Zdaniem skarżącej dokumentacja oraz środki, którymi dysponował Zespół umożliwiały mu dokonanie oceny i ustalenie stopnia posiadanej przeze mnie niepełnosprawności, a zatem merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie. Istotnym jest, iż organ dysponował pełnym materiałem dowodowym - dokumentacją medyczną, jaka została przedłożona, z której wynika ocena stanu zdrowia skarżącej w zakresie posiadanej głuchoty.
Jako pozbawiony racji jest zdaniem skarżącej argument organu o podjęciu próby kontaktu telefonicznego ze skarżąca, wszak skarżąca jest z osobą głuchotą i na co dzień nie komunikuje się werbalnie. Na pobieżne zapoznanie się przez organ z dokumentacją sprawy wskazuje też okoliczność kierowania przez organ korespondencji na nazwisko panieńskie skarżącej, podczas gdy w oświadczeniu z dnia 21 stycznia 2025 r. skarżąca poinformowała organ o zmianie nazwiska.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Organ wyjaśnił, że w dniu 18 grudnia 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z § 33 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności "Postępowanie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności obejmuje dokonanie przez lekarza wyznaczonego przez przewodniczącego zespołu wstępnej weryfikacji złożonej dokumentacji, o której mowa w § 6 ust. 2 i 3, w zakresie kompletności oraz konieczności jej uzupełnienia o badania potwierdzające rozpoznaną chorobę zasadniczą, a także określenie specjalności przewodniczącego składu orzekającego odpowiedniej do rozpoznanych schorzeń osoby zainteresowanej lub dziecka."
Wstępna weryfikacja wniosku, o której mowa powyżej, została dokonana przez lekarza oraz psychologa zespołu w dniu 3 stycznia 2025 r.
W wyniku przeprowadzonej analizy zostało do skarżącej wystosowane zawiadomienie zgodnie z § 6 ust. 5 przywołanego wyżej rozporządzenia o uzupełnienie następującej dokumentacji:
- opinia logopedy
- audiogram
- kartoteki z leczenia w Poradni Otolaryngologicznej z okresu od 01.2022 r. do 01.2025 r.
Powyższą dokumentację należało uzupełnić do 22 stycznia 2025 r., bądź zgodnie z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu zwrócić się do organu z wnioskiem o zawieszenie postępowania, w przypadku gdy strona nie ma możliwości złożyć wymaganej dokumentacji. Zawiadomienie zostało odebrane przez skarżąca w dniu 13 stycznia 2025 r.
W dniu 21 stycznia 2025 r. (data stempla pocztowego) skarżąca nadała do organu korespondencję zawierającą:
- oświadczenie z dnia 21 stycznia 2025 r. dot. zmiany danych osobowych,
- nieuwierzytelnioną kserokopię audiogramu z dnia 17 listopada 2022 r.,
- nieuwierzytelnioną kserokopię diagnozy logopedycznej z dnia 14 stycznia 2025 r.,
Skarżąca w trakcie postępowania administracyjnego nie przedłożyła uwierzytelnionych dokumentów, pomimo, że we wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności znajduje się pouczenie, że do wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności należy bezwzględnie przedłożyć kserokopię dokumentacji uwierzytelnionej przez placówki służby zdrowia za zgodność z oryginałem lub oryginały do wglądu oraz w zawiadomieniu o uzupełnieniu wniosku również takie pouczenie się znalazło. Nadto skarżąca nie nadesłała kartotek z leczenia w Poradni Otolaryngologicznej za okres od 01.2022 r. do 01.2025 r., jak również nie podała, że takowej kartoteki nie posiada z uwagi na brak leczenia w w/w poradni. Informacja o braku leczenia Skarżącej w Poradni Otolaryngologicznej została zamieszczona dopiero w piśmie z dnia 24 lutego 2025 r., będącego skargą do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności na pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia.
Po otrzymaniu korespondencji pracownik organu, zgodnie ze sporządzoną notatką służbową z dnia 23 stycznia 2025 r. próbował nawiązać kontakt telefoniczny z mężem skarżącej (który został wskazany we wniosku przez Skarżącą) celem przekazania informacji, że nadesłana korespondencja nie jest w pełni uzupełnieniem wymaganej dokumentacji.
W związku z powyższym, wobec braku kompletnego uzupełnienia dokumentacji. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Sączu, w dniu 5 lutego 2025 r. pozostawił wniosek skarżącej o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności bez rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej w skrócie - P.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na, między innymi, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4.
W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd, uwzględniając taką skargę:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a.).
Jednocześnie Sąd stwierdza – co wynika z art. 149 § 1a, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłość, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie zaś do art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca spełniła wymóg poprzedzenia skargi na bezczynność Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności ponagleniem wniesionym w dniu 24 lutego 2025 r. do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie, który postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2025 r. uznał je za nieuzasadnione.
Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu była więc z uwagi na powyższy aspekt dopuszczalna.
Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy - w ustalonym przepisami terminie - organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.
Zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r., poz. 857, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności), który w rozpatrywanym przypadku był podstawą prawną pozostawienia wniosku skarżącej bez rozpoznania, jeżeli przedłożona wraz z wnioskiem dokumentacja, o której mowa w ust. 2 i 3, jest niewystarczająca do wydania orzeczenia o niepełnosprawności, stopniu niepełnosprawności lub o wskazaniach do ulg i uprawnień, przewodniczący powiatowego zespołu zawiadamia na piśmie osobę zainteresowaną lub przedstawiciela ustawowego dziecka o konieczności jej uzupełnienia oraz wyznacza termin złożenia brakującej dokumentacji z pouczeniem, że nieuzupełnienie jej w określonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
Na gruncie przewidującego analogiczne rozwiązanie art. 64 § 2 k.p.a. przyjmuje się, że bezpodstawne pozostawienie podania bez rozpoznania oznacza, że organ administracji publicznej właściwy w sprawie, której dotyczy podanie, pozostaje bezczynny i na tę jego bezczynność służy skarga do sądu administracyjnego (por.m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13). Zasada ta znajduje zastosowanie także na gruncie przepisów ustawy o rehabilitacji (wyrok WSA w Kielcach z dnia 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SAB/Ke 25/19).
Celem wezwania do usunięcia braków dokumentacji pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpoznania jest przymuszenie strony do przedstawienia określonych materiałów, bez których organ nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt I OSK 224/18). Nieuzupełnienie braków ma zatem uniemożliwiać organowi nadanie sprawie dalszego biegu i jej merytoryczne załatwienie.
W ocenie jednakże składu orzekającego Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
W odpowiedzi na zawiadomienie o konieczności uzupełnienia dokumentacji medycznej (o opinię logopedy, audiogram, kartoteki z leczenia w Poradni Otolaryngologicznej z okresu od 01.2022 r. do 01.2025 r.) - wystosowane na podstawie § 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania - skarżąca przedłożyła, nadając pismo w dniu 21 stycznia 2025 r.: oświadczenie z dnia 21 stycznia 2025 r. dot. zmiany danych osobowych, nieuwierzytelnioną kserokopię audiogramu z dnia 17 listopada 2022 r., nieuwierzytelnioną kserokopię diagnozy logopedycznej z dnia 14 stycznia 2025 r.
W kontekście bezczynności organu jest rozpatrywana konstrukcja pozostawienia podania bez rozpoznania. Przewiduje ona taki skutek, gdy podanie wniesione do organu zawiera brak formalny o charakterze nieusuwalnym lub też gdy brak usuwalny nie został przez wnoszącego usunięty w wyznaczonym terminie, to organ pozostawia podanie bez rozpoznania. Jedynie bowiem żądanie niedotknięte brakami formalnym może wywołać skutek prawny uruchomienia, wszczęcia postepowania w danej sprawie.
Zważywszy na powyższe stwierdzić należy, ze w przypadku pozostawienia podania bez rozpoznania, gdy istnieją ku temu podstawy prawne, nie zachodzi nieuzasadniona bezczynność organu w załatwieniu sprawy. Zastrzeżenia w tym miejscu wymaga jedna kwestia, a mianowicie dzieje się tak tylko wtedy, gdy przepis powszechnie obowiązujący ustanawia określone wymogi formalne co do składu podania, to organ może skutecznie żądać ich spełnienia.
Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności do wniosku o wydanie orzeczenia, o którym mowa w § 2 pkt 1 i 2, dołącza się dokumentację medyczną, w tym zaświadczenie lekarskie określone w § 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, wydane nie wcześniej niż na 30 dni przed dniem złożenia wniosku, oraz inne dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przepis ten należy w ocenie Sądu odczytywać w powiązaniu z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności osoby, która ukończyła 16 rok życia, zwanej dalej "osobą zainteresowaną", bierze się pod uwagę zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących potwierdzone aktualnymi wynikami badań diagnostycznych, wydane przez lekarza, pod którego opieką lekarską znajduje się osoba zainteresowana, oraz inne posiadane dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie stopnia niepełnosprawności.
Jak dalej wynika z § 18 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia, członkami powiatowego (oraz wojewódzkiego) zespołu są m.in. lekarze, zaś zgodnie z § 19 ust. 2 przewodniczącym składu orzekającego jest lekarz posiadający tytuł specjalisty lub lekarz posiadający specjalizację co najmniej I stopnia, lub lekarz odbywający szkolenie specjalizacyjne w określonej dziedzinie medycyny, który ukończył moduł podstawowy właściwy dla danego szkolenia specjalizacyjnego lub będący w trakcie trzeciego roku tego szkolenia w przypadku specjalizacji, dla których przewidziany został moduł jednolity szkolenia – w szczególności w następujących dziedzinach medycyny: chorobach wewnętrznych, pediatrii, ortopedii i traumatologii narządu ruchu, neurologii, psychiatrii, okulistyce i otorynolaryngologii. § 20 tego samego rozporządzenia stanowi, że członkowie powiatowego i wojewódzkiego zespołu, o których mowa w § 18 ust. 1 pkt 3-7, biorący udział w posiedzeniu składu orzekającego, zgodnie ze specjalnością sporządzają oceny, w których określają w szczególności – lekarz stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, a więc ocenę stanu zdrowia zawierającą opis przebiegu choroby zasadniczej i chorób współistniejących. Co więcej, stosownie do art. 6b1 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 913, zwanej dalej ustawą o rehabilitacji), w wojewódzkim zespole przeprowadza się specjalistyczne badania osób ubiegających się o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, na podstawie skierowań wystawionych odpowiednio przez lekarzy lub psychologów członków zespołów orzekających o niepełnosprawności. Szczegóły w tym zakresie reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 18 grudnia 2007 r. w sprawie wykonywania badań specjalistycznych na potrzeby orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2007 r. Nr 250, poz. 1875). Z § 3 ust. 1 tego aktu wynika, że skierowanie na badanie powinno być wystawione, gdy dokumentacja medyczna jest niewystarczająca do pełnej oceny stanu zdrowia. Powiatowy zespół przekazuje skierowanie na badanie do wojewódzkiego zespołu w terminie 3 dni od jego sporządzenia.
Z całokształtu powyższych uregulowań wynika zdaniem Sądu, że po pierwsze, przedstawienie jedynie przez skarżącą w odpowiedzi na wezwanie organu - nieuwierzytelnionej kserokopii audiogramu z dnia 17 listopada 2022 r., w sytuacji, gdy z samego wezwania nie wynika w jakiej formie miał być on złożony, a więc czy musi być to także kopia uwierzytelniona oraz nieuwierzytelnionej kserokopii diagnozy logopedycznej z dnia 14 stycznia 2025 r., gdy z wezwania wynikało, że wzywany może przedłożyć kopię zaś oryginał musi okazać do wglądu, nie mogło prowadzić do sytuacji, w której organ nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Po drugie, do takiej sytuacji nie mogło także prowadzić nie przedstawienie przez skarżącą kartotek z leczenia w Poradni Otolaryngologicznej za okres od 01.2022 r. do 01.2025 r., w której notabene, jak podniosła, skarżąca w ogóle się nie leczyła.
Jak wykazano środki, którymi dysponuje Zespół, umożliwiają zaś dokonanie stosownej oceny (a nawet specjalistycznego badania) przez osobę (osoby) posiadającą odpowiednie uprawnienia czy to przez zespołem powiatowym, czy wojewódzkim (na podstawie skierowania wystawionego przez lekarza - członka zespołu powiatowego), w tym przez specjalistę otorynolaryngologii (pełna, specjalistyczna nazwa otolaryngologii).
Pozostawienie wniosku skarżącej bez rozpoznania z powodu nieprzedłożenia wymaganych dokumentów byłoby więc uprawnione gdyby organ nie miał możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, a tak w tym stanie rzeczy nie było. Trafnie na te aspekty zwróciła uwagę skarżąca. Próba zaś telefonicznego kontaktu głosowego organu ze skarżącą w sytuacji jej dysfunkcji słuchowej nie wymaga nawet komentarza.
Z tych powodów Sąd uznał, że zawiadomienie skarżącej o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania z powodu nieprzedłożenia żądanych dokumentów było w rozpatrywanym przypadku nieuprawnione, a w konsekwencji organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu tego wniosku, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł w punkcie II sentencji wyroku, zobowiązując jednocześnie Zespół do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 18 grudnia 2024 r. w terminie wynikającym z k.p.a. (art. 66 ustawy o rehabilitacji) od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt I sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność o takim charakterze ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 381/18). Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia. W odniesieniu do wniosku skarżącej, organ terminowo zareagował, zaś stwierdzenie bezczynności miało miejsce na skutek dokonania odmiennej od organu oceny prawnej zaistniałej sytuacji. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał w pkt III sentencji wyroku, że zarzucana bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 200 P.p.s.a., w pkt IV sentencji wyroku Sąd orzekł o zwrocie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, na które składał się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł.