Wyrok WSA z dnia 22 grudnia 2025, sygn. III SAB/Wa 30/25

Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy miała miejsce przewlekłość w rozpatrywaniu wniosku Skarżącej z 31 grudnia 2024 r., sprecyzowanego pismem z 31 stycznia 2025 r. w którym to wniosku Skarżąca domagała się wydania "postanowienia/decyzji" w sprawie odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek na PIT za 2021 r. w oparciu o art. 53a § 1 o.p.

Wyjaśniając podstawy prawne wyroku wskazać należy, że ramy procesowe działania organu w kontrolowanym zakresie wyznacza ustawa - Ordynacja podatkowa, w szczególności art. 125 § 1, który stanowi, że organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Art. 125 § 2 O.p., stanowi że sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Obowiązek szybkiego działania organów podatkowych skorelowany jest z obowiązkiem podejmowania działań wnikliwych, prowadzących do realizacji zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 O.p. Istotne znaczenie ma zatem zarówno wyczerpujące zbadanie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa materialnego, jak też sprawność w podejmowaniu czynności zmierzających do tego celu, aby postępowanie nie trwało nadmiernie długo.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym skargi na przewlekłość postępowania organu, przedmiotem sądowej kontroli jest ocena podejmowanych w toku postępowania działań organu pod kątem zachowania należytej staranności w organizowaniu i prowadzeniu tego postępowania w taki sposób, aby doprowadziło ono w rozsądnym terminie do merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłości można mówić wtedy, gdy organ nie załatwia sprawy, nie pozostając jednocześnie w bezczynności (termin załatwienia sprawy nie zostaje przekroczony), ale podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Sz 12/16).

Termin "przewlekłość", czy "przewlekłość postępowania" nie został wyjaśniony w przepisach Ordynacji podatkowej, ani w regulacji prawnej zawartej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przyjmuje się, że może ona przybierać trojakiego rodzaju postać: statyczną, dynamiczną oraz mieszaną (zob. P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, s. 73). Przewlekłość statyczna jest synonimem bezczynności – wyraża się ona zanikiem jakichkolwiek działań podejmowanych przez organ administracyjny po wszczęciu postępowania. Z kolei, przewlekłość dynamiczna przyjmuje formę nadczynności organu – w trakcie postępowania podejmowane są z dużym natężeniem czynności procesowe, które jednak nie przybliżają tej procedury do zakończenia. Sprowadza się ona więc do podejmowania czynności zbędnych. Natomiast postać mieszana przewlekłości przejawia się zmieniającym się natężeniem czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej. W tym wypadku bezczynność organu przeplata się z jego nadaktywnością i wykonywaniem czynności zbędnych (P. Dobosz, op. cit., s. 73 - 75). W doktrynie pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" rozumie się też sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest w bezczynności (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (zob. wyrok NSA z 12 stycznia 2018 r., sygn. akt I FSK 1152/16).

Analizując kalendarium podejmowanych w wyrokowanej sprawie czynności oraz ich merytoryczną treść uznać należy, że organ nie dopuścił się przewlekłości w rozpatrywaniu wniosku z 31 grudnia 2024 r. Zauważenia wymaga, że 31 grudnia 2024 roku Pan M.S. pełnomocnik Pani A.S. złożył do organu pismo zatytułowane "WNIOSEK 01/01/2025 PRZESŁANIE DECYZJI O ODSETKACH PiT 2021", w którym Strona wniosła o przesłanie decyzji, wraz z potwierdzeniem jej otrzymania, wydanej na podstawie art. 53a § 1 Ordynacji podatkowej, w sprawie określenia wysokości odsetek za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek PIT za 2021 rok. W odpowiedzi na ten wniosek organ podatkowy 31 stycznia 2025 roku, a więc z zachowaniem miesięcznego terminu, pismem nr [...] udzielił odpowiedzi i poinformował Stronę, że przedmiotowa decyzja nie została i nie zostanie wydana wskazując jednocześnie, iż obliczenie odsetek przez tut. organ zostało ustalone przy dokonaniu zaliczenia nadpłaty na zaległy podatek co zostało przedstawione Stronie w postanowieniu z [...] kwietnia 2024 roku nr [...]. W dn. 31 stycznia 2025 roku Pan M.S., pełnomocnik Pani A.S. złożył pismo zatytułowane "WNIOSEK 14/01/2025 NUS/ WNIOSEK O WYDANIE DECYZJI O ODSETKACH 8.439 ZŁ", w którym Strona skonkretyzowała swoje żądanie z 31.12.2024 r. i wniosła o wydanie decyzji określającej wysokość odsetek w kwocie 8.439,00 zł. W odpowiedzi na to pismo, organ podatkowy, również z zachowaniem miesięcznego terminu, w dn. 28 lutego 2025 roku pismem nr [...] poinformował Panią A.S., że określenie przez organ w drodze decyzji wysokości odsetek od niezapłaconych w terminie zaliczek z tytułu podatku dochodowego za 2021 rok byłoby bezprzedmiotowe. W tym piśmie organ ponownie poinformował Stronę, iż szczegółowe wyliczenie wysokości pobranych odsetek od niezapłaconych w terminie zaliczek zostało przedstawione w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] kwietnia 2024 roku nr [...]. Ponadto, organ jeszcze raz, tym razem w piśmie z 28 marca 2025 roku nr [...] poinformował Stronę, iż szczegółowe wyliczenie wysokości pobranych odsetek od niezapłaconych w terminie zaliczek zostało przedstawione w postanowieniu z [...] kwietnia 2024 roku nr [...] dotyczącym przeksięgowania wpłaty z 30 czerwca 2022 roku w wysokości 22.002,00 zł.

Powyższa chronologia zdarzeń powoduje, że nie można organowi przypisać przewlekłości w prowadzeniu postępowania w rozpatrywaniu wniosku z 31 grudnia 2024 r. i z 31 stycznia 2025 r. Organ nie pozostawał też w bezczynności. Każdy złożony przez Stronę wniosek spotkał się z adekwatną reakcją organu. Udzielone na te wnioski odpowiedzi były merytorycznie poprawne. Organ poinformował stronę, że nie ma podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 53a o.p. i wskazał na akt administracyjny w którym przedstawione zostało rozliczenie wpłaty z 30 czerwca 2022 r. Słusznie też organ wskazał, że decyzja w przedmiocie odsetek od niezapłaconych zaliczek nie ma charakteru samoistnego, a jest - w sferze ustaleń faktycznych - prostą pochodną wyniku postępowania podatkowego, prowadzonego w stosunku do podatnika za okres roku podatkowego (lub innego okresu rozliczeniowego). Ustalenia tego postępowania stanowią podstawę faktyczną, w oparciu którą organ dokonuje odpowiedniego przypisania tych ustaleń do okresów płatności zaliczek, a w konsekwencji .- obliczenia wysokości odsetek od kwot nieuiszczonych lub uiszczonych w zbyt niskiej wysokości zaliczek, za określony czas. W myśl art. 53a § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli w postępowaniu podatkowym po zakończeniu roku podatkowego lub innego okresu rozliczeniowego organ podatkowy stwierdzi, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie złożył deklaracji, wysokość zaliczek jest inna niż wykazana w deklaracji lub zaliczki nie zostały zapłacone w całości lub w części, organ ten wydaje decyzję, w której określa wysokość odsetek za zwłokę na dzień złożenia zeznania podatkowego za rok podatkowy lub inny okres rozliczeniowy, a w przypadku niezłożenia zeznania w terminie - odsetki na ostatni dzień terminu złożenia zeznania, przyjmując prawidłową wysokość zaliczek na podatek. Z przepisu tego wynika, że organ ma obowiązek wydać decyzję odsetkową w ściśle określonych przypadkach. Skoro jednak, w tej sprawie, organ nie kwestionował wysokości należnych zaliczek w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2021 r. i za ten okres nie prowadził postępowania podatkowego, to w stanie faktycznym nie wystąpiła konieczność określenia odsetek na podstawie art. 53a O.p. O czym organ wielokrotnie informował stronę. Rozliczenie odsetek przez organ potwierdzone zostało w wydanym postanowieniu z [...] kwietnia 2024 roku nr [...]. Postanowienie to zapewniało stronie możliwość wypowiedzenia się co do prawidłowości rozliczenia wpłaty, również w części dotyczącej zaliczenia jej na poczet odsetek. Z akt sprawy nie wynika jednak, ażeby strona kwestionowała to postanowienie.

Reasumując, organ wywiązał się ze swojego obowiązku wynikającego z art. 122 w zw. z art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej i wnikliwie ora szybko podjął niezbędne działania mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę, orzekając, jak w sentencji.

Skarga została rozpatrzona w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a.