Wyrok WSA z dnia 19 sierpnia 2026, sygn. III SA/Wr 89/26

Sygnatura: III SA/Wr 89/26
Data orzeczenia: 19 sierpnia 2026
Sąd: Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA)
Status: Nieprawomocne
Podatnik: przedsiębiorca (JDG)

Streszczenie

Skarżąca D.L. złożyła do ZUS wniosek z 1 września 2025 r. o umorzenie zaległości z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w kwocie 56.462,73 zł za okres od kwietnia 2013 r. do lutego 2016 r. Powołała się na przedawnienie, opiekę nad chorą na nowotwór matką od 2020 r., wysokie koszty leczenia, ryzyko mobilizacji męża będącego obywatelem U., wcześniejsze próby spłaty w ratach, problemy związane z COVID-19 oraz zajęcie dokumentacji przez Straż Graniczną w grudniu 2020 r. Wskazała, że nie osiąga dochodów z udziałów w spółkach ani z funkcji prezesa. ZUS decyzją z 5 grudnia 2025 r. nr 2494/2025 odmówił umorzenia, uznając, że składki nie uległy przedawnieniu i nie zachodzą przesłanki…

z art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia. Organ ustalił, że skarżąca figuruje jako zleceniobiorca w M2 sp. z o.o., ma udziały i funkcje w wielu spółkach, posiada nieruchomości, a jej mąż osiąga dochód 6.593,40 zł przy miesięcznych wydatkach ok. 1.000 zł. Skarżąca kwestionowała odmowę umorzenia składek, twierdząc, że ZUS błędnie ocenił jej sytuację majątkową i rodzinną. Zarzucała naruszenie § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisów k.p.a., w tym art. 7, 77 § 1, 80, 8, 107 § 3 i 11 k.p.a. Podnosiła, że powinna być uwzględniona rozdzielność majątkowa z mężem, konieczność opieki nad chorą matką, przedawnienie należności, brak realnych dochodów z udziałów i spółek oraz nieefektywność egzekucji. Wniosła o uchylenie decyzji ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd podzielił stanowisko ZUS, że nie doszło do przedawnienia składek, ponieważ bieg terminu został zawieszony od pierwszej czynności egzekucyjnej, o której dłużnik został zawiadomiony, do zakończenia egzekucji. Uznał, że nie zachodzą przesłanki umorzenia z art. 28 u.s.u.s. ani z § 3 rozporządzenia. Wskazał, że ciężar wykazania przesłanek spoczywa na wnioskodawcy, a organ prawidłowo ocenił, że skarżąca ma tytuł do ubezpieczeń, pełni funkcje w spółkach, posiada majątek i udziały, a jej gospodarstwo domowe osiąga dochód wyższy niż minimum socjalne. Rozdzielność majątkowa nie ma znaczenia wobec wspólnego gospodarstwa i obowiązków z art. 23 i 27 k.r.o. Sąd nie dopatrzył się naruszeń k.p.a. i uznał, że przy możliwości egzekucji odmowa umorzenia nie była dowolna.

jeszcze 247 słów

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca) Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Protokolant starszy specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 grudnia 2025 r. nr 2494/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę w całości.

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 grudnia 2025 r. nr 2494/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych ( dalej: organ, ZUS), działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, ust. 3 , ust. 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.) zwanej dalej ,,u.s.u.s.’’, oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) dalej ,, rozporządzenie’’, odmówił umorzenia należności D. L. (dalej: skarżąca, strona) z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 56.462,73 zł za okres od kwietnia 2013 r. do lutego 2016 r.

Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 1 września 2025 r. skarżąca zwróciła się o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek, wskazując na upływ terminu przedawnienia. Wskazała na trudną sytuację życiową i rodzinną. Od 2020 r. opiekuje się chorą na nowotwór matką, co uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Koszty leczenia matki sięgają 175.000 zł co spowodowało znaczne zubożenie rodziny. Dodatkowym źródłem niepewności jest fakt, że mąż skarżącej, mimo stałego pobytu w Polsce, jest obywatelem U. i w obecnych warunkach geopolitycznych istnieje ryzyko jego mobilizacji.

Podejmowała przez dwa lata próby spłaty zadłużenia w postaci rat, ale z uwagi na trudną sytuację związaną m.in. z COVID-19, która uniemożliwiła prowadzenie działalności uzależnionej od zatrudnienia obcokrajowców nie była w stanie dokonać spłaty wymagalnych zobowiązań wobec ZUS. Podkreśliła, że w grudniu 2020 r. doszło do zabezpieczenia dokumentacji skarżącej przez Straż Graniczną na wniosek Prokuratury Okręgowej we Wrocławiu i zwrot tej dokumentacji nastąpił po dwóch latach.

Następnie wyjaśniła, że z tytułu posiadania udziałów w spółkach oraz pełnienia funkcji prezesa zarządu nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżąca oznajmiła, że spółki z ograniczoną odpowiedzialnością: D., G., M., N., N1., N2., P. zostały zarejestrowane w ramach projektu stworzenia agencji pośrednictwa pracy, który się nie powiódł. Spółki nie prowadzą działalności, nie uzyskują dochodów, większość środków stanowiąca kapitały zakładowe została spożytkowana na pokrycie kosztów związanych z użytkowaniem lokalu czy prowadzeniem rachunków bankowych.

Skarżąca dąży do wykreślenia spółek z KRS, jednak złożenie takich wniosków łączy się z wniesieniem opłaty w wysokości 400 zł. Podkreśliła, że nie uzyskuje dochodów z tych spółek. Spółka z o.o. M1. ma około 100.000 zł zobowiązań do pokrycia. Od 2023 r. toczy się postępowanie sądowe z bankiem, po którego zakończeniu skarżąca rozważa złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, w związku z czym z tej spółki skarżąca również nie uzyskuje żadnych dochodów. Spółka z o.o. A. jest jedyną prowadzącą działalność, wyłącznie w takim zakresie, na jaki może sobie skarżąca pozwolić mając pod opieką chorą matkę. Działalność ograniczona jest do zapewnienia spółce istnienia. Skarżąca pośredniczy w zakupie używanych samochodów na aukcjach internetowych w Europie i zapewnia eksport tych samochodów na U. Konflikt zbrojny w Ukrainie przekłada się na zysk firmy, który wystarcza na pokrycie niezbędnych kosztów.

Po przeprowadzeniu postępowania opisaną wyżej decyzją z dnia 5 grudnia 2025 r. ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek, uznając, że nie nastąpiło przedawnienie ww. składek i nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 28 u.s.u.s. oraz w § 3 rozporządzenia.

ZUS ustalił na podstawie danych zawartych w bazie ZUS, CEIDG, CEPiK i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, że skarżąca figuruje jako osoba wykonująca umowę agencyjną/zlecenia w Spółce z o.o. M2., która to spółka składa zerowe raporty ZUS RCA. Skarżąca figuruje w spółkach z o.o.: A., D., M., N1., N2. jako wspólnik posiadający 95 udziałów o łącznej wartości 4.750 zł oraz prezes zarządu spółek z o.o. M1., G. i N. jako wspólnik posiadający 98 udziałów o łącznej wartości 4.900 zł oraz prezes zarządu P. jako wspólnik posiadający 50 udziałów o łącznej wartości 2500 zł oraz wiceprezes zarządu w P1. oraz prokurent w B.

Organ wskazał, że skarżąca jest mężatką i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, który uzyskuje dochód według podstawy do ubezpieczenia zdrowotnego 6.593,40 zł. Skarżąca miesięczne wydatki związane z utrzymaniem określiła na około 1000 zł. Od lutego 2025 r. matka skarżącej posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z tytułu choroby nowotworowej.

Poza zadłużeniem w ZUS skarżąca posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków 11.500 zł plus odsetki oraz w bankach 56.000 zł plus odsetki, których nie spłaca. Jest właścicielką w 1/3 części domu o powierzchni [...] m² i innej nieruchomości (działka nie spełnia wymogów działki budowlanej) o powierzchni [...] m², położonych przy ul. Wittiga 7 we Wrocławiu. Skarżąca jest współwłaścicielem co do 5/16 części nieruchomości zabudowanej o powierzchni [...] ha we Wrocławiu, na której ZUS dokonał zabezpieczenia należności oraz jest właścicielem zurbanizowanych terenów niezabudowanych lub w trakcie zabudowy o powierzchni [...] ha we Wrocławiu.

