pełni przełożenie i zastosowanie w sprawie niniejszej co do rozumienia pojęcia "inne prawa majątkowe" z art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT.
Zdaniem sądu orzekającego w sprawie, jeżeli wolą ustawodawcy byłoby wyłączenie spod dyspozycji art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania, które inwestują w nieruchomości, zbędne byłoby wyłączenie dochodów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 57 ustawy o CIT. Racjonalny ustawodawca nie wprowadza do porządku prawnego przepisu, którego dyspozycja - nawet potencjalnie - nie może zostać wypełniona. Powtórzyć należy, że - jak wynika z treści zaskarżonej interpretacji - spełnienie przez Fundusz pozostałych warunków uprawniających do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT, nie było przecież kwestionowane przez organ.
W tym kontekście nie należy pomijać również celu wprowadzenia analizowanych przepisów. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy z 29 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VI Kadencji nr 969, dalej: "Uzasadnienie nowelizacji ustawy o CIT"), ustawodawca chciał osiągnąć określony cel - zapobiec minimalizowaniu obciążeń podatkowych, w szczególności poprzez odroczenie opodatkowania działalności gospodarczej prowadzonej za pośrednictwem spółek osobowych. Ustawodawca brał przy tym pod uwagę, że wprowadzane zmiany nie mogą zakłócać zasady swobody przepływu kapitału, bowiem już raz wszczęto przeciwko Polsce postępowanie w sprawie naruszenia tej zasady poprzez zwolnienie z podatku dochodowego wyłącznie polskich funduszy inwestycyjnych, z pominięciem funduszy z innych państw Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Z tego względu zmieniony został typ zwolnienia z podmiotowego na przedmiotowe, a warunki stosowania zwolnienia zostały dostosowane również do Zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania. Jak zostało wskazane w Uzasadnieniu nowelizacji ustawy o CIT: "Zmiany poszczególnych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zmierzają do: (...) 2) Dostosowaniu[a] warunków stosowania zwolnienia przedmiotowego dla instytucji wspólnego inwestowania (podmiotów zagranicznych), których charakterystyka odpowiada cechom FIO oraz SFIO (dodawany ort. 17 ust. 1 pkt 58). W celu ustalenia zbieżnych warunków stosowania zwolnienia dla instytucji polskich i zagranicznych przewidziano wyłączenie odnoszące się do sytuacji, w której charakterystyka funduszu zagranicznego odpowiada cechom FIZ (art. 17 ust. 12)". Podsumowując, celem ustawodawcy nie było pozbawienie Zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania prawa do zwolnienia w sytuacji lokowania przez nie środków w określone prawa majątkowe, a wyłączenie ze zwolnienia takiej działalności, która wykracza poza zakres działalności inwestycyjnej (zmierza do zminimalizowania obciążeń podatkowych, w szczególności przez odroczenie opodatkowania działalności gospodarczej prowadzonej za pośrednictwem spółek osobowych). Inwestowanie przez Zagraniczne instytucje wspólnego inwestowania w nieruchomości, czy to bezpośrednio czy poprzez spółki inwestujące w nieruchomości stanowi niewątpliwie działalność, o której mowa w art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT, pozwalającą tym podmiotom (podobnie jak polskim funduszom inwestycyjnym) korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT.
Tak więc, omawiane przepisy dotyczące zwolnienia wskazanych dochodów instytucji wspólnego inwestowania zostały wprowadzone w celu zapewnienia zgodności polskich przepisów podatkowych z normami prawa europejskiego. Było to następstwem wszczętego przez Komisję Europejską w trybie art. 226 Traktatu WE postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
Zatem interpretacja art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT musi uwzględniać powyższe i winna być dokonana z uwzględnieniem konieczności poszanowania woli ustawodawcy, który wprowadzając określony przepis do systemu prawa obowiązującego sam decyduje, jak jaką konstrukcję przepisu przyjmie i jaką treść w nim zawrze.
Należy również wskazać, że w prawie podatkowym eksponuje się art. 2 Konstytucji RP, a więc zasadę zaufania do państwa i prawa, pewności prawa, poprawnej legislacji w związku z art. 217 Konstytucji RP, zgodnie z którym nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Zatem dokonując interpretacji art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT należy dokonać na podstawie językowych dyrektywy interpretacyjnych. Za wyborem tej wykładni przemawia również i to, że ww. przepis przewiduje odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, a takie przepisy winny być interpretowane ściśle.
Należy także zwrócić uwagę na wykładnię systemową i odwołać się do zakresu działalności, którą może prowadzić instytucja wspólnego inwestowania typu zamkniętego na gruncie ustawy o funduszach inwestycyjnych. Stosownie do art. 147 ust. 1 tej ustawy, przedmiotem lokat funduszu inwestycyjnego zamkniętego mogą być własność lub współwłasność (w szczególności nieruchomości gruntowych w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami, czy budynków i lokali stanowiących odrębne nieruchomości), a także użytkowanie wieczyste. Skoro zatem polskim funduszom inwestycyjnym typu zamkniętego, które mogą, m. in., lokować środki w nieruchomości przysługuje zwolnienie przedmiotowe z CIT (art. 17 ust. 1 pkt 57 ustawy o CIT), to nie powinno się różnicować sytuacji polskich funduszy inwestycyjnych i działających na analogicznych zasadach Zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania i odmawiać tym ostatnim prawa do zwolnienia z CIT, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT.
Organ tymczasem dokonał oceny stanowiska skarżącej bez rzetelnej i pełnej analizy przedstawionego przez nią stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, a także z zastosowaniem błędnej wykładni przepisów istotnych dla udzielenia odpowiedzi na postawione we wniosku pytanie.
Organ nie zawarł także w interpretacji uzasadnienia, dlaczego w tej akurat sprawie uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe, podczas gdy w innych wydanych w tym okresie interpretacjach dopuścił możliwości zastosowania ww. przepisów w celu rezygnacji z poboru podatku u źródła. Stanowisko skarżącej w zakresie możliwości zastosowania ww. przepisów w celu rezygnacji z poboru podatku u źródła znajduje natomiast potwierdzenie nie tylko w wydanych w analogicznych przypadkach licznych interpretacjach i wyrokach przywołanych przez spółkę w treści wniosku, lecz również w interpretacjach indywidualnych wydawanych już po wystąpieniu przez skarżącą z niniejszym wnioskiem. 29 stycznia 2025 r., a więc niespełna 2 tygodnie po wydaniu skarżonej Interpretacji, Dyrektor KIS wydał interpretację indywidualną nr 0114-KDIP2- 1.4010.713.2024.2.KS, dotyczącą maltańskiego funduszu inwestycyjnego. W opisie stanu faktycznego przedstawionego we wspomnianej interpretacji wskazano, że działalność wnioskodawcy obejmuje zbiorowe inwestowanie kapitału wniesionego do tego funduszu przez inwestorów. W przedmiotowej interpretacji wnioskodawca wskazał również, że: "Inwestując w aktywa nieruchomościowe za pośrednictwem spółek celowych utworzonych zgodnie z prawem polskim, Fundusz ten może osiągać przychody z odsetek i dywidend otrzymywanych od tych spółek, a więc przychody podlegające zwolnieniu od podatku dochodowego na Malcie". W analizowanym przypadku organ podatkowy zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy co do zastosowania zwolnienia z CIT, uznając, że przedmiotowy fundusz "(...) spełnia wszystkie przesłanki wymagane przepisami prawa do zastosowania w stosunku do niego zwolnienia przedmiotowego wynikającego z ustawy o CIT, zatem przychody (dochody) uzyskiwane przez fundusz z wypłat należności, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy o CIT, nie są wyłączone ze zwolnienia z CIT, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT.
Organ nie dokonał w zaskarżonej interpretacji analizy przedstawionej w uzasadnieniu wniosku (tj. w ramach uzasadnienia stanowiska wnioskodawcy) analizy zasad funkcjonowania Funduszu na tle odpowiednich przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych. Organ pominął całkowicie, przedstawione we wniosku argumenty Spółki, że Fundusz - utworzony na podstawie prawa niemieckiego (stanowiący instytucję wspólnego inwestowania posiadającą siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, tj. Republice Federalnej Niemiec) - posiada szereg cech charakterystycznych zbliżających go do polskich funduszy inwestycyjnych zamkniętych. Skarżąca podnosiła w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego wniosku, że prospekty emisyjne Funduszu potwierdzają, iż Spółka Zarządzająca inwestuje środki Funduszu w nieruchomości (bezpośrednio lub poprzez spółki inwestujące w nieruchomości), przy czym co istotne w prospektach emisyjnych Funduszu przewidziany został określony minimalny udział inwestycji wartości Funduszu w nieruchomości (bezpośrednio oraz poprzez spółki inwestujące w nieruchomości). Inwestycje środków Funduszu w określone aktywa płynne (niem. Liquiditatsanlagen), w tym w szczególności depozyty bankowe, czy instrumenty rynku pieniężnego, mają zatem charakter jedynie uzupełniający. Skarżąca wyjaśniła również, że wskazany profil działalności odpowiada przedmiotowi działalności polskich funduszy inwestycyjnych zamkniętych. Zgodnie bowiem z art. 147 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, przedmiotem lokat funduszu inwestycyjnego zamkniętego mogą być własność lub współwłasność (w szczególności nieruchomości gruntowych w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami, czy budynków i lokali stanowiących odrębne nieruchomości), a także użytkowanie wieczyste. Powołując się na art. 147 ust. 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych Spółka wykazywała, że w skład aktywów funduszu wchodzą również przedmioty i urządzenia, w tym urządzenia infrastruktury technicznej, potrzebne do korzystania z przedmiotu praw określonych w ust. 1 zgodnie z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem oraz niezbędne do zachowania przedmiotu tych praw w stanie niepogorszonym lub zwiększające jego wartość.
Kolejno także należy wskazać, że stosownie do art. 63 ust. 1 i 2 TFUE zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału i w płatnościach między Państwami Członkowskimi oraz między Państwami Członkowskimi a państwami trzecimi (zasada swobody przepływu kapitału). Przepis art. 65 ust. 1 i 3 TFUE stanowi, że art. 63 TFUE nie narusza prawa Państw Członkowskich do: (i) stosowania odpowiednich przepisów ich prawa podatkowego traktujących odmiennie podatników ze względu na różne miejsce zamieszkania lub inwestowania kapitału, (ii) podejmowania wszelkich środków niezbędnych do zapobiegania naruszeniom ich ustaw i aktów wykonawczych, zwłaszcza w sferze podatkowej i w dziedzinie nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami finansowymi lub ustanowienia procedur deklarowania przypływu kapitału do celów informacji administracyjnej bądź statystycznej, lub podejmowania środków uzasadnionych powodami związanymi z porządkiem publicznym lub bezpieczeństwem publicznym, przy czym ww. środki i procedury nie powinny stanowić arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności w rozumieniu art. 63 TFUE.
Aby zachować zasadę swobody przepływu kapitału ustawodawca polski musiał mieć na względzie, że warunki dla Zagranicznych jednostek wspólnego finansowania muszą być równoważne jak dla polskich funduszy inwestycyjnych (a zatem nie takie same, czy tożsame), co wynika z różnych rozwiązań prawnych w różnych państwach, dopuszczonych m.in. Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dz.U.UE.L.2009.302.32).
Z tego względu, w przekonaniu sądu, oceniając spełnienie warunków zwolnienia z CIT, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT przez Zagraniczną jednostkę wspólnego inwestowania co do zakresu i przedmiotu jej działalności, należy dokonać porównania tej Zagranicznej instytucji wspólnego inwestowania i odpowiadającego jej polskiego funduszu inwestycyjnego. Nie chodzi przy tym o to, aby fundusze te były identyczne. Należy zbadać czy charakter funduszy zagranicznych jest porównywalny z charakterem funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Polsce oraz, czy prowadzą one działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi funduszy krajowych (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 489/14). Powyższe potwierdza również treść uzasadnienia nowelizacji ustawy o CIT, w którym wskazano, że: "Zmiany poszczególnych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zmierzają do: (...) 2) Dostosowaniu[a] warunków stosowania zwolnienia przedmiotowego dla instytucji wspólnego inwestowania (podmiotów zagranicznych), których charakterystyka odpowiada cechom FIO oraz SFIO (dodawany art. 17 ust. 1 pkt 58). W celu ustalenia zbieżnych warunków stosowania zwolnienia dla instytucji polskich i zagranicznych przewidziano wyłączenie odnoszące się do sytuacji, w której charakterystyka funduszu zagranicznego odpowiada cechom FIZ (art. 17 ust. 12)".
Wreszcie, analizując sporną kwestię, nie można pomijać wydanego niedawno wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: TSUE) z 27 lutego 2025 r. w sprawie C-18/23 (pytanie prejudycjalne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w postępowaniu przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej). Sprawa miała za przedmiot zastosowanie art. 18 oraz art. 63 TFUE w odniesieniu do wymogów stosowania zwolnienia z CIT dla Zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania. TSUE uznał, że obowiązujące w Polsce przepisy dotyczące zwolnienia funduszy inwestycyjnych w oparciu o wymogi formalne są niezgodne z prawem wspólnotowym i tym samym sprzeczne są z zasadą swobodnego przepływu kapitału. Orzeczenie odnosiło się swoim zakresem wprost do warunków określonych w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) ustawy o CIT. Wyrok ten nie dotyczył, co prawda, warunku z art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT (tj. działalności Zagranicznej instytucji wspólnego inwestowania warunkującej zwolnienie z CIT, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT), a warunku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f ustawy o CIT (zarządzanie zewnętrzne), jednak – co trafnie podniosłą skarżąca - zawiera istotne wskazówki w zakresie rozumienia art. 18 oraz art. 63 TFUE, które mają charakter uniwersalny i znajdują w rezultacie zastosowanie również w sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi. I tak, TSUE w powyższym wyroku w sprawie C-18/23, wywiódł, że:
"Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że do zakazanych przez art. 63 ust. 1 TFUE środków zaliczają się, jako ograniczenia w przepływie kapitału, środki, które mogą zniechęcać osoby niebędące rezydentami do dokonywania inwestycji wdanym państwie członkowskim lub które mogą zniechęcać osoby będące rezydentami tego państwa członkowskiego do dokonywania inwestycji w innych państwach [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkó (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C342/20, EU:C:2022:276, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo]."
- "W szczególności mniej korzystne traktowanie przez dane państwo członkowskie dochodów wypłacanych przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania niebędącym rezydentami w stosunku do traktowania zastrzeżonego dla dochodów wypłacanych przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania będącym rezydentami, może zniechęcać przedsiębiorstwa mające siedzibę w państwie innym niż to pierwsze państwo członkowskie do inwestowania w tym pierwszym państwie członkowskim, a w konsekwencji stanowi ograniczenie swobody przepływu kapitału, zakazane co do zasady poprzez art. 63 TFUE [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r, Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkó (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C342/20, EU:C:2022:276, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo]."
- "Wyłączenie z możliwości skorzystania ze zwolnienia dochodów uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania niebędące rezydentem, w odróżnieniu od dochodów uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania będące rezydentem stanowi takie mniej korzystne traktowanie [zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkó (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C342/20, EU:C:2022:276, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo]."
- "Odmienne traktowanie dozwolone w art. 65 ust. 1 lit, a) TFUE nie powinno bowiem stanowić, zgodnie z art. 65 ust. 3 TFUE, arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia. W związku z tym Trybunał orzekł, że takie odmienne traktowanie można dopuścić tylko wtedy, gdy dotyczy sytuacji, które nie sg obiektywnie porównywalne, lub, w przeciwnym razie, gdy jest ono uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkó (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C342/20, EU:C:2022:276, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo)."
Z wyroku TSUE w sprawie C-18/23 można zatem wyprowadzić tezę, że odmienne traktowanie sytuacji jednostek w przypadku, gdy są one obiektywnie porównywalne, prowadzi do naruszenia art. 63 - 65 TFUE oraz art. 18 TFUE.
Należy także zaznaczyć, że wprowadzenie zwolnienia z opodatkowania Zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania (w pierwszej kolejności jako zwolnienia podmiotowego) wynikało z konieczności usunięcia niezgodności polskiego prawa z prawem europejskim. Mianowicie, zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o CIT obowiązującym do 31 grudnia 2010 r., zwolnieniu z CIT podlegały fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów Ustawy o FI. Prowadziło to do dyskryminacji zagranicznych funduszy inwestycyjnych w zakresie zasad opodatkowania podatkiem CIT. W konsekwencji, Komisja Europejska wszczęła w trybie art. 226 TFUE postępowanie w sprawie uchybienia przez Polskę zobowiązaniom państwa członkowskiego, co ostatecznie doprowadziło do objęcia Zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania zwolnieniem z CIT.
Z uwagi jednak na wykazane powyżej istotne braki uzasadnienia stanowiska organu i całkowity brak odniesienia się do przedstawionej przez skarżącą analizy zasad funkcjonowania Funduszu na tle odpowiednich przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych, ocena zasadności naruszenia przepisów praw materialnego wskazanych w pkt 1 i w pkt 2 oraz 4 , co do art. 63 – 65 TSUE była niemożliwa, bo przedwczesna.
Sąd nie może zastąpić organu w dokonaniu oceny stanowiska skarżącej. Powyższe wywody sąd przedstawił w ramach uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 14c (w zakresie wskazanym powyżej). Powyżej przedstawione wytyczne i częściowa analiza powołanych przepisów prawa materialnego była konieczna, bowiem dostarcza organowi wytycznych, co do kierunku rozumienia przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie.
W zakresie przepisów prawa materialnego, sąd uznał za zasadny jedynie zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT w tym zakresie, w jakim organ przyjął, że analizowane zwolnienie ma wyłącznie charakter podmiotowy.
Zgodzić się należy bowiem ze skarżącą, że omawiane zwolnienie ma obecnie charakter także przedmiotowy (zarzuty podniesione w pkt 3 petitum skargi, co do charakteru analizowanego zwolnienia). Na gruncie aktualnego stanu prawnego (obowiązującego od 1 stycznia 2017 r.) zwolnienie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT ma charakter przedmiotowy, ponieważ dotyczy dochodów (przychodów) Zagranicznej instytucji wspólnego inwestowania. Oczywiście, zwolnienie to posiada również aspekt podmiotowy (przepis wskazuje konkretne podmioty, których dochody mogą zostać nim objęte), jednak nie zmienia to faktu, że jego umiejscowienie w ustawie o CIT oraz treść, z której wynika, że dotyczy ono konkretnych dochodów (przychodów) (ze zwolnienia wyłączone zostały dochody, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a-g ustawy o CIT) przemawia za przedmiotowym charakterem tego zwolnienia. Błędna ocena organu, co do charakteru zwolnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT wydaje się być skutkiem zmian w przedmiocie opodatkowania funduszy inwestycyjnych wprowadzonych do polskiego systemu prawnym od 2017 roku, Do 2017 r. na gruncie przepisów ustawy o CIT, polskie fundusze inwestycyjne, tj. fundusze inwestycyjne otwarte, specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte oraz fundusze inwestycyjne zamknięte, wyodrębniane ze względu na charakterystykę w przepisach ustawy o FI oraz porównywalne do nich instytucje wspólnego inwestowania, z siedzibą w innym niż Polska państwie UE lub EOG (Zagraniczne instytucje wspólnego inwestowania) były podmiotowo zwolnione z podatku dochodowego (na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10 i 10a ustawy o CIT).
Zmiana dokonana w 2017 roku wprowadziła rozróżnienie sytuacji tych instytucji w zależności od typu - obecnie zwolnienie podmiotowe przysługuje wyłącznie określonym funduszom inwestycyjnym typu otwartego, natomiast Zagraniczne instytucje wspólnego inwestowania, które prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego albo typu otwartego, ale działających na podstawie zasad i ograniczeń inwestycyjnych odpowiadających instytucjom wspólnego inwestowania typu zamkniętego, po spełnieniu warunków określonych w ustawie o CIT mogą korzystać jedynie ze zwolnienia przedmiotowego. Wspomniane rozróżnienie ma istotne znaczenie, ponieważ ustawodawca, zakreślając ramy zwolnienia przedmiotowego, enumeratywnie wymienił w ustawie o CIT kategorie dochodów (przychodów), które należy wyłączyć ze zwolnienia, tj. sytuacje, w których dochód (przychód) osiągany przez objęte nim podmioty, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Reasumując, zaskarżona interpretacja indywidualna nie spełnia wymogów wynikających z art. 14c § 1 i § 2 O.p., gdyż nie zawiera wyczerpującej oceny stanowiska skarżącej ani wymaganego ustawą uzasadnienia prawnego, w którym Dyrektor KIS powinien przedstawić swoją ocenę w odniesieniu do istotnych spornych elementów stanu faktycznego przedstawionego we wniosku oraz przytoczyć uzasadnienie prawne w odniesieniu do wszystkich istotnych aspektów sprawy. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro przy wydawaniu interpretacji pominięte zostały najistotniejsze elementy stanu faktycznego podlegającego ocenie w kontekście wskazanych przepisów prawa podatkowego.
Organ ponownie rozpatrując sprawę będzie związany przedstawioną powyżej wykładnią przepisów prawa oraz wytycznymi sądu, co do kierunku dokonywania wykładni i oceny zastosowania przepisów prawa materialnego.
Organ przede wszystkim dokona rzetelnej analizy zakresu działalności Funduszu i wypowie się ponownie, czy przedmiot działalności Funduszu zawiera się w dyspozycji art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT. Organ dokona ponownie wykładni ww. przepisu uwzględniając zapatrywania prawne sądu przedstawione powyżej. Przede wszystkim organ podda pogłębionej analizie regulacje prawne zawarte w ustawie o CIT, tj. art. 17 ust. 11 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 57 w zw. z art. 6 ust. 4 pkt 1 i z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d-f w zw. z art. 26 ust. 1g oraz TFUE (art.63-65) z uwzględnieniem szczególnych okoliczności występujących na gruncie rozpatrywanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Analiza ta, jak ukierunkowano w powyższych wywodach, powinna uwzględniać również przepisy prawa międzynarodowego w zakresie zakazu arbitralnej dyskryminacji i zasady swobody przepływu kapitału i płatności, w tym ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności w stosunkach między państwami wspólnotowymi. Interpretacja wszystkich przepisów mających zastosowanie w sytuacji przedstawionej przez Spółkę powinna mieć charakter kompleksowy, tj. powinna być prowadzona z uwzględnieniem zasad wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej (celowościowej).
Organ będzie także zobowiązany w ramach powyższej analizy do odniesienia się do przedstawionej przez Skarżącą analizy zasad funkcjonowania Funduszu na tle odpowiednich przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych – porówna zatem Zagraniczną instytucję wspólnego inwestowania i odpowiadającego jej polskiego funduszu inwestycyjnego, uwzględniając przy tym, ze nie chodzi o to aby fundusze te były identyczne. Należy w tym zakresie zbadać, czy charakter funduszy zagranicznych jest porównywalny z charakterem funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Polsce oraz, czy prowadzą one działalność w ramach regulacji równoważnych z ramami regulacyjnymi funduszy krajowych.
Organ przy tym będzie miał na uwadze tezy płynące z wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C-18/23, w którym uznano, że obowiązujące w Polsce przepisy dotyczące zwolnienia funduszy inwestycyjnych w oparciu o wymogi formalne są niezgodne z prawem wspólnotowym i tym samym sprzeczne są z zasadą swobodnego przepływu kapitału.
W sprawie pozostaje otwarta kwestia zakresu działalności Funduszu w ramach dyspozycji art. 17 ust. 11 pkt 1 ustawy o CIT, organ bowiem uznał, że Fundusz spełnia warunki, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a oraz art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o CIT. Jednocześnie podstawą negatywnej oceny stanowiska skarżącej spółki nie był w ogóle przepis art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. g) ustawy o CIT. W konsekwencji sąd nie mógł oprzeć rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu i oceniać stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej interpretacji przez pryzmat art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. g) ustawy o CIT.
Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w punkcie pierwszym wyroku, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z 2024.06.26; dalej p.p.s.a.).
O kosztach postępowania rozstrzygnięto, stosownie do wyniku sprawy, w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 4 p.p.s.a. Przyznane skarżącej koszty stanowiły: wpis od skargi w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł, określone na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1687) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).