W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy organ w dniu 6 października 2025 r. wystosował do skarżącego pismo, w którym wezwał go do wypełnienia załączonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających dane zawarte w oświadczeniu, wskazując jednocześnie, że w razie nie złożenia powyższych dokumentów decyzja zostanie wydana na podstawie udostępnionych wcześniej informacji.
W odpowiedzi na powyższe pismo matka skarżącego będąca jego pełnomocnikiem wskazała, że jego sytuacja majątkowa, stan rodzinny i majątkowy nie uległ zmianie od czasu złożenia pierwotnego wniosku. Podała, że skarżący nadal przebywa w ośrodku, podkreślając, że powrót do życia poza ośrodkiem jest bardzo trudnym procesem, a obawa, że potencjalne środki uzyskane przez skarżącego zostaną zajęte przez ZUS, spowoduje u syna nawrót [...]. Podała również, że nie jest w stanie spłacić należności syna, ponieważ z powodu swojego stanu zdrowia nie pracuje i ma na utrzymaniu troje dzieci – jedno w wieku szkolnym oraz dwoje studiujących.
Decyzją z dnia 19 grudnia 2025 r. numer 2618/2025 organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 11.699,57 zł (obejmującej składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wraz z odsetkami).
Organ opisał sytuację rodzinną i majątkową skarżącego, wskazując na okoliczności faktyczne jak w decyzji poprzednio wydanej, zaznaczając, że nie uległa ona zmianie od czasu złożenia wniosku o umorzenie zaległości. Przytoczył treść przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie, tj. art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia. Organ przywołał poszczególne okoliczności odnoszące się do przesłanki umorzenia związanej z całkowitą nieściągalnością, określonej w przepisach u.s.u.s i stwierdził, że w wyroku WSA z dnia 3 lipca 2025 r. w sprawie III SA/Wr 97/25 Sąd uznał stanowisko organu w tym zakresie za prawidłowe.
W zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, ZUS wskazał, że podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest sam fakt zaistnienia choroby, choćby nawet uniemożliwiającej świadome pokierowanie własnym postępowaniem (który to fakt został należycie udokumentowany i wykazany), a jedynie trudny stan majątkowy, będący efektem tej choroby, rozumiany jako sytuacja, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb, a przesłanka ta dotyczy choroby, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu, niezależnie od formy jego osiągnięcia.
Dalej zwrócono uwagę, że skarżący przebywa w ośrodku, a zatem jego egzystencja nie jest zagrożona. Wskazano, że przed podjęciem leczenia [...] skarżący pozostawał aktywny zawodowo, na co wskazują dokumenty znajdujące się w aktach sprawy (dopiero po tym, jak skarżący nie mógł kontynuować swojej działalności w N. i nie powiodły się próby znalezienia zatrudnienia w innych krajach w 2023 r, skarżący zdecydował się na kompleksowe leczenie [...]). Z powyższego zdaniem Zakładu wynika, że nie można stwierdzić, aby stan zdrowia uniemożliwiał mu pozyskiwanie dochodów pozwalających na regulowanie zadłużenia. Zaakcentowano, że skarżący nie legitymuje się również żadnym orzeczeniem potwierdzającym, iż stan zdrowia wyklucza go z rynku pracy. Wprawdzie nie jest ono wymagane w tym postępowaniu ale z pewnością daje w powyższym zakresie jednoznaczne potwierdzenie. Wyjaśnił organ procedurę uzyskania takiego orzeczenia, wskazując w szczególności na to, że podczas posiedzenia zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności dokonywana jest analiza dokumentacji medycznej oraz ocena, jak choroba wpływa na życie osoby chorej i możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia.
Dalej zauważono, że skarżący obecnie nie pracuje, ponieważ wyklucza to rodzaj leczenia ale na ten moment nie można stwierdzić, że po ukończeniu terapii nie wróci on na rynek pracy, tym bardziej, że pełnomocnik skarżącego podkreśla istnienie realnej szansy na wyjście z [...] przy zastosowanym sposobie leczenia, co daje pozytywną prognozę na powrót do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie. Wskazano, że w leczeniu [...] znaczenie ma nie tylko zachowanie abstynencji ale przede wszystkim zapoczątkowanie w osobie chorej zmiany oraz nauczenie jej utrzymania właściwego kierunku nawet w przypadku wystąpienia trudności. Zatem w ocenie ZUS podjęcie decyzji o umorzeniu należności z uwagi na stan zdrowia skarżącego byłoby przedwczesne.
