Skarga była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.
3.4. Przedmiotem sporu jest to, czy SKO pozostawało w bezczynności przy rozpoznawaniu zażalenia Spółki na postanowienie Wójta z dnia [...] kwietnia 2025 r.
3.5. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8) ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4. W myśl art. 149 ppsa, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ramy procesowe działania organu w kontrolowanym postępowaniu wyznacza Ordynacja podatkowa, w szczególności przepis jej art. 125 § 1, który stanowi, że organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Przepis art. 125 § 2 Op, stanowi że sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Obowiązek szybkiego działania organów podatkowych skorelowany jest z obowiązkiem podejmowania działań wnikliwych, prowadzących do realizacji zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 Op.
Kwestie terminów załatwiania spraw regulują przepisy rozdziału 4 działu IV Ordynacji podatkowej pod nazwą "Załatwianie spraw".
Długość terminu załatwienia danej sprawy zależy od jej charakteru. Zgodnie z art. 139 § 1 Op, załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 139 § 2 Op, niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie. Zgodnie z art. 139 § 3 Op załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić co do zasady nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Jak stanowi art. 139 § 4 Op, do terminów określonych w § 1-3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Stosownie zaś do art. 140 § 1 Op, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Dodać należy, że o szczególnie skomplikowanym charakterze sprawy możemy mówić wówczas, gdy mamy do czynienia z zawiłym stanem faktycznym sprawy, wymagającym przeprowadzenia licznych czynności dowodowych, jak i ze złożonym, niełatwym do ustalenia stanem prawnym, wymagającym wnikliwej analizy oraz wykładni przepisów prawa. Ocena charakteru danej sprawy musi być dokonywana w świetle jej okoliczności faktycznych, gdyż nie każda sprawa musi być automatycznie kwalifikowana jako skomplikowana.
3.6. Wnosząc skargę, Skarżąca jednoznacznie wskazała, że jej przedmiotem będzie bezczynność SKO w zakresie rozpoznania zażalenia na postanowienie Wójta z dnia [...] kwietnia 2025 r. o zaliczeniu nadpłaty w podatku od nieruchomości na poczet przyszłych zaległości. Wniosek taki nasuwa się bezspornie z oznaczenia rodzaju pisma, stawianych wniosków oraz jego uzasadnienia. Obserwacja ta jest o tyle istotna, że należy odróżnić stan bezczynności od przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z bezczynnością mamy do czynienia w przypadku, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I FSK 2125/19). To oznacza, że zakres sądowej kontroli skargi w tym zakresie sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie dokonał powyższych działań. Dopiero brak podejmowania stosownych działań, pomimo istniejącego obowiązku, przy równoczesnym przekroczeniu terminu załatwienia sprawy, powoduje konieczność uwzględnienia skargi. Celem skargi na bezczynność jest bowiem ochrona strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, tj. wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań oraz doprowadzenie do załatwienia sprawy poprzez wydanie stosownego aktu bądź podjęcie odpowiedniej czynności. Specyfika badania skargi na bezczynność polega w związku z tym na tym, że Sąd ogranicza się do skontrolowania, czy organ rzeczywiście nie podjął działania, do którego był zobowiązany. Poza zakresem kontroli Sądu pozostaje prawna poprawność czynności załatwiających zgłoszone żądanie. Mówiąc inaczej, Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności.
Tymczasem, przewlekłość postępowania organu zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1)-4a) ppsa. Stan przewlekłości postępowania oznacza prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Pojęcie "przewlekłości postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
3.7. W świetle akt sprawy bezspornym jest, że SKO nie sposób zarzucić pozostawania w bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia Skarżącej ściśle w dacie rozpatrywania skargi przez Sąd (tj. w dniu 14 stycznia 2026 r.), albowiem już po wniesieniu skargi, a przed dniem wyrokowania, zażalenie to zostało rozpatrzone postanowieniem SKO w W. z dnia [...] października 2025 r.
Co jednak istotne w sprawie, SKO otrzymało zażalenie Skarżącej w dniu 20 maja 2025 r. Następnie w dniu 24 czerwca 2025 r. Wójt przekazał SKO pełnomocnictwa udzielone M. K. i N. N.. Pismem z dnia 13 sierpnia 2025 r. (wpłynęło do SKO w dniu 19 sierpnia 2025 r.) Spółka wniosła skargę na bezczynność organu. Pismem z dnia 20 sierpnia 2025 r. SKO w Warszawie zwróciło się do Wójta do wskazania, czy zażalenie zostało wniesione bezpośrednio w siedzibie organu, czy za pośrednictwem wyznaczonego operatora pocztowego oraz wskazania daty nadania zażalenia. Pismem z dnia 1 września 2025 r. (wpłynęło do SKO w dniu 5 września 2025 r.) Wójt poinformował, że zażalenie zostało wniesione za pośrednictwem operatora pocztowego. Postanowieniem z dnia [...] października 2025 r. SKO uchyliło postanowienie Wójta i umorzyło postępowanie w sprawie.
W sprawie organ procedował zatem ponad 4 miesiące tj. od dnia 20 maja 2025 r. (data wpływu zażalenia) do dnia [...] października 2025 r. (data rozpatrzenia zażalenia) i co najmniej od dnia 21 lipca 2025 r. pozostawał w bezczynności, skoro mimo upływu dwóch miesięcy, o których mowa w art. 139 § 3 Op organ nie wydał rozstrzygnięcia ani też nie poinformował w trybie art. 140 § 1 o nowym terminie załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu niezrozumiałym jest podejmowanie wyjaśnienia kwestii formalnych zażalenia miesiąc po jego otrzymaniu, następnie dopiero po otrzymaniu skargi na bezczynność, SKO podjęło kolejne działanie w sprawie. Zauważyć również należy, że po ustaleniu wszystkich kwestii formalnych zażalenia, organ wydał postanowienie po miesiącu. W przekonaniu Sądu nie można zaakceptować sytuacji, w której organ zobligowany do załatwienia sprawy w terminie nie później niż w ciągu miesiąca (ew. dwóch miesięcy) podejmuje w sprawie pierwszą czynność po upływie miesiąca. W ocenie Sądu rozpatrywanie ponad 4 miesiące zażalenia Skarżącej w sprawie nieskomplikowanej świadczy o bezczynności organu. Ponadto SKO nie tylko nie załatwiło sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa, ale ponadto nie zawiadomiło Skarżącej o jej niezałatwieniu i nie wskazało nowego terminu załatwienia sprawy. Zaznaczenia przy tym wymaga, że SKO nie rozstrzygało sprawy merytorycznie, tj. nie musiało prowadzić czasochłonnego postępowania wyjaśniającego. Powyższe skutkowało uwzględnieniem skargi na bezczynność organu.
Należy również zwrócić uwagę, że organ w odpowiedzi na skargę w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów podnoszonych w skardze. Nie wyjaśnił również, dlaczego zażalenie nie zostało rozpatrzone w przewidzianym w prawie terminie.
Tym samym organ naruszył art. 139 § 3 i art. 140 § 1 Op.
3.8. Powołany na wstępie art. 149 § 1a ppsa zobowiązuje sąd administracyjny, który stwierdził bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym lub przewlekłe jego prowadzenie, do jednoczesnego stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Jest to taki stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12).
W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Sąd stwierdził w punkcie 2 sentencji wyroku, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa). Sąd ocenił, że pozostawanie w bezczynności przez SKO nie miało charakteru kwalifikowanego. Na ocenie tej zaważył przede wszystkim fakt, że po wniesieniu przez Spółkę skargi organ podjął czynności w sprawie, które doprowadziły do wydania postanowienia z dnia [...] października 2025 r. i w tym sensie skarga wywołała oczekiwany skutek.
3.9. Natomiast w związku z rozpatrzeniem zażalenia Skarżącej i wydaniem przez SKO postanowienia z dnia [...] października 2025 r., postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe i w tym zakresie należało umorzyć postępowanie sądowe w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3) ppsa. Biorąc pod uwagę, że organ zakończył już postępowanie zażaleniowe, brak jest zatem potrzeby dyscyplinowania organu do załatwienia tej sprawy. Bezprzedmiotowe stało się zastosowanie przez Sąd instrumentu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1) ppsa
3.10. Sąd jednocześnie w punkcie 4 wyroku uznał, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej.
Zgodnie z art. 149 § 2 ppsa sąd w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przepis ten ma charakter akcesoryjny i fakultatywny i decyzję w tej kwestii pozostawia się uznaniu Sądu. Przyznanie sumy pieniężnej jest środkiem prawnym o mieszanym charakterze: prewencyjno-represyjno-kompensacyjnym (J.P. Tarno, M.A. Król, Przyznanie sumy pieniężnej jako środek dyscyplinowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2019, z. 1, s. 16), przy czym na plan pierwszy wysuwa się funkcja prewencyjna: "w postępowaniu sądowoadministracyjnym przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej jest przede wszystkim środkiem dyscyplinującym, mającym w założeniu zmusić organ do działania zgodnego z prawem" (tamże, s. 22). Sąd podejmuje w tym względzie decyzję "stosownie do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy oraz celów, które zdaniem sądu powinno osiągnąć wydawane w sprawie orzeczenie" (tamże, s. 20).
Uwzględnienie skargi na bezczynność nie pociąga za sobą konieczności przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej. Suma pieniężna przyznawana jest w niektórych, szczególnych (kwalifikowanych), przypadkach bezczynności.
Podejmując rozstrzygnięcie w kwestii przyznania Spółce sumy pieniężnej, sąd administracyjny powinien mieć na względzie: 1) stopień naruszenia prawa przez organ administracyjny (funkcja represyjna); 2) efektywność jego zastosowania, a więc wyrządzenie organowi określonej dolegliwości finansowej w celu przymuszenia go do wykonania czynności (funkcja prewencyjna); i 3) zasadność wynagrodzenia stronie cierpień i niedostatków związanych z pozostawaniem przez organ administracji w bezczynności (funkcja kompensacyjna).
Przyjmując powyższą perspektywę, Sąd nie znalazł w tej sprawie dostatecznych powodów, by przyznać Skarżącej sumę pieniężną. W rozstrzygnięciu tym Sąd kierował się tymi samymi (powołanymi wyżej) względami, które przesądziły o uznaniu, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Miało więc zdaniem Sądu znaczenie to, że organ odwoławczy należycie zareagował na wniesioną przez Spółkę skargę. Zatem po pierwsze, SKO załatwiło sprawę Skarżącego rozpatrując zażalenie, a po drugie nie zachodzi już wobec tego obawa, że bez nałożenia sankcji organ sprawy nadal nie załatwi, ani potrzeba jego dyscyplinowania. Te względy przeważyły w ocenie Sądu nad ewentualną potrzebą skompensowania Stronie kosztów związanych z pozostawaniem przez organ podatkowy w bezczynności.
3.11. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. Umorzenie postępowania w punkcie 3 sentencji nastąpiło na podstawie art. 161 § 1 pkt 3) ppsa. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 4 sentencji Sąd wydał na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 ppsa.
3.12. Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zgodnie z art. 200 ppsa w związku z art. 205 § 2 ppsa. Na zasądzoną kwotę 597 zł składa się kwota wpisu sądowego w wysokości 100 zł, oraz kwota wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 480 zł zasądzona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) oraz opłata za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielnie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.