W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił nieistnienie obowiązku z powodu zapłaty należności. Wskazał na wykonanie w całości układu ratalnego, zarzucając organowi, że żądanie w grudniu 2022 r. składki za czerwiec 2015 r. było bezprawne z uwagi na jej przedawnienie oraz podkreślił, że § 7 umowy o układ ratalny nie przewiduje jej rozwiązania w przypadku zaległości powstałych przed dniem podpisania umowy.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 listopada 2025 r. DIAS utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Na wstępie uzasadnienia podkreślił, że postępowania egzekucyjne zostały wszczęte wobec skarżącego przed 30 lipca 2020 r., a zatem zastosowanie będą miały przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Wskazał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka nieistnienia obowiązku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. zobowiązująca organ do umorzenia postępowania.
DIAS zauważył, że organ egzekucyjny w ponownie przeprowadzonym postępowaniu wskazał, że składka za czerwiec 2015 r. nie uległa przedawnieniu z uwagi na podejmowane działania w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, które zawieszały bieg terminu przedawnienia ([...] z 20 stycznia 2016 r.). Ponadto, składka ta była ujęta w układzie ratalnym jako rata 58 i 59. Zgodnie z harmonogramem układu ratalnego rata 58 z terminem płatności na 15 listopada 2022 r. dotyczy składek za 05.2015-06.2015, natomiast rata 59 z terminem płatności na grudzień 2015 dotyczy składek za 06.2015-07.2015. Z kolei, składka za 12.2017 z terminem płatności na 10 stycznia 2018 r. nie została uregulowana w terminie i nie została ujęta w zawartym 2 lutego 2018 r. układzie ratalnym wskutek niedopatrzenia. Dyrektor Zakładu działając na podstawie § 7, § 21, § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1771, dalej: rozporządzenie) zapłaconą przez skarżącego ratę 57 (dotyczącą składek za okres 03.2015-05.2015) rozliczył na zaległą i nieprzedawnioną składkę za 12.2017 (nieobjętą układem ratalnym), co spowodowało, iż kolejne wpłaty nie były już księgowane zgodnie z układem ratalnym.
Następnie, Dyrektor ZUS pismem z 8 grudnia 2022 r. wezwał skarżącego do zapłaty pozostałych zaległości za 12/2017 (33,16 zł) oraz za 06/2015 (287,79 zł i 185,00 zł). Pomimo opłacenia tej kwoty, wierzyciel stwierdził niedoliczenie przez skarżącego odsetek, co skutkowało brakiem pełnej zapłaty w terminie i zakończeniem układu ratalnego, czego dalszą konsekwencją było rozliczanie opłacanych przez skarżącego rat na odsetki w pełnej wysokości. Zaległości wynikające z tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] stanowiły konsekwencję rozliczania wpłat skarżącego, jako nieterminowych, realizowanych już poza układem ratalnym.
W skardze do Sądu skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez:
- niewydanie decyzji o rozwiązaniu umowy nr [...] z dnia 2 lutego 2018 r. o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek przez Dyrektora ZUS, wskazującej przyczyny tego zerwania, co doprowadziło do pozbawienia go możliwości dochodzenia praw;
- bezpodstawne podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego i wystawienie tytułów wykonawczych na nieistniejące zadłużenia, wobec niezaistnienia - w myśl § 7 ust. 1 pkt 1- 3 umowy ratalnej - przesłanek upoważniających organ egzekucyjny do rozwiązania umowy ratalnej;
2. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez:
- zaniechanie przez organ egzekucyjny pełnego i rzetelnego przedstawienia stanu faktycznego sprawy, dotyczącego zerwania układu ratalnego, z uwzględnieniem naruszenia jego warunków, co doprowadziło do zastosowania środków przymusu;
- niepoinformowanie dłużnika o rozliczeniu dokonanej wpłaty z 5 stycznia 2018 r. w wysokości 1.000 zł na najwcześniejsze należności z tytułu składek, tj. sprzed dnia złożenia wniosku, co wywołało skutek nieopłacenia składki za grudzień 2017 r.;
- podpisanie umowy ratalnej przez Dyrektora ZUS, mimo posiadania przez dłużnika zaległości na dzień jej podpisania, tj. 2 lutego 2018 r.;
3. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a - poprzez nieuwzględnienie okoliczności faktycznych zaistniałych w sprawie, skutkujących nieistnieniem obowiązku spłat należności z tytułu składek za okres od marca 2017 r. do listopada 2017 r.;
4. przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, w szczególności: zasady zaufania do działań organów administracji publicznych oraz zasady słuszności i sprawiedliwości społecznej (art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a.) w związku z naruszeniem art. 59 ust. 1 pkt 2 poprzez ich niezastosowanie i wyciągnięcie wobec skarżącego negatywnych (szkodzących) konsekwencji przez Dyrektora Zakładu, na skutek błędów zawartej umowy ratalnej, tj.:
- pominięcie okoliczności nieujęcia przez Dyrektora Zakładu w umowie ratalnej wszystkich należności z tytułu składek, istniejących na dzień złożenia wniosku o ulgę, co przeczy idei i celowi udzielanej skarżącemu pomocy w ich spłacie;
- rozliczenie dokonanej wpłaty 1.000 zł z 5 stycznia 2018 r. nie na należne składki za grudzień 2017 r., a taki był zamiar i cel skarżącego przed zawarciem umowy, lecz na należne składki istniejące sprzed dnia złożenia wniosku (12 grudnia 2017 r.) bez jakiejkolwiek informacji - wbrew obowiązującym przepisom;
- zawarcie przez Dyrektora Zakładu umowy nr [...] z dnia 2 lutego 2018 r. o układzie ratalnym, w stanie faktycznym posiadania zaległości w należnych składkach za grudzień 2017 r.;
- złamanie zasady słuszności i sprawiedliwości społecznej przez Dyrektora Zakładu i DIAS wyrażającej się w prawnej dopuszczalności podjętych działań w przypadku błędów w podejmowaniu decyzji o rozłożeniu na raty, co zobowiązuje organ egzekucyjny do sprawiedliwego i społecznego uzasadnienia swoich działań.
Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowienia Dyrektora ZUS z dnia 16 września 2025 r. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, iż niniejszą sprawę rozpoznano w trybie postępowania uproszczonego na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W rozpatrywanej sprawie nie występują zarzucane w skardze wady i uchybienia. Sąd podziela argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, które zostało oparte na prawidłowo ustalonych faktycznych i prawnych przesłankach. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie DIAS, którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy umorzenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wobec skarżącego przed 30 lipca 2020 r., a zatem zastosowanie miały przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., co wynika z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (DZ. U. z 2019 r., poz. 2070).
Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały uregulowane w sposób enumeratywny w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Stosownie do treści omawianego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki
egzekucyjne (§ 2).
W świetle przedstawionych powyżej uregulowań prawnych odnoszonych do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, za uzasadnione należało uznać stanowisko organów, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a.
Wynikający z tytułów wykonawczych obowiązek, wbrew zarzutom skarżącego, nie wygasł wskutek zapłaty. Wskazać należy, że w dniu zawarcia umowy o rozłożeniu zaległości na raty (2 lutego 2018 r. ) istniała wymagalna składka za grudzień 2017 r., której termin płatności przypadał na 10 stycznia 2018 r. Błędnie nie została ona ujęta w harmonogramie układu. Termin płatności raty 57 w kwocie 1.357 zł przypadał na dzień 17 października 2022 r. W konsekwencji, skoro składka za grudzień 2017 r. była najstarszą należnością wymagalną, bowiem nie była objęta układem ratalnym, a termin jej płatności upłynął 10 stycznia 2018 r., to tym samym rozliczenie dokonanej przez skarżącego wpłaty na poczet 57 raty na zaległą składkę za grudzień 2017 r. (dla której upłynął już termin płatności) było zgodne z § 7, § 21 i § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wynikało z mocy prawa i organ nie miał obowiązku informowania skarżącego o takim rozliczeniu wpłaty.
Składka za czerwiec 2015 r. była ujęta w układzie ratalnym pod pozycjami 58 i 59 z terminami płatności na 15 listopada 2022 r. i 15 grudnia 2022 r. Należność ta nie uległa przedawnieniu, bowiem – jak wskazał organ egzekucyjny – w dniu 28 stycznia 2016 r. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, co zawiesiło bieg terminu przedawnienia. Następnie zawarcie układu ratalnego w dniu 2 lutego 2018 r. również spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia, co wynika też z § 6 zawartej umowy.
Podkreślić przy tym trzeba, że organ egzekucyjny wezwał skarżącego pismem z 8 grudnia 2022 r. do zapłaty pozostałych zaległości: za grudzień 2017 r. (33,16 zł) i za czerwiec 2015 r. (287,79 zł wraz z odsetkami w kwocie 185 zł), w sumie 505,95 zł. Wyjaśnił przy tym szczegółowo, że do podanej kwoty skarżący powinien doliczyć dalsze odsetki do dnia wpłaty włącznie. Podał, że odsetki za zwłokę można wyliczyć za pomocą kalkulatora odsetkowego. Pouczył jednocześnie skarżącego, że jeżeli nie zapłaci zaległości we wskazanym terminie, to dojdzie do rozwiązania umowy o rozłożeniu zadłużenia na raty, a w konsekwencji do wznowienia postępowania egzekucyjnego. Skarżący dokonał wpłaty kwoty wskazanej w piśmie, jednak bez doliczonych odsetek, co skutkowało zakończeniem układu ratalnego i rozliczeniem opłaconych przez skarżącego rat na odsetki w pełnej wysokości i podjęciem postępowania egzekucyjnego.
Wskazać przy tym należy, że wbrew twierdzeniom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia art. 29 ust. 1 i ust. 3 u.s.u.s., bowiem z przepisów tych nie wynika obowiązek wydania decyzji o rozwiązaniu układu ratalnego. Podkreślić też trzeba, że § 7 ust. 1 pkt 1 umowy, na który powołuje się skarżący, wprost wskazuje, że rozwiązanie umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek następuje w przypadku, gdy dłużnik nie opłacił rat wynikających z harmonogramu lub opłacił raty po terminie lub w częściowej wysokości. Składka za czerwiec 2015 r. była natomiast ujęta w harmonogramie płatności.
Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu egzekucyjnego odpowiada prawu. Organy dostatecznie wyjaśniły przyczyny odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny odniósł się również do przesłanek umorzenia postępowania wymienionych w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., na które skarżący nie powoływał się. W toku postępowania nie doszło do naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., art. 7, art. 8, art. 11, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.
Sąd biorąc powyższe pod uwagę stwierdził, że w niniejszej sprawie zarzuty skargi okazały się niezasadne, zatem brak było podstaw do jej uwzględnienia. Z tych względów oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.