Wyrok WSA z dnia 27 sierpnia 2025, sygn. IV SA/Po 479/25

Kolegium wyjaśniło, że interpretacja indywidualna to wykładnia przepisów prawa na tle opisanego stanu faktycznego sprawy. Wydanie indywidualnej interpretacji prawa nie tworzy w relacji do jej adresata jakichkolwiek prawnie znaczących uprawnień lub obowiązków. Tworzy jedynie stan udzielenia informacji o możliwościach stosowania i wykładni prawa, do której jej adresat może się zastosować, choć niewątpliwie nie ma takiego obowiązku. Z istoty interpretacji wynika, że nie rodzi ona dla zainteresowanego wiążących skutków prawnych. Zastosowanie się do interpretacji zależy od woli zainteresowanego. Organ wydający interpretację może "poruszać się" tylko i wyłącznie w ramach stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę, zadanego przez niego pytania oraz wyrażonej oceny prawnej (zajętego stanowiska). Kolegium podkreśliło, że w postępowaniu interpretacyjnym nie prowadzi się żadnego postępowania dowodowego, przyjmując - dla potrzeb wydania interpretacji - stan faktyczny przedstawiony przez wnioskodawcę. Z tego względu żądanie dokładnego wyjaśnienia sprawy, czy też przeprowadzenia rozprawy na gruncie okoliczności podniesionych we wniosku jest całkowicie chybione. Organowi interpretującemu nie przysługuje uprawnienie do prowadzenia postępowania wyjaśniającego odnośnie okoliczności podanych przez stronę w celu ustalenia, czy są one zgodne ze stanem rzeczywistym. Nie może on także prowadzić postępowania, ani podejmować rozstrzygnięć zastrzeżonych dla innego trybu orzekania, w tym w postępowaniu kontrolnym czy podatkowym prowadzonym na podstawie konkretnej dokumentacji

Skarżąca, nie zgadzając się z powyższą decyzją, pismem z 7 kwietnia 2025 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 dalej: "k.p.a.") poprzez błędne przyjęcie, że wnioski i żądania zgłoszone przez Spółkę w piśmie z dnia 4 marca 2025 r. nie są adekwatne do przedmiotu niniejszego postępowania, podczas gdy realizacja wniosków skarżącej spółki jest niezbędna do wyjaśnienia rozbieżności interpretacyjnych oraz ustalenia prawidłowego stanu prawnego w zakresie jej obowiązków związanych z opłatą produktową za rok 2020, co stanowiło naruszenie zasady prowadzenia postępowania dowodowego i zasady prawdy obiektywnej, jak i poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie wypełniła obowiązku nałożonego na nią ustawą z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym i była zobowiązana do rozliczenia się za pierwszy rok wprowadzania sprzętu, w sytuacji gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż spółka dochowała należytej staranności, wywiązała się z nałożonych na nią obowiązków w terminie, a z kolei to organ po ustawowym terminie wszczął wobec spółki postępowanie, co stanowiło naruszenie zasady prowadzenia postępowania dowodowego i zasady prawdy obiektywnej,

b. naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego i brak odniesienia się przez organ do twierdzeń oraz dowodów przedkładanych przez stronę, które świadczyły o tym, iż skarżąca prawidłowo wypełniała swoje obowiązki i dochowała należytej staranności,

c. naruszenie art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a poprzez brak w decyzji zawarcia podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, co skutkuje wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawa, zgodnie z art. 156 § 2 pkt 2 k.p.a

II. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a. art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 236 z późn. zm., dalej "P.p."), ponieważ mimo zastosowania się przez stronę do uzyskanej interpretacji indywidualnej, nałożył na nią obowiązki i sankcje, co jest sprzeczne z gwarancją braku negatywnych konsekwencji za działanie zgodne z interpretacją,

b. art. 35 ust. 1 P.p., poprzez błędne uznanie, że wydanie interpretacji indywidualnej nie tworzy żadnych uprawnień po stronie przedsiębiorcy, podczas gdy zgodnie z ustawą przedsiębiorca nie może ponosić negatywnych konsekwencji, jeżeli zastosował się do uzyskanej interpretacji,

c. art. 34 ust. 16 P.p. w zw. z k.p.a. błędnie przyjmując, że nie ma uprawnienia do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, podczas gdy zgodnie z przepisami powinien zastosować reguły k.p.a. w tym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

