Wyrok WSA z dnia 13 listopada 2025, sygn. III SA/Wr 249/25

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. DIAS podniósł, że przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu regulują kwestię przechowywania i likwidacji ruchomości, do których wykonania naczelnik urzędu skarbowego jest właściwy. W istocie, przepisy działu II oddziału 6 u.p.e.a dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa, jeśli podlegają likwidacji na podstawie przepisów prawa karnego (§ 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia). Wykonanie postanowień o zabezpieczeniu przepadku wydanych w procesie karnym powszechnym oraz w procesie karnym skarbowym odbywa się właśnie w trybie przepisów u.p.e.a. (art. 27a § 2 k.k.w.) i organem wykonawczym jest tutaj naczelnik urzędu skarbowego.

W odniesieniu do zarzutu niewskazania, jaki konkretnie organ jest właściwy do załatwienia sprawy, DIAS zauważył, że cywilna procedura egzekucyjna podlega właściwości sądów rejonowych i działających przy tych sądach komorników, co organ pierwszej instancji wskazał jednoznacznie na str. 3 zaskarżonego postanowienia. Ponadto zgodnie z art. 844 § 1 k.p.c. egzekucja z ruchomości należy do komornika tego sądu, w którego okręgu znajdują się ruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Prezes SR zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 66 § 3 k.p.a. poprzez jego:

- błędną wykładnię i uznanie, że wskazany przepis odnosi się także do możliwości zwrotu podania z tego powodu, że w sprawie właściwy jest komornik sądowy, podczas gdy z jego treści wynika jednoznacznie, że ma on zastosowanie w sytuacji gdy w sprawie właściwy jest sąd powszechny;

- niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że polecenie egzekucyjne - postanowienie Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 9 lipca 2024 r. powinno zostać skierowane do właściwego komornika sądowego, podczas gdy w sprawie właściwy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Legnicy, jako organ likwidacyjny;

2) art. 232 § 1 k.p.k. w zw. z § 3 pkt 2 lit. a i § 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Legnicy nie jest organem właściwym do dokonania sprzedaży dowodu rzeczowego, podczas gdy wskazany organ administracji jest organem właściwym do przeprowadzenia wyżej wskazanego postępowania, a to w związku z przytoczonymi przepisami rozporządzenia i przyznaniem temu organowi statusu organu likwidacyjnego.

Mając powyższe na względzie Prezes SR wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podkreślił, że istotą rozporządzenia jest m.in. rozciągnięcie stosowania przepisów działu II rozdziału 6 u.p.e.a. w zakresie przechowywania, oszacowania i sprzedaży zajętych ruchomości na określone ruchomości, gdy Skarb Państwa na podstawie szczególnych przepisów jest upoważniony do sprzedaży cudzej ruchomości (art. 174 u.p.e.a.). Tym szczególnym przepisem, upoważniającym Skarb Państwa do sprzedaży cudzej ruchomości jest art. 232 § 1 k.p.k. Dzięki realizacji wskazanej delegacji ustawowej określone przepisy u.p.e.a. należy stosować także do przypadków, które w u.p.e.a. nie są uregulowane. Taki jest jej sens i istota wynikające właśnie z przytoczonego przepisu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja czy postanowienie narusza przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - Sąd uchyla decyzję lub postanowienie (art.145 § 1 p.p.s.a.).

W sprawie istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie NUS dokonał zwrotu podania Prezesa SR na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. uznając, że nie jest organem właściwym do likwidacji (sprzedaży) przekazanych w trybie art. 232 § 1 k.p.k. dowodów rzeczowych. W istocie koniecznym było zatem ustalenie, czy NUS jest organem egzekucyjnym dokonującym sprzedaży przedmiotów ulegających szybkiemu zepsuciu lub takich, których przechowywanie związane jest z niewspółmiernymi kosztami, jeżeli właściwy sąd zarządził na podstawie art. 232 k.p.k. ich sprzedaż. Zgodnie bowiem z art. 66 § 3 k.p.a., jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu.

W sprawie Sąd Rejonowy w Legnicy II Wydział Karny postanowieniem z dnia

9 lipca 2024 r. (sygn. akt II K 1848/22) zarządził sprzedaż dowodu rzeczowego w postaci samochodu wymienionego w Wykazie dowodów rzeczowych i śladów kryminalistycznych. Sąd powołał się na treść art. 232 § 1 k.p.k., zgodnie z którym przedmioty ulegające szybkiemu zniszczeniu lub takie, których przechowywanie byłoby połączone z niewspółmiernymi kosztami lub nadmiernymi trudnościami albo powodowałoby znaczne obniżenie wartości rzeczy, można sprzedać według trybu określonego dla właściwych organów postępowania wykonawczego. Postanowienie w przedmiocie sprzedaży w postępowaniu przygotowawczym może wydać prokurator, a w postępowaniu sądowym sąd lub referendarz sądowy. Sąd wskazał, że skoro właściciel nie zgłosił się po przedmiotowy samochód, a przechowywanie auta generuje duże koszty, to należało zarządzić jego sprzedaż. Uznając, że organem właściwym do sprzedaży samochodu będzie NUS, Prezes SR przekazał temu organowi polecenie egzekucyjne wraz z postanowieniem z 9 lipca 2024 r. i tytułem wykonawczym. NUS dokonał natomiast zwrotu tego podania uznając, że nie jest właściwy w sprawie, a sprzedaży samochodu powinien dokonać komornik sądowy działający przy sądzie powszechnym. Stanowisko to zostało zaakceptowane przez DIAS.

