Konkludując, organ stwierdził, że brak jest przesłanek do umorzenia zaległości a sytuacja materialna skarżącego nie ma charakteru trwałego i w przyszłości prowadzona działalność gospodarcza, przy odpowiednim zaangażowaniu, może przynieść dochody. Dlatego powołując się na względy społeczne (realizacja zobowiązań publicznoprawnych, zasada równego traktowania ubezpieczonych), organ nie znalazł podstaw do umorzenia należności.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wyraził niezadowolenie z powyższego rozstrzygnięcia ZUS. Zaznaczył, że organ jako strona w postępowaniu dotyczącym przyznania zasiłku rehabilitacyjnego powinien mieć pełny wgląd do akt sprawy, w tym decyzje biegłych, które zostały pominięte, co stanowi poważne naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. W kontekście oceny sytuacji materialnej rodziny, skarżący podniósł, że ZUS powinien wziąć pod uwagę, że matka skarżącego, która zapewnia mu środki na życie oraz kontynuuje leczenie sana znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej. Natomiast dalsze domaganie się przez Zakład zwrotu pozostałej kwoty z emerytury matki skarżącego – jego zdaniem – może skutkować pozbawieniem jej możliwości zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych oraz dalszego leczenia, co może narazić zarówno ją, jak i skarżącego na poważne trudności życiowe i zdrowotne.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a–c), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę wniesioną w przedmiotowej sprawie, w pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa ta była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 11 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 64/24 uchylił decyzje obu instancji.
Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne wydanej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.
W orzecznictwie podkreśla się, że działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.
Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wcześniej wydanego wyroku
Dokonując zatem kontroli decyzji wydanej w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, zadaniem Sądu jest weryfikacja, czy organ w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o sygn. akt III SA/Wr 64/24, poprzednio wydanego w tej sprawie.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca stronie skarżącej umorzenia odsetek od nieopłaconych składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek za miesiące maj-czerwiec 2023 r.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji ZUS, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało wydane z naruszeniem ww. kryteriów, ani nie narusza prawa w inny sposób.
Wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na podstawie przedstawionych przez organ akt administracyjnych. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por.: wyrok NSA z 12.03.2024 r., III OSK 4835/21, CBOSA).
W postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu składek sądy administracyjne posiadają kompetycję do oceny upływu ich terminu przedawnienia, a rozważania organu, dot. stwierdzenie wymagalności kwestionowanych należności nie budzą wątpliwości Sądu.
Przechodząc do rozpoznania sprawy, należy wskazać, że jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl ust. 3 art. 28 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W przedmiotowej sprawie zastosowanie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.
Wskazać należy, że powyższe wyliczenie przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 Rozporządzenia. jest wyliczeniem przykładowym i podstawą umorzenia zadłużenia w oparciu o ten przepis mogą być również inne okoliczności, które będą stanowiły podstawę do uznania, że dłużnik ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został wyraźnie określony i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, ewentualnie czy zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7, art. 11 k.p.a.).
Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Powyżej wymienione przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a. nie mogą być jednak rozumiane jako regulacje zwalniające stronę z obowiązku wykazywania inicjatywy dowodowej w tym zakresie (wyrok NSA z 8 sierpnia 2018 r. sygn. I GSK 1830/18). To bowiem strona występująca o umorzenie swoich zaległości składkowych jest w posiadaniu najpełniejszych i najdokładniejszych informacji o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej, tak więc wywodząc w oparciu o te okoliczności fakt spełnienia przez siebie przesłanek zwolnienia winna je przedstawić organowi. Sam Zakład, z przyczyn obiektywnych, a więc bez udziału strony, bez jakiejkolwiek pomocy z jej strony, nie jest w stanie pozyskać wszystkich tych danych we własnym zakresie. Zatem innymi słowy każda osoba występująca o przyznanie jej ulgi, chociażby w zakresie umorzenia zaległości publicznoprawnych, musi nie tylko współpracować z właściwym w sprawie organem, celem wyjaśnienia istotnych z tego punktu widzenia okoliczności, a zwłaszcza tych, odnośnie których tylko ona posiada stosowną wiedzę, ale również wykazać się w tym zakresie inicjatywą, jeżeli chodzi o udowodnienie twierdzeń, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne..