d. art. 34 ust. 16 P.p. w zw. z art. 89 § 1 k.p.a błędnie przyjmując że nie jest uprawiony do przeprowadzenia rozprawy podczas gdy zgodnie z przepisami powinien zastosować reguły k.p.a., w tym przeprowadzić na wniosek strony rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania,

e. przepisów dotyczących formy decyzji administracyjnej, w szczególności w zakresie podpisów, co może świadczyć o braku zachowania wymogów formalnych wynikających z art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. oraz zasad reprezentacji organu,

f. art. 6 k.p.a błędnie przyjmując, że odstąpienie przez Marszałka od wykładni literalnej przepisów jest uzasadnione, podczas gdy organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa, a wykładnia systemowa i funkcjonalna nie dają w tej sprawie podstaw, aby odstąpić od wykładni literalnej

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, a nadto o zobowiązanie Organu I instancji do wydania w terminie jednego miesiąca decyzji interpretacyjnej uwzględniającej okoliczności podniesione w pismach skarżącej udzielającej odpowiedzi na wszystkie zadane przez skarżącą pytania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zaskarżona decyzja i poprzedzającą ją decyzja organu I instancji były nieprawidłowe i podlegała uchyleniu, ale z innych przyczyn niż wskazane w skardze.

Zgodnie z art. 34 ust. 1 P.p. przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna). Zgodnie z art. 34 ust. 2 P.p. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu, przedsiębiorca we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przedstawia zaistniały stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie. Udzielenie interpretacji indywidualnej następuje w drodze decyzji, od której służy odwołanie. Interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym oraz z pouczeniem o prawie wniesienia środka zaskarżenia (art. 34 ust. 5 P.p.). Według art. 34 ust. 12 P.p. interpretację indywidualną wydaje się bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia wpływu do organu lub państwowej jednostki organizacyjnej kompletnego i opłaconego wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. W razie niewydania interpretacji indywidualnej w terminie uznaje się, że w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin wydania interpretacji indywidualnej, została wydana interpretacja indywidualna stwierdzająca prawidłowość stanowiska przedsiębiorcy przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Zgodnie z art. 34 ust. 16 P.p. do postępowań o wydanie interpretacji indywidualnej stosuje się przepisy k.p.a, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej.

