Wyrok WSA z dnia 13 sierpnia 2025, sygn. III SA/Wr 102/25

Sygnatura: III SA/Wr 102/25
Data orzeczenia: 13 sierpnia 2025
Sąd: Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA)
Status: Nieprawomocne
Podatnik: os. fizyczna

Streszczenie

I. J. wystąpił do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, powołując się na znaczny stopień niepełnosprawności wynikający z udaru mózgu, który uniemożliwił mu pracę i spłatę zobowiązań. Przedstawił swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną, w tym konieczność stałej opieki, brak dochodów z pracy oraz ubieganie się o rentę. ZUS decyzją z 24 stycznia 2025 r. odmówił umorzenia, uznając że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności ani okoliczności uzasadniające…

umorzenie na podstawie rozporządzenia, powołując się m.in. na fakt, że skarżący jest zgłoszony do ubezpieczeń z tytułu umowy o pracę i jest prezesem spółki. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o uchylenie decyzji ZUS, zarzucając naruszenie art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a. przez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego dotyczącego jego sytuacji zdrowotnej i materialnej. Argumentował, że organ nie uwzględnił rzeczywistego stanu jego zdrowia uniemożliwiającego jakąkolwiek pracę oraz nieprawidłowo ocenił jego możliwości zarobkowe i sytuację majątkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylil zaskarżoną decyzję ZUS. Sąd uznał, że organ naruszył przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (zasadę prawdy obiektywnej i zasadę zupełności postępowania dowodowego) przez nieprawidłowe i niepełne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności poprzez pominięcie orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy skarżącego oraz niewyjaśnienie rozbieżności między danymi ZUS a oświadczeniami skarżącego. Sąd uznał, że sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia przez organ z uwzględnieniem wszystkich okoliczności zdrowotnych i materialnych skarżącego.

jeszcze 152 słowa

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca) Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 stycznia 2025 r. nr 125/25 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 24 stycznia 2025 r. nr 125/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych ( dalej: organ, ZUS), działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, ust. 3 , ust. 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 z późn. zm.) zwanej dalej ,,u.s.u.s.’’, oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) dalej ,, rozporządzenie’’, odmówił umorzenia należności I. J. (dalej: skarżący, strona) z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 202.862,70 zł oraz z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 172.791,93 zł za okres od czerwca 1999 r. do lutego 2018 r.

Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 8 listopada 2024 r. skarżący zwrócił się o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek, wskazując, że z uwagi na stan zdrowia ma stwierdzony stopień znacznej niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 18 kwietnia 2024 r. w wyniku doznanego udaru mózgu. W dniu 14 lipca 2023 r. skarżący doznał udaru niedokrwiennego mózgu, w wyniku czego stracił funkcje ruchowe, doznając prawostronnego paraliżu ciała. W wyniku przebytych rehabilitacji odzyskał częściową sprawność i może się w miarę samodzielnie przemieszczać z użyciem urządzeń wspierających, jednakże nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, wymaga stałej opieki i wsparcia w podstawowych czynnościach życiowych. Wskazał, że w związku z osobistą sytuacją nie płacił składek na ubezpieczenie, jednakże z uwagi na upływ czasu należności te w znacznej części uległy przedawnieniu. Podejmował próby spłaty zadłużenia, ale z uwagi na inne egzekucje komornicze, w tym Urzędu Skarbowego nie był w stanie dokonać spłaty wymagalnych zobowiązań wobec ZUS.

Po przeprowadzeniu postępowania opisaną wyżej decyzją z dnia 24 stycznia 2025 r. ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek, uznając, że nie nastąpiło przedawnienie ww. składek i nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 28 u.s.u.s. oraz w § 3 rozporządzenia. Organ wskazał, że w piśmie z dnia 18 listopada 2024 r. poinformował skarżącego, że ZUS odpisał przedawnione składki oraz odsetki od tych składek. Organ stwierdził, że pozostałe należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

ZUS ustalił na podstawie danych zawartych w bazie CEIDG, CEPiK i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych że skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 15 marca 2018 r. i nie opłacał składek. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie pracuje zarobkowo i złożył wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Z danych ZUS wynika, że skarżący jest zgłoszony do ubezpieczeń z tytułu umowy o pracę z podstawą wymiaru składek przez pracodawcę D. na poziomie najniższego krajowego wynagrodzenia 4.300 zł brutto. Ponadto zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym jest Prezesem Zarządu U. Sp. z o.o. W oświadczeniu z 11 grudnia 2024 r. skarżący poinformował, że posiada mieszkanie położone we W. "ul. [...]" o powierzchni [...] m². Ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem tj.: z tytułu miesięcznych opłat w kwocie 320 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie 250 zł i kosztów związanych z leczeniem 150 zł. Oświadczył, że 28 października 2024 r. Komisja lekarska orzekła, że jest całkowicie niezdolny do pracy.

Organ nie stwierdził, że zachodzą wobec strony przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek w żądanym przez stronę zakresie na podstawie art. 28 u.s.u.s. Bowiem jak wskazał organ, art. 28 ust. 3 pkt 1 nie ma zastosowania z przyczyn oczywistych. Z kolei przypadki z ust 2, 4, 4b, 4c nie zachodzą, ponieważ nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Dalej, jak wywodził organ określona w ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. przesłanka nie zachodzi, ponieważ wysokość niepłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Z kolei przesłanka wymieniona w ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 nie zachodzi, z uwagi na to, że postanowieniem z 21 kwietnia 2017 r. umorzono postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Fabryczna wobec należności za okres maj 2009 r. – styczeń 2014 r., gdyż postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Wobec przedmiotowych należności aktualnie postępowanie egzekucyjne prowadzi Dyrektor Oddziału ZUS we Wrocławiu oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław - Śródmieście. Podczas postępowania zastosowano środki egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego. Zgodnie z ustaleniami ZUS w trakcie rozpatrywania jest wniosek skarżącego o świadczenie rentowe. Organ wyjaśnił również, że ze względu na to, iż nie zachodzą wobec strony przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, nie jest możliwe pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym przez stronę zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

W dalszej części uzasadnienia organ uznał, że przesłanki opisane w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, nie mają zastosowania w stosunku do skarżącego, ponieważ nie prowadzi on już działalności gospodarczej. Odnosząc się do przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ wskazał, że skarżący oświadczył, że nie pracuje zarobkowo, jednak z danych ZUS wynika, że jest zgłoszony do ubezpieczeń z tytułu umowy o pracę przez pracodawcę D. J. z podstawą wymiaru składek na poziomie najniższego krajowego wynagrodzenia 4300 zł brutto. Zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym jest Prezesem w Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Skarżący złożył wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Zdaniem organu skarżący nie udowodnił, że nie ma możliwości uregulowania należności z tytułu składek. Nie korzysta z pomocy społecznej, nie dołączył dokumentów wskazujących na występowanie trudności z terminowym wywiązywaniu się z podstawowych i bieżących opłat. Zgromadzony materiał dowody nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna skarżącego ma charakter definitywny, bowiem skarżący jest zgłoszony do ubezpieczeń na podstawie umowy o pracę, jest Prezesem Spółki z o.o. i ubiega się o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Na tym etapie nie można wykluczyć, że nie będzie skarżący w stanie uregulować zadłużenia wobec ZUS. Z kolei wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia obwarowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego czy członka jego rodziny, ale również skutkiem tej choroby, która objawia się pozbawieniem możliwości uzyskania dochodu przez te osoby. Z przekazanych akt sprawy wynika, że skarżący ubiega się o rentę i zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę.

Zdaniem organu umorzenie zobowiązań publicznoprawnych w tym przypadku byłoby przedwczesne i naruszałoby interes publiczny oraz zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego:

1. art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) zwanego dalej k.p.a. – przez nieprawidłowe i niezgodne z prawdą ustalenia faktyczne stanu zdrowia, sytuacji materialnej i osobistej skarżącego, a w szczególności rzeczywistego nieuzyskiwania przez niego jakichkolwiek dochodów na skutek niemożności funkcjonowania w wyniku bardzo poważnego udaru mózgu; przyjęcie, przeczące zasadom logiki i doświadczenia życiowego, że osoba z tak poważnymi problemami zdrowotnymi będzie mogła wypełniać obowiązki pracownika oraz prezesa spółki; nieuprawnione przyjęcie, że brak przedłożenia dokumentów na potwierdzenie trudności w terminowym wywiązywaniu się z opłat jest przejawem zdolności do ich opłacania przez skarżącego;

2. art. 77 § 1 k.p.a. przez nieprawidłową i niezgodną ze stanem faktycznym oceną możliwości zarobkowych skarżącego po udarze w sytuacji gdy źródłem utrzymania jest zasiłek z MOPS, pominięcie okoliczności, że spółka w której skarżący jest Prezesem nie prowadzi działalności z powodu choroby skarżącego i nieprawidłowych działań jego konkubiny, pominięcie dokumentacji medycznej z której wynika, że skarżący wymaga stałej i ciągłej pomocy osoby trzeciej a stan psychofizyczny uniemożliwia jakąkolwiek pracę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanych należności z tytułu nieopłaconych składek za wskazane w decyzji miesiące.

Organ odwoławczy, dokonując analizy okoliczności mających wpływ na ocenę przedawnienia dochodzonych egzekucyjnie składek, zasadnie wziął pod uwagę zmiany ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wprowadzone ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Przywoływaną nowelizacją zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s.i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Według zasady wynikającej z tego przepisu, do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności, zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Z powyższego wynika, że należności z tytułu składek nie "wygasają automatycznie". Zawieszenie biegu terminu przedawnienia oznacza, że z chwilą wystąpienia przesłanki je powodującej termin nie biegnie, a zaczyna biec w dalszym ciągu dopiero po ustaniu przyczyny zawieszenia, wskazanej w danym przepisie. W orzecznictwie sądów administracyjnych i powszechnych wskazuje się, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (zob. wyroki: z dnia 19 września 2018 r., I SA/Lu 396/18 i z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 737/17, z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 676/19). Do takich czynności zaliczono również wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale także orzeczenia, pisma kierowane do strony, z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności (wyroki: z dnia 19 lipca 2016 r., I SA/Sz 637/16, z dnia 27 stycznia 2012 r., I SA/Lu 721/11 oraz z dnia 9 grudnia 2009 r., V SA/Wa 1479/09, a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2019 r., III AUa 189/19).

Mając na uwadze powyższe regulacje i rozważania prawidłowo, w ocenie Sądu, uznano, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony (w niniejszym przypadku były to wszczęcia postępowania egzekucyjnego w datach wskazanych na str. 6,7,8,9,10,11,12, i 13 zaskarżonej decyzji). Na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, przed upływem 5-letniego okresu przedawnienia nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia poszczególnych składek. Strona w skardze nie wskazuje na nieprawidłowości tych wyliczeń.

Następnie należy wskazać, że w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności według zasad określonych w rozporządzeniu (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).

W przepisie art. 28 ust. 2-3 u.s.u.s. uregulowane zostały podstawowe kwestie w zakresie umorzenia należności z tytułu tych składek oraz przypadki ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy kwestii umarzania należności ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Przypadki całkowitej nieściągalności uregulowane zostały wyczerpująco w powołanym wyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z uwagi zatem na użyty w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "pomimo braku ich całkowitej nieściągalności" uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od ich całkowitej nieściągalności dotyczy także ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. W konsekwencji oznacza to zatem, że przy umarzaniu nieopłaconych przez te podmioty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zastosowanie będzie miał wymóg wystąpienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, a w sytuacji ich niewystąpienia sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy podlegać będzie ocenie organu z punktu widzenia przesłanek określonych w rozporządzeniu, wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.

Zgodnie z treścią § 3 ww. rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W kontekście przesłanek określonych w powołanym wyżej § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem strona w treści złożonego wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. Także i Zakład Ubezpieczeń Społecznych w toku postępowania powinien wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie, o ile jest to możliwe, także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 k.p.a.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w tej sprawie przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż nie wystąpiła także po stronie skarżącego którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymieniona przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 powołanego wyżej rozporządzenia.

Zdaniem Sądu, dokonana przez organ ocena, czy zachodzi któraś z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia jest wadliwa.

W ocenie Sądu organ nie ustalił faktycznej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego, w szczególności rzeczywistego uzyskiwania przez skarżącego jakichkolwiek dochodów oraz sytuacji zdrowotnej związanej z udarem mózgu.