Rozstrzygając przedstawiony wyżej spór, WSA przyznał rację Prezesowi SR i uznał, że przedstawiona przez organy interpretacja przepisów regulujących właściwość organu egzekucyjnego w sprawie sprzedaży ruchomości na podstawie art. 232 k.p.k. jest nieprawidłowa.

W ocenie WSA właściwość NUS do dokonania sprzedaży (likwidacji) dowodu rzeczowego w postaci samochodu przekazanego w trybie art. 232 § 1 k.p.k. wynika z art. 174 u.p.e.a. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl art. 174 u.p.e.a. Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, rozciągnąć stosowanie w całości lub w części przepisów działu II rozdziału 6 w zakresie przechowywania, oszacowania i sprzedaży zajętych ruchomości na określone ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie przepisów o likwidacji mienia, o przepadku mienia, z tytułu spadków lub z innych tytułów albo gdy Skarb Państwa na podstawie szczególnych przepisów jest upoważniony do sprzedaży cudzej ruchomości. Rozporządzenie to w szczególności określi przypadki, w których może nastąpić nieodpłatne przekazanie ruchomości przez Skarb Państwa albo powiat lub ich niszczenie, a także sposób rozliczania wydatków związanych z przechowywaniem lub sprzedażą ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa. Szczególnym przepisem, na podstawie którego Skarb Państwa jest uprawniony do sprzedaży cudzej nieruchomości, jest właśnie art. 232 § 1 k.p.k. Rada Ministrów wykonała upoważnienie zawarte w art. 174, wydając rozporządzenie z 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rozporządzenie określa ruchomości, na które rozciąga się stosowanie, w całości lub w części, przepisów działu II rozdziału 6 komentowanej ustawy, w zakresie ich przechowywania, oszacowania i sprzedaży (§ 1 pkt 1 rozporządzenia). Stosownie do § 3 pkt 2) lit. a) rozporządzenia, przepisy działu II rozdziału 6 u.p.e.a. dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa, jeżeli podlegają likwidacji na podstawie przepisów prawa karnego, karnego skarbowego lub celnego. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o likwidacji ruchomości, rozumie się przez to czynności związane ze sprzedażą, nieodpłatnym przekazaniem lub zniszczeniem ruchomości (§ 2 rozporządzenia). W myśl natomiast § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia naczelnik urzędu skarbowego jest organem właściwym w odniesieniu do likwidacji ruchomości niewymienionych w dwóch poprzedzających jednostkach redakcyjnych rozporządzenia.

Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że w sytuacji, gdy przepis szczególny (w sprawie art. 232 § 1 k.p.k.) upoważnia Skarb Państwa do sprzedaży cudzej ruchomości, to znajdzie zastosowanie wskazane wyżej rozporządzenie, które przewiduje, że przepisy działu II rozdziału 6 u.p.e.a. dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa, jeżeli podlegają likwidacji na podstawie przepisów prawa karnego, karnego skarbowego lub celnego. Organem właściwym w sprawie takiej likwidacji jest natomiast naczelnik urzędu skarbowego (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Odnosząc się do argumentacji DIAS, zgodnie z którą w odniesieniu do przedmiotów zabezpieczonych w celu umożliwienia wykonania grzywny, świadczenia pieniężnego, środków kompensacyjnych, zwrotu korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa, zapłaty kosztów postępowania, właściwym organem do dokonania sprzedaży jest komornik, a sprzedaż zostaje przeprowadzona przy odpowiednim zastosowaniu art. 751 k.p.c., do którego odsyła przepis art. 292 § 1, wskazać należy, że w orzecznictwie podkreśla się, że określenie sposobów zabezpieczenia w art. 292 k.p.k. oznacza odesłanie wyłącznie do art. 747 k.p.c., który zawiera wyczerpujący katalog sposobów zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. Jednocześnie przepis ten jest adresowany przede wszystkim do organu upoważnionego do wydania postanowienia o zabezpieczeniu, wskazując temu organowi jakie są prawnie dopuszczalne sposoby zabezpieczenia poszczególnych kar majątkowych. Jego adresatem jest także osoba, na majątku której dokonywane jest zabezpieczenie, w tym sensie, że powyższe przepisy gwarantują jej, że żaden inny sposób zabezpieczenia (niewymieniony w art. 292 § 2 k.p.k. lub k.p.c.) nie może być określony w postanowieniu sądu lub prokuratora. Przepis ten nie jest natomiast adresowany do organu egzekucyjnego (ani sądowego, ani administracyjnego), a w żadnym razie w jego treści nie można dopatrywać się przesłanek decydujących o właściwości organu egzekucyjnego (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 1779/07, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 41/24). Ponadto niniejsza sprawa nie dotyczy przedmiotów zabezpieczonych w celu umożliwienia wykonania grzywny, świadczenia pieniężnego, środków kompensacyjnych, zwrotu korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa, zapłaty kosztów postępowania, ale sprzedaży dowodu rzeczowego. DIAS nie wskazał także na jakiej podstawie w sprawie mogłyby znaleźć zastosowanie art. 864 § 2 i 865 k.p.c.

Mając powyższe na względzie, skoro żaden z przepisów nie przewiduje właściwości komornika sądowego do sprzedaży rzeczy stanowiącej dowód rzeczowy, której przechowywanie może generować niewspółmierne koszty, to tym samym na podstawie powołanych wyżej przepisów – art. 174 u.p.e.a. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, właściwy w sprawie będzie NUS.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie wydane w pierwszej instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt II sentencji). Ponownie rozpoznając sprawę NUS będzie zobowiązany zastosować się do przedstawionej przez Sąd wykładni przepisów i dokonać sprzedaży przedmiotowego samochodu.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.a.a.