Funkcją instytucji interpretacji indywidualnej jest przeciwdziałanie niepewności prawnej pozwalając jednostce na zachowanie się zgodnie ze sformułowaną w decyzji interpretacją. Wniosek o wydanie interpretacji ma na celu ustabilizować sytuację prawną jednostki i służy temu zakaz obciążania płatnika składek daninami, sankcjami i karami, a także związanie interpretacją organów administracji publicznej lub państwowej. W judykaturze na tle poprzednio obowiązującego, analogicznego do art. 34 P.p. przepisu, tj. art. 10a ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2168 z późn. zm,m dalej "u.s.d.g.") trafnie sformułowano pogląd, że intencje te nie są jednak realizowane, jeśli stan niepewności prawnej został już usunięty przez wydane decyzji w sprawie głównej (por. wyrok NSA z 14.12.2021 r., II GSK 2332/21, LEX nr 3285565, wyrok SN z 22.01.2020 r., I UK 346/18, LEX nr 2783257). Celem instytucji interpretacji indywidualnej nie jest umożliwianie jednostkom wszczynania nowego, konkurencyjnego wobec już toczącego się postępowania administracyjnego o wymierzenie opłaty, postępowania. Wszelkie kwestie związane z wysokością opłaty, w tym także przesłanki jej wymierzenia i wszelkich okoliczności, które wpływają na jej wysokość, zostaną wyjaśnione w toku wszczętego już z urzędu postępowania o określenie zaległości z tytułu tej opłaty. Kwestia podlegania obowiązkowi osiągnięcia minimalnego rocznego poziomu zbierania zużytego sprzętu za 2020 r., będącego pierwszym rokiem wprowadzania sprzętu elektrycznego i elektronicznego na rynek krajowy, jest jedną z przesłanek ustalenia wysokości opłaty produktowej. Zgodnie bowiem z art. 73 ust. 2 u.z.s.e.e. należną opłatę produktową oblicza się jako iloczyn stawki opłaty produktowej i różnicy pomiędzy odpowiednio wymaganym a osiągniętym minimalnym rocznym poziomem zbierania zużytego sprzętu, poziomem odzysku oraz poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu zużytego sprzętu. Skarżąca spółka obecnie nie może już zachować się zgodnie z potencjalną decyzją interpretacyjną, a temu służy instytucja z art. 34 P.p. Może jedynie – i powinna - w ramach toczącego się postępowania o określenia wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej podnosić zarzuty, które legły u podstaw sformułowania wniosku o wydanie decyzji interpretacyjnej, przedstawiając swoją interpretację wskazanych we wniosku przepisów, w szczególności art. 4 pkt 15 u.z.s.e.e., art. 20 u.z.s.e.e i załącznika nr 3 do tej ustawy. Postępowanie administracyjnego o wydanie decyzji interpretacyjnej w trybie art. 34 P.p. nie jest postępowaniem, w którym rozstrzygane jest zagadnienie wstępne wobec postępowania w sprawie określenia wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej. Jednocześnie skoro kwestia objęta wnioskiem interpretacyjnym dotyczy zagadnienia prawnego, które w całości mieści się w ramach już toczącego postępowania określenie zaległości, to wniosek o wydanie decyzji interpretacyjnej jest niedopuszczalny, a organy administracji na podstawie art. 61 a k.p.a winny wydać postępowanie o odmowie wszczęcia postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wniosek o wydanie decyzji interpretacyjnej w trybie art. 34 P.p. jest wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 k.p.a (por. wyrok NSA z 14.12.2021 r., II GSK 2332/21, LEX nr 3285565, wyrok NSA z 14.12.2021 r., II GSK 2332/21, LEX nr 3285565) . Zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W doktrynie prawa administracyjnego podkreślając trudności w stosowaniu klauzuli generalnej "inne uzasadnione przyczyny", wskazuje się, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego powinna być oparta na jasnych i przejrzystych przesłankach procesowo - prawnych. Chodzi o przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, a jednym z takich przypadków jest wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 61(a). Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211–212). W przedmiotowej sprawie wniosek o wydanie decyzji interpretacyjnej został skonstruowany w taki sposób, że stanowi wyłącznie próbę storpedowania toczącego się już postępowania o wymierzenie opłaty. Świadczy o tym zarówno moment złożenia wniosku (już po wszczęciu postępowania o określenia wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej), treść samego wniosku (dotyczy jednej z przesłanek obliczenia wysokości opłaty produktowej, które to zagadnienie prawne musi zostać wyjaśnione w toku postępowania wymiarowego), jak i treść pism procesowych w toku samego postępowania administracyjnego, a nawet treść skargi do sądu administracyjnego. Zarzuty skarżącej spółki dotyczą bowiem w znacznej mierze nieprawidłowości postępowania dowodowego, którego w postępowaniu o wydanie decyzji interpretacyjnej w ogóle nie prowadzi się (por. wyrok NSA z 3.07.2025 r., II GSK 59/22, LEX nr 3888321, wyrok NSA z 14.12.2021 r., II GSK 2332/21, LEX nr 3285565). Niezrozumiały jest również zarzut naruszenia art. 35 ust. 1 P.p. i utrzymywanie przez skarżącą, że zastosowała się do uzyskanej interpretacji indywidualnej, skoro organy odmówiły uznaniu stanowiska skarżącej sformułowanego we wniosku o wydanie decyzji interpretacyjnej.

W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, iż skarżone decyzja oraz poprzedzające ją decyzja organu I instancji zostały wydane z uchybieniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. skutkuje ich uchyleniem. Równocześnie, z uwagi na stwierdzony charakter naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. uznał, że brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowań administracyjnych i postępowania te umorzył. Zgodnie z ww. przepisem w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Istota umorzenia postępowania na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. nawiązuje do instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 29 listopada 2022 r. II SA/Łd 1030/18). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem organ I instancji winien odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a p.p.s.a z przyczyn już wyjaśnionych w uzasadnieniu.

Z uwagi na powyższe zarzuty skargi nie miały wpływu na rozstrzygnięcie. Należy jedynie zaznaczyć, że zaskarżona decyzja Kolegium wbrew zarzutom skargi nie była dotknięta wadą nieważności, gdyż została podpisana przez wszystkich członków składu Kolegium.

O należnych skarżącemu kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się wpis od skargi w wysokości 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 zł wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).