a) analiza konta Płatnika w celu ustalenia należności przedawnionych winna dotyczyć tylko [...] osób ubezpieczonych wskazanych na stronach 10 -11 postanowienia, podczas gdy z ustaleń płatnika wynika, że wykaz osób rozliczonych w [...] przez organ rentowy i ujętych w przedstawianych rozliczeniach obejmuje dodatkowo jeszcze [...] osób ubezpieczonych, które nie zostały wskazane przez organ rentowy w treści uzasadnienia postanowienia,
b) Spółka nie kwestionowała należności, na poczet których zaksięgowane zostały wpłaty dokonane tytułem [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],
c) zaksięgowanie wpłat dokonanych przez Spółkę na poczet najstarszych zobowiązań widniejących na saldzie konta Płatnika było działaniem prawidłowym, podczas gdy saldo zobowiązań, w tym najstarsze należności składkowe, na które częściowo dokonano rozliczenia, były przez Płatnika konsekwentnie kwestionowane od dnia 15 listopada 2024 r., czyli od dnia wprowadzenia zmian salda po dokonaniu korekt deklaracji z urzędu przez organ rentowy,
3. art. 8 k.p.a. w związku z art. art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie sprawy w sposób niebudzący zaufania Płatnika do władzy publicznej w związku z brakiem wyjaśnień, nieustaleniem stanu faktycznego sprawy w pełnym zakresie oraz nierozpoznaniem sprawy merytorycznie, a także brakiem uwzględnienia, a nawet brakiem ustosunkowania się do zgłoszonych twierdzeń, zarzutów i wniosków Płatnika,
4. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. art. 18 u.p.e.a., poprzez wadliwe uzasadnienie postanowienia, polegające na braku pełnego i wyczerpującego uzasadnienia faktycznego postanowienia, braku ustosunkowania się do stanowiska Płatnika i wszystkich podnoszonych przez niego zarzutów i wniosków.
Zakład w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a ).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując w tak określonym zakresie kognicji kontroli skarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga jest niezasadna.
Przedmiotem skargi jest postanowienie ZUS (wierzyciela) oddalające zgłoszone przez stronę zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a.
Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zaprezentowane w art. 33 § 1 u.p.e.a. przesłanki tworzą katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego/zabezpieczającego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2012r. sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 18 sierpnia 2015r. sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015r. sygn. akt II FSK 2594/13).
W rozpoznawanej sprawie Spółka powołała się na wygaśniecie dochodzonego obowiązku, wskazując na jego wykonanie. Bezspornym jest, że skarżąca dokonała wpłat zadeklarowanych na należności składkowe za październik, listopad i grudzień 2024 r. styczeń, luty, marzec, kwiecień i maj 2025 r. Objęte obecnie tytułami wykonawczymi zaległości w należnościach składkowych za okres od października 2024 r. do lutego 2025 r. rozliczeniowe powstały natomiast wskutek zaliczenia przez Zakład dokonanych bieżących wpłat Spółki w na jej nieopłacone należności za wcześniejsze okresy rozliczeniowe.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z § 12 rozporządzenia, Zakład dokonuje rozliczenia dokonanej przez płatnika składek wpłaty na koncie płatnika i zewidencjonowania danych na koncie ubezpieczonego za dany miesiąc kalendarzowy na podstawie deklaracji oraz raportów lub deklaracji korygującej i raportów korygujących, w części przypadającej na dany fundusz według podziału ustalonego zgodnie z § 7 ust. 1. Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1. Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności. Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy podlega zaliczeniu na należności z tych tytułów, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności. W myśl § 24a ust. 2 wpłatę dokonaną przez płatnika składek po wszczęciu postępowania egzekucyjnego zalicza się na pokrycie należności, począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 14 i § 15 oraz § 17 i § 18. Jeżeli należność, która ma zostać pokryta jest objęta tytułem wykonawczym, do jej rozliczenia stosuje się odpowiednio przepisy § 24 ust. 1-7.
Z przytoczonych regulacji wynika więc, że dopóki płatnik posiada zaległości w opłacie składek za wcześniejsze okresy rozliczeniowe, dokonane przez niego wpłaty tytułem bieżących należności nie zostaną na nie zaliczone zgodnie z dyspozycją wpłaty, ale Zakład ma obowiązek rozliczyć je na poczet zaległości składkowych zgodnie z zasadami wskazanymi w rozporządzeniu, począwszy od najstarszych zaległości. Tak więc dla rozliczenia dokonanych przez stronę wpłat nie mogło mieć znaczenia zastrzeżenie w tytułach wpłaty obowiązku zwrotu, ile Spółka posiadała zaległości w opłacie należności składkowych za wcześniejsze okresy płatności.
Zauważyć w tym miejscu zauważyć należy, że już tylko z wydanej przez Zakład ostatecznej decyzji z 23 lipca 2025 r. nr 4700071DZPDZ25.004515 określającej łączne zadłużenie Spółki wynika, że skarżąca posiadała na dzień jej wydania zaległości w łącznej kwocie 1 397 457,26 zł z tytułu nieopłaconych składek i odsetek za zwłokę za okres od stycznia 2019 r. do kwietnia 2022 r. Decyzja ta jest nieprawomocna, co jednak nie ma wpływu na jej wykonalność i powoduje, że do czasu gdy jest w obrocie bieżące wpłaty skarżącej będą w pierwszej kolejności zaliczane na poczet zaległych należności składkowych.
W rozpoznawanej sprawie ZUS na podstawie analizy kont płatnika ustalił, że skarżąca posiadała zaległości w składkach FUS, FUZ i FG, z czego najstarsze zaległości dotyczyły listopada 2016 r. Zaległości te powstały, co wyjaśniono w skarżonym postanowieniu i co wynika z akt administracyjnych sprawy, wskutek przeprowadzonych postępowań kontrolnych, w wyniku których wydane zostały decyzje podwyższające u szeregu pracowników podstawy wymiaru składek - co skutkowało korektami deklaracji rozliczeniowych płatnika. Działanie takie znajduje oparcie w art. 41 ust. 6 u.s.u.s, który nakłada na płatnika obowiązek skorygowania deklaracji zgodnie z treścią wydanej decyzji oraz art. 48 b ust 4 u.s.u.s, zgodnie z którym Zakład może z urzędu wprowadzać i korygować dane bezpośrednio na kontach ubezpieczonych lub kontach płatników składek, informując o tym ubezpieczonych i płatników składek. Jak przy tym wyjaśnił organ, dokonując zarachowania poszczególnych wpłat strony na poczet zaległości dotyczących okresów, za które sporządzono korekty, Zakład uwzględniał, że część należności uległa przedawnieniu. W skarżonym postanowieniu, wbrew zarzutom skargi, wskazano, w jaki sposób rozliczono wskazane na wstępie wpłaty spółki (tabela na str. 5-9 postanowienia) oraz do jakiej kwoty zobowiązania za poszczególne okresy rozliczeniowe uległy przedawnieniu (tabela na str. 12-19 postanowienia).
Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. zobowiązania z tytułu składek przedawniają się po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Ustawodawca w ust. 5-6 wymienił natomiast okoliczności mający wpływ na bieg terminu przedawnienia, m.in. na jego przerwanie lub zawieszenie. ZUS w skarżonym postanowieniu wskazał, że część należności składkowych na koncie rozliczeniowym Spółki, co do których upłynąłby wskazany w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. termin przedawnienia (co obejmuje okresy wcześniejsze niż maj 2020r.) nie uległa przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji określających należne składki wobec poszczególnych ubezpieczonych - czyli od dnia 30 września 2022 r. , do dnia w którym decyzje te stały się prawomocne. Jest to zgodne z treścią art. 24 ust. 5f, w myśl którego bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
Zdaniem Sądu nie zasługują przy tym na uwzględnienie zarzuty strony, iż w treści zaskarżonego postanowienia nie wskazano precyzyjnie w odniesieniu do każdego z pracowników Spółki, które z jego należności indywidualnych uległy przedawnieniu i w jakim stopniu oraz uwzględnionych przez organ okresów zawieszenia biegu terminu przedawnienia w przypadku każdej z tych należności. Podkreślić należy, że zaskarżone postanowienie nie dotyczy egzekucji tych zobowiązań, ale należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i FPiFGŚP za okresy od października 2024 r. do lutego 2025 r., które zostały rozliczone na poczet zaległych zobowiązań Spółki za wcześniejsze okresy rozliczeniowe. Należności Spółki za te okresy były określone w kwocie zbiorczej, obejmującej wszystkich pracowników i wynikały ze stanu konta rozliczeniowego strony. Natomiast organ wyjaśnił dostatecznie, zdaniem Sądu, w zaskarżonym postanowieniu, co i w jaki sposób wpływało na stan tych należności, Wskazał bowiem, jakich ( wymienionych z imienia i nazwiska) pracowników dotyczyły prawomocne decyzje, które zostały uwzględnione przy dokonywaniu korekty deklaracji za poszczególne okresy rozliczeniowe, okoliczności uwzględnione przy ustaleniu , że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia i w odniesieniu do każdego okresu oraz wskazał do jakiej wysokości należności za poszczególne okresy przedawniły się. Spółka, mimo że znane są je zarówno daty prawomocności decyzji dotyczących poszczególnych pracowników wymienionych w treści postanowienia (w aktach administracyjnych znajduje się ponadto dokument zawierający zestawienie poszczególnych numerów decyzji wraz z datami prawomocności – str. 294-296), jak i okresy, których dotyczyły korekty wynikające z tych decyzji, sama nie wskazuje, które konkretnie, spośród rozliczonych spornymi wpłatami Spółki z listopada i grudnia 2024 r. oraz marca i kwietnia 2025 r. należności za okresy wcześniejsze i do jakiej wysokości uległy (lub nie uległy) jej zdaniem przedawnieniu w związku z konkretnymi decyzjami.
Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 46 ust. 1 u.s.u.s. na płatniku składek ciąży obowiązek obliczania, potrącania z dochodów, rozliczania oraz wpłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy według zasad wynikających z przepisów ustawy. Rozliczenie składek następuje w deklaracji rozliczeniowej, która zawiera między innymi zestawienie należnych składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń społecznych (art. 46 ust. 2 i 4 u.s.u.s.). Jednocześnie art. 47 ust. 1 u.s.u.s. wprowadza obowiązujące płatnika składek terminy składania deklaracji rozliczeniowych, imiennych raportów miesięcznych oraz opłacania składek za dany miesiąc. Upływ tych terminów uprawnia wierzyciela do żądania zapłaty składek. Termin płatności, w razie nieopłacenia składek, oznacza datę powstania zaległości z tego tytułu. Znajduje to też potwierdzenie w świetle znajdującego, na podstawie art. 31 u.s.u.s., odpowiednie zastosowanie art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Jednocześnie, jak już wskazano powyżej, wysokość zobowiązania, wynikająca z deklaracji rozliczeniowej, może ulec zmianie w razie korekty deklaracji. Jak bowiem stanowi art. 46 ust. 6 u.s.u.s., płatnik składek jest zobowiązany złożyć imienny raport miesięczny korygujący w formie nowego dokumentu zawierającego wszystkie prawidłowe informacje określone w ust. 3-5, jeżeli zachodzi konieczność korekty danych podanych w imiennym raporcie miesięcznym w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości: 1) przez płatnika składek we własnym zakresie; 2) przez Zakład. W razie niewykonania przez płatnika obowiązku korekty dokumentów rozliczeniowych, wysokość zobowiązania zostaje skorygowana przez organ (art. 48b ust.4). W niniejszej sprawie nieprawidłowości w deklaracjach rozliczeniowych Spółki wynikały z decyzji wydanych w postępowaniach dotyczących składek pracowników, wszczętych 30 września 2022 r., zaś – co wynika z uzasadnienia skarżonego postanowienia - korekt konta rozliczeniowego płatnika za poszczególne okresy dokonano z uwzględnieniem prawomocnych decyzji dotyczących wymiaru składek konkretnych osób wskazanych w tym postanowieniu, które są znane stronie skarżącej. Wysokości tych korekt zostały wskazane w postanowieniu w ujęciu tabelarycznym, podobnie jak wskazano tam, w jakim stopniu doszło do przedawnienia należności uwzględniając art. 24 ust. 4 i 24 ust. 5 f u.s.u.s. Skarżąca, w związku ze składanymi wnioskami, była informowana przez Zakład o stanie konta ( saldo udostępniane na PUE ZUS) oraz stanie zadłużenia w poszczególnych datach.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że podziela pogląd ZUS, ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i sądów powszechnych, że dokument (wydruk) obrazujący stan konta ubezpieczonego to dokument, który zgodnie z art. 34 ust. 2 u.s.u.s. jest środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym. Wynika to wprost z przepisów prawa. Dokument taki jest sporządzony przez uprawniony podmiot w ramach kompetencji ustawowych, wynikających z art. 68 u.s.u.s. i wobec tego jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., którego obalenie wymaga przeprowadzenia kontrdowodu przez podważającego taki dokument. Skarżąca Spółka, kwestionując prawidłowość ustalenia stanu konta za poszczególne okresy rozliczeniowe, a w konsekwencji – prawidłowość rozliczenia wpłat z 2024 i 2025 r. na poczet zaległości składkowych za poszczególne okresy, dokonuje szeregu założeń co do tego, których pracowników nie uwzględniono lub błędnie uwzględniono w rozliczeniu, natomiast nie wskazuje de facto na żadne konkretne błędy tego rozliczenia w odniesieniu do poszczególnych należności i okresów, wynikające z nieprawidłowego, jej zdaniem, sposobu uwzględnienia decyzji dotyczących wskazanych przez organ osób. W szczególności w odniesieniu do żadnej należności nie wskazuje, poprzez odwołanie do konkretnych decyzji dotyczących wymienionych w postanowieniu pracowników, w jakiej, innej od wskazanej przez organ, wysokości zobowiązanie za poszczególne okresy powinno być ustalone po skorygowaniu konta, w oparciu o te decyzje oraz przy uwzględnieniu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Zdaniem Sądu, skoro organ podał, jaki był stan konta rozliczeniowego Spółki za poszczególne okresy rozliczeniowe oraz wyjaśnił, w jaki sposób stan ten został ustalony, strona chcąc podważyć prawidłowość tych ustaleń powinna wskazać nie tylko, które konkretnie wartości podważa, ale także, jaka jej zdaniem była wartość jej zobowiązań jako płatnika za te okresy i wskazać sposób jej wyliczenia w oparciu o konkretne dokumenty. Jeśli więc zdaniem Spółki, doszło do nieprawidłowego ustalenia wysokości jej zobowiązań za dany okres rozliczeniowy ze względu na przedawnienie niektórych należności, powinna wskazać organowi wartość prawidłową i poprzeć to dowodami, umożliwiając mu odniesienie się do ewentualnych rozbieżności, czego nie zrobiła. Podnoszone obecnie przed Sądem argumenty mają natomiast charakter zbyt ogólnikowy, nie zostały poparte konkretnymi dokumentami ani wyliczeniami, przez co nie podważają skutecznie rozliczenia dokonanego przez organ. Argumenty skarżącej zmierzają bowiem do wykazania, że wyjaśniając, w ramach rozpoznania zarzutów na postepowanie egzekucyjne, sposób zarachowania wpłat bieżących na poczet zaległych zobowiązań Spółki organ był zobowiązany wyjaśnić w odniesieniu do każdego okresu rozliczeniowego, jakie imiennie ustalone dla każdego pracownika składki składały się na należności Spółki z danego tytułu (FUS, FUZ, FG) i w jaki sposób w stosunku do każdej z nich uwzględniano termin przedawnienia. Sąd nie podziela stanowiska o takiej konieczności, o ile organ wyjaśnia sposób ustalenia stanu należności, na poczet których następuje zarachowanie, a strona nie wskaże wcześniej organowi, że należności wynikające z wszystkich deklaracji i decyzji za dany okres nie odpowiadają kwocie przyjętej przez organ i nie powoła dowodów na poparcie tego stanowiska.
Kwestie dotyczące ustalenia wysokości nieprzedawnionych zobowiązań płatnika i zadłużenia z tego tytułu, co do zasady są przedmiotem postępowania kończącego się wydaniem decyzji w tym przedmiocie, która podlega kontroli sądu powszechnego. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, taka decyzja została wydana w odniesieniu do niektórych zobowiązań za okres od stycznia 2019 do kwietnia 202 2 r. Oddalając natomiast zarzut wygaśnięcia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. przez jego wykonanie, organ, jeśli dokonywał rozliczenia wpłat strony zgodnie z rozporządzeniem ( § 12, § 24) ma obowiązek wskazać, na jakie należności dokonał ich zarachowania, a w razie kwestionowania przez zobowiązanego istnienia tych należności wyjaśnić czy i dlaczego przyjął, że są one istniejące i wymagalne. W rozpoznawanej sprawie, Zakład dopełnił, zdaniem Sadu, tego obowiązku. Skarżąca natomiast nie przedstawiła skonkretyzowanych i popartych dowodami argumentów, pozwalających podważyć ustalenia organu.
Skoro zatem na dzień rozliczenia wskazanych na wstępie wpłat skarżącej na koncie płatnika istniały nieopłacone w terminie należności za wcześniejsze okresy rozliczeniowe, których istnienia skarżąca skutecznie nie podważyła, to zasadnie organ dokonał, zgodnie ze wskazanymi regulacjami § rozporządzenia zarachowania tych wpłat na zaległości składkowe Spółki. Tym samym wpłaty te nie pokryły wskazanych w ich tytule należności bieżących, co skutkowało powstaniem zaległości w składkach za te okresy oraz wszczęciem postepowania egzekucyjnego w oparciu o wymienione na wstępie tytuły wykonawcze.
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu brak było podstaw do uznania zasadności zarzutów Spółki co do niedostatecznego wyjaśnienia przez organ okoliczności sprawy, błędnej analizy i oceny zebranego materiału dowodowego oraz braków uzasadnienia skarżonego postanowienia, a w efekcie naruszenia art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutów egzekucyjnych.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, jako bezzasadną.