W postępowaniu o udzieleniu ulgi w spłacie zobowiązania z tytułu składek modyfikacji podlega zatem reguła dowodzenia. Jakkolwiek bowiem to na organie ciąży obowiązek dokonania wszystkich niezbędnych ustaleń stanu faktycznego i dokonania ich oceny (inaczej naraziłby się na zarzut dowolności), to jednak oferentem znakomitej części dowodów jest strona, w interesie której leży pozytywne rozstrzygnięcie o wniosku. To ona bowiem posiada wiedzę na temat swojej sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej, majątku, dochodach, źródłach utrzymania, wydatkach, jest też w dyspozycji dowodów (zasadniczo dokumentów) na tę okoliczność. Winna ona zatem współpracować z organem, szczególnie gdy ten adresuje do niej określone wezwania. Zaniechania strony, ale też niepełność przedstawionych danych lub też ich wadliwość (niezgodność z rzeczywistym stanem rzeczy) obciąża w takim wypadku każdorazowo osobę wnioskującą o ulgę. Zatem w tym postępowaniu ograniczeniu podlega także zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.).
W realiach sprawy wobec złożenia wniosku przez skarżącego w celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędnym było zbadanie sytuacji finansowej, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.
W ocenie Sądu, ZUS dokonał prawidłowej analizy okoliczności sprawy pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. W sprawie nie budzi wątpliwości, że nie zaistniała żadna z podstaw całkowitej nieściągalności należności skarżącego z tytułu składek. Sąd przedstawioną przez organ argumentację w pełni podziela i akceptuje. Za uzasadnione i pozostające w granicach uznania administracyjnego uznaje stanowisko Zakładu, że sytuacja życiowa skarżącego nie daje podstaw do stwierdzenia, że zaległości nie mają szansy na zaspokojenie w przyszłości.
Prawidłowo również organ ocenił sytuację skarżącego powołując się na przesłanki opisane w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Podkreślić należy, że w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia, będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek, to oznacza to, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim, jako wnioskodawcy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 980/18, CBOSA). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należnoś
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wynika, że w momencie wydania zaskarżonej decyzji skarżący był w wieku [...] lat. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej wynika, że skarżący nie pracuje zarobkowo, nie posiada dochodów z innych źródeł, w tym z prac dorywczych oraz nie pobiera świadczeń emerytalnych bądź rentowych. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z przewlekle chorą matką, której dochody z tytułu otrzymywanego świadczenia emerytalnego w kwocie 2.436,50 zł netto oraz 52,91 euro brutto od [...] instytucji ubezpieczeniowej, stanowią jedyny dochód tego gospodarstwa. Wykazane wydatki wynoszą zaś 1.905,17 zł, w tym 1.000 zł z tytułu kosztów leczenia, 366 zł z tytułu opłat oraz 539,17 zł za opłaty eksploatacyjne. Zakład ustalił także, że pomimo twierdzeń skarżącego posiadane do 31 grudnia 2024 r. orzeczenie o niezdolności do pracy w stopniu lekkim wskazywało na możliwość wykonywania przez skarżącego pracy lekkiej, przy konieczności zaopatrzenia w przedmioty [...] i pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie oraz, że skarżący zdecydował się na zawieszenie, a nie dokonał jej całkowitego wykreślenia. Skarżący nie wykazał także, aby korzystał z jakiejkolwiek formy pomocy społecznej.
W sytuacji skarżącego nie znalazła zastosowania norma prawna wyrażona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, gdyż z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wykazał, że nadzwyczajne zdarzenie – jakim jest popadnięcie w problemy zdrowotne – prowadziło do pozbawienia możliwości prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Zadłużenie natomiast powstało w związku z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą i brakiem uiszczenia przez niego w ustawowym terminie składek, do których był zobowiązany. Innymi słowy zadłużenie skarżącego powstało na skutek niewywiązywania się przez niego z ustawowego obowiązku. Podkreślenia Sądu wymaga, że skarżący podejmując działalność winien liczyć się z okolicznością, że prowadzenie działalności gospodarczej cechuje ryzyko, które bierze na siebie jako przedsiębiorca. Słusznie organ zauważył również, że skarżący, po popadnięci w problemy zdrowotne nie zlikwidował, a zawiesił prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą.
Podobnie należało odnieść się do przesłanki wyrażonej w § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia, tj. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W odniesieniu do tej przesłanki ZUS trafnie zauważył, że w toku postępowania skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego wykluczenie z rynku pracy. Skarżący nie przedłożył również żadnych dokumentów potwierdzających konieczność sprawowania przez niego opieki nad innymi członkami rodziny. Znajdujące się w aktach – już nieaktualne na dzień wydania decyzji – orzeczenie z 4 grudnia 2023 r. o lekkim stopniu niepełnosprawności skarżącego z terminem do 31 grudnia 2024 r. zawiera wskazania do pracy lekkiej przy konieczności zaopatrzenia w przedmioty [...], środki pomocnicze oraz techniczne, ułatwiające funkcjonowanie w miejscu pracy. Za prawidłowe należy zatem uznać twierdzenie organu, że posiadany materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, że z uwagi na stan zdrowia swój, bądź emerytowanej matki, na której utrzymaniu pozostaje, daje podstawę do stwierdzenia, iż został pozbawiony możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na opłacenie należności. W związku z powyższym należy uznać, za organem, że nie zachodzą okoliczności wykazane w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.
Odnosząc się natomiast do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wskazać należy, że w świetle tego przepisu, istotne jest dokonanie oceny, czy spłacenie należności pociągnęłoby dla skarżącego zbyt ciężkie skutki, gdyż pozbawiłoby go oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jak wskazał NSA w wyroku z 21 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 1196/12, do takiej oceny niezbędna jest szczegółowa analiza sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny (dochodów i wydatków), stanu zdrowia i wieku w kontekście możliwości podjęcia zatrudnienia i uzyskiwania z tego tytułu dochodów, a następnie wyciągnięcie wniosków, czy spłacenie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie pozbawiłoby zobowiązanego oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Również w uzasadnieniu wyroku z 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09 NSA podkreślił, że zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest (...) zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, mając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Niemniej jednak – aby dokonać takiej analizy – stan faktyczny sprawy musi zostać przedstawiony przez osobę wnioskującą o umorzenie składek w sposób jasny, wyczerpujący i spójny. Podkreślić trzeba, że postępowanie przed ZUS jest postępowaniem wnioskowym i to na osobie wnioskującej o umorzenie składek – co do zasady – spoczywa obowiązek rzetelnego i czytelnego przedstawienia swojej sytuacji życiowej i materialnej, popartej materiałem źródłowym. Dopiero tak przedstawiony stan faktyczny, odzwierciedlający rzeczywistą sytuację majątkową i życiową wnioskującego o umorzenie składek, pozwoli organowi na dokonanie jego prawidłowej oceny, w kontekście przesłanek wynikających z ustawy i rozporządzenia.
W sprawie, podane przez skarżącego wydatki na opłaty, opłaty eksploatacyjne, koszty leczenia w łącznej wysokości 1.905,17 zł. Kwota wydatków nie zawiera kosztów wyżywienia, zakupu odzieży, środków czystości i higieny itp. Tylko natomiast wykazanie przez skarżącego rzeczywistej, czytelnej i spójnej sytuacji finansowej, w której skarżący pozostaje - czyli przy ujawnieniu przez niego przede wszystkim strony dochodowej - pozwoliłoby organowi, przy rozważaniu zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia – na dokonanie analizy tych okoliczności. Zauważyć przy tym należy, że skarżący jest osobą znajdującą się w wieku aktywności zawodowej, nie przedstawił przy tym dokumentów, z których wynikałoby, że jego stan zdrowia nie pozwala na wykonywanie pracy, bowiem jak już wcześniej wskazano znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z 4 grudnia 2023 r., które utraciło ważność z dniem 31 grudnia 2024 r. zawierało wskazania do pracy lekkiej, a do akt nie przedstawiono żadnych dokumentów stwierdzających całkowite i trwałe wykluczenie z rynku pracy. Natomiast działalność gospodarcza skarżącego nie została zlikwidowana, a jedynie zawieszona. W związku z tym przy odpowiednim zaangażowaniu i woli podjęcia działań jest w stanie osiągać dochody.
Należy dodać, że ZUS wziął pod uwagę fakt, że strona podała, że nie korzysta z żadnych form pomocy skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku, nie tylko stałych, ale również okresowych i celowych (np. na zakup opału czy posiłków lub żywności).
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, zasadnie organ stwierdził, że przedstawiona przez skarżącego w toku postępowania argumentacja nie wypełnia przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem istnieje możliwość wyegzekwowania należności choćby w części, a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie do sytuacji krytycznych, których zaistnienia strona skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała, to negatywne rozstrzygnięcie zapadłe w tym przedmiocie nie może być uważane za dowolne. W konsekwencji prawidłowo ZUS odmówił umorzenia należności.
Dokonując analizy zarówno akt sprawy, jak i samej zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się także naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. W szczególności podniesionych w zarzutach skargi art. 107 § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 7a k.p.a., albowiem w toku postępowania wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonały całościowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
Reasumując, Sąd orzekający w sprawie stwierdza, że Zakład rozpatrzył całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego i ocenił go w kontekście przesłanek umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wydając rozstrzygnięcie organ działał na podstawie przepisów prawa, prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów państwa i podjął wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ orzekający wziął pod uwagę wszystkie zgromadzone w toku postępowania dowody oraz odniósł je do podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia formułując wnioski mieszczące się w granicach uznania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.