W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych. Ponadto Organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej: "P.p.s.a.").
Skarżący zawiadomiony o wniosku Prezesa NFZ o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Stosownie natomiast do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów prawa proceduralnego.
Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu, skarga nie może być uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Ponadto, w działaniu Organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie przepisów prawa materialnego.
Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Prezesa NFZ orzekająca, że Skarżący, jako wspólnik spółki Przedsiębiorstwo [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie wskazanym w sentencji zaskarżonej decyzji. Istota sporu sprowadza się do rozsądzenia czy Prezes NFZ właściwie przyjął, że Skarżący, z tytułu posiadania statusu wspólnika (komandytariusza) ww. spółki winien być objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od dnia 21 maja 2024 r. do nadal.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.
Zgodnie z kolei z definicją osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, ujętej w art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, jest nią osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350). Jak natomiast wynika z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.
W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym.
W art. 9 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych została bowiem wprowadzona zasada, zgodnie z którą pracownicy spełniający jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi z innych tytułów, są obejmowani ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy - art. 6 ust. 1 pkt 1 i 5 mogą oni dobrowolnie, na swój wniosek, być objęci ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów (są więc osobami spełniającymi warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności). W ustawie o świadczeniach brak jest uregulowań wyłączających podleganie przez pracowników, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez nich równocześnie działalności pozarolniczej. Tym samym jeśli dana osoba prowadzi jednocześnie kilka rodzajów działalności pozarolniczej lub jest pracownikiem i prowadzi jednocześnie działalność pozarolniczą, to podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z każdego z tych tytułów, a więc jako osoba prowadząca każdy odrębnie rodzaj działalności pozarolniczej.
Podkreślenia jednak wymaga okoliczność, że m.in. wspólnik spółki komandytowej objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek jego ubezpieczenia powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku wspólników spółki komandytowej, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika tej spółki i trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty, jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej czy osiągania przychodów. W wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt I UK 95/05 oraz postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., sygn. akt II UK 111/03, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. Prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12). Analogicznie zatem, wywód ten dotyczy wspólników spółki komandytowej. Innymi słowy, z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika spółki komandytowej, jawnej, czy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Co więcej, obowiązek ubezpieczenia społecznego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność wynika z przepisów prawa i nie jest uzależniony od woli ubezpieczonego lub organu, nie ma przy tym żadnej zależności pomiędzy obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i obowiązkiem podatkowym.
Wbrew zatem stanowisku skargi, wspólnik spółki objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej (uzyskiwania przychodów), bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej (uzyskiwaniem przychodów). W przypadku wspólników spółek, prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w spółce. Obowiązek ubezpieczeniowy ustawodawca powiązał bowiem z określoną normatywnie sytuacją wspólnika (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt SK 4/12). Zatem - jak stwierdził w orzecznictwie SN oraz sądy apelacyjne - podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania - należy odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej działalność gospodarczą, niezależnie od rzeczywistego uczestnictwa w działalności takiej spółki oraz faktycznego włączania się w prowadzenie jej spraw (por. wyroki SN z dnia: 7 grudnia 2012 r., sygn. akt II UK 121/12; 3 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 271/10, także wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt III AUa 1455/14).
W aktach administracyjnych znajduje się Akt notarialny Rep. A numer [...]z dnia [...] czerwca 2024 r., umowa darowizny ogółu praw i obowiązków wspólnika w spółce komandytowej zawarta w dniu [...] maja 2024 r. wraz ze zgodą wspólników oraz postanowienie z dnia [...] czerwca 2024 r. sygn. akt KA. VIII [...], z których to dokumentów wynika, że Skarżący z dniem [...] maja 2024 r. stał się wspólnikiem spółki Przedsiębiorstwo [...]Sp. z o.o. sp. k. powyższe dokumenty potwierdzają, że Skarżący, jako wspólnik posiada status komandytariusza.
Nie jest zatem sporne w niniejszej sprawie, że z dniem [...] maja 2024 r. Skarżący w chwili nabycia udziałów stał się wspólnikiem ww. spółki komandytowej i z tego tytułu podlega on obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Należy w tym miejscu wskazać, iż komandytariusz staje się wspólnikiem już od chwili przystąpienia do spółki komandytowej, natomiast odpowiada za zobowiązania spółki istniejące w chwili wpisania go do rejestru i od dnia wpisania. Wpis do rejestru nie tworzy statusu przystępującego do spółki wspólnika, ale go potwierdza i ujawnia wobec osób trzecich. Nie ma zatem charakteru prawotwórczego (por. wyrok SA w Warszawie z 30 czerwca 2014 r., III AUa 1233/13, LEX nr 1506304).
Powyższe okoliczności wskazują, że Prezes NFZ prawidłowo uznał, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu posiadania statusu wspólnika spółki komandytowej.
Należy podkreślić, że Organ ustalił - w sposób wyczerpujący - fakty, które wynikały z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego i tym samym prawidłowo ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie.
Ponadto należy zauważyć, iż przepis art. 82 ustawy o świadczeniach znajduje się w Rozdziale 2 Składki na ubezpieczenie zdrowotne Działu IV Zasady podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu ustawy o świadczeniach. Należy natomiast zauważyć, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, w tym art. 66 owszem został określony też w Dziale IV, ale w Rozdziale 1 ustawy o świadczeniach, co jednoznacznie wskazuje, że przepisy każdego z powołanych rozdziałów regulują inne etapy ustalania podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Potwierdza to chociażby regulacja art. 79 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w którym zapisano, że składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki, z zastrzeżeniem art. 79a, art. 80, art. 82 i art. 242, a w art. 79a ust. 1 tego aktu zawarto regulację co do wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, opłacających podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (por. wyrok NSA z 26 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2149/23). Wobec powyższego należy zauważyć, że przepis art. 82 ustawy o świadczeniach nie miał zastosowania w sprawie ustalania czy Skarżący jako wspólnik spółki komandytowej podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, a będzie stosowany przy ustalaniu składki z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej w sposób jednoznaczny rozdziela pomiędzy Narodowy Fundusz Zdrowia, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych kompetencje w zakresie spraw dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalania prawa do świadczeń, które rozpatruje NFZ, od kompetencji dotyczących spraw z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenia zdrowotne, podległych rozpoznaniu przez ZUS (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r. II GSK 304/15). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że "Czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a zupełnie czym innym jest kwestia obowiązku płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Okresy prowadzenia działalności gospodarczej, podlegania obowiązkowi ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz ubezpieczenia z tego tytułu nie są tożsame znaczeniowo. Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest instytucją władną do orzekania o obowiązku odprowadzania składek na jakiekolwiek ubezpieczenie, ani też do pobierania tych składek. Składki takie pobierane i odprowadzane są na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i tylko ten organ może orzekać o obowiązku ich odprowadzania. Ten też tylko organ może je pobierać." (por. prawomocny wyrok WSA z 5 grudnia 2006 r. VII SA/Wa 1656/06). Stanowisko dotyczące ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz opłacania składek z tego tytułu, jako dwóch różnych zdarzeń nie budzi również wątpliwości w orzecznictwie sądów powszechnych. W sytuacji, gdy osoba zarejestruje działalność gospodarczą, lecz nie osiągnie z jej tytułu przychodu, obowiązek zapłaty składki nie powstanie. Ustawodawca w art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach uzależnił podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od wykonywania działalności gospodarczej. Przychód, o którym mowa w art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach należy rozumieć, jako wpływy uzyskiwane z odrębnych tytułów będących jednocześnie samodzielnymi podstawami do obliczenia i opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Przychód nie jest, zatem kryterium, od którego ustawodawca uzależnił powstanie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, lecz jest to kryterium realizacji tego obowiązku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego: w Gdańsku z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt III AUa 1001/16; w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt VIII U 71/24).
Odnosząc się do ustalenia celu wprowadzonej w art. 13 pkt 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tej regulacji, należy wskazać, że ustawodawca, wprowadzając ten przepis chciał usystematyzować moment rozpoczęcia i zakończenia okresu ubezpieczenia m.in. wspólników spółki komandytowej, odchodząc od dotychczasowego jego niejasnego określenia wskazanego w art. 13 pkt 4 ww. ustawy (w brzmieniu sprzed 18 września 2021 r.), że okres ubezpieczenia trwa "od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności". Tym samym brzmienie znowelizowanego przepisu potwierdziło zaprezentowane w orzecznictwie stanowisko, że podleganie wspólnika takiej spółki obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zależy wyłącznie od posiadania tego statusu, przy czym wspólnik nie podlega ubezpieczeniu tylko w czasie zawieszenia przez spółkę działalności gospodarczej. Natomiast dla stwierdzenia, że dana osoba podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik tej spółki nie ma znaczenia okoliczność, czy spółka faktycznie prowadziła działalność, czy też nie, czy Skarżący uzyskiwał przychód z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki komandytowej.
Innymi słowy przedmiotem zaskarżonej decyzji było ustalenie podleganiu Skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Natomiast tytułem tego obowiązku jest status wspólnika Spółki (komandytariusza). Tych ustaleń oraz rozstrzygnięcia, które znalazło swój wyraz w zaskarżonej decyzji, Prezes NFZ dokonał w oparciu o legitymację zawartą w art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Przedmiotem ustaleń Organu nie są natomiast kwestie dotyczące wymiaru i poboru składek, co jednoznacznie wynika z ust. 2 ww. artykułu.
Skoro zatem ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego opisanego wyżej wynika bezspornie, ze w okresie objętym zaskarżoną decyzja Skarżący był wspólnikiem Spółki o statusie komandytariusza, to prawidłowo Organ orzekł, że od dnia [...] maja 2024 r. do nadal podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu. Bez znaczenia jest natomiast okoliczność, iż z tytułu uczestnictwa w Spółce Skarżący nie osiągnął przychodu. W związku z tym zarzut naruszenia art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach – poprzez jego niezastosowanie – nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd doszedł więc do wniosku, że Prezes NFZ w niniejszej sprawie właściwie ustalił stan faktyczny, dokonując następnie prawidłowej subsumpcji przepisów prawa materialnego. W związku z powyższym nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja Skarżącego oraz podniesione przezeń naruszenia. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a.
Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .