Organ wyjaśnił także, że dokonując wyborów co do zastosowania art. 33 ust. 4 u.f.z.o. uwzględnia całościowy kształt zapotrzebowania na usługi oświatowe w m.st. Warszawie. Organ bierze pod uwagę dobro dzieci - uczniów szkół, i nie tylko ocenia dobro w kontekście tej jednej szkoły niepublicznej, mającej zapewnione finansowanie z czesnego, ale ocenia i waży je z dobrem dzieci o specjalnych także innych zadań publicznych realizowanych przez m.st. Warszawę.
Środki finansowe którymi dysponuje Urząd Dzielnicy M. m.st. Warszawy zostały zaplanowane zgodnie z zasadami planowania budżetu jednostki samorządu terytorialnego na konkretne zadania oświatowe i gmina nie posiada wolnych środków, które można przeznaczyć na dotowanie nowej placówki. W pierwszej kolejności zobowiązana jest do utrzymania i finasowania miejskich szkół i przedszkoli oraz dotowania obecnie już funkcjonujących niepublicznych placówek oświatowych, które spełniły warunki otrzymania dotacji. Nie ma też możliwości zmniejszenia wydatków już funkcjonujących placówek. W sytuacji niedoboru środków finansowych, podjęcie decyzji o finansowaniu kolejnego zadania edukacyjnego może wiązać się z zaburzeniem płynności w finansowaniu zadań aktualnie realizowanych, w tym zadań związanych z wypłatą dotacji dla podmiotów do niej uprawnionych.
Analizując interes strony oraz interes społeczny, organ uznał, że [...], świadcząc usługi edukacyjne, realizuje zadania własne m.st. Warszawy, które jednak m.st. Warszawa może realizować w placówkach publicznych. Organ zauważył także, że jest to szkoła niepubliczna, która może pobierać opłaty od. rodziców, a świadczenie odpłatnych usług edukacyjnych nie jest zadaniem miasta. Z informacji pozyskanej ze strony internetowej szkoły wynika, że czesne za rok nauki wynosi od 48 - 60 tysięcy, więc przyznanie dotacji nie jest jedynym warunkiem jej funkcjonowania.
Przed podjęciem decyzji przeprowadzono również analizę interesu społecznego pod kątem dostępności miejsc w szkołach podstawowych na terenie Dzielnicy Mokotów oraz w przedszkolach z uwagi na fakt, że w szkole objętej wnioskiem zorganizowane są oddziały przedszkolne. Na zakończenie rekrutacji podstawowej na rok 2024/2025 liczba wolnych miejsc w przedszkolach i oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych na terenie Dzielnicy M. wynosiła 356, w tym 24 dla dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Zgodnie z informacją z dnia 17 grudnia 2024 r. przekazaną z urzędu Dzielnicy M. ms.t. Warszawy w szkołach podstawowych było 55 wolnych miejsc. Na terenie Dzielnicy znajduje się również Szkoła Podstawowa z Oddziałami Dwujęzycznymi nr [...] im. [...] (na terenie Warszawy - 34 szkoły dwujęzyczne z językiem angielskim).
Podsumowując organ uznał, że interesu strony nie można uznać za uzasadniony w zestawieniu z tym, że potrzeby społeczności lokalnej odnośnie dostępności miejsc w szkołach podstawowych, zostały zaspokojone, a w publicznych szkołach podstawowych w istniejących oddziałach są i były wolne miejsca. Przyjęcie do nich uczniów nie generowałoby dodatkowych kosztów i zatrudnienia dodatkowej kadry pedagogicznej i niepedagogicznej. Podejmowanie decyzji o objęciu szkoły dotacją związane jest z koniecznością zwiększenia planu wydatków na dotację, a tym samym z koniecznością znalezienia środków finansowych na sfinansowanie tego zwiększenia.
Na powyższą czynność Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła czynności :
naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, poprzez jego błędne zastosowanie i niezasadne odmówienie stronie skarżącej zgody na odstąpienie od terminu na złożenie informacji o planowanej liczbie uczniów, a tym samym niezasadne odmówienie stronie skarżącej przyznania dotacji na rok 2025, w sytuacji gdy zasady sprawiedliwości, konstytucyjna zasada równości oraz ustawowa idea zaspokajania przez jednostkę samorządu terytorialnego zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym z zakresu edukacji, bezspornie przemawiały za wyrażeniem przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy zgody na odstąpienie od terminu na złożenie informacji o planowanej liczbie uczniów, zwłaszcza, że termin na złożenie wniosku o przyznanie dotacji ma charakter wyłącznie instrukcyjny;
naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na ustalenie należnej stronie skarżącej dotacji, a mianowicie art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak dokładnego rozważenia stanu faktycznego sprawy, podważenie zasady zaufania obywateli do władzy publicznej i naruszenie słusznego interesu skarżącej, poprzez niewyrażenie zgody na odstąpienie od terminu na złożenie wniosku o udzielenie dotacji, bez uzasadnionej ku temu podstawy faktycznej oraz prawnej, a przede wszystkim poprzez brak uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Skarżąca wniosła o :
uznanie czynności Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie odmowy odstąpienia od terminu na złożenie wniosku o udzielenie dotacji za bezskuteczną;
stosownie do art. 146 § 2 p.p.s.a. o uznanie uprawnienia strony skarżącej do wyrażenia zgody przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na odstąpienie od terminu na złożenie wniosku o udzielenie dotacji wraz z informacją o planowanej liczbie uczniów;
zasądzenie, na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw, w tym kosztów zastępstwa skarżącej przez adwokata w toku niniejszego postępowania, według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli, pod względem legalności, w niniejszym przypadku jest ta prawna forma działania administracji publicznej, jaką stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Czynność ta odnosi się do nieprzyznania skarżącej dotacji w terminie wcześniejszym, niż od początku roku budżetowego.
Podnoszona przez skarżącą w trakcie postępowania (we wniosku o przyznanie dotacji), jak również w treści jej skargi argumentacja związana z kwestią złożenia przez nią wniosku o przyznanie dotacji w terminie o którym mowa w art. 33 ust. 3 ustawy o finansowaniu systemu oświaty, a także charakterem tego terminu, niebędącego według skarżącej, terminem prawa materialnego, nie dotyczy ściśle przedmiotu niniejszej sprawy, który sprowadza się do kwestii przyznania dotacji w terminie wcześniejszym, niż początek roku budżetowego (podstawą żądania spółki był w tym przypadku przepis art. 33 ust. 4 ustawy o finansowaniu systemu oświaty). Choć więc tego rodzaju problematyka zajmuje znaczną część argumentacji spółki, to może ona stanowić jedynie tło, na którym rozstrzygana jest kwestia objęta stanem faktycznym niniejszej sprawy.
Prawne ramy sporu toczonego przez skarżącą z Prezydentem m.st. Warszawy zakreśla art. 33 ust. 4 ustawy o finansowaniu oświaty, który stanowi, iż na wniosek organu prowadzącego odpowiednio przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do udzielenia dotacji, o której mowa odpowiednio w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, może wyrazić zgodę na odstąpienie od terminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, lub na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego w przypadku nie przekazania informacji i danych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.
Kluczowe znaczenie w tym wypadku ma zawarty w treści zacytowanego wyżej przepisu zwrot, że "organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do udzielenia dotacji (...) może wyrazić zgodę (...) na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego". Wynika z niego w sposób jednoznaczny, że jeżeli chodzi o wcześniejsze przekazanie dotacji, niż od następnego roku budżetowego, to właściwy organ korzysta w tym zakresie z przyznanej mu w tym zakresie swobody. Nie jest on bowiem zobligowany do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Jeżeli chodzi bowiem o sposób jego załatwienia, to działa on w tym zakresie w granicach uznania administracyjnego. Nie oznacza ono jednak całkowitej dowolności po jego stronie, gdyż korzystając z uznania administracyjnego organ winien przeprowadzić najpierw adekwatne ustalenia, w zakresie zaistnienia po stronie wnioskodawcy przesłanek do udzielenia mu dotacji, a następnie, odnosząc się w sposób władczy do jego wniosku, przedstawić w sposób jasny, logiczny i rzeczowy motywy swojego rozstrzygnięcie. W tym zakresie winien przedstawić swoją argumentację, w świetle której nieprzyznanie dotacji w terminie wcześniejszym uznać należałoby za zasadne.
Przepis ten nie stanowi, jakimi przesłankami winien kierować się organ dotujący korzystając z możliwości w nim zawartej. Uprawnienie organu do wyrażenia zgody na odstąpienie od terminu lub udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym ustawodawca pozostawił uznaniu organu właściwego do udzielenia dotacji. W takim wypadku nie jest rolą Sądu wkraczanie w sferę samego uznania administracyjnego, a właściwy organ, mimo niedotrzymania terminu przez organ prowadzący szkołę może dotację przyznać lub odmówić jej udzielenia. Nie oznacza to jednak, że działanie organu administracji publicznej w ramach uznania administracyjnego może być dowolne. Rolą Sądu jest bowiem ocena sytuacji poprzedzającej sam akt dotyczący ostatecznego uznania (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I GSK 613/19). Organ procedując w sferze uznania administracyjnego, powinien ujawnić stronie przesłanki jakimi kierował się, w szczególności odmawiając przyznania dotacji oraz odnieść się do argumentacji strony przedstawionej w złożonym w trybie art. 33 ust. 4 u.f.z.o. wniosku. Zobowiązuje go do tego m.in. zawarta w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli, zgodnie z którą, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
W niniejszej sprawie Prezydent m.st. Warszawy nie przyznał skarżącej dotacji na prowadzoną przez nią placówkę w terminie wcześniejszym, uzasadniając to głównie sytuacją w zakresie zapewnienia miejsc w dotychczas działających placówkach oświatowych na terenie dzielnicy M., a także że wypłata takiej dotacji stanowić będzie dla Miasta istotne obciążenie budżetowe, gdyż kwota dotacji nie została uwzględniona w budżecie.
Odnosząc się do tego rodzaju argumentacji podniesionej przez Prezydenta m.st. Warszawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż w tym zakresie organ w sposób dowolny odmówił wypłaty dotacji spółce.
Korzystając z przysługującej mu, na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o finansowaniu oświaty swobody, w zakresie przyznania dotacji w terminie wcześniejszym, niż od początku roku budżetowego, organ nie przychylił się do wniosku spółki w tym przedmiocie, przedstawiając (w piśmie informującym o nieprzyznaniu dotacji, zgodnie z wnioskiem), konkretne i racjonalne argumenty, w świetle których jego stanowisko nie może być uznane za dowolne oraz godzące w interesy społeczności lokalnej.
Przyznanie dotacji w terminie wcześniejszym, niż od początku roku budżetowego, co wyżej podkreślono, następuje w ramach skorzystania przez właściwy organ z przyznanej mu w tym zakresie swobody, a więc pewnego zakresu luzu decyzyjnego, dlatego też skorzystanie przez właściwy organ z tego uprawnienia, o ile oczywiście nie jest wyrazem całkowicie dowolnej decyzji z jego strony w tym zakresie, pozbawionej racjonalnego uzasadnienia, nie może być rozpatrywane w kategoriach uchybienie zasadzie równości podmiotów wobec prawa, czy też zasady sprawiedliwości. Po stronie podmiotu występującego o przyznanie mu dotacji w terminie wcześniejszym nie istnieje bowiem jakiekolwiek roszczenie w tym zakresie.
Tak samo zwrócić należy uwagę, że o udzielenie dotacji występuje podmiot prowadzący placówkę oświatową, wobec czego uwzględnienie bądź nieuwzględnienie jego wniosku oddziałuje bezpośrednio jedynie na sferę jego uprawnień i co za tym idzie obowiązków. Skutku takiego nie wywołuje natomiast w odniesieniu uprawnień obecnych, a tym bardziej przyszłych uczniów, zainteresowanych ofertą edukacyjną szkoły prowadzonej przez skarżącą, czy też społeczności lokalnej. Wobec tego, nie można w tym zakresie upatrywać naruszenia prawa, zwłaszcza, że jak wykazał organ, osoby te mogą korzystać z oferty edukacyjnej innych podmiotów.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów procedury wyjaśnić należy, że wyrażenie zgody przez właściwy organ na odstąpienie od terminów, o których mowa w art. 33 ust. 1 u.f.z.o., co następuje w drodze czynności z zakresu administracji publicznej, ma charakter niesformalizowany, ponieważ akty prawa powszechnego nie regulują procedury ich dokonywania. W konsekwencji tego, czynność ta nie jest podejmowana w postępowaniu administracyjnym regulowanym przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Nie oznacza to jednak dowolności działania organu, gdyż standard proceduralny podejmowania przez organy czynności z zakresu administracji publicznej pozostaje w dużej części zbieżny z regulacją zawartą w przepisach k.p.a., a jego pierwotnym źródłem pozostają zasady unormowane w przepisach Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja RP), w tym w jej art. 7 (zasada praworządności), jak i art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego) oraz zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa (wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP). Z pewnością te zasady stanowią trzon normatywny wyznaczający wymagany do spełnienia przez organ administracji standard przy podejmowaniu zaskarżonej czynności. W związku z tym, orzekając w przedmiocie wyrażenia zgody na odstąpienie od terminów, o jakich mowa w art. 33 ust. 1 u.f.z.o., organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do udzielenia dotacji powinien należycie uzasadnić kontrolowane rozstrzygnięcie, tak aby możliwe było odczytanie motywów, jakimi kierował się ten organ podejmując zaskarżoną czynność.
W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że wbrew zarzutom skargi, organ dochował w niniejszej sprawie wymagań wynikających z opisanego standardu proceduralnego. Treść zaskarżonej czynności wskazuje, że Prezydent respektował reguły stosowane w ramach uznania administracyjnego. Organ ten w sposób wszechstronny i wyczerpujący przeanalizował wszystkie istotne w sprawie okoliczności, w tym również odniósł się należycie do argumentów przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a przyjęty przez organ sposób rozumowania (w pełni odzwierciedlony w uzasadnieniu pisma stanowiącego kontrolowaną czynność) jest zgodny z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego.
Tak więc, zaskarżona czynność odpowiada prawu, a sformułowane przez spółkę przeciwko niej zarzuty, nie znajdują uzasadnionych podstaw. W związku z tym Sąd, na podstawie art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) oddalił skargę, jako niezasadną.