Organ stwierdził, że tego rodzaju omyłki nie mogą występować w sentencji, ponieważ prowadzą do niejasności co do zakresu rozstrzygnięcia, wskazane błędy i nieścisłości uniemożliwiają jednoznaczne ustalenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz zakresu przedmiotowego, tj. tytułów wykonawczych objętych postanowieniem. Dlatego w ocenie DIAS organ egzekucyjny przed ponownym rozpatrzeniem sprawy powinien ustalić i wskazać w sentencji i uzasadnieniu wszystkie przesłanki z art. 59 u.p.e.a. podniesione przez stronę we wniosku z 8 marca 2025 r. tak żeby można było bezsprzecznie ustalić do których przesłanek odnosi się rozstrzygnięcie, oraz jednoznacznie określić zakres tytułów wykonawczych objętych wnioskiem i wskazać je w sentencji oraz uzasadnieniu. W przypadku wyłączenia jakiegoś tytułu - należy to uzasadnić i wskazać przyczynę braku rozstrzygnięcia w tym zakresie. W dalszej części uzasadnienia organ odniósł swoje rozważania do TW nr: TW4470015010937 i TW4470015010938, braku przejrzystego uzasadnienia kwestii przedawnienia należności, braku jednoznacznego wskazania podstawy prawnej umorzenia i błędnej kwalifikacji przesłanek umorzenia.
W skardze na postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i stwierdzenie nieważności w części dotyczącej umorzenia postępowania. Skarżący wskazał, że wniósł zażalenie dotyczące pierwszej części postanowienia dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie kwestionował natomiast rozstrzygnięcia zawartego w tiret 2 postanowienia z dnia 30 kwietnia 2025 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie skarżącego w tej części postanowienie z dnia 30 kwietnia 2025 r. jest prawomocne. Skarżący podniósł również szereg uchybień dotyczących uchylenia postanowienia z dnia 30 kwietnia 2025 r. w zakresie części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że postanowienie dnia 30 kwietnia 2025 r. należało uchylić w całości i przekazać do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż stwierdzone uchybienia czyniły postanowienie wadliwym w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organ II instancji stanął na stanowisku, że wniesienie odwołania powoduje rozpoznanie całej sprawy administracyjnej od początku. Organ nie jest związany zakresem żądania i rozpatrzył sprawę ponownie, dostrzegając uchybienia, które doprowadziły do uchylenia postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17).
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazana ustawa weszła w życie 30 lipca 2020 r. Zważywszy, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte przed wskazaną datą, to zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a.".) w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu do 29 lipca 2020 r.) postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Zobowiązany może domagać się umorzenia postępowania, a w razie odmowy jego umorzenia przysługuje mu zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego (art. 59 § 5 u.p.e.a.). Rozstrzygnięcie organu odwoławczego podlega kontroli sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.).
Celem umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze wskazuje się, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie (por.: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2008, s. 203).
Co warte podkreślenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może na drodze egzekucji administracyjnej lub sądowej dochodzić należności z tytułu składek tylko wówczas, gdy nie uległy one przedawnieniu.
Jak wynika z akt sprawy organ zawiadomił skarżącego o zajęciu jego świadczenia emerytalnego na podstawie konkretnie wskazanych tytułach wykonawczych.
W rozstrzygnięci z dnia 30 kwietnia 2025 r. organ wydał de facto dwa orzeczenia – jedno umarzające postępowanie egzekucyjne dotyczące tytułów wykonawczych tam wskazanych a drugie rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych w tej części tytułów wykonawczych.
Oceniając przedmiotową sprawę na pierwszy plan wysuwają się kwestie proceduralne bowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga na do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Należy przy tym podkreślić, że w myśl zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozpatrzoną decyzją organu I instancji. Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35) istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Zatem organ odwoławczy jest zobligowany do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Co jednak istotne w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że każdy tytuł wykonawczy jest odrębną sprawą, a wystąpienie w którejś ze spraw (w którymś tytule wykonawczym) przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego nie wywiera wpływu na pozostałe sprawy wskazane w innych tytułach wykonawczych. Dlatego umorzenie postępowania egzekucyjnego na skutek wniesienia przez skarżącego wniosku wywiera skutek jedynie do tych tytułów wykonawczych konkretnie wskazanych we wniosku, a więc konkretnych spraw, a nie do wszystkich postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec skarżącego.
W odniesieniu do poszczególnych tytułów wykonawczych należy stwierdzić, że każde z tych rozstrzygnięć mogłoby stanowić przedmiot odrębnego rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że pismem z dnia 14 maja 2025 r. intencją skarżącego było zaskarżenie postanowienia z dnia 30 kwietnia 2025 r. jedynie w części, tj. dotyczącej tiret pierwsze postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia.
Organ odwoławczy wyszedł jednak poza zakres zaskarżenia i poddał kontroli całe postanowienie z dnia 30 kwietnia 2025 r., a więc również część niezaskarżoną zażaleniem tj. część rozstrzygnięcia, w którym organ umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów tam wskazanych. W tym zakresie postanowienie jest wadliwe.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną i wydając ponowne rozstrzygnięcie uwzględni okoliczność zaskarżenia postanowienia z dnia 30 kwietnia 2025 r. jedynie w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów w zakresie celowego przedłużania przez organ II instancji postępowania zamiast umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie pozostałych tytułów egzekucyjnych należy wskazać na zasadność podniesionych przez organ podstaw uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W szczególności słuszne jest stwierdzenie o braku wskazania w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 2025 r. tytułu wykonawczego TW1470011020048 w sentencji i podsumowaniu uzasadnienia, mimo że został on objęty wnioskiem z 8 marca 2025 r.
Należy przychylić się do zauważonego przez organ II instancji uchybienia polegającego na pominięciu w sentencji wszystkich przesłanek umorzenia oraz brak szczegółowych rozważań w przedmiocie przedawnienia poszczególnych należności objętych konkretnymi tytułami. Organ słusznie wskazał, że prawidłowe załatwienie sprawy winno m.in. polegać na oznaczeniu daty wymagalności składki, dnia w którym składka winna być opłacona, wskazanie początku biegu terminu przedawnienia oraz jego długości, określenie daty, w której termin przedawnienia upłynąłby bez zawieszenia lub przerwania, wskazanie zdarzeń przerywających lub zawieszających bieg przedawnienia, z podaniem daty ich wystąpienia, podstawy prawnej, okresu na jaki zawieszenie lub przerwanie miało wpływ.
Dodatkowo należy też zwrócić uwagę na liczne błędy zawarte w przedmiotowym postanowieniu DIAS z dnia 20 czerwca 2025 r., które finalnie zostały przez organ sprostowane postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2025 r. Biorąc pod uwagę fakt wydania ww. postanowienia z dnia 26 sierpnia 2025 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej, w ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien przeprowadzić postępowanie ustrzegając się omyłek.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.