Aby prawidłowo zastosować tryb określony w art. 48b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych strona musi zostać prawidłowo powiadomiona o jego zastosowaniu, co wprost wynika z art. 48b ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 28 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rozliczania). W przedstawionych do sądu aktach sprawie brak jest bowiem jakiegokolwiek dowodu, że strona została o zastosowaniu tego trybu poinformowana. Ponadto zastosowanie trybu z art. 48b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wymaga aby płatnik składek nie kwestionował dokonanej, np. korekty deklaracji rozliczeniowej, co jasno wskazuje § 28 ust. 4 i 5 rozporządzenia w sprawie rozliczania stanowiący o możliwości zgłoszenia zastrzeżeń przez płatnika w terminie 14 dni poprzez przekazanie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokumentów korygujących. Kwestionowanie działania Zakładu z urzędu uruchamia tryb decyzyjny, a więc ZUS ma obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające (§ 28 ust. 6 rozporządzenia w sprawie rozliczania) i wydać w sprawie spornej decyzję. Decyzja taka natomiast będzie podlegała kontroli sądu powszechnego zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W rozpatrywanej sprawie Skarżąca we właściwym trybie zakwestionowała ustalenia dokonane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z urzędu, wystąpiła o wszczęcie postępowania wyjaśniającego i domaga się przeprowadzenia tego postępowania, o czym świadczą załączone do akt orzeczenia sądów powszechnych tj. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 21 listopada 2023 r. sygn. III AUa 460/23, wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z 16 maja 2023 r. sygn. III U 24/23 i postanowienie Sądu Okręgowego w Suwałkach z 1 marca 2023 r. sygn. III U 30/23. Strona trafnie podnosi, że dane, z którymi się nie zgadza, zawarte w dokumentach ubezpieczeniowych sporządzonych przez organ z urzędu nie wynikają z prawomocnej decyzji ani z prawomocnego wyroku sądu.
Tym samym, w ocenie Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sposób nieuprawniony i dowolny, bez podstawy prawnej dokonał rozliczenia uiszczonych składek za wrzesień 2022 r. i październik 2022 r. na zaległe należności, które w okresie dokonania rozliczenia miały charakter sporny.
Sąd wyjaśnił, że aby dokonać w sposób prawidłowy rozliczenia należności zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie rozliczania to taka zaległa należność musi istnieć niespornie i wynikać bądź z deklaracji rozliczeniowej, bądź z prawomocnej decyzji lub prawomocnego wyroku. Może także wynika z dokonanej przez ZUS z urzędu korekty, jednakże pod warunkiem braku kwestionowania przez stronę takiej korekty, tj. w wypadku nie skorzystania przez stronę z § 28 ust. 4 i 5 rozporządzenia w sprawie rozliczania. W przeciwnym wypadku organ ma obowiązek wydać decyzję i dopiero od jej uprawomocnienia może stosować wskazany powyżej tryb określony w § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie rozliczania.
W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych powyższe pominął i samowolnie dokonał rozliczenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne ze środków przekazanych na bieżące składki. Powyższe działania organu wprost omijają przepisy dotyczące przedawnienia należności i noszą znamiona działania dowolnego mającego na celu wyegzekwowanie należności, które mogą ulec przedawnieniu (art. 24 ust. 4 i następne ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) w sposób uwłaczający przepisom prawa i zasadom postępowania.
W niniejszej sprawie - jak zostało wcześniej wskazane - Zakład Ubezpieczeń Społecznych powyższego nie dochował i dowolnie, nie informując strony i nie czekając na jej reakcję, z urzędu wytworzył deklaracje rozliczeniowe i następnie w sposób nieprawidłowy dokonał rozliczenia wpłat uiszczonych tytułem składek za wrzesień 2022 r. i październik 2022 r., rozliczając przekazane środki na zaległe należności, które jak się okazało miały charakter sporny.
Z powołanych względów, w ocenie Sądu, uprawnione jest twierdzenie, że za miesiące określone w tytułach wykonawczych strona nie posiadała zadłużenia (decyzja nie została jeszcze wydana), a więc zasadny okazał się zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sąd nakazał, aby ponownie rozpoznając sprawę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i wydał postanowienie adekwatne do ustaleń faktycznych, jakich już dokonał w sprawie i jakich ewentualnie dokona w ponownym postępowaniu.
Ponownie rozpatrując zarzuty Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wydał w dniu 05.11.2024 r. postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutów D. P. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 19.01.2023 r. o nr od TW4010623000077 do TW4010623000079.
Opisanym na wstępie postanowieniem, po rozpoznaniu odwołania Strony , Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko wierzyciela, iż podniesiony przez stronę zarzut nieistnienia obowiązku określony w art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest niezasadny.
ZUS wskazał, że jak podnosi się w praktyce orzeczniczej, pojęcie nieistnienia obowiązku oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (tak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 stycznia 2023r. I SA/Bk 499/22).
ZUS wskazał nadto, że Dorota Puczyłowska dokonała dwóch wpłat na należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 09.2022 r. - 10.2022 r. w terminie, zgodnie z deklaracjami rozliczeniowymi ZUS DRA: w dniu 20.10.2022 r. dokonała wpłaty w wysokości 10 060,43 zł wskazując w tytule przelewu "składka za 9.2022", a w dniu 20.11.2022r. wpłaciła kwotę 8 824,24 zł wskazując w tytule przelewu "składka za 10.2022". Istotne w niniejszej sprawie pozostaje to, że D. P. wskazując na w/w wpłaty i ich nieprawidłowe, w jej ocenie, rozliczenie przez ZUS, kwestionowała okres podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym osoby współpracującej, tj. okres od 16.03.2020 r. do 08.03.2022 r., czyli ten okres, za który Zakład na podstawie art. 48b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych po wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 08.03.2022 r. w sprawie sygn. akt III AUa 1238/21, sporządził dokumenty rozliczeniowe z urzędu informując o tym płatnika pismem z dnia 20.09.2022 r. znak: 010600/7011/2022/5350-UBS-JU. Konsekwencją sporządzenia z urzędu dokumentów rozliczeniowych, przy jednoczesnym istnieniu na tym koncie zadłużeń z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, było rozliczenie wpłat dokonanych przez płatnika po dacie sporządzenia dokumentów z urzędu zgodnie z przepisami Rady Ministrów z dnia 21.09.2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, tj.: na najstarsze istniejące zadłużenie płatnika.
ZUS przypomniał, że decyzją nr 48/2020 z 16.09.2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. stwierdził, że T. P. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj.: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu współpracy z D. P. przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej od 16.03.2020 r. Decyzja ta stała się prawomocna z dniem 08.03.2022 r. tj.: w dniu wydania wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sygn. akt III AUa 1238/21, mocą którego oddalano odwołania płatnika i ubezpieczonego od decyzji ZUS. Sąd Apelacyjny w/w wyrokiem potwierdził tym samym, że zaskarżona decyzja ZUS była prawidłowa zarówno na datę jej wydania, jak i na datę zamknięcia rozprawy w dniu 08.03.2022 r. Przed zamknięciem rozprawy nie zostały bowiem przedstawione przez płatnika, bądź przez ubezpieczonego dowody na wykazanie zmiany stwierdzonego zaskarżoną decyzją organu rentowego stanu rzeczy, co mogłoby skutkować odpowiednią zmianą treści zaskarżonej w sprawie decyzji.
W następstwie przedmiotowego wyroku T. P. został zgłoszony przez D. P. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, jednak wyłącznie na okres: od 16.03.2020 r. do 16.09.2020 r., tj.: do dnia wydania decyzji nr 48/2020 oraz zostały złożone dokumenty rozliczeniowe za ten okres i w dniu 08.06.2022 r. zostały uregulowane przez płatnika należności wynikające ze złożonych dokumentów.
W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 12.08.2022 r. znak: 010600/70/2022/5350-UBS- JU oraz z dnia 07.09.2022 r. znak: 10600/70/2022/5350-UBS-JU wezwano płatnika do złożenia prawidłowych dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych dotyczących osoby współpracującej, tj.: również za okres: od 17.09.2020 r. do 08.03.2022 r., czyli do dnia wydania przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyroku w sprawie III AUa 1238/21. Pomimo wezwań żądane dokumenty nie zostały złożone. Konsekwentnie, zgodnie z ustawowo określonym w art. 48b ustawy systemowej uprawnieniem, przedmiotowe dokumenty zostały sporządzone z urzędu, o czym płatnik D. P., zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 48b ust. 4 usus, została poinformowana pismem z dnia 20.09.2022 r. znak: 010600/7011/2022/5350-UBS-JU (vide np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.11.2023 r. I GSK 1481/22: "Dokumenty sporządzone przez ZUS na podstawie art. 48b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mogą być podstawą rozliczeń tylko jeżeli płatnik lub ubezpieczony zostali o tym poinformowani i nie złożyli w odpowiednim czasie własnych dokumentów korygujących wystawione przez ZUS (w przypadku płatnika) lub wniosku o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.").
Po rozliczeniu konta płatnika z uwzględnieniem dokumentów rozliczeniowych za T. P. sporządzonych z urzędu, stwierdzono zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za okres: od 09.2020 r. do 03.2022 r., o czym płatnik zawiadomiony został pismem z dnia 23.09.2022 r. znak: 010600/71/1593/2022/WRI1. Z uwagi na nieuregulowanie zaległości, zawiadomieniem z dnia 10.10.2022 r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek za okres: 09.2020 r.-03.2022r.
Niezależnie od powyższego, w dniu 30.09.2022 r. D. P. wraz z T. P. złożyli wniosek o:
wszczęcie postępowania wyjaśniającego w przedmiocie zgłoszenia z urzędu do ubezpieczeń społecznych T. P. z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 17.09.2020r. do 08.03.2022r.,
wydanie decyzji stwierdzającej, że T. P. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 17.09.2020 r. do 08.08.2022 r., - skorygowanie z urzędu składek przypisanych na koncie płatnika.
W wyniku rozpoznania w/w wniosku, decyzją nr 8216/2022 z dnia 09.11.2022r. Zakład odmówił wszczęcia postępowania wyjaśniającego w w/w sprawie.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem w sprawie sygn. akt III AUa 1238/21 z dnia 08.03.2022r. potwierdził, że decyzja nr 48/2020 z dnia 16.09.2020 r. była prawidłowa na datę jej wydania, jak i na datę zamknięcia rozprawy w dniu 08.03.2022 r. Tym samym, prawomocne oddalenie przez Sąd Apelacyjny odwołania od w/w decyzji oznacza, że decyzja ZUS podlega wykonaniu.
Od w/w decyzji nr 8216/2022 zostało wniesione odwołanie, jednak postępowanie sądowe w tej sprawie zakończyło się dopiero w dniu 21.11.2023 r. wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku w sprawie sygn. akt III AUa 460/23, w którym to Zakład zobowiązany został do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w w/w sprawie. Postępowanie to zakończone zostało decyzją Zakładu z dnia 30.04.2024 r., którą ostatecznie stwierdzono, że T. P. z tytułu współpracy z prowadzącą działalność D. P. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresie od 17.09.2020 r. do 08.03.2022 r.
Następnie ZUS przedstawił szczegółowe rozliczenie wniesionych przez Skarżącą wpłat.
Od powyższego rozstrzygnięcia Skarżąca ponownie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:
art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez niedostatecznie ustalony stan faktyczny i dowolne a przy tym bezprawne przyjęcie, że zgłoszenie przez ZUS z urzędu do ubezpieczeń małżonka Skarżącej za okres od dnia 17.09.2020 r. do dnia 08.03.2022 r. wynikało z prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 08 marca 2022 r., sygn. akt: II AUa 1238/21, pomimo faktu, że Skarżąca dokonała wyrejestrowania małżonka z ubezpieczeń z dniem 17.09.2020 r., tj. z chwilą zaprzestania współpracy jej męża przy prowadzeniu jej działalności gospodarczej, co skutkowało brakiem podstawy prawnej i faktycznej do objęcia jej męża obowiązkowym ubezpieczeniom, co zostało potwierdzone ostateczną decyzją ZUS nr 2989/2024 z dnia 30.04.2024 r., a tym samym nie mogła powstać "zaległość" na koncie płatnika, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
2. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez dowolne, a przy tym bezprawne przyjęcie, że postępowanie egzekucyjne oparte na przedmiotowych tytułach wykonawczych został wszczęte w dniu 19.01.2023 r. na podstawie prawomocnej decyzji ZUS nr 48/2020 z dnia 16.09.2020 r. oraz przed wydaniem decyzji ZUS z dnia 30.04.2024 r., co uzasadnia prowadzenie egzekucji pomimo braku objęcia w decyzji ZUS z dnia 16.09.2020 r. okresu ubezpieczenia po 17.09.2020 r. do 08.03.2022 r.,
3. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez pominięcie faktu, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy, że z dniem 17.09.2020 r. małżonek Skarżącej został wyrejestrowany z ubezpieczeń społecznych, a decyzja ZUS z dnia 16.09.2020 r. obejmowała okres obowiązkowego ubezpieczenia społecznego małżonka wyłącznie w okresie od 16.03.2020 r. do dnia 17.09.2020 r. i składki za ten okres zostały przez płatnika uiszczone wraz z odsetkami, a co za tym idzie nie powstało zadłużenie na koncie płatnika,
4. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez błędnie ustalony stan faktyczny i dowolne, a przy tym bezprawne przyjęcie, że na dzień 31.01.2023 r. złożenia przez Skarżącą zarzutów, wierzyciel zasadnie wykonał ustawowy obowiązek dochodzenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, albowiem w jego ocenie decyzja ZUS z dnia 16.09.2020 r. obejmowała objęciem ubezpieczeniem społecznym okres od 17.09.2020 r. do 08.03.2022 r., co było bezprawne i co potwierdził Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 21.11.2023 r., sygn. akt: III AUa 460/23,
5. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia, które służy wyłącznie poparciu bezprawnego działaniu ZUS, który broni przyjętego przez
siebie błędnego stosowania przepisów prawa i wykonywania ostatecznej decyzji ZUS nr 48/2020 z dnia 16.09.2020 r. ponad jej przedmiotowy zakres,
art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.), poprzez wadliwe przyjęcie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istniał,
art. 34 § 2 pkt 2 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak poprawnego rozpoznania zarzutów podniesionych przez skarżącą skutkujące wadliwym oddaleniem wniesionych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia z 5.11.2024 r. oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a ustanowiona w nim zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Zgodnie z art. 33 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu. Podstawą zarzutu mogą być tylko ściśle określone okoliczności, których zamknięty katalog jest zawarty w art. 33 § 2 ww. ustawy, to jest:
nieistnienie obowiązku;
określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: .
orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
błąd co do zobowiązanego;
brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
brak wymagalności obowiązku w przypadku:
- odroczenia terminu wykonania obowiązku,
- rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
- wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Podkreślenia w związku z tym wymaga to, że w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego - jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.
W związku z powyższym zaznaczyć należy, że pojawienie się w obrocie prawnym po wszczęciu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny, następnie po zakończeniu tego postępowania oraz po wniesieniu zarzutów w tym postępowaniu, decyzji bądź wyroków sądu ubezpieczeń stwierdzających zmianę stanu faktycznego skutkującą zmianą przedmiotu i zakresu obowiązków płatnika, wprawdzie oznacza powstanie nowego stanu prawnego, jednak nie może mieć wpływu na wynik badania organu egzekucyjnego, o którym mowa w ww. art. 29 § 1 u.p.e.a. dokonywanego w dacie wszczęcia . Do ochrony przed egzekwowaniem nienależnego świadczenia służą wtedy inne instytucje ( art. 59 u.p.e.a.).
Podstawą zarzutów wniesionych w sprawie niniejszej jest zarzut nieistnienia obowiązku. Skarżąca podnosi, że podstawą wystawienia tytułów wykonawczych nie była decyzja ZUS, ale bezpodstawnie wystawione przez ZUS deklaracje z naruszeniem art. 48b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: u.s.u.s.).
Jednak należy zauważyć, że między ZUS a Skarżącą w sprawie określenia zakresu obowiązywania obowiązku ubezpieczeniowego za męża toczyło się kilka postępowań przed sądami powszechnymi, do których wyłącznej jurysdykcji sprawa ta należy. Sąd administracyjny nie ma prawa kontrolować prawidłowości ustalenia przez ZUS tego obowiązku.
I tak należy stwierdzić, że w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego obowiązek ten był kształtowany przez decyzję nr 48/2020 z 16.09.2020 r. , od której odwołanie prawomocnie zostało oddalone przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 8.03.2022 r. Sąd podziela pogląd wierzyciela, że stan ustalony tą decyzją obowiązywał do dnia 7.06.2024 r. tj. do daty uprawomocnienia się decyzji z dn. 30.04.2024 r. nr 2989/24 stwierdzającej, że T. P. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoba współpracująca w okresie od 17.09.2020r. do 8.03.2022 r. Decyzja ta określała początkową datę podlegania ubezpieczeniu i nie zawierała daty końcowej.
Zatem nie ulega wątpliwości, że ww. zmiana stanu faktycznego mająca wpływ na zakres obowiązków płatnika w zakresie uiszczania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne dokonała się w innym postępowaniu, tj. w postępowaniu rozpoznawczym przed sądem ubezpieczeń i nie mogła nastąpić, tak jak oczekiwała tego Skarżąca w treści wniesionych zarzutów - w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o tytuły wykonawcze z dn. 19.01.2023 r. Postępowanie egzekucyjne jest bowiem postępowaniem wykonawczym, zapewniającym realizację prawomocnych decyzji, w tym przypadku decyzji ZUS nr 48/2020 prawomocnej z dn. 8.03.2022 r. Bezsprzecznie zatem, na datę wystawienia tytułów wykonawczych w dn. 19.01.2023 r., wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz wniesienia w dn. 2.02.2023 r. zarzutów, istniała w obrocie prawnym prawomocna decyzja ZUS nr 48/2020 z dn. 17.09.2020 r. podlegająca wykonaniu, m.in. poprzez sporządzenie dokumentów rozliczeniowych w oparciu o art. 48b u.s.u.s., rozliczenie konta i przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek.
WSA, poprzednio rozpoznający sprawę nakazał wyjaśnienie na jakiej podstawie ZUS zaksięgował wpłaty Skarżącej na inne miesiąc niż zaznaczone w przelewach. ZUS szczegółowo odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Należy zauważyć, że kwestia niemożności zastosowania art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej, w chwili obecnej nie budzi wątpliwości, na które wskazywał Sąd poprzednio rozpoznający sprawę. Zgodnie z brzmieniem art. 31 u.s.u.s., w obecnym stanie prawnym (obowiązującym od 18.09.2021 r.), przepis art. 62 Ordynacji podatkowej może być odpowiednio stosowany do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wyłącznie w zakresie § 3 i § 5 tego artykułu. Art. 62 § 1 Ordynacji w ogóle nie ma zastosowania do należności z tytułu składek. Zważywszy jednocześnie na fakt, iż przepisy dotyczące obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz odpowiadające im zasady ich rozliczania przez Zakład, należą do przepisów szczególnych, w ramach określonych ustawowo uprawnień Zakład nie może stosować ani wprost, ani odpowiednio przepisów nie wskazanych przez ustawodawcę.
Na koniec należy stwierdzić, że ZUS , czyniąc zadość nakazowi Sądu, szczegółowo przedstawił rozliczenie dokonanych przez Skarżącą wpłat i wyjaśnił podstawę prawną tego rozliczenia.
Z tych względów, skarga jako nie posiadająca uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Rozpoznanie niniejszej sprawy zostało dokonane przez sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, albowiem przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W myśl zaś art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.