Analizując przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, organ wskazał, że podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny sytuacji materialnej osoby zobowiązanej jest kwota określająca minimum socjalne, a w kontekście wskazanej przesłanki umorzenia oraz faktu, że skarżący przebywa w ośrodku [...] i nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem, brak jest podstaw do stwierdzenia zagrożenia ubóstwem.
Organ nadmienił następnie, że skoro wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, które wydłuża okres możliwości egzekwowania i obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności, umorzenie należności jako wyraz definitywnej rezygnacji z możliwości w tym zakresie, byłoby niezasadne. Wskazano na możliwość domagania się przez skarżącego rozłożenia należności na raty.
Dalej stwierdzono, że nie można uznać, iż problemy finansowe skarżącego nie pogłębiają się, gdyż aktualnie zadłużenie nie jest regulowane a sam fakt jego istnienia nie ma wpływu na poziom zaspokojenia potrzeb bytowych skarżącego. ZUS podkreślił młody wiek skarżącego i szansę powrotu na rynek pracy w związku z podjętym leczeniem.
Organ zwrócił także uwagę na treść art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym rodzice i dzieci powinni wspierać się wzajemnie., co powinno być całkowicie bezinteresowne i obejmuje również pomoc materialną. Zdaniem organu w opisanej sytuacji jest to tym bardziej uzasadnione, że, zgodnie z wyjaśnieniami pełnomocnika, dorosłe rodzeństwo skarżącego, które studiuje, pozostaje na utrzymaniu matki i brak jest informacji na temat możliwości płatniczych ojca skarżącego, z którym pracował on przed podjęciem lecenia w ośrodku. Nie można wobec tego oczekiwać od ZUS, by wniosek o umorzenie był rozpatrywany pod kątem wsparcia socjalnego, a to na dłużniku ciąży obowiązek poszukiwania sposobu poprawy swojej sytuacji finansowej.
Stwierdził również organ, że o istnieniu ważnego interesu po stronie dłużnika nie decyduje subiektywne jego przekonanie, lecz kryteria zobiektywizowane i zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, przy czym zasadą powinno być płacenie składek, a nie ich umarzanie, ponieważ w takich sytuacjach umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Sam fakt, że skarżący jest osobą [...], nie może powodować automatycznego umorzenia należności, zwłaszcza, że położenie skarżącego, choć trudne, rokuje poprawę i powrót do właściwego funkcjonowania w społeczeństwie. Nie jest również wystarczająca sama dolegliwość w zapłacie należności. Wskazano także na charakter uznaniowy decyzji o umorzeniu, co oznacza, że nawet w przypadku zaistnienia przesłanek w tym zakresie, organ może ale nie musi umorzyć zaległości.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję, matka skarżącego - będąca jego pełnomocnikiem -wniosła o umorzenie składek. Uzasadniając podniosła, że syn nie posiada żadnego majątku, z którego mógłby zaspokoić należności ZUS. Wskazała, że należące do niego auto sprzedała za kwotę 1.200 zł (przedkładając umowę kupna-sprzedaży pojazdu z dnia 17 października 2024 r.), a z pieniędzy ze sprzedaży pokryła zaległe płatności z tytułu ubezpieczenia pojazdu. Odnosząc się do dokumentów złożonych w postępowaniu przed organem rentowym, podkreśliła, że jej syn od ponad [...] lat jest leczony w związku z [...], w związku z czym obecnie przebywa w ośrodku stacjonarnym i po raz pierwszy istnieje realna szansa na jego wyleczenie z [...]. Matka skarżącego argumentowała, że powrót do życia poza ośrodkiem jest bardzo trudnym procesem, dlatego prosi o umorzenie synowi zaległych należności, tak by po wyjściu z ośrodka mógł rozpocząć normalne życie. Wyraziła obawę, że sytuacja, w której potencjalnie zarobione środki zostaną zajęte przez komornika na rzecz ZUS, spowoduje, że syn ponownie zachoruje na [...] i wróci do [...]. Sama zaś nie ma możliwości spłacić dług za syna, ponieważ z powodu stanu zdrowia nie pracuje, a na utrzymaniu ma obecnie troje dzieci – dwoje w wieku szkolnym i studiującego syna.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazać w pierwszej kolejności należy, że orzekanie w sprawie niniejszej odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., ponieważ niniejszy wyrok został poprzedzony prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 3 lipca 2025 r. wydanym w sprawie III SA/Wr 97/25, w którym Sąd zwrócił uwagę na konieczność ponownego, prawidłowego przeanalizowania przesłanek umorzenia zaległości składkowych.
Zgodnie z powołanym przepisem prawnym, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/OI 443/09 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827).
Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt: II GSK 240/06).
Podkreślić należy, że pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Zauważyć również należy, że w orzecznictwie jednolicie prezentowany jest pogląd wyrażony między innymi w wyroku NSA z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt: II FSK 1057/11, że sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 3 lipca 2025 r. wydanym w sprawie III SA/Wr 97/25, ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego.
Przechodząc natomiast do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że istotą zawartych w powołanych wyrokach tutejszego Sądu wskazań co do dalszego postępowania było dokonanie należytej oceny sytuacji zdrowotnej i materialnej strony w oparciu o dokumenty potwierdzające tę sytuację oraz biorąc pod uwagę zawarte w wyroku wskazania.
Przypomnieć zatem należy, że w poprzednio wydanym wyroku Sąd wskazał, że nieprawidłowe było sprowadzenie przez organ zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wyłącznie do kwestii posiadania orzeczenia o całkowitej i trwałej niezdolności do wykonywania pracy, akcentując, że przesłanki wymienione expressis verbis w rozporządzeniu mają jedynie charakter przykładowy i ocena tej przesłanki nie może być zawężona do obowiązku przedstawienia powyższego, w przeciwnym bowiem razie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Sąd nakazał zatem szersze zbadanie okoliczności związanych ze stanem zdrowia skarżącego i wpływu tego stanu na możliwość osiągania dochodu pozwalającego na spłatę należności.
W uzasadnieniu skarżonej obecnie decyzji organ, analizując przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, wskazał, że podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest sam fakt zaistnienia choroby, choćby nawet uniemożliwiającej świadome pokierowanie własnym postępowaniem, a jedynie trudny stan majątkowy, będący efektem tej choroby, a przesłanka ta dotyczy choroby, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu, niezależnie od formy jego osiągnięcia. Założenie to jest co do zasady słuszne, jednak ocena tej przesłanki w świetle dotyczącym okoliczności sprawy nadal nie jest prawidłowa. Organ podaje bowiem, że skarżący przed podjęciem leczenia w ośrodku [...] był aktywny zawodowo (do 2023 r.) i istnieje pozytywna prognoza co do jego powrotu na rynek pracy po zakończonym leczeniu, z czego następnie organ wyprowadza wniosek, iż nie można stwierdzić, aby stan zdrowia uniemożliwiał mu pozyskiwanie dochodów pozwalających na regulowanie zadłużenia. Jednocześnie organ ponownie stwierdził, że skarżący nie legitymuje się żadnym orzeczeniem potwierdzającym, iż stan zdrowia wyklucza go z rynku pracy. Podaje przy tym, że orzeczenie to nie jest wprawdzie wymagane ale z pewnością daje w powyższym zakresie jednoznaczne potwierdzenie.
W ocenie Sądu opieranie się na okoliczności, że skarżący był aktywny zawodowo w 2023 r., w sytuacji, w której organ orzeka w sprawie w październiku 2025 r., a jednocześnie matka skarżącego we wniosku opisuje jego trudności na tle [...] związane z zamknięciem prowadzonej działalności gospodarczej, której to działalności w rzeczywistości skarżący nie prowadził (czego organ nie kwestionuje), nie jest w tej mierze wystarczającym argumentem za uznaniem możliwości uzyskiwania przez skarżącego dochodów. Trzeba też wskazać, że organ zawęża stan zdrowotny skarżącego do występującego u niego [...] i wyciąga wniosek o pozytywnej prognozie w zakresie powrotu do aktywności zawodowej z samego faktu podjęcia przez niego leczenia tego [...]. Mianowicie, organ konkluduje, że na ten moment nie można stwierdzić, że po ukończeniu terapii skarżący nie wróci on na rynek pracy, tym bardziej, że pełnomocnik skarżącego podkreśla istnienie realnej szansy na wyjście z [...], co daje zdaniem organu pozytywną prognozę na jego powrót do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie. Organ nie zauważa jednak, że z materiału dowodowego wynika, iż skarżący cierpi także na [...] i [...]. Kwestii związanych z występowaniem tych schorzeń i ich wpływu na możliwość uzyskania dochodów organ w ogóle nie badał. Ponadto organ ponownie zasadniczo opiera swoją argumentację na braku posiadania przez skarżącego orzeczenia o całkowitej i trwałej niezdolności do wykonywania pracy, co zakwestionował Sąd w wiążącym organ wyroku z dnia 3 lipca 2025 r.
