Wyrok WSA z dnia 26 czerwca 2025, sygn. III SA/Wr 83/25

ZUS podkreślił, że w związku ze zmianą przepisów (art. 11 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2021 r. poz. 1621), od stycznia 2022 r. płatnik jest zobowiązany do comiesięcznego przekazywania deklaracji rozliczeniowej. Zgodnie z pouczeniem, zawartym w przekazywanej DRA, w przypadku niewpłacenia w obowiązującym terminie kwoty z pozycji IX.02 lub wpłacenia jej w niepełnej wysokości, niniejsza deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, zgodnie z przepisami u.p.e.a. Na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.

Reasumując, ZUS podkreślił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych jest prowadzone prawidłowo, a obowiązek wynikający z nieopłaconych składek jest wymagalny.

W skardze do Sądu skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w złożonych zarzutach. Powołał się na wyrok WSA we Wrocławiu z 30 czerwca 2022 r. (sygn. akt III SA/Wr 49/21). Podkreśliła, że jej zdaniem, Sąd nakazał ZUS ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie już wniesionego wniosku o umorzenie zaległości składkowych wraz z uwzględnieniem uwag zawartych w wyroku. W jej ocenie, ZUS bezpodstawnie zażądał od niej złożenia dodatkowych dokumentów. ZUS nie wykonał orzeczenia Sądu, a zatem nie ma prawa do prowadzenia egzekucji i zajmowania kont. Dodatkowo podkreśliła, że w okresie od 7 listopada 2020 r. do 2 listopada 2022 r. nie prowadziła działalności, o czym świadczą wpisy w bazie CEIDG.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Po dokonaniu kontroli zgodności z obowiązującym prawem zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy oraz sformułowane w skardze zarzuty, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu.

Zaskarżone postanowienie ZUS zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym wobec skarżącej zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie tytułów wykonawczych z 28 listopada 2024 r. o numerach: [...], [...], [...], [...].

Podkreślić należy, że postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego i w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów, organy egzekucyjne rozpoznają sprawę w ich granicach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 czerwca 2017 r., I SA/Gl 424/17 i przywołane tam orzecznictwo, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej w skrócie: CBOSA). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.

Regulację prawną dotyczącą instytucji zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym (a konkretnie podstaw środka zaskarżenia) zawierają przepisy art. 33 § 2 u.p.e.a. W sprawie skarżąca zgłosiła zarzuty: nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) i braku wymagalności (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.).

W ocenie Sądu, ZUS prawidłowo ustalił, że zgłoszone zarzuty są nieuzasadnione. Zgodzić należy się z organem, że na płatniku składek ciąży ustawowy obowiązek ich opłacania, bowiem zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm., dalej "u.s.u.s") płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Stosownie do art. 32 u.s.u.s do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Ponadto, zgodnie z art. 47 ust. 1 u.s.u.s płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc.

W sprawie ZUS ustalił, że zgodnie z dokumentami zgromadzonymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS oraz z wyciągami z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej skarżąca podlegała ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia działalności w okresach: od 1 stycznia 1999 r. do 4 lipca 1999 r.; od 1 października 2003 r. do 31 października 2008 r.; od 2 października 2018 r. do 31 lipca 2019 r.; od 1 października 2019 r. do 14 grudnia 2019 r.; od 20 stycznia 2020 r. do 11 marca 2020 r.; od 31 lipca 2020 r. do 2 sierpnia 2020 r.; 30 września 2020 r.; 1 listopada 2020 r. Tytuły wykonawcze z 28 listopada 2024 r. dotyczą grudnia 2019 r., stycznia 2020 r., lutego 2020 r., lipca 2020 r. i sierpnia 2020 r. Skarżąca wskazywała natomiast, że w okresie od 7 listopada 2020 r. do 1 listopada 2022 r. nie prowadziła działalności gospodarczej. Tytuły wykonawcze nie dotyczyły zatem okresów, w których skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących niewykonania wyroku WSA we Wrocławiu z 30 czerwca 2022 r. (sygn. akt III SA/Wr 49/21) uchylającego decyzję o odmowie umorzenia zaległych składek, wskazać należy, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie może dokonywać oceny stanowiska ZUS w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania tego wniosku z powodu niedostarczenia przez skarżącą określonych dokumentów. Istotne jest jednak to, że skoro wniosek nie został rozpoznany, to tym samym nie doszło do umorzenia zaległych składek.

Skoro zatem skarżąca w okresie, którego dotyczyły tytuły wykonawcze prowadziła działalność gospodarczą i miała obowiązek opłacania składek, a zaległe składki nie zostały umorzone, to tym samym zarzuty nieistnienia obowiązku i braku wymagalności płatności były bezzasadne.

Wskazać także trzeba, że wbrew twierdzeniom skarżącej, pomiędzy doręczeniem upomnień (4 października 2024 r.) a wystawieniem tytułów wykonawczych (28 listopada 2024 r.) upłynął termin 7 dni.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w zaskarżonym w sprawie postanowieniu ZUS prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy i na ich podstawie ustalił, że zgłoszone zarzuty należało oddalić. W konsekwencji, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zaś sformułowane w treści skargi zarzuty okazały się nieuzasadnione. W tym stanie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.