W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
W toku postępowania sądowo administracyjnego skarżący przedłożył kopię wyroku WSA w Łodzi z 21 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 721/23, którym WSA uchylił postanowienie DIAS w Łodzi z 8 września 2023 r. i poprzedzające je postanowienie z 7 sierpnia 2023 r. W uzasadnieniu wyroku WSA w Łodzi wyjaśnił m.in., że termin na wniesienie sprzeciwu ma charakter procesowy, ponieważ określa granice czasowe dla dokonania konkretnej czynności procesowej. Za nieprawidłowe zatem uznał Sąd stanowisko DIAS w Łodzi, że termin ten jest terminem prawa materialnego i stosunek materialnoprawny w celu ponownego ukształtowania w tym zakresie praw i obowiązków nie mógł być nawiązany. WSA w Łodzi dostrzegł również, że w niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu, a DIAS w Łodzi postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu oraz postanowieniem z tej samej daty, tj. 7 sierpnia 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego sprzeciwu. Ponieważ oba postanowienia są z tej samej daty, to DIAS w Łodzi nie wyjaśnił, czy skarżący wniósł zażalenie od obu ww. postanowień. Wydał jedynie postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu. WSA w Łodzi powzięło wreszcie wątpliwości, czy skarżącemu prawidłowo doręczono przesyłkę zawierającą wezwanie z 18 maja 2023 r. do uiszczenia opłaty dodatkowej i czy w konsekwencji uchybił 14-dniowemu terminowi do wniesienia sprzeciwu. Sąd dokonując analizy stanu sprawy stwierdził, że nie ma podstaw do przyjęcia domniemania skuteczności doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a. Przyjął więc, że bieg terminu do złożenia sprzeciwu nie rozpoczął się, a to oznacza, że wadliwie uznano, że zachodzą podstawy do stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia.
WSA we Wrocławiu postanowieniem z dnia 23 października 2024 r. zawiesił postępowanie w sprawie. Wskazał Sąd, że sprawa zawisła przed WSA w Łodzi dotyczy podstawy prawnej wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które z kolei jest przedmiotem postępowania sądowo administracyjnego zawisłego przed WSA we Wrocławiu. Podstawowym motywem wydania wyroku kasacyjnego przez WSA w Łodzi było ustalenie, że nie ma podstaw do przyjęcia skuteczności doręczenia stronie skarżącej przesyłki z wezwaniem DIAS w Łodzi z 18 maja 2023 r., do wniesienia opłaty dodatkowej. A ta czynność stanowiła podstawę prawną (tytuł egzekucyjny) do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Kwestia skuteczności doręczenia wezwania z 18 maja 2023 r. (czyli istnienia w obrocie prawnym tytułu egzekucyjnego) powiązana jest ze sformułowaną przez skarżącego podstawą wniesionego zarzutu, tj. nieistnienia obowiązku (por. art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.).
Wyrokiem z dnia 14 listopada 2024 r. sygn. akt II GSK 1383/24 Naczelny Sad Administracyjnym (NSA) oddalił skargę kasacyjną organu na ww. wyrok WSA w Łodzi.
W uzasadnieniu NSA stwierdził, że wbrew stanowisku WSA w Łodzi stronie zostało skutecznie doręczone wezwanie do uiszczenia opłaty, natomiast za prawidłowe uznał stanowisko Sądu I instancji odnośnie procesowego charakteru terminu do wniesienia sprzeciwu i tym samym organ powinien do końca przeprowadzić postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu i w dalszej kolejności podjąć czynności w przedmiocie złożonego sprzeciwu.
WSA we Wrocławiu postanowieniem z dnia 10 stycznia 2025 r. podjął zawieszone postępowanie w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem sporu jest zasadność oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącego nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.).
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia nie stwierdził naruszenia prawa.
Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ma zapadły w sprawie wyrok NSA z dnia 14 listopada 2024 r. sygn.. akt II GSK 1383/24. NSA w wyroku przesądził, że w sprawie nie ma podstawy do zakwestionowania trybu doręczenia z art. 44 k.p.a. ze względu na adres na który została skierowania przesyłka – wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej, tj. [...] K. [...]. Wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej prawidłowo wysłano skarżącemu na adres do doręczeń zarejestrowany w Centralnym Rejestrze Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP), ważny od 10 lutego 2014 r. do dnia 2 sierpnia 2023 r. Tym samym organ miał prawo uznać przesyłkę za skutecznie doręczoną skarżącemu w trybie zastępczym, na podstawie art. 44 k.p.a.
Jednocześnie wskazał NSA, że uznanie prawidłowości doręczenia wezwania nie może skutkować uchyleniem wyroku WSA w Łodzi (uchylającego postanowienie DIAS w Łodzi). Jako prawidłowe ocenił bowiem NSA stanowisko WSA w Łodzi, że termin do wniesienia sprzeciwu ma charakter procesowy. W sprawie odmowa wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu była spowodowana wadliwą oceną charakteru terminu do wniesienia sprzeciwu, co z kolei rzutowało na stanowisko organu, że z tego powodu termin do wniesienia sprzeciwu nie może zostać przywrócony. Jednocześnie, organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu oraz postanowieniem z tej samej daty – odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego sprzeciwu, skarżący wniósł zażalenie 10 sierpnia 2023 r., lecz mimo, że oba wymienione postanowienia były z tej samej daty – organ nie wyjaśnił, czy zażalenie zostało wniesione od obu ww. postanowień i wydał jedynie postanowienie (zaskarżone) z 8 września 2023 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu. Wobec powyższego NSA zalecił, że organ winien do końca przeprowadzić postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu i dopiero w dalszej kolejności podjąć czynności w przedmiocie złożonego sprzeciwu.
Odnosząc powyższe do stanu sprawy, tj. złożonego przez stronę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym nieistnienia obowiązku, należy wskazać na mające zastosowanie przepisy ustawy o autostradach.
Zgodnie z art. 37 ge ust. 7 ustawy o autostradach Wnoszącemu opłatę Szef KAS wystawia wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej, które zawiera:
1) imię i nazwisko albo nazwę wnoszącego opłatę, jego adres;
2) numer PESEL albo numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego opłatę, o ile został nadany;
3) numer rejestracyjny pojazdu;
4) miejsce ujawnienia naruszenia obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, wraz ze wskazaniem jego daty i godziny;
5) wysokość opłaty;
6) pouczenie:
a) o możliwości wniesienia niższej opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 9,
b) o prawie do wniesienia sprzeciwu,
c) że w przypadku nieuiszczenia wskazanej w wezwaniu opłaty w terminie, o którym mowa w ust. 8, będzie ono stanowiło podstawę do wydania tytułu wykonawczego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479).
8. Opłatę dodatkową wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 7.
A art. 37ge ust. 12 ustawy o autostradach stanowi, że Opłata dodatkowa wraz z odsetkami, o których mowa w ust. 10, podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z kolei art. 37gf ust. 1 ustawy o autostradach przewiduje, że Wnoszący opłatę może wnieść sprzeciw do Szefa KAS, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7. Wniesienie sprzeciwu nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej.
A art. 37gf ust. 3 ustawy autostradach stanowi, że O uwzględnieniu sprzeciwu zawiadamia się wnoszącego opłatę. Wniesiona opłata dodatkowa podlega zwrotowi. Kwota zwrotu opłaty dodatkowej pomniejsza przychód Funduszu.
Z powołanych przepisów wynika, że wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej, w przypadku nieuiszczenia opłaty w terminie 14 dni od doręczenia wezwania stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Natomiast skorzystanie przez stronę z prawa do złożenia sprzeciwu nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej.
W sprawie DIAS w Łodzi dnia 18 maja 2023 r. wydał wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej nr [...]. W wezwaniu zawarto wymagane przepisami informacje, tj. o zarejestrowanym 1 września 2022 r. o godzinie 17:02 przejeździe pojazdu o łącznej DMC poniżej 3,5 t o nr rej. [...] na płatnym odcinku autostrady [...], węzeł [...]; dane osoby zobowiązanej do wniesienia opłaty (organ ustalił, że właścicielem pojazdu w dniu odnotowania naruszenia był skarżący); wskazano kwotę należnej wpłaty 500,00 zł; wskazano 14 dniowy termin do dokonania wpłaty od dnia doręczenia wezwania, nr rachunku bankowego do dokonania wpłaty oraz pouczenie o skutkach nieuiszczenia wpłaty.
Wezwanie, co przesądził NSA w wyroku, zostało skutecznie doręczone stronie.
Wezwanie z 18 maja 2023 r. do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd w dniu 1 września 2022 r. zostało doręczone stronie w dniu 9 czerwca 2023 r., w trybie art. 44 k.p.a. Wezwanie wysłano na adres skarżącego (rejestracyjny) ważny od 10 lutego do 2 sierpnia 2023r., zgłoszony w urzędzie skarbowym, widniejący w Systemie Rejestracji Centralnej Krajowej Podatników (SeRCe), a na zwróconej do organu przesyłce, z powodu jej nieodebrania przez adresata (skarżącego) znajduje się kompletny opis zdarzeń związanych z doręczaniem wezwania oraz informację, gdzie można było przesyłkę podjąć.
W terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania strona nie wniosła opłaty (do 22 czerwca 2023 r.), co skutkowało wystawieniem 10 lipca 2023 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Strzelinie tytułu wykonawczego nr [...] i następnie zajęciem rachunku bankowego i wyegzekwowaniem należności.
Jak już wyżej wskazano w przypadku nieuiszczenia opłaty w terminie, podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i prowadzenia egzekucji stanowi wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej. Prawidłowość doręczenia wezwania była poddana kontroli NSA, natomiast kwestia związana ze złożonym przez stronę sprzeciwem/wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia z uwagi na brzmienie art. 37gf ust. 1 zd. 2 ustawy o autostradach, tj. że wniesienie sprzeciwu nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej, nie skutkuje nieistnieniem obowiązku i niemożnością prowadzenia egzekucji.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów.
Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1222/22, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).
Wystawione wezwanie do wniesienia opłaty stanowi rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 37ge ustawy o autostradach, które podlega wykonaniu w trybie przepisów u.p.e.a., a skorzystanie przez stronę ze środka zaskarżenia w postaci sprzeciwu nie zwalnia z obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej.
Z powyższych względów zarzuty skargi okazały się bezzasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Skarga rozpoznana została przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a.