Dalej trzeba zaznaczyć, że, jak stwierdził Sąd w wyroku wydanym w sprawie III SA/Wr 97/25, rozpatrzenie sprawy wymagało, między innymi, wyłożenia i analizy przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia pod kątem skutków, jakie może dla skarżącego pociągnąć za sobą obowiązek spłaty stale rosnącego zobowiązania wobec ZUS (odsetki), w przypadku kiedy zakończy on leczenie [...] z powodzeniem i w początek swojego "nowego" życia wejdzie z długami publicznoprawnymi w znacznej wysokości, nie posiadając przy tym żadnego majątku, ani możliwości wsparcia finansowego ze strony rodziny.
W tej mierze organ nie dość, że nie przeanalizował zaakcentowanych przez Sąd kwestii, ale również zawarł w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji stwierdzenia, które pozostają w sprzeczności z wiążącą go oceną prawną. Organ skonstatował bowiem wprost, że nie można uznać, iż problemy finansowe skarżącego nie pogłębiają się, gdyż aktualnie zadłużenie nie jest regulowane, a sam fakt jego istnienia nie ma wpływu na poziom zaspokojenia potrzeb bytowych skarżącego. Organ nie dostrzega zatem zupełnie, że zobowiązanie skarżącego w czasie, gdy przebywa on w ośrodku, nie jest zobowiązaniem w stałej wysokości, lecz jego wysokość narasta o naliczane z każdym dniem odsetki. Trzeba przy tym zauważyć, że odsetki od zaległych składek ZUS są wyższe niż odsetki ustawowe za opóźnienie. Odsetki od składek ZUS nalicza się bowiem na zasadach i w wysokości jak dla odsetek podatkowych (określonych w Ordynacji podatkowej). Kwestię stale rosnącego zobowiązania skarżącego podkreślał Sąd w wydanym uprzednio wyroku i nakazał organowi zbadanie – w ramach analizy przesłanek umorzenia – skutków istnienia obowiązku spłaty tak narastającego zadłużenia w sytuacji pozytywnego zakończenia leczenia [...] przez skarżącego. Nie może zatem organ - bezpośrednio czy pośrednio – negować okoliczności, iż zobowiązanie to stale się zwiększa, a tym samym stwierdzać, że problemy finansowe skarżącego rzekomo się nie pogłębiają. Trzeba przy tym podkreślić, że, jak wskazywał pełnomocnik (matka) skarżącego, skarżący ma przebywać w ośrodku przez okres co najmniej [...] lat (od 2024 r.), co oznacza, że w tym czasie – bez własnej winy - nie może regulować on zobowiązania wobec ZUS, gdyż w tym czasie nie ma możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów. Nie zauważa również organ, że konsekwencją powyższej sytuacji jest to, że narastające od zaległości odsetki za okres pobytu w ośrodku [...], stanowią zobowiązanie, które powstaje dlatego, iż skarżący, z przyczyn całkowicie obiektywnych, nie może regulować zobowiązania głównego.
Podobnie organ de facto zanegował stwierdzenie Sądu odnośnie braku posiadania przez skarżącego możliwości wsparcia finansowego ze strony rodziny. W tym zakresie organ powołał się na treść art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wywodząc, że zgodnie z treścią tego przepisu rodzice winni wesprzeć materialnie skarżącego, zwłaszcza, że matka utrzymuje studiujące rodzeństwo skarżącego, które studiuje, i brak jest informacji na temat możliwości płatniczych ojca skarżącego. Pomijając już to, że powyższe stwierdzenie stanowi niedopuszczalną polemikę z wiążącym organ stanowiskiem Sądu, wskazać należy, że skarżący ma [...] lat i trudno byłoby wywieść obowiązek matki w zakresie jego utrzymania, czy wsparcia finansowego, tak jak to ma miejsce w przypadku rodzeństwa uczącego się, nie mówiąc już o tym, że zapewne to rodzina skarżącego, sama borykająca się z problemami finansowymi (jak wskazuje matka skarżącego) łoży na jego leczenie w ośrodku [...].
Zatem organ nadal nie zbadał – w ramach analizy przesłanek umorzenia z § 3 ust. 1 rozporządzenia – skutków istnienia obowiązku spłaty narastającego zadłużenia w sytuacji pozytywnego zakończenia leczenia [...] przez skarżącego i mimo przywołanych wyżej, wiążących stwierdzeń Sądu, nie wziął pod uwagę, że nie posiada on przy tym żadnego majątku, ani możliwości wsparcia finansowego ze strony rodziny.
Należy również zwrócić uwagę, że w wyroku tutejszego Sądu z dnia 3 lipca 2025 r. stwierdzono, iż przy wydawaniu poprzedniej decyzji ZUS zabrakło rozważenia skutków społecznych sytuacji, w której osoba po wieloletnim leczeniu w ośrodku [...], wraca do funkcjonowania w społeczeństwie i w składnikach swojego majątku ma wyłącznie znacznej wysokości obciążenia finansowe. Sąd w wyroku tym wskazał, że w takim przypadku wysoce prawdopodobny jest powrót do [...], zaś osoby aktywnie [...] stanowią obciążenie dla m.in. dla systemu ochrony zdrowia. Dodatkowo zaznaczono, że wykluczenie społeczne skutkować może problemami ze znalezieniem pracy, co w dalszej kolejności sprawia, iż często popadają w kryzys bezdomności oraz popełniają przestępstwa celem zdobycia pieniędzy na zaspokojenie [...]. Sąd wyraził wówczas ocenę, że organ, wydając poprzednią decyzję w sprawie, w ogóle nie rozważył, czy w stanie faktycznym sprawy mogło dojść do zbiegu interesu publicznego z interesem prywatnym, biorąc pod uwagę powyższe kwestie.
Zdaniem Sądu zaskarżona obecnie decyzja w dalszym ciągu nie zawiera analizy w powyższym przedmiocie, mimo nakazania jej przeprowadzenia w prawomocnym wyroku.
Sąd co do zasady zgadza się z ogólnym stwierdzeniem organu, że w leczeniu [...] znaczenie ma nie tylko zachowanie abstynencji ale również zapoczątkowanie w osobie chorej zmiany oraz nauczenie jej utrzymania właściwego kierunku nawet w przypadku wystąpienia trudności, co organ odnosi najwyraźniej do trudności w spłacie przedmiotowego zadłużenia (trzeba przy tym podkreślić jego stale rosnący charakter przez [...] lata pobytu w ośrodku). W wiążącym organ wyroku Sąd nakazał jednak organowi - w ramach analizy interesu społecznego przemawiającego za umorzeniem zaległości - zbadanie skutków społecznych sytuacji, w której skarżący po wieloletnim leczeniu w ośrodku [...], wraca do funkcjonowania w społeczeństwie i w składnikach swojego majątku ma wyłącznie znacznej wysokości obciążenia finansowe oraz związane z tym ryzyko powrotu do [...], co wiązałoby się z daleko idącymi skutkami dla całego społeczeństwa, szczegółowo opisanymi powyżej.. Nie jest zatem wystarczające w tej mierze wyrażenie optymistycznej prognozy co do powrotu skarżącego do "normalnego" życia i aktywności zawodowej. Tym bardziej nie wyczerpują omawianej kwestii ogólnikowe stwierdzenia organu o tym, iż o istnieniu ważnego interesu po stronie dłużnika nie decyduje subiektywne jego przekonanie, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, z powołaniem się na zasadę opłacania składek i wyjątkowy charakter instytucji ich umorzenia. Nie jest również tak, że sam fakt, że skarżący, będący osobą [...], miałby wywodzić z tego faktu konieczność automatycznego umorzenia należności, jak stwierdza organ.
Wobec powyższego, Sąd doszedł do przekonania, że organ w ramach oceny przesłanek umorzenia należności nadal nie wziął pod uwagę okoliczności, na które zwracał uwagę Sąd w poprzednio wydanym wyroku, a tym samym nie zastosował się do wiążących wskazań i nie uwzględnił wyrażonej przez Sąd oceny prawnej, sprzecznie z nakazem wynikającym z art. 153 p.p.s.a. Zatem zaskarżona decyzja powiela wytknięte już wcześniej naruszenia prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, jak również wskazane w poprzednim wyroku naruszenia natury procesowej (art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a.).
Powyższe uzasadniało wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku.
Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.