Skarżący w swoim oświadczeniu podał, że z uwagi na stan zdrowia nie uzyskuje żadnych dochodów. Powołał się na orzeczenie z 28 października 2024 r. Komisji Lekarskiej ZUS, która orzekła, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy. Organ pominął te okoliczności, wskazując, że z ustaleń organu wynika, że skarżący jest zgłoszony do ubezpieczenia i uzyskuje najniższe wynagrodzenie oraz jest Prezesem Spółki z o.o. W sytuacji, gdy oświadczenie skarżącego jest sprzeczne z ustaleniami organu w zakresie uzyskiwanych przez skarżącego dochodów rolą organ jest wyjaśnić te wątpliwości. Należy podkreślić, że z orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 28 października 2024 r. Nr 47003 niewątpliwie wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy do 31 grudnia 2025 r.

Wprawdzie z samej treści § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie można wywodzić formalnego wymogu stwierdzenia niezdolności do pracy. W przepisie tym mowa jest bowiem o przewlekłej chorobie zobowiązanego, która pozbawiałaby go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Rozpoznając tę przesłankę obowiązkiem organu jest zatem rozważenie, czy choroba wnioskodawcy stwierdzona orzeczeniem lekarskim jest przewlekła i stanowi przeszkodę do podjęcia pracy zarobkowej. W przedmiotowej sprawie skarżący powołuje się na udar mózgu, w wyniku którego cierpi na całościowy niedowład prawostronny ciała, który uniemożliwia mu funkcjonowanie. Wymaga opieki osób trzecich. Nie można zatem generalnie przyjąć - bez przeprowadzenie postępowania w zakresie stanu zdrowia skarżącego i faktycznie uzyskiwanych przez skarżącego dochodów - że zaburzenie to nie wyklucza możliwości podjęcia odpowiedniej pracy, jak przeciwnie, przyjęcia, iż wyklucza ono samo z siebie zdolność do zarobkowania.

Mając zatem ww. orzeczenie Komisji Lekarskiej organ powinien był – kierując się chociażby zasadami pogłębiania zaufania (art. 11 k.p.a.) oraz prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) – zwrócić się dodatkowo do skarżącego o bliższe wyjaśnienie swojej sytuacji zdrowotnej, zarobkowej i majątkowej (posiadane nieruchomości). Zdaniem Sądu powyższe oznacza, że organ przedwcześnie przyjął, że skarżący mając orzeczenie lekarskie związane z udarem mózgu, nie udowodnił, że jest wykluczony z rynku pracy ze względów zdrowotnych.

W przypadku przesłanki wyrażonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, zadaniem organu jest zbadanie między innymi, czy ma ona charakter trwały, czy też jedynie przejściowy. Przy jej ocenie bierze się pod uwagę, czy wnioskodawca podjął wszelkie działania, aby wykorzystać zdolność do pracy, a mimo to nie jest w stanie osiągnąć takich dochodów, które pozwalałyby jednocześnie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i spłatę należności. Należy również rozważyć, czy jest on m.in. ze względu na stan zdrowia w stanie podjąć w przyszłości takie działania, które doprowadzą do poprawy jego sytuacji finansowej. Ponadto wpływ na ocenę tej przesłanki ma nie tylko zestawienie aktualnych dochodów wnioskodawcy z jego potrzebami, ale również pozostający do jego dyspozycji majątek, z którego może dokonać zapłaty zaległości.

Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy podzielić wątpliwości organu dotyczące braku przedłożenia przez skarżącego dokumentów na potwierdzenie trudności w terminowym wywiązywaniu się z opłat i nie korzystania z pomocy społecznej. Niemniej biorąc pod uwagę, że sprawa wraca do organu, a ten orzeka na podstawie aktualnej sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i materialnej wnioskodawcy, skarżący będzie miał możliwość ponownego przedstawienia swojej sytuacji, tak aby wyjaśnić wspomniane wątpliwości.

Wskazać w tym miejscu należy (za wyrokiem NSA z dnia 30 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/2006), że prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie co do oceny zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładni zastosowanych przepisów i oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), realizowanej na mocy art. 107 § 3 powołanego aktu prawnego. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia. Nie ulega też wątpliwości, że "zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia" (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/2001).

Wskazane braki wskazują na naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wyczerpana zatem została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i zobowiązania właściwego organu, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy uwzględnił powyższą argumentację i wynikające z niej zalecenia. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

jeszcze 2359 słów

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo