- zgodnie z art. 106i ust. 3 pkt 4 u.p.t.u. fakturę wystawia się nie później niż z upływem terminu płatności – w przypadku, o którym mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4;
- zasadniczo obowiązek podatkowy dla czynności opisanych we wniosku powstaje w dacie wystawienia faktury; jeżeli świadczenie będzie miało miejsce na rzecz podmiotów niebędących podatnikami podatku VAT, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze, obowiązek podatkowy będzie powstawał z chwilą: upływu terminu płatności, lub wystawienia faktury – jeżeli podatnik zdecyduje się na wystawienie faktury takiemu podmiotowi (pomimo braku takiego obowiązku) i faktura ta zostanie wystawiona przed upływem terminu płatności;
- co do kwestii fakturowania – ustawodawca nie nakłada na podatników obowiązku wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż realizowaną na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT; obowiązek wystawienia faktury na zgłoszone w odpowiednim terminie żądanie nabywcy (niebędącego podatnikiem) nie dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4 u.p.t.u.; brak takiego obowiązku nie oznacza zakazu wystawienia takiej faktury;
- Spółka będzie zobowiązana do wystawienia faktury VAT wyłącznie w sytuacji gdy opłata dodatkowa została naliczona dla podmiotu będącego podatnikiem podatku VAT; natomiast gdy opłata dodatkowa została naliczona dla podmiotu nie będącego podatnikiem VAT, Spółka nie będzie zobowiązana do wystawienia faktury, jednak będzie mogła ją wystawić.
Zdaniem Szefa KAS łączna analiza norm prawnych – dotyczących obowiązku podatkowego i dokumentowania sprzedaży fakturą – prowadzi do wniosku, że obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia m.in. usług najmu lub usług o podobnym charakterze powstaje z chwilą wystawienia faktury. Natomiast w sytuacji, gdy podatnik nie wystawił faktury lub wystawił ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje nie później niż z chwilą upływu terminu płatności.
Wystawienie faktury po upływie terminu płatności nie powoduje "ponownego" powstania obowiązku podatkowego.
Jeżeli po procedurze "poszukiwania" opisanej we wniosku Spółka ustali, że opłata dodatkowa została naliczona dla podmiotu będącego podatnikiem VAT – obowiązana jest (będzie) do wystawienia faktury, przy czym:
jeżeli wystawienie faktury dla nabywcy usługi (podatnika VAT) nastąpi przed upływem terminu płatności za usługę, datą sprzedaży usługi będzie data wystawienia faktury;
gdy wystawienie faktury dla nabywcy usługi (podatnika VAT) nastąpi po upływie terminu płatności za usługę, datą sprzedaży usługi będzie data upływu terminu płatności za usługę.
Prawidłowe będzie niewystawienie faktury w sytuacji, gdy opłata dodatkowa będzie opłacona niezwłocznie i Spółka nie zidentyfikuje danych klienta, a ten nie wystąpi z prośbą o wystawienie faktury. Jeżeli natomiast opłata dodatkowa zostanie opłacona niezwłocznie, Spółka nie z identyfikuje nabywcy usługi i nie wystawi faktury, lecz następnie z żądaniem jej wystawienia wystąpi:
- podatnik – Spółka będzie miała obowiązek wystawienia faktury zgodnie z art. 106b ust. pkt 1 w zw. z art. 106i ust. 3 pkt 4 u.p.t.u.
- osoba niebędąca podatnikiem – Spółka nie będzie miała obowiązku wystawienia faktury (będzie mogła ją wystawić po spełnieniu warunków określonych art. 106b ust. 3 u.p.t.u.).
2. Postępowanie sądowoadministracyjne
2.1. W skardze na postanowienie DKIS Skarżąca zarzuciła jej naruszenie:
- art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b tiret trzeci, art. 19a ust. 7 w związku z art. 106i ust. 3 pkt 4 u.p.t.u. przez błędne zastosowanie i stwierdzenie, że obowiązek podatkowy z tytułu opłat dodatkowych za parkowanie powinien zostać przez Skarżącą rozpoznany z chwilą wystawiania faktury z tego tytułu, a w przypadkach, gdyby Skarżąca nie wystawiła faktury lub wystawiła ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powinien zostać rozpoznany przez Skarżącą z chwilą upływu terminu płatności;
- art. 19a ust. 1 u.p.t.u. przez jego niezastosowanie, podczas gdy obowiązek podatkowy z tytułu opłat dodatkowych za parkowanie powstaje w chwilą wykonania usługi, co w przedstawionych okolicznościach jest równoznaczne z momentem uiszczenia opłaty parkingowej, gdyż dopiero wówczas znany jest faktyczny nabywca usługi, co jest konieczne do powstania obowiązku podatkowego z tego tytułu;
- art. 106b ust. 1 pkt 1 w związku z art. 106i ust. 1 u.p.t.u. przez błędne przyjęcie, iż w sytuacji ustalenia, że opłata dodatkowa została naliczona dla podmiotu będącego podatnikiem, datą sprzedaży na fakturze będzie data wystawienia faktury, jeżeli jej wystawienie nastąpi przed upływem terminu płatności, podczas gdy data sprzedaży powinna być datą faktycznego wykonania usługi;
- art. 106b ust. 1 pkt 1 w związku z art. 106i ust. 1 u.p.t.u. przez błędne przyjęcie, iż w sytuacji ustalenia, że opłata dodatkowa została naliczona dla podmiotu będącego podatnikiem, datą sprzedaży na fakturze będzie data upływu terminu płatności, jeżeli jej wystawienie nastąpi po upływie terminu płatności, podczas gdy datą sprzedaży powinna być data faktycznego wykonania usługi;
- art. 106i ust. 3 pkt 4 u.p.t.u. przez jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że w sytuacji, gdy opłata dodatkowa zostanie opłacona niezwłocznie, a Skarżąca nie identyfikuje nabywcy usługi i nie wystawia faktury, ale z żądaniem jej wystawienia wystąpi podatnik, to fakturę Skarżąca powinna wystawić nie później niż z upływem terminu płatności, podczas gdy Skarżąca ma obowiązek wystawienia faktury w terminie wynikającym z art. 106i ust. 1 u.p.t.u.;
- art. 106b ust. 3 u.p.t.u. przez jego błędną interpretację i przyjęcie, że w sytuacji, gdy opłata dodatkowa zostanie opłacona niezwłocznie, a Skarżąca nie identyfikuje nabywcy usługi i nie wystawia faktury, ale z żądaniem jej wystawienia wystąpi osoba niebędąca podatnikiem, Skarżąca nie ma obowiązku wystawienia faktury, przy czym może ją wystawić po spełnieniu warunków określonych art. 106b ust. 3 u.p.t.u., podczas gdy Skarżąca ma taki obowiązek, jeżeli żądanie wystawienia takiej faktury zostanie zgłoszone w terminie trzech miesięcy, licząc od końca miesiąca w którym wykonano usługę.
Skarżąca wniosła o uchylenie zmiany interpretacji i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
2.2. W odpowiedzi na skargę Szef KAS wniósł o jej oddalenie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
3.1. Skarga jest niezasadna.
3.2. Zgodnie z art. 14e § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.) Szef KAS może z urzędu zmienić wydaną interpretację indywidualną, jeżeli stwierdzi jej nieprawidłowość, uwzględniając w szczególności orzecznictwo sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
3.3. Zmiana interpretacji sama jest interpretacją indywidualną – i jako taka może podlegać kontroli sądowej (art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
3.4. W punkcie wyjścia należy przypomnieć: z wyroku TSUE z dnia 20 stycznia 2022 r., Apcoa Parking Danmark, C-90/20, ECLI:EU:C:2022:37, wynika, że opłata dodatkowa stanowi wynagrodzenie za wykonaną przez Skarżącą usługę opodatkowaną VAT.
W wyroku tym Trybunał uznał, że art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. 2006, L 347, s. 1; dalej: "dyrektywa 2006/112/WE") należy interpretować w ten sposób, że opłaty kontrolne pobierane przez spółkę prawa prywatnego prowadzącą prywatne parkingi w razie nieprzestrzegania przez kierowców ogólnych warunków użytkowania tych parkingów należy uznać za wynagrodzenie za odpłatne usługi w rozumieniu tego przepisu, które jako takie podlegają VAT.
Wyrok ten odnosił się do przypadku, w którym podmiot prywatny prowadzi parkingi na prywatnych nieruchomościach w porozumieniu z ich właścicielami i pobiera tzw. opłaty kontrolne w razie nieprzestrzegania przez kierowców ogólnych warunków użytkowania tych parkingów. W związku z tym powstała wątpliwość, czy opłaty kontrolne stanowią wynagrodzenie za odpłatne usługi w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. c) u.p.t.u. i jako takie podlegają VAT.
Trybunał przypomniał, że świadczenie usług dokonywane jest "odpłatnie" tylko wtedy, gdy pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, gdyż wynagrodzenie otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości wyodrębnionej usługi świadczonej usługobiorcy. Tak jest w przypadku, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym (wyrok z dnia 16 września 2021 r., Balgarska natsionalna televizia, C-21/20, EU:C:2021:743, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo) – pkt 27.
Parkowanie na określonym miejscu znajdującym się na jednym z parkingów, którymi zarządza A(1), powoduje powstanie stosunku prawnego między tą spółką jako usługodawcą i zarządzającym danym parkingiem a kierowcą, który skorzystał z tego miejsca parkingowego (pkt 28).
Trybunał uznał, że uiszczenie opłat za parkowanie oraz, stosownie do okoliczności, kwoty odpowiadającej opłatom kontrolnym za nieprawidłowe parkowanie stanowi wynagrodzenie za udostępnienie miejsca parkingowego (pkt 30).
3.5. Za Trybunałem należy powtórzyć, że w przypadku opłat dodatkowych pobieranych przez Skarżącą usługa została rzeczywiście wykonana – kierowca stał się jej beneficjentem.
Nie jest ważne, że Skarżąca nie zna personaliów kierowcy – nie stanowi to o braku jednej z przesłanek wykonania świadczenia.
3.6. Szef KAS ma rację, że usługa wykonana przez Skarżąca jest podobna do usługi najmu i że związku z tym ma do niej zastosowanie art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b tiret trzecie w zw. z art. 19a ust. 7 u.p.t.u.
W konsekwencji obowiązek podatkowy z tytułu wykonania tej usługi powstaje z momentem wystawienia faktury VAT, nie później niż z upływem terminu płatności – a nie (jak chce Skarżąca) na zasadach ogólnych stosownie do art. 19a ust. 1 u.p.t.u.
3.7. Zdaniem Spółki obowiązek podatkowy powstanie w momencie "uiszczenia opłaty parkingowej przez nabywcę usługi" – "[d]opiero wówczas znany jest faktyczny nabywca co jest niezbędne do powstania obowiązku podatkowego" (s. 2 skargi).
Nabywca usługi istnieje już w momencie jej wykonania – nawet jeżeli Spółce nie są znane jego personalia (nie jest on Spółce znany imiennie).
3.8. Sąd zgadza się, że "[w] przypadku uznania danego świadczenia za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, winien istnieć bezpośredni konsument, beneficjent świadczenia, odnoszący wymierną korzyść" i że "[a]by uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem" (s. 12 skargi).
Te warunki są w sprawie Spółki spełnione: jest stosunek prawny, nawiązany na warunkach określonych w regulaminie przez skorzystanie przez kierowcę z parkingu, jest także "konsument (beneficjent)".
Brak wiedzy o personaliach jest nierównoważny nieistnieniu "konsumenta (beneficjenta)".
Dość powiedzieć, że także w przypadku innych umów dnia codziennego i innych świadczeń (dostaw) realizowanych na ich podstawie nabywca typowo nie jest znany dostawcy imiennie. Tak jest choćby w przypadku umów dotyczących usług transportowych (przejazdu komunikacją publiczną) czy umów sprzedaży artykułów spożywczych (w osiedlowych sklepie). Mimo to umowa zostaje zawarta (z punktu widzenia prawa cywilnego – często przez fakty konkludentne), a dostawa dokonana (z punktu widzenia podatkowego – z perspektywy u.p.t.u.).
3.9. Spółka argumentuje, że "[z] uwagi na specyfikę prowadzonej działalności gospodarczej przez Skarżącą brak możliwości ustalenia jednego z elementów stosunku prawnopodatkowego, konkretnie brak możliwości ustalenia nabywcy czyni niemożliwym powstanie obowiązku podatkowego, a w konsekwencji ustalenie zobowiązania podatkowego zgodnie z zasadą impossibilum nulia obligatio est" (s. 14 skargi).
Jednak niewiedza na temat podmiotu, na rzecz którego wykonano usługę, nie uniemożliwia rozpoznania obowiązku podatkowego – skoro Spółce znany jest termin płatności opłaty dodatkowej. Wiedza na temat tego terminu wynika natomiast tak z opisu zdarzenia przyszłego, jak i z samej skargi – gdzie wskazano, że "na wezwaniu zgodnie z przyjętym regulaminem znany jest termin płatności" (s. 15 skargi).
Skoro obowiązek podatkowy powstaje z momentem zdarzenia wcześniejszego z dwóch: wystawienia faktury lub upływu terminu płatności, wiedza na temat terminu płatności wystarczy do pewnego i prawidłowego określenia momentu powstania obowiązku podatkowego.
3.10. Spółka kataloguje liczne przypadki, w których niemożliwe jest ustalenie personaliów (danych) podmiotu, na rzecz którego została naliczona opłata dodatkowa – co z kolei uniemożliwia dochodzenie należności z tytułu opłaty dodatkowej.
W takich przypadkach Spółka może skorygować podstawę opodatkowania zgodnie z art. 90 dyrektywy 2006/112/WE.
3.11. Sąd dostrzega, że z praktycznego punktu widzenia (pod względem płynnościowym i administracyjnym) rozwiązaniem dla Spółki bardziej korzystnym niż wtórna korekta podstawy opodatkowania byłoby zwlekanie z rozpoznaniem obowiązku podatkowego do momentu, gdy nabywca usługi będzie znany jej imiennie, a tym samym, gdy będą widoki na ściągnięcie należności; jeszcze korzystniejszym natomiast – zwlekanie do momentu, gdy opłata dodatkowa zostanie rzeczywiście uiszczona (zapłacona) – jak sama proponuje.
Spółka chciałaby rozliczać się kasowo – to ostatecznie jest sensem jej propozycji.
Przepisy prawa nie dają jednak podstaw do zastosowania takiego, rzeczywiście bardziej dogodnego dla Spółki, rozwiązania.
3.12. Tak stanowisko Szefa KAS w sprawie właściwego sposobu fakturowania, jak i polemika Spółki z tym stanowiskiem, są pochodne (wtórne) wobec rozstrzygnięcia podstawowego zagadnienia momentu powstania obowiązku podatkowego.
Ponieważ Sąd zgadza się z rozstrzygnięciem tego zagadnienia proponowanym przez Szefa KAS, zgadza się także z jego stanowiskiem co do co do sposobu fakturowania.
3.13. Zmiana interpretacji jest zgodna z prawem: nie narusza przepisów wskazanych w skardze.
3.14. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.