Organ nie stwierdził, że zachodzą wobec strony przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek w żądanym przez stronę zakresie na podstawie art. 28 u.s.u.s. Bowiem jak wskazał organ, art. 28 ust. 3 pkt 1 nie ma zastosowania z przyczyn oczywistych. Z kolei przypadki z ust 2, 4, 4b, 4c nie zachodzą, ponieważ nie było prowadzone postępowanie upadłościowe. Dalej, jak wywodził organ określona w ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. przesłanka nie zachodzi, ponieważ wysokość niepłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Z kolei przesłanka wymieniona w ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 nie zachodzi, z uwagi na to, że wobec przedmiotowych należności aktualnie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

W dalszej części uzasadnienia organ uznał, że przesłanki opisane w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, nie mają zastosowania w stosunku do skarżącej, ponieważ nie prowadzi ona działalności gospodarczej.

Z kolei wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia obwarowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego czy członka jego rodziny, ale również skutkiem tej choroby, która objawia się pozbawieniem możliwości uzyskania dochodu przez te osoby. Z przekazanych akt sprawy wynika, że skarżąca pomimo, że obecnie nie wykonuje zleceń, to nadal posiada tytuł do ubezpieczeń jako osoba wykonująca umowę agencyjną/zlecenia. Według zapisów KRS skarżąca pełni funkcję prezesa/wiceprezesa zarządu w dziesięciu spółkach z o.o. Ponadto zgodnie z oświadczeniem zarządza spółką z o.o. A., w zakresie który umożliwia sprawowanie opieki nad chorą matką. Zdaniem ZUS skarżąca nie udowodniła, że nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na spłatę należności z tytułu składek z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny.

Odnosząc się do przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ wskazał, że skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w firmie M2. sp. z o.o. W bazie danych Zakładu skarżąca figuruje jako osoba wykonująca umowę agencyjną/zlecenia w tej spółce. Spółka ta składa zerowe raporty ZUS RCA. W KRS skarżąca figuruje jako wspólnik w dziesięciu spółkach. Spółka z o.o. A. jest jedyną prowadzącą działalność. Mąż skarżącej uzyskuje dochody w wysokości 6.593,40 zł, zaś stałe wydatki związane z utrzymaniem kształtują się na poziomie 1000 zł.

Organ podkreślił, że deklarowany dochód gospodarstwa domowego strony jest wyższy niż kwota minimum socjalnego za II kwartał 2025 r. (3.258,82 zł).

Zdaniem organu skarżąca nie udowodniła, że nie ma możliwości uregulowania należności z tytułu składek. Nie korzysta z pomocy społecznej. Zgromadzony materiał dowody nie daje podstaw do uznania, że sytuacja materialna skarżącej ma charakter definitywny, bowiem skarżąca pozostaje w wieku aktywności zawodowej, figuruje jako osoba wykonująca umowę agencyjna/zlecenia, pomimo opieki nad matką zarządza spółką A. O sytuacji finansowej osoby zobowiązanej nie świadczą jedynie osiągane dochody, ale również posiadany majątek. Jest właścicielem dwóch nieruchomości. Posiada także udziały w dziesięciu spółkach z o.o., w których pełni funkcje prezesa/wiceprezesa zarządu.

Zdaniem organu na tym etapie nie można wykluczyć, że skarżąca nie będzie w stanie uregulować zadłużenia wobec ZUS. Zdaniem organu umorzenie zobowiązań publicznoprawnych w tym przypadku byłoby przedwczesne i naruszałoby interes publiczny oraz zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego:

1. § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przez jego błędną wykładnię i uznanie, że sytuacja materialna skarżącej nie pozbawia jej i rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych w sytuacji, gdy skarżąca posiada umowną rozdzielność majątkową, a środki przekazywane przez małżonka na podstawie art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego służą wyłącznie bieżącej egzystencji i opiece nad ciężko chora matką;

2. § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia przez błędne przyjęcie, że konieczność sprawowania opieki nad matką skarżącej (osobą ze znacznym stopniem niepełnosprawności, w chorobie nowotworowej) nie stanowi przesłanki do umorzenia należności, gdyż skarżąca formalnie figuruje w rejestrach jako prezes zarządu spółek, podczas gdy fakt ten w żaden sposób nie przekłada się na realną możliwość uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłatę zadłużenia;

3. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przez przekroczenie granicy uznania administracyjnego i wydanie decyzji odmownej w sytuacji, gdy względy słuszności, zasady współżycia społecznego oraz tragiczna sytuacja rodzinna i zdrowotna skarżącej (konieczność finansowania prywatnych operacji ratujących życie matki wobec odmowy NFZ) jednoznacznie przemawiają za uznaniem przypadku za "szczególnie uzasadniony";

4. art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przez nieuzasadnione przyjęcie, że dochody małżonka skarżącej, z którym posiada ona rozdzielność majątkową, mogą być traktowane jako fundusze dostępne na spłatę jej osobistych zobowiązań publicznoprawnych;

5. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) zwanego dalej k.p.a. – przez zaniechanie ustalenia faktycznego ustroju majątkowego małżonków oraz błędne przyjęcie, że skarżąca posiada realny dostęp do dochodów męża, podczas gdy łączy ich rozdzielność majątkowa. Organ nie podjął żadnych czynności, aby wyjaśnić tę kluczową okoliczność;

6. art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. przez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że figurowanie skarżącej w KRS jako wspólnika w spółkach jest tożsame z posiadaniem majątku, podczas gdy organ zignorował wyjaśnienia skarżącej o braku działalności tych spółek, braku dochodów i niemożności ich zbycia;

7. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez sformułowanie uzasadnienia w sposób schematyczny i matematyczny, bez odniesienia się do specyfiki wydatków na ratowanie życia matki skarżącej (prywatne operacje onkologiczne) co sprawia, że decyzja nosi znamiona arbitralności;

8. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. przez nadużycie władztwa administracyjnego, polegające na utrzymywaniu fikcyjnego i bezskutecznego postępowania egzekucyjnego;

9. art. 11 k.p.a. przez nie wyjaśnienie przez organ w sposób przekonujący, dlaczego w sytuacji dramatu rodzinnego i braku własnych dochodów skarżącej odmawia uznania przypadku za szczególnie uzasadniony;

10. art. 7 i art. 77 § 1 kp.a. przez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż sytuacja materialna skarżącej jest stabilna i pozwala na spłatę zadłużenia, przy jednoczesnym całkowitym pominięciu faktu, iż jedyny żywiciel rodziny – mąż skarżącej, będący obywatelem U. – objęty jest realnym ryzykiem powołania do służby wojskowej w związku z trwającym konfliktem zbrojnym. Organ zignorował fakt, iż skarżąca pozostaje w stanie permanentnej niepewności co do zachowania jedynego źródła utrzymania, co ma kluczowe znaczenie dla oceny jej zdolności do spłaty ratalnej czy długoterminowej;

11. art. 107 § 3 k.p.a. przez brak należytego uzasadnienia, dlaczego organ uznaje egzekucję za "prowadzoną" w kontekście przesłanek umorzenia, podczas gdy od lat ma ona charakter jedynie formalny (podtrzymywanie martwych zajęć rachunków) i nie przynosi żadnych efektów ekonomicznych;

12. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie w ocenie stanu faktycznego przedłożonych dowodów w postaci rachunków i faktur za operacje onkologiczne matki skarżącej na łączną kwotę przekraczającą 170.000 zł. Organ mimo posiadania tych dokumentów, nie uwzględnił ich w analizie wydatków i sytuacji majątkowej skarżącej, co doprowadziło do rażąco błędnego wniosku, że skarżąca posiada środki na spłatę zadłużenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanych należności z tytułu nieopłaconych składek za wskazane w decyzji miesiące.

Organ, dokonując analizy okoliczności mających wpływ na ocenę przedawnienia dochodzonych egzekucyjnie składek, zasadnie wziął pod uwagę obowiązujące przepisy. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności, zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Z powyższego wynika, że należności z tytułu składek nie "wygasają automatycznie". Zawieszenie biegu terminu przedawnienia oznacza, że z chwilą wystąpienia przesłanki je powodującej termin nie biegnie, a zaczyna biec w dalszym ciągu dopiero po ustaniu przyczyny zawieszenia, wskazanej w danym przepisie. W orzecznictwie sądów administracyjnych i powszechnych wskazuje się, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (zob. wyroki: z dnia 19 września 2018 r., I SA/Lu 396/18 i z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 737/17, z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 676/19). Do takich czynności zaliczono również wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale także orzeczenia, pisma kierowane do strony, z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności (wyroki: z dnia 19 lipca 2016 r., I SA/Sz 637/16, z dnia 27 stycznia 2012 r., I SA/Lu 721/11 oraz z dnia 9 grudnia 2009 r., V SA/Wa 1479/09, a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2019 r., III AUa 189/19).

Mając na uwadze powyższe regulacje i rozważania prawidłowo, w ocenie Sądu, uznano, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony (w niniejszym przypadku były to wszczęcia postępowania egzekucyjnego w datach wskazanych na str. 9 i 10 zaskarżonej decyzji). Na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, przed upływem 5-letniego okresu przedawnienia nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia poszczególnych składek. Strona w skardze nie wskazuje na nieprawidłowości tych wyliczeń. Ponadto prowadzone postępowanie egzekucyjne nie powoduje pomniejszania jej dochodów bo jest majątek o znacznej wartości na którym organ dokonał zabezpieczenia. Skarżąca podważa jedynie sposób prowadzenia i brak efektywności postępowania egzekucyjnego, który to zarzut nie może podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu gdyż nie mieści się w granicach rozstrzyganej sprawy.

Następnie należy wskazać, że w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności według zasad określonych w rozporządzeniu (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).

W przepisie art. 28 ust. 2-3 u.s.u.s. uregulowane zostały podstawowe kwestie w zakresie umorzenia należności z tytułu tych składek oraz przypadki ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy kwestii umarzania należności ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Przypadki całkowitej nieściągalności uregulowane zostały wyczerpująco w powołanym wyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z uwagi zatem na użyty w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "pomimo braku ich całkowitej nieściągalności" uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od ich całkowitej nieściągalności dotyczy także ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. W konsekwencji oznacza to zatem, że przy umarzaniu nieopłaconych przez te podmioty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zastosowanie będzie miał wymóg wystąpienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, a w sytuacji ich niewystąpienia sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy podlegać będzie ocenie organu z punktu widzenia przesłanek określonych w rozporządzeniu, wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.

Zgodnie z treścią § 3 ww. rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z powołanych regulacji wynika, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy ocenia, czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Stwierdzenie, że okoliczności ustalone w sprawie nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla ubezpieczonego. Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności. Jednak nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Odmawiając w takiej sytuacji umorzenia zaległości organ działa w zakresie przyznanego mu uznania administracyjnego.

W kontekście przesłanek określonych w powołanym wyżej § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem strona w treści złożonego wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. To głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o przeszkodach w spłacie zadłużenia.

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie, porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności, organ jest związany określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadami oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega kontroli sądu administracyjnego, a więc sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uznanie administracyjne odnosi się natomiast do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyrok WSA w Łodzi III SA/Łd 13/23 CBOIS).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w tej sprawie przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż nie wystąpiła po stronie skarżącej którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymieniona przez ustawodawcę w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Tym samym za niezasadny należy uznać skargi dotyczący przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego.

Z przedstawionej przez skarżącej sytuacji materialnej oraz z ustaleń organu wynika, że skarżąca jest mężatką i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, który uzyskuje dochód według podstawy do ubezpieczenia zdrowotnego 6.593,40 zł. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem skarżąca określiła ok. 1000 zł. Skarżąca pomimo, że obecnie nie wykonuje zleceń, to nadal posiada tytuł do ubezpieczeń jako osoba wykonująca umowę agencyjną/zlecenia. Według zapisów KRS skarżąca pełni funkcję prezesa/wiceprezesa zarządu w dziesięciu spółkach z o.o. Ponadto zgodnie z oświadczeniem zarządza spółką z o.o. A., w zakresie który umożliwia sprawowanie opieki nad chorą matką. Poza zadłużeniem w ZUS skarżąca posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków oraz w bankach, których nie spłaca. Posiada majątek. Jest współwłaścicielką dwóch nieruchomości, na jednej z nich ZUS dokonał zabezpieczenia należności.

W ocenie Sądu organ ocenił zgromadzone dowody, odniósł się do obecnego stanu majątkowego i zdrowotnego strony. Prawidłowo przyjął organ, że skarżąca jest w wieku aktywności zawodowej, figuruje jako osoba wykonująca umowę agencyjną. Zarządza spółką A. uzyskującą dochody. Posiada udziały w dziesięciu spółkach, w których pełni funkcje prezesa/wiceprezesa zarządu. Trafnie organ wskazał, że nie można wykluczyć, że skarżąca nie będzie w stanie uregulować zadłużenia wobec ZUS. Zatem prawidłowo organ wywiódł, że nie wystąpiły przesłanki z § 3 rozporządzenia. Ponadto pomimo wezwania organu z dnia 8 września 2025 r. skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających jej sytuację.

Dodatkowo na rozprawie skarżąca podniosła, że organowi znany był fakt, że już za październik nie była składana deklaracja męża potwierdzająca otrzymywanie wynagrodzenia. Wskazać należy, że to strona w trakcie prowadzonego postepowania powinna poinformować o takim fakcie organ, zaś organ nie może wnioskować na podstawie jednej deklaracji, że mąż skarżącej stracił pracę.

Nie jest również pozbawione zasadności wskazanie przez organ, że trudna sytuacja finansowa, osiąganie niskich dochodów nie stanowi o obowiązku rezygnacji z dochodzenia zaległości. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że publicznoprawny charakter należności, oraz cele, na które są one przeznaczone, obligują organy odpowiedzialne za ich pobór do szczególnej stanowczości i ostrożności w dysponowaniu nimi. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 848/16, wyrok z 26 września 2019 r. sygn. akt I GSK 1372/18 dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu niezasadnym jest również zarzut dotyczący pominięcia przez organ okoliczności związane z posiadaniem przez skarżącą rozdzielności majątkowej.

Powoływana w skardze okoliczność, iż wskazane przez organ dochody męża skarżącej stanowią jego majątek odrębny w żaden sposób nie podważają prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. W sprawie istotnym jest fakt pozostawania małżonków we wspólnym gospodarstwie domowym, a nie ustrój majątkowy, jaki oni obrali. Przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 k.r.o. małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, natomiast nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa ustanowiona w drodze umowy może dotyczyć kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami. Zatem powołanie się w skardze na odrębny majątek małżonka skarżącej pozostaje bez znaczenia w tej konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 4831/16).

Wbrew twierdzeniom skargi organ rozpoznając wniosek strony nie naruszył przepisów, a decyzja zawiera ustosunkowanie się do twierdzeń strony w kontekście przesłanek umorzenia przewidzianych dla przedmiotowych należności.

Treść skargi wskazuje, że autor wyłącznie polemizuje z oceną stanu faktycznego, dokonaną przez organ administracji. Okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami wyciągniętymi z oceny dowodów zgromadzonych w sprawie nie oznacza, że dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone, czy tez dowolnie ocenione. Innymi słowy, to że wynik postępowania nie dał stronie skarżącej oczekiwanego rezultatu nie świadczy o naruszeniu wskazywanych przepisów k.p.a.

Wskazuje Sąd, że w przypadku zmiany sytuacji strony, strona ma możliwość złożenia kolejnego wniosku o umorzenie należności.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

jeszcze 2993 